Belçika’da Başlayan Tedaviyi Türkiye’de Sürdürmek: BE/TR 119, YUPASS ve Ön İzin (2026)

Kısa ve net cevap

Belçika’da tedavisi devam etmekteyken Türkiye’de aynı tedaviye devam edecek Belçika sigortalısının temel sağlık yardım belgesi BE/TR 119’dur. Türkiye–Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması m.14/1–2 ve İdari Anlaşma m.7/2 kapsamındaki SGK 2020/19 sayılı Genelge 2.5.2 uyarınca belge Belçika yetkili kurumunca düzenlenir. 2.1 numaralı kutuda sağlık yardım hakkı süresi bulunmalı; Türkiye’de en yakın SGİM/SGM’ye başvurularak YUPASS kaydı yapılmalıdır. Bu belge, tatil amaçlı acil sağlık formu BE/TR 111’in yerine geçmez.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa özet

Belçika’da başlayan tedavinin Türkiye’de sürdürülmesi neden ayrı işlemdir?

Belçika’da sigortalı kişinin hastalığının teşhisi, ameliyatı veya başka tedavisi Belçika’da başladıktan sonra Türkiye’ye dönerek tedaviye devam etmek istemesi, yalnız tatil amacıyla Türkiye’de bulunurken meydana gelen yeni bir acil hastalık olayı değildir. SGK’nın 2020/19 sayılı Türkiye–Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması Genelgesi bu durumu 2.5.2 bölümünde ayrı düzenler. Belçika yetkili kurumu tarafından düzenlenen BE/TR 119, devam eden hastalık veya analık tedavisinin Türkiye’de anlaşma kapsamında karşılanması bakımından özel bir belgedir.

Dosyanın çözümünde ilk ayrım tedavinin nerede başladığı ve Türkiye’de hangi tıbbi işlemin devam ettirileceğidir. Kişinin yalnız Türkiye’deki bir hastaneyi beğenmesi veya Türkiye’de daha kısa süre içinde randevu bulabilmesi, Belçika kurumunun izin verdiği devam tedavisinin tüm şartlarının gerçekleştiğini kanıtlamaz. Önceden başlanan tedaviyle yeni hizmet arasındaki tıbbi bağ, ilgili kurumun formunda yer alan süre ve SGK’nın hizmet kapsamı birlikte incelenmelidir.

2014 Anlaşma madde 14/1–2 ile İdari Anlaşma madde 7/2

Türkiye–Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması 11 Nisan 2014’te imzalanmış ve 1 Eylül 2018’de yürürlüğe girmiştir. Anlaşmanın 14. maddesi diğer akit devlet ülkesinde geçici bulunma ve sağlık yardımlarına ilişkin kuralları içerir. 2020/19 sayılı SGK Genelgesinin 2.5.2 bölümünde Belçika’da tedavisi devam ederken Türkiye’ye dönen Belçika sigortalısının işlemi için açıkça Anlaşma m.14/1–2 ve İdari Anlaşma m.7/2 kaynak gösterilmektedir.

Anlaşma m.14/4, yetkili kurumun izni olmadan yalnız tedavi amacıyla diğer devlete gidiş için acil tedavi hükmünün otomatik uygulanmayacağını belirtir. Bu sınırlama, BE/TR 119 işleminde önceden kurum değerlendirmesinin ve düzenlenen formülerdeki yetkinin neden önem taşıdığını gösterir. Acil tedavi, planlı tedavi ve başlamış tedavinin devamı kavramları, farklı tıbbi ve idari olgular olduğundan makalede birbirine eşitlenmemektedir.

SGK 2020/19 sayılı Genelge 2.5.2 ne söylüyor?

SGK Genelgesi 2.5.2 başlığı altında, Belçika’da tedavisi sürerken Türkiye’ye dönen Belçika sigortalılarının Belçika adına ülkemizde sağlık yardımlarından yararlanabildiğini açıkça düzenler. İlgili kişinin, Belçika yetkili kurumu tarafından düzenlenmiş ve sağlık yardım hakkı süresinin formun 2.1 numaralı kutusuna yazılmış olduğu BE/TR 119 belgesiyle en yakın sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine müracaat etmesi gerektiği açıklanmıştır.

Bu düzenlemede iki kilit belge unsuru bulunmaktadır: belgenin yetkili Belçika kurumu tarafından düzenlenmiş olması ve 2.1 numaralı alanda hak süresinin gösterilmesi. Herhangi bir doktor mektubu, Türkiye’deki hastanenin randevu çıktısı veya yalnız Belçika’daki sigorta kartı bu unsurların yerine geçmez. Kişi ve tedavi tarihlerini kapsayan formüler kuruluma sunulmadan YUPASS kaydının açıldığı varsayılmamalıdır.

BE/TR 119 ile TR/BE 119 aynı işlem midir?

BE/TR 119, Belçika mevzuatına tabi olup Belçika’da başlayan tedavisine Türkiye’de devam edecek sigortalı için Belçika yetkili kurumunca düzenlenir. Ters yöndeki TR/BE 119, Türkiye’de tedavisi devam etmekte iken Belçika’ya dönen Türk SGK sigortalıları için düzenlenebilir. SGK 2020/19 sayılı Genelge, TR/BE 119’u yalnız EHGM Yurtdışı Sözleşmeler ve Emeklilik Daire Başkanlığı talimatı çerçevesinde belirlenen SGİM/SGM’nin düzenlemesini ve sadece sigortalıya yönelik olmasını açıkça belirtir.

Belgenin ön ekleri ve sigortalının tabi olduğu sistem, doğru makamı belirlemek bakımından önemlidir. Türk SGK’sına Belçika adına bir BE/TR 119 düzenletmeye çalışmak, Belçika kurumundan alınması gereken belgeyle farklı yönü karıştırır. İşleme başlamadan önce hangi devletin yetkili kurum olduğu ve fiilen tedavinin hangi devlette devam ettirileceği yazılı olarak gösterilmelidir.

Belçika yetkili kurumundan hangi kayıtların istenmesi gerekir?

BE/TR 119’da sağlık yardımının hangi sigortalı için tanındığı, belgenin düzenlendiği kurum ve sağlık hakkının tarih aralığı kontrol edilir. SGK Genelgesi, düzenleyen Belçika yetkili kurumunun adının ve adresinin formda bulunmasını özellikle arar. Bu bilgiler olmadan yalnız form başlığının gösterilmesi, belgeyi SGK hak sahipliği kaydında işleme koyabilmek için yeterli veri sağlamaz.

Başvurudan önce Belçika’daki hastalık kasası ve hastanın devam eden tedavi sürecine ilişkin kayıtlar hazırlanmalıdır. Belçika’da oluşturulmuş muayene, tedavi veya taburculuk belgeleri devam tedavisinin gerekçesini açıklamakta önem taşır. Ancak tıbbi raporun kendi başına uluslararası sosyal güvenlik formüleri gibi işlem göreceği sonucuna varılmamalıdır. Hukuki değerlendirmede yetkili kurum izniyle tıbbi işlem belgelerinin işlevleri ayrı tutulur.

BE/TR 119 neden yalnız sigortalıya yönelik değerlendirilir?

SGK’nın Belçika tedavi devamına ilişkin 2.5.2 açıklaması, BE/TR 119 formunda gösterilen sigortalının YUPASS sistemine kaydedileceğini, belgeye kişi eklenerek değişiklik yapılmayacağını açıklar. Formda kimin için hangi sağlık hakkının tanındığı bu nedenle kişiye özgü olarak incelenmelidir. Aynı ailenin tüm üyelerinin Türkiye’de bulunduğu durumlarda her kişiye aynı tedavi hakkının otomatik olarak geçtiği söylenemez.

Örneğin Belçika’da başlanan tedavisini Türkiye’de sürdürmek isteyen kişinin eşi, Türkiye’ye birlikte gelse bile hastanın BE/TR 119 formuna yalnız aile bağı nedeniyle eklenmiş kabul edilemez. Aile bireyinin sağlık hakkı başka bir koşulla doğuyorsa ona uygun belge yolu seçilir. İşlemin kişisel özelliği, yanlış kişi adına hizmet tahakkuku oluşmasını ve kurumsal ödeme tartışmasını önlemek bakımından önem taşır.

Formülerde 2.1 kutusundaki tarih aralığı neden kritiktir?

SGK 2020/19 sayılı Genelgeye göre BE/TR 119’un 2.1 numaralı kutusuna sağlık yardım hakkı süresi kaydedilir ve SGK YUPASS programının hak sahipliği ekranında aktivasyon bu süreyle sınırlı biçimde açılır. Bu düzenleme, tedavi izninin varlığının sınırsız ve süresiz sağlık hakkına dönüşmediğini gösterir. Tedavi daha uzun sürerse yeni dönemde yetkili kurumun hangi belge veya onayla hakkı sürdüreceği ayrıca belirlenmelidir.

Belçika’da tedavi başlayan tarih, Türkiye’ye geliş tarihi, SGK’ya ilk müracaat ve formdaki geçerlilik dönemi birbirinden farklı olabilir. Dosyada her tarih ayrı kaydedilmelidir. YUPASS sistemine işlenmiş bir geçmiş kayıt, formun bitişinden sonraki bütün yeni tetkik, ilaç ve ameliyatları otomatik kapsamına almaz. Söz konusu dönem için güncel hak sahipliği belgesi gerekip gerekmediği kurum kayıtlarıyla doğrulanır.

Türkiye’ye gelince hangi SGK birimine başvurulur?

Belçika yetkili kurumunun BE/TR 119 belgesini alan kişi, SGK Genelgesinin belirttiği gibi ilk müracaatını en yakın SGİM veya SGM’ye yapar. Başvuruda formüler numarası, düzenleyen Belçika makamı, kimlik bilgileri ve 2.1 kutusundaki tarih aralığı net olarak gösterilmelidir. İlgili müdürlüğe teslim edilmiş evrakın kayıt numarası ve teslim tarihi uyuşmazlık ihtimaline karşı saklanır.

SGK’nın kurum içi yurtdışı işlemleri servisine yönlendirmesiyle ilgili kayıtlar ayrıca muhafaza edilir. Daha önce YUPASS numarası bulunan kişinin yeniden tescili ile ilk defa tescil edilen kişinin süreci aynı sayılmaz; mevcut kayıt üzerinden yeni form süresi kadar hak sahipliği aktivasyonu yapılması mümkündür. Ancak bu işlem de belge ve sigortalılık şartlarının doğrulanmasına bağlıdır.

BE/TR 119’dan YUPASS’a geçiş ve hastane kaydı

SGK Genelgesi, BE/TR 119 ile Türkiye’de ilk kez kayıt yapılacak sigortalıya YUPASS numarası verilmesini ve yalnız formda belirtilen kişinin kaydedilmesini düzenler. Kişi SGK’yla anlaşmalı sağlık hizmet sunucusuna YUPASS numarası ile kimlik veya pasaport ibraz ederek ilgili dönemde anlaşmanın sağladığı sağlık yardımlarına başvurabilir. YUPASS, uluslararası anlaşma koordinasyonunu sağlayan sağlık yardım kayıt aracıdır.

YUPASS numarasının bulunması bütün özel hastane ücretlerinin, bütün ilaçların ve her planlanan tıbbi işlemin hiçbir koşul olmaksızın karşılanacağı anlamına gelmez. Tedaviye devam hakkının Belçika mevzuatına göre tespiti ve yararlanmanın kapsamının SGK uygulaması çerçevesinde belirlenmesi arasında ayrım vardır. Hastanenin farklı ücret talep etmesi durumunda önce SUT kapsamı, anlaşmalı sağlık sunucusu statüsü ve kayıt süresi araştırılmalıdır.

Türkiye’ye gelmeden önce hangi hukuki kontrol yapılmalı?

Belçika’da tedavisi devam eden kişinin Türkiye’de hizmet almayı planlaması durumunda ilk kontrol, ilgili tedavinin tıbben hangi aşamada bulunduğunun ve Belçika yetkili kurumundan BE/TR 119 düzenlenmiş olup olmadığının belirlenmesidir. Randevu alınması, uçak bileti satın alınması veya Türkiye’deki hekimden ücretli ön görüşme yapılması uluslararası sosyal güvenlik açısından tek başına onay sayılmaz.

Belçika hastalık kasasına gönderilecek başvuruda Türkiye’de devam edecek tedavinin niteliği ve beklenen dönemi açıklayan belgeler hazırlanır. Kurumdan gelen kararın hangi süreyi kapsadığı formüler üzerinden kontrol edilir. Bu aşamada gerçekten var olmayan bir ön izin veya raporun varmış gibi gösterilmesi, hem sağlık giderinin karşılanmasında hem de kurumlar arası hesaplaşmada ağır delil sorunu doğurur.

Acil tedavi formu BE/TR 111 ile farkı

SGK’nın Belçika rehberinde BE/TR 111, Belçika’dan Türkiye’ye üç aya kadar tatil için gelen kişilere; BE/TR 119 ise Belçika’da başlamış tedavinin Türkiye’de sürdürülmesine yönelik gösterilmiştir. İlk olayda Türkiye’ye ziyaret sırasında ortaya çıkan acil sağlık ihtiyacı, ikinci olayda önceden var olan devam tedavisinin kurumsal izni ve süresi ağırlık taşır. Kişinin sadece Türkiye’de hastaneye başvurmuş olması bu ayrımı ortadan kaldırmaz.

Tatil için yapılan bir başvurunun, belge yetersizliği nedeniyle reddedilmesi üzerine geriye dönük olarak ‘tedaviye devam izni zaten vardı’ varsayımı kurulamaz. Tedavinin başladığı ülke, tıbbi seyir, yetkili hastalık kasası kararı ve ilgili formüler birlikte değerlendirilmelidir. BE/TR 111 tatilde acil tedavi yazısı bu farklı konuyu ayrıntılı açıklar.

Kalıcı ikametin Türkiye’ye taşınmasıyla BE/TR 119 ilişkisi

Belçika’daki sigortalı kişinin Türkiye’ye gelip yalnız devam tedavisini alması ile sürekli ikametini Türkiye’ye taşıması aynı işlem türü değildir. Aktif sigortalının Türkiye’de ikamet etmesi bakımından BE/TR 106; Belçika’da başlayan tedavisini Türkiye’de sürdürmesi bakımından BE/TR 119 kullanılması farklı hukuki olgulara dayanır. Her iki durumda da hangi ülke sigortalılık sistemine tabi olunduğu ve sağlık yardımının hangi kurumun yükümlülüğünde bulunduğu açıklanmalıdır.

Türkiye’de ikamet başladığı için devam tedavisinin tüm kayıtlarının otomatik olarak BE/TR 106’ya dönüşeceği ya da eski tedavi formunun süresiz geçerli kalacağı sonucu çıkarılamaz. Olayın ikamet ve tedavi niteliğine göre doğru formüler seçilir. İkamet statüsüyle ilgili ayrı bilgi için BE/TR 106 aktif sigortalı sağlık kaydı rehberi okunabilir.

İlk formüler bittikten sonra tedavi sürerse ne yapılır?

SGK Genelgesinde ilk kaydı bulunan YUPASS numarası sahiplerinin sonraki müracaatlarında yeni formülerde gösterilen süre kadar hak sahipliği aktivasyonunun açılabileceği ifade edilmiştir. Bu, tedavinin devam ettiği her durumda yeni hakkın otomatik başlayacağı anlamına gelmez. Belçika yetkili kurumunun yeni dönem için hangi belgeleri istediği ve mevcut tedavinin devam niteliğini koruyup korumadığı belirlenir.

Formüler süresi sona ermeden önce Belçika kurumuna tıbbi durum güncellemesi yapılması, süreçteki belgesiz dönem riskini azaltır. Yeni formüler düzenlendiğinde kişinin adı, kurum unvanı ve 2.1 bölümündeki süre önceki dosyayla karşılaştırılır. Türk SGK’sının yeni aktivasyon kaydı açtığı tarih ile Belçika’daki yetkili kurum kararının geçerli olduğu dönem birbirinden ayrılmalıdır.

SGK ile anlaşması olmayan sağlık kuruluşunun ücretleri

BE/TR 119 hakkı, SGK’nın anlaşmalı olduğu sağlık hizmet sunucularında kurum mevzuatının sunduğu kapsam içinde kullanılır. Türkiye’deki özel bir kuruluşun yüksek ücretle sunduğu bütün işlemlerin Belçika hastalık kasasına fatura edilebileceği yönünde anlaşma metninde genel bir garanti bulunmaz. Bu nedenle belirli bir klinikte devam tedavisi planlanmadan önce sağlık sunucusunun SGK ile anlaşma durumu ve ilgili işlemin kapsamı araştırılmalıdır.

Özel hekim görüşmesi, tıbbi cihaz veya ilaç için ayrıca ödeme yapılmışsa kişinin kuruma sunduğu fatura ve hizmet dökümü saklanır. Bu belgeler iade talebinin otomatik kabul edilmesini sağlamaz; fakat uyuşmazlıkta hangi işlem için hangi bedelin talep edildiğini gösterir. SGK’nın hizmet kapsamı ile Belçika yetkili kurumunun izin verdiği tedavi dönemi ayrı delil başlıklarıdır.

Tedaviye devam dosyasında bulunması gereken evrak

Dosyanın ilk ve belirleyici evrakı Belçika yetkili kurumunca düzenlenen BE/TR 119’dur. Kurum adı ve adresi ile 2.1 bölümündeki süre ilk kontrol noktalarıdır. Belçika’daki tedavinin hangi tarihte ve hangi nedenle başladığını gösteren tıbbi kayıtlar, Türkiye’deki devam tedavisinin ilgili sağlık hizmetiyle bağlantısını açıklamak için saklanır. Kimlik bilgileri, Türkiye’ye geliş ve SGK başvuru tarihleri dosyada açık tutulmalıdır.

Türkiye’deki hastanenin tedavi raporları, faturalar ve varsa yatış taburcu belgeleri ayrıca hazırlanır. Belçika kurumu ile SGK arasındaki yazışmalar korunur. Belgeler arasında farklı yazımla görünen hasta adı veya tarih varsa düzeltme yetkili kurum aracılığıyla yapılmalıdır. Hastanın kendi doldurduğu bir evraka sonradan tıbbi veya kurumsal imza eklenmiş gibi davranmak hukuki ispat sorununu gidermez.

Türkiye’de rapor düzenlenmesi nakdî yardım doğurur mu?

Türkiye’deki tedavi sırasında hekim hastaya istirahat raporu verebilir. Ancak hastalık ve analık sigortasının nakdî yardımı ile sağlık hizmetinin ayni yardımı farklı hukukî konulardır. BE/TR 119’un varlığı yalnız başına Türk SGK’sının Belçika sigortalısına iş göremezlik ödeneği ödemesi gerektiği sonucunu doğurmaz. Hangi ülke mevzuatının sigortalıya uygulandığı ve Belçika kurumunun nakdî yardım koşulları ayrıca incelenmelidir.

SGK 2020/19 sayılı Genelgenin 3.7 bölümü, diğer akit devlette geçici bulunma sırasında düzenlenen iş göremezlik ve hastane yatış bildirimleri için farklı formülerleri açıklar. Tedaviye devam formülerinin bu raporları otomatik karşılayan tek belge olduğu düşünülmemelidir. Kişinin Belçika’daki işveren veya hastalık kasasına yapması gereken bildirimler, ilgili mevzuatın kendi süresi ve usulü üzerinden belirlenir.

YUPASS kaydı açılmazsa hata nerede aranmalı?

SGK’nın BE/TR 119 belgesini işleme almaması hâlinde ilk soru, belgenin hangi unsuru nedeniyle kayıt yapılamadığıdır. Formüler yetkili Belçika kurumundan mı düzenlenmiştir, 2.1 numaralı alandaki yardım süresi geçerli midir, kişi bilgileri doğru mudur, daha önce aynı kişi için YUPASS kaydı var mıdır? Bunlar tek tek cevaplanmadan yalnız ekran çıktısına dayanılarak ‘hak hukuka aykırı biçimde reddedildi’ iddiası kurulamaz.

Sistemsel hata ile hukukî ret kararı ayrılmalıdır. Sisteme doğru yansıtılmamış bilgi varsa ilgili SGİM/SGM’ye belge karşılaştırmalı düzeltme talebi yapılır. Yetkili Belçika kurumunun izin vermediği veya sona erdirdiği bir tedavi dönemi söz konusuysa Türkiye’de yapılan başvuru tek başına bu hakkı yeniden oluşturmaz. İşlemin hangi devlet makamından kaynaklandığı hukukî başvurunun belirlenmesinde önem taşır.

SGK ret işlemi karşısında 7036 sayılı Kanun

SGK’nın sağlık yardım hakkına ilişkin gerekçeli işlemine karşı dava değerlendirilirken önce işlemin muhatabı ve dayanağı belirlenmelidir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4/1, hizmet akdine bağlı çalışmalardan doğan zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri hariç sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce SGK’ya başvuruyu şart koşar. Kurumun 60 gün yanıt vermemesi hâlinde talep reddedilmiş sayılır.

Bu usul, Belçika hastalık kasasının kendi mevzuatı uyarınca verdiği bütün kararlara doğrudan Türk iş mahkemesinde dava açılabileceği anlamına gelmez. Türkiye’deki SGK kaydı ile Belçika yetkili kurumunun sigortalılık ve tedavi izni kararları ayrı idari işlemlerdir. Görevli mahkeme bakımından 7036 m.5 ve ilgili özel hükümler değerlendirilir; varsayımsal dava süresi veya kesin kazanma sonucu yazılmaz.

Belçika’daki hastalık kasası ve Türkiye’deki SGK’nın vekil aracılığıyla takibi

Belçika’da tedavisi devam eden veya Türkiye’de geçici bulunan kişi, kurum işlemlerini bizzat takip edemediğinde temsil ilişkisi kurulabilir. Türkiye’deki SGK başvurusunu yapacak kişinin usulüne uygun temsil yetkisi bulunması gerekir. Belçika hastalık kasası nezdindeki sağlık verilerinin edinilmesi ve formüler talebi ise Belçika mevzuatı kapsamında ayrıca yetki değerlendirmesine tabidir.

Vekâletnamenin Türkiye’de kullanılma şekli, düzenleme yeri, tercüme ve varsa özel yetki koşulları somut işlem türüne göre belirlenir. Belçika’da düzenlenen her vekâletname Türk SGK’sında hiçbir belge incelemesi yapılmadan kabul edilir biçiminde kesin ifade kullanılamaz. Yurt dışı vekâletnamede özel yetki rehberi temsil konusunu ayrı açıklar.

BE/TR 119 başvurusunda yapılacak işlemlerin sırası

Önce Belçika’da başlanmış tedavinin tıbbi kayıtları ve kişinin Belçika sosyal güvenlik mevzuatına tabi olduğu belirlenir. İkinci adımda Belçika yetkili kurumundan ilgili tedavinin Türkiye’de devamı için BE/TR 119 düzenlenmesi sağlanır. Üçüncü adım formdaki 2.1 kutusunda bulunan sağlık yardım hakkı süresinin kontrolüdür. Dördüncü adım, Türkiye’de en yakın SGİM/SGM’ye müracaat ve YUPASS kaydının uygunluk yönünden incelenmesidir.

Ardından SGK’yla anlaşmalı sağlık sunucusunda tedaviye devam edilmesi ve işlemlerin tarihleriyle birlikte kaydedilmesi gerekir. Tedavi süresi uzarsa yeni formülerle hak sahipliği süresi tekrar kontrol edilir. Ret veya kayıt hatası doğarsa işlemin türü ve gerekçesi tespit edilerek Türkiye ve Belçika makamları arasında doğru başvuru yolu ayrıştırılır. Bu sıra, belgesiz planlı tedaviyle gerçek izinli devam tedavisini birbirine karıştırmadan işlem yürütülmesini sağlar.

BE/TR 119 tedaviye devam işlemlerinde 12 SSS

Resmî kanun ve SGK kaynakları

Türkiye–Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması m.14; SGK Yurt Dışında Yaşayan Vatandaşların Sosyal Güvenlik Rehberi; SGK Yurt Dışı Sağlık İşlemleri; SGK 2020/19 sayılı Genelge bölüm 2.5.2; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu.