Bilimsel, Kültürel ve Sanatsal Faaliyet İçin 1 Ay Çalışma İzni Muafiyeti | 2026
Bilimsel, kültürel ve sanatsal faaliyet muafiyetinin hukuki dayanağı nedir?
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu yabancıların Türkiye’de çalışmasını kural olarak çalışma iznine bağlamış, belirli geçici faaliyetler için çalışma izni muafiyeti sistemi kurmuştur. Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.48/1-a, Türkiye’de bilimsel, kültürel ve sanatsal faaliyetler kapsamında çalışacak yabancılara bir aya kadar çalışma izni muafiyeti tanır.
Bu düzenleme, konferans, bilimsel toplantı, geçici araştırma sunumu, kültür etkinliği, festival, konser, sahne gösterisi, sergi ve benzeri geçici faaliyetler bakımından önem taşır. Ancak faaliyet türünün adı tek başına yeterli değildir. Yabancının Türkiye’de fiilen yapacağı işin Yönetmelikteki bilimsel, kültürel veya sanatsal nitelikle uyumlu olması gerekir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel çalışma izni muafiyet türleri açıklamasında m.48/1-a için azami süre bir ay olarak gösterilmektedir. Bu süre, diğer bazı muafiyet türlerindeki üç, dört, altı veya on iki aylık sürelerden farklıdır ve faaliyet planlaması yapılırken doğrudan dikkate alınmalıdır.
Hangi bilimsel faaliyetler m.48/1-a kapsamında değerlendirilir?
Bilimsel faaliyet kavramı, yabancının Türkiye’de bilimsel bilgi üretimi, sunumu veya paylaşımı amacıyla geçici olarak bulunmasını kapsayan faaliyetler bakımından uygulanır. Uluslararası kongre veya sempozyumda uzman sunumu, belirli bir bilimsel toplantıda konuşmacılık, sınırlı süreli araştırma etkinliği, bilimsel çalıştay veya proje toplantısı bu kapsamda değerlendirilebilir.
Buna karşılık yabancının Türkiye’de bir üniversite, şirket veya araştırma kuruluşunda sürekli personel olarak çalışması m.48/1-a’nın geçici muafiyet mantığına girmez. Üniversite veya kamu kurumunda daha uzun süreli araştırma faaliyeti için Yönetmeliğin m.48/1-j bendinde ayrıca iki yıla kadar farklı bir muafiyet türü düzenlenmiştir. Bu nedenle “bilimsel çalışma” ifadesi kullanılarak bir aylık m.48/1-a ile uzun süreli araştırmacı istihdamı yapılamaz.
Dosyada etkinliğin adı, düzenleyen kuruluş, program, yabancının uzmanlığı, konuşma veya çalışma konusu ve Türkiye’de bulunacağı tarihler açıkça gösterilmelidir. Bilimsel faaliyet başlığı ile yapılacak gerçek iş arasında bağ kurulamadığında başvuru kapsam yönünden sorun yaşayabilir.
Kültürel faaliyet kapsamı nasıl belirlenir?
Kültürel faaliyet, bir toplumun sanat, tarih, dil, edebiyat, gelenek, kültürel miras veya kültürlerarası etkileşim alanındaki geçici etkinlikleriyle bağlantılı çalışma olarak değerlendirilir. Kültür festivali, kültürel tanıtım programı, belirli süreli gösteri, kültür kurumunun geçici etkinliği, uluslararası kültür buluşması veya benzeri faaliyetler bu başlık altında gündeme gelebilir.
Yabancının görev tanımı burada önemlidir. Etkinliğe yalnızca izleyici veya turist olarak katılan kişi için çalışma izni muafiyeti söz konusu değildir. Muafiyet, Türkiye’de fiilen çalışacak veya faaliyet sunacak yabancı bakımından anlam taşır. Organizasyon şirketinin personeli, sahne veya gösteri ekibi, kültürel program uzmanı ya da etkinlikte belirli bir profesyonel görev üstlenen yabancının yaptığı iş başvuru dosyasında açıklanmalıdır.
Kültürel etkinlik adı altında ticari işletmede sürekli hizmet verilecekse m.48/1-a kullanılamaz. Örneğin yabancı kişinin bir aylık festival dışında Türkiye’de devam eden bir işletmede düzenli çalışan hâline gelmesi, çalışma ilişkisini normal çalışma izni rejimine taşır.
Sanatsal faaliyet muafiyeti hangi çalışmaları kapsar?
Sanatsal faaliyet kapsamında konser, sahne performansı, tiyatro, dans, sergi, sanat üretimi, belirli bir sanat projesinde görev alma ve benzeri geçici faaliyetler değerlendirilebilir. Sanatçının yanı sıra faaliyetin ayrılmaz parçası olan profesyonel görevler bakımından da somut işin niteliği önemlidir.
Yabancı sanatçının Türkiye’de yalnızca bir konser veya birkaç günlük festival için bulunması ile bir eğlence işletmesinde sürekli sahne alması aynı hukuki statü değildir. m.48/1-a bir aylık üst sınırla geçici sanatsal faaliyeti düzenler. Sürekli veya tekrar eden çalışma ilişkisi normal çalışma izni bakımından incelenmelidir.
Etkinlik sözleşmesi, davet yazısı, program, sahne veya sergi tarihleri, organizatör bilgileri ve yabancının mesleki rolü başvuruda faaliyetin sanatsal niteliğini ortaya koyar. Yabancı sanatçının yalnızca “sanatçı” unvanını taşıması, Türkiye’de yapılacak işin mahiyetini açıklamaya yetmez.
Bir aylık muafiyet süresi nasıl uygulanır?
m.48/1-a için üst sınır bir aydır. Faaliyet üç gün sürecekse muafiyet, faaliyetin gerçek zaman aralığı dikkate alınarak talep edilir. Yönetmelik üst sınırı, yabancının bir aylık dönem boyunca her türlü işte çalışabileceği genel bir izin oluşturmaz.
Muafiyet süresi pasaport geçerliliğiyle de sınırlıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çalışma izni muafiyetini pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa olacak biçimde düzenler. Bu nedenle seyahat belgesinin süresi yetersizse bir aylık faaliyet için dahi başvuru süresi etkilenir.
Çalışma izni muafiyetinde süre uzatma başvurusu yapılamaz. Bilimsel, kültürel veya sanatsal faaliyet bir ayı aşacaksa, faaliyet türüne göre normal çalışma izni veya Yönetmelikteki başka bir muafiyet türü değerlendirilmelidir. Bir aylık muafiyetin süresi dolduktan sonra aynı çalışma ilişkisini izinsiz sürdürmek hukuka uygun değildir.
Yurt dışından çalışma izni muafiyeti başvurusu nasıl yapılır?
Yurt dışında bulunan yabancı, vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine başvurur. Dış temsilcilik başvurusu Bakanlık sistemine iletilir ve muafiyet işlemleri elektronik ortamda tamamlanır. Başvuru yabancı tarafından yapılır.
Başvuruda pasaport veya pasaport yerine geçen belge, biyometrik fotoğraf, eğitim ve varsa işyeri bilgileri yanında m.48/1-a kapsamını kanıtlayan etkinlik belgeleri sunulur. Etkinliğe davet, sözleşme, organizasyon programı, bilimsel toplantı kabul yazısı, festival veya konser programı, sergi bilgisi, yabancının rolü ve faaliyetin tarihlerini gösteren belgeler dosyanın niteliğine göre hazırlanır.
Belgenin başlığında “kültürel etkinlik” yazması tek başına yeterli değildir. Etkinliğin Türkiye’de nerede, hangi tarihlerde, kim tarafından düzenlendiği ve yabancının ne yapacağı anlaşılır olmalıdır.
Türkiye içinden başvuruda 30 günlük süre nasıl işler?
Geçerli ikamet iznine dayanmadan yurt içinden muafiyet başvurusu yapılacaksa, başvuru vize veya vize muafiyeti süresi aşılmadan Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapılır. Bir aylık m.48/1-a muafiyetinin varlığı, bu 30 günlük başvuru kuralını ortadan kaldırmaz.
Yabancının etkinliğe başlamadan önce çalışma statüsünü kurması gerekir. Konser, çekim, bilimsel sunum veya kültürel program tamamlandıktan sonra geriye dönük muafiyet alınması hukuki bir çözüm değildir. Etkinlik organizatörü yabancı katılımcının yalnızca vize durumunu değil, fiilen çalışacaksa çalışma izni veya muafiyet statüsünü de önceden kontrol etmelidir.
Aynı m.48/1-a muafiyetine ne zaman yeniden başvurulabilir?
Yönetmelik, m.48/1-b ve m.48/1-c muafiyetleri için altı aylık özel tekrar süresi öngörür. Bunların dışındaki çalışma izni muafiyetlerinde ise aynı muafiyet kapsamında yeni başvuru yapılabilmesi için önceki muafiyetin düzenlendiği tarihten itibaren on iki ay geçmesi gerekir.
m.48/1-a da bu 12 aylık kurala tabidir. Dolayısıyla bir yabancı sanatçı veya bilim insanı aynı muafiyet kategorisini kullanarak kısa aralıklarla her ay Türkiye’de çalışma statüsü oluşturamaz. Türkiye’de yıl içinde tekrarlayan veya sürekli bir çalışma planı varsa normal çalışma izni değerlendirilmelidir.
Bir ayı aşan sanatsal veya bilimsel faaliyet için ne yapılır?
Faaliyet bir ayı aşacaksa m.48/1-a yeterli değildir. Bilimsel araştırmanın üniversite veya kamu kurumu bünyesinde yürütülmesi hâlinde m.48/1-j gibi özel muafiyet türleri gündeme gelebilir. Diğer çalışma ilişkilerinde süreli çalışma izni alınması gerekir.
Normal çalışma iznine geçildiğinde işverenin mali yeterlilik, istihdam ve ücret kriterleri ayrıca incelenir. Bu nedenle etkinlik organizatörleri ve kurumlar, yabancı personelin Türkiye’de yalnızca etkinlik günlerini değil hazırlık, prova, araştırma, çekim ve sonlandırma dönemlerini de kapsayan gerçek çalışma takvimini önceden belirlemelidir.
Çalışma izni sürecinin mali ve istihdam boyutu için 2026 çalışma izni mali yeterlilik kriterleri; yabancının pozisyonuna göre ücret şartları için yabancı çalışma izni ücret kriterleri incelenebilir.
Muafiyet belgesi çalışma ve ikamet hakkı sağlar mı?
Geçerli çalışma izni muafiyeti, geçerlilik süresi içinde yabancıya çalışma ve ikamet hakkı verir ve kural olarak ikamet izni yerine geçer. Muafiyetin sona ermesiyle bu statüye bağlı çalışma ve ikamet hakkı sona erer. Yabancının farklı bir hukuki nedene dayanan bağımsız ikamet izni varsa, muafiyetin sona ermesi o ayrı izni kendiliğinden geçersiz hâle getirmez.
Muafiyetle geçirilen sürelerin kanuni çalışma izni veya ikamet izni sürelerinin hesabında dikkate alınmaması da önemlidir. Bir aylık bilimsel veya sanatsal muafiyet süresi, süresiz çalışma izni ya da uzun dönem ikamet hesabında otomatik olarak kanuni çalışma süresi sayılmaz.
Sosyal güvenlik ve diğer yükümlülükler devam eder mi?
Çalışma izni muafiyeti, yabancı ve işverenin diğer mevzuattan doğan yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Bakanlığın güncel açıklamasında muafiyet kapsamındaki çalışmalarda sosyal güvenlik yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin zorunlu olduğu belirtilmektedir. Türkiye ile yabancının geldiği ülke arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesi, geçici görevlendirme ve sigortalılık durumu ayrıca değerlendirilir.
Sanatsal veya kültürel faaliyetin gelir vergisi, stopaj, telif, eser sahipliği, sözleşme ve fikrî mülkiyet boyutları da çalışma izni muafiyetinden bağımsızdır. Muafiyet belgesi yalnızca yabancının Türkiye’de çalışma izni bakımından hangi statüde faaliyette bulunacağını düzenler.
Etkinlik düzenleyen kurumlar için kontrol listesi
- Faaliyetin gerçekten bilimsel, kültürel veya sanatsal olup olmadığını belirleyin.
- Yabancının etkinlikteki gerçek görevini yazılı hale getirin.
- Program, davet, sözleşme ve etkinlik tarihlerini birbiriyle uyumlu düzenleyin.
- Bir aylık üst sınırı hazırlık ve prova günleri dahil gerçek çalışma süresiyle karşılaştırın.
- Pasaport süresini kontrol edin.
- Yurt içi başvuruda 30 günlük giriş süresini aşmayın.
- Aynı m.48/1-a muafiyeti daha önce kullanıldıysa 12 aylık tekrar süresini hesaplayın.
- Bir ayı aşan faaliyet için uygun çalışma izni veya başka muafiyet kategorisini önceden belirleyin.
- Çalışma faaliyeti başlamadan muafiyet sürecini tamamlayın.
Vize veya vize muafiyeti çalışma izni muafiyeti yerine geçer mi?
Hayır. Türkiye’ye vizeyle veya vize muafiyeti kapsamında giriş yapılması, yabancıya kendiliğinden çalışma hakkı vermez. Giriş ve kalış hakkı ile çalışma hakkı farklı hukuki statülerdir. Yabancı sanatçı, bilim insanı veya kültür profesyoneli Türkiye’ye vizesiz girebiliyor olsa bile burada ücretli veya ücretsiz profesyonel bir faaliyet yürütecekse çalışma izni mevzuatı ayrıca uygulanır. m.48/1-a kapsamındaki kişi, faaliyeti başlamadan çalışma izni muafiyeti başvurusunu sonuçlandırmalıdır.
Bu ayrım özellikle birkaç günlük etkinliklerde gözden kaçmaktadır. Etkinliğin kısa olması, çalışma hakkını otomatik hale getirmez; tam tersine Yönetmelik kısa bilimsel, kültürel ve sanatsal faaliyetler için özel olarak bir aylık muafiyet kategorisi kurmuştur. Organizasyon sözleşmesinin, uçuş ve konaklama tarihinin çalışma statüsüyle uyumlu planlanması gerekir.
Ücretsiz faaliyet de çalışma olarak değerlendirilebilir mi?
Çalışma izni muafiyetinin uygulanması yalnızca yabancıya Türkiye’den ücret ödenip ödenmediğine bağlanmaz. Bir yabancı yurt dışındaki kurumundan ücret almaya devam ederken Türkiye’de profesyonel görev üstlenebilir veya etkinlik bedeli başka bir ülkedeki şirketine ödenebilir. Belirleyici olan yabancının Türkiye’de fiilen profesyonel bir bilimsel, kültürel ya da sanatsal çalışma yapıp yapmadığıdır.
Bu nedenle “Türkiye’de maaş ödenmiyor” gerekçesiyle çalışma statüsü incelemesinden vazgeçilmemelidir. Davet yazısı, sahne sözleşmesi, proje anlaşması veya görevlendirme belgesi fiilî görevi gösteriyorsa yabancının uygun çalışma izni ya da çalışma izni muafiyeti statüsü bulunmalıdır.
Birden fazla şehirde yapılacak etkinlik tek muafiyetle yürütülebilir mi?
m.48/1-a muafiyeti yabancı bakımından düzenlenir ve Yönetmelikteki bir aylık süreyi aşamaz. Aynı proje veya turne kapsamında İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin ya da başka şehirlerde birden fazla etkinlik yapılacaksa başvuruda tüm etkinlik takviminin ve görev yerlerinin açık biçimde gösterilmesi gerekir. Bir şehir için beyan edilen faaliyet sonradan farklı organizasyonlara genişletilmemelidir.
Bir aylık dönemde yapılacak birden fazla konser, sergi, bilimsel toplantı veya kültürel program aynı hukuki proje kapsamında olsa bile başvuru dosyasındaki takvim gerçek faaliyetle uyumlu olmalıdır. Farklı organizatörler, farklı sözleşmeler veya başka nitelikte işler bulunuyorsa her faaliyetin mevcut muafiyet kapsamına girip girmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu içerik 12 Eylül 2026 tarihi itibarıyla 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.48/1-a ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel muafiyet açıklamaları esas alınarak hazırlanmıştır. Faaliyetin adı değil, Türkiye’de yapılacak gerçek iş ve süresi muafiyet kategorisinin belirlenmesinde esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. Bilimsel faaliyet için muafiyet süresi ne kadardır?
m.48/1-a kapsamında azami süre bir aydır.
2. Konser için gelen yabancı sanatçı bu muafiyetten yararlanabilir mi?
Konser veya benzeri sanatsal faaliyet m.48/1-a kapsamına girebilir; başvuru ve muafiyet onayı çalışma başlamadan önce tamamlanmalıdır.
3. Bir aylık süre uzatılabilir mi?
Hayır. Çalışma izni muafiyetinde süre uzatma başvurusu yoktur.
4. Aynı yabancı iki ay arka arkaya sanat etkinliği için muafiyet alabilir mi?
Aynı m.48/1-a muafiyetinde yeni başvuru için önceki muafiyetin düzenlendiği tarihten itibaren on iki ay geçmelidir.
5. Bilimsel konferansa yalnızca dinleyici olarak katılan kişi çalışma muafiyeti almak zorunda mıdır?
Muafiyet çalışma faaliyeti bakımından önem taşır. Yabancının Türkiye’de fiilen bir profesyonel görev üstlenip üstlenmediği esas alınır.
6. Bir üniversitede altı ay araştırma yapacak yabancı m.48/1-a kullanabilir mi?
Hayır. m.48/1-a bir aylık bilimsel faaliyet içindir; uzun süreli üniversite veya kamu kurumu araştırmasında başka muafiyet veya çalışma izni rejimi uygulanır.
7. Türkiye içinden başvuruda süre nedir?
Geçerli ikamet iznine dayanmayan başvuru, vize veya vize muafiyeti aşılmadan giriş tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapılır.
8. Muafiyet ikamet izni yerine geçer mi?
Geçerli olduğu süre içinde kural olarak çalışma ve ikamet hakkı sağlar.
9. Sosyal güvenlik yükümlülüğü sona erer mi?
Hayır. Muafiyet, uygulanacak sosyal güvenlik mevzuatından doğan yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
10. Etkinlik bir aydan uzun sürecekse ne yapılır?
Faaliyetin niteliğine göre uygun başka muafiyet kategorisi veya normal çalışma izni alınmalıdır.
Hukuki Destek
Yurt dışından Türkiye’ye bilimsel, kültürel veya sanatsal faaliyet için gelecek yabancının doğru çalışma statüsü; etkinlik programı, sözleşme, görev tanımı ve gerçek süre üzerinden belirlenmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, yurt dışındaki müvekkillerin ve organizasyonların çalışma izni muafiyeti işlemlerini Mersin’den takip eder.
Bakırıcı & Keskin Hukuk Bürosu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
