B&KBakırcı & KeskinHUKUK BÜROSU
TR
TürkçeEnglishDeutschРусскийالعربية中文
Menü

Bilirkişinin Soru Yöneltme İzin Dilekçesi | CMK 66/6 Word

Bilirkişinin mağdur, şüpheli veya sanığa soru yöneltme izin dilekçesi, ceza soruşturması ya da kovuşturmasında atanmış bilirkişinin teknik incelemeyi tamamlamak için belirli bir maddi olguyu açıklığa kavuşturması gerektiğinde, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 66/6. maddesindeki usulün belirlenmesini istemek amacıyla hazırlanır. Genel kural, bilirkişinin sorularını mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısı aracılığıyla yöneltmesidir. Bilirkişinin doğrudan soru sorabilmesi ayrıca izin verilmesine bağlıdır. Yalnız muayene ile görevlendirilen hekim bilirkişi, görevini yerine getirirken zorunlu saydığı soruları hâkim, Cumhuriyet savcısı ve müdafi bulunmadan da doğrudan yöneltebilir. Bu istisna bütün bilirkişilere yayılmaz.

CMK 66/6 için kısa ve kesin cevap

Bilirkişi; mağdur, şüpheli veya sanığa kendi başına sınırsız bir görüşme yapamaz. Gerekli soru varsa önce sorunun görev kararıyla ve teknik incelemeyle bağını kurar. Normal yol, soru listesinin görevli merci aracılığıyla yöneltilmesidir. Mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısı doğrudan soru izni verirse bilirkişi, kararın çizdiği kapsam içinde soruyu kendisi yöneltebilir. İzin kararı, ifade alma veya sorgu yetkisini bilirkişiye devretmez; bilirkişi yalnız uzmanlık alanındaki maddi ve teknik soruları sorar.

CMK m.66/6 başvurusunda üç unsur açık olmalıdır: soru yöneltilecek kişinin dosyadaki sıfatı, cevaplanması istenen her sorunun bilirkişiye verilen görevle bağlantısı ve istenen usul. “Bilirkişinin ilgililerle görüşmesine izin verilmesi” gibi sınırı belirsiz bir sonuç yeterli değildir. Dilekçe, hangi soruların merci aracılığıyla yöneltilmesini; hangi zorunlu nedenle doğrudan soru izni istendiğini ve işlemin nasıl kayda alınmasını talep ettiğini ayrı ayrı göstermelidir.

Kanuni dayanak hangi yetkiyi verir?

CMK m.66/6, “gerekli olması hâlinde” bilirkişinin mağdur, şüpheli veya sanığa soru sorabilmesini düzenler. Fıkranın ilk cümlesindeki kanal mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısıdır. İkinci cümle, bu mercilerin bilirkişiye doğrudan soru sorma izni verebilmesini ayrıca düzenler. Dolayısıyla doğrudan soru, bilirkişinin atama kararıyla kendiliğinden doğan sınırsız bir yetki değildir. Atama ve görev soruları kadar, ayrı usul kararı da dosyada görünür olmalıdır.

Fıkranın son cümlesi dar bir mesleki istisna içerir. İstisnadan yararlanan kişi herhangi bir sağlık çalışanı veya tıbbi konuda görüş veren herkes değil, “muayene ile görevlendirilen hekim bilirkişi”dir. Doğrudan yöneltebileceği sorular da görevini yerine getirirken zorunlu saydığı sorulardır. Bu hüküm, hekim bilirkişiye ceza soruşturmasını yürütme veya hukuki sorumluluk konusunda sorgulama yapma yetkisi vermez. Muayenenin teknik amacı dışındaki sorular genel usule tabidir.

Dilekçe hangi mercie verilir?

Başvuru, bilirkişiyi görevlendiren ve incelemeyi yöneten mercie sunulur. Soruşturma evresinde bilirkişi Cumhuriyet savcısı tarafından atanmışsa dilekçe soruşturma numarasıyla ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına verilir. Atama sulh ceza hâkimliği veya başka bir hâkimlik kararıyla yapılmışsa istem o hâkimliğe yöneltilir. Kovuşturma evresinde karar, davayı gören ceza mahkemesinden istenir. Dilekçenin başlığında dosya numarası, atama kararının tarihi ve bilirkişinin sicil bilgisi yazılır.

CMK m.66/6’da doğrudan soru iznini verebilecek makamlar mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısı olarak sayılmıştır. Bilirkişi bu izni kolluk biriminden, taraf avukatından, adli emanetten veya incelemeye konu kurumdan alamaz. Tarafların işlemin yapılmasına rıza göstermesi de kanunun aradığı merci kararının yerine geçmez. Karar verilmeden yapılan görüşme sonradan “taraflar kabul etmişti” denilerek kanuni izinli soru işlemi hâline getirilemez.

“Gerekli olması” şartı nasıl somutlaştırılır?

Gereklilik, yalnız bilirkişinin daha fazla bilgi edinmek istemesi değildir. Önce atama kararında cevaplanması istenen teknik soru gösterilir. Ardından mevcut dosya materyalinin hangi noktayı açıklamadığı belirtilir. Son olarak, soru yöneltilecek kişinin cevabının bu teknik boşluğu nasıl gidereceği yazılır. Bu üç bağdan biri yoksa başvuru genel bir görüşme talebine dönüşür. Dilekçede “[atama kararındaki soru]”, “[eksik kalan maddi unsur]” ve “[önerilen soru numarası]” alanları gerçek dosya kaydıyla tamamlanmalıdır.

Bir sorunun gerekli olması, beklenen cevabın bilirkişinin varsayımını doğrulaması anlamına gelmez. Soru nötr, cevaplanabilir ve tek bir teknik olguya yönelik kurulmalıdır. Kişiye “olayın bu şekilde gerçekleştiğini kabul ediyor musunuz?” gibi sonuç içeren bir cümle yerine, incelenen kayıtla bağlantılı tarih, işlem, kullanım biçimi, belirtilen fiziksel bulgu veya teknik süreç sorulur. Cevap önceden bilinmiyorsa dilekçede bilinmiyormuş gibi bırakılır; dosyada bulunmayan bilgi varmış gibi yazılmaz.

Soruların sınırı ve bilirkişinin rolü

CMK m.67/3 bilirkişinin uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamayacağını; hâkime ait hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamayacağını düzenler. Bu sınır soru hazırlığında da geçerlidir. Bilirkişi suçun oluşup oluşmadığını, kastı, kusurun hukuki derecesini, delilin hukuka uygunluğunu veya kişinin ceza sorumluluğunu karara bağlayan soru soramaz. Sorular, bilirkişinin kendi bilimsel veya teknik yöntemini uygulayabilmesi için gerekli maddi açıklamayla sınırlıdır.

Bilirkişinin soru işlemi CMK m.147’deki ifade veya sorgu işlemi değildir. Şüpheli ya da sanığın savunması, isnadın açıklanması, susma hakkı, müdafi yardımı ve tutanak düzeni ceza muhakemesinin kendi kurallarına tabidir. Bilirkişi bu usulü devralamaz; kolluk, savcı veya mahkeme adına ifade tutanağı oluşturamaz. Teknik soru ile savunma alma arasındaki sınır, soru metninde ve işlemin başında açık tutulmalıdır.

CMK m.201’deki doğrudan soru yöneltme düzeni de farklıdır. Duruşmaya katılan Cumhuriyet savcısı, müdafi veya vekil sıfatındaki avukatın belirli kişilere doğrudan soru yetkisi ve sanık ya da katılanın hâkim aracılığıyla soru yöneltmesi, CMK m.201’in duruşma düzenidir. CMK m.66/6 ise bilirkişinin kendi görevini yerine getirmek için mağdur, şüpheli veya sanığa teknik soru yöneltmesini düzenler. Dilekçe dayanağı bu iki mekanizmayı birbirine karıştırmamalıdır.

Merci aracılığı mı, doğrudan soru izni mi?

Kanuni başlangıç noktası merci aracılığıdır. Bilirkişi hazırladığı numaralı soruları dosyaya sunar; mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısı soruları ilgili kişiye yöneltir ve cevapları usulüne uygun biçimde kayda alır. Bu yol, sorunun kapsamı ile bilirkişinin görevi arasındaki bağın önceden denetlenmesini sağlar. Özellikle şüpheli veya sanığa yöneltilecek sorularda, teknik inceleme ile savunma hakkı arasındaki sınırın korunması bakımından araçlı yöntem esas alınmalıdır.

Doğrudan soru izni talep edilecekse bunun teknik gerekçesi ayrıca yazılır. Sorunun cevaba göre açıklanması gereken ölçüm, terim, hareket veya muayene bulgusu bulunması; teknik kavramın anlık olarak sadeleştirilmesi ya da cevabın hangi maddi unsura ilişkin olduğunun açıklığa kavuşturulması ihtiyacı gerekçe olabilir. Ancak dilekçe, izni zorunlu sonuç gibi sunmaz. Merci, soruların kendi aracılığıyla yöneltilmesini yeterli görebilir, bazı soruları çıkarabilir veya doğrudan izin verilecek alanı daraltabilir.

İstenen izin işlemin zamanı, yeri, katılacak kişiler, kayıt yöntemi ve soru listesiyle sınırlandırılmalıdır. “Gerek gördüğü her soruyu sorabilmesine” biçimindeki açık uçlu istem yerine ekli listedeki sorulara, görev kararındaki teknik konuya ve merciin gerekli gördüğü tamamlayıcı sorulara atıf yapılır. Yeni bir teknik ihtiyaç işlem sırasında ortaya çıkarsa bilirkişi yetkisini kendiliğinden genişletmez; mevcut kararın kapsamı yetmiyorsa bunu mercie bildirir.

Muayene ile görevlendirilen hekim bilirkişi istisnası

Muayene ile görevlendirilen hekim bilirkişinin durumu, genel bilirkişinin doğrudan soru izninden ayrıdır. Kanun, hekim bilirkişinin görevini yerine getirirken zorunlu saydığı soruları hâkim, Cumhuriyet savcısı ve müdafi bulunmadan da mağdur, şüpheli veya sanığa doğrudan yöneltebileceğini açıkça düzenler. Bu yetkinin kaynağı ayrı bir izin kararı değil, CMK m.66/6’nın son cümlesidir; fakat kişinin gerçekten muayene ile görevlendirilmiş hekim bilirkişi olması ve sorunun muayene görevi için zorunlu bulunması gerekir.

İstisna, işlem kaydını ve uzmanlık sınırını ortadan kaldırmaz. Hekim bilirkişi; kimliği, görevlendirme kararını, muayene tarihini, sorunun tıbbi gerekliliğini ve cevabın raporda hangi teknik değerlendirmeye esas olduğunu denetlenebilir biçimde kaydeder. Muayene için gerekli olmayan olay anlatımı, hukuki nitelendirme veya ikrar elde etmeye yönelik soru bu istisnanın kapsamına sokulamaz. Sağlık mahremiyeti ve yalnız görev için gerekli bilgiyle sınırlı çalışma ilkesi korunur.

Hekim bilirkişinin son cümledeki yetkisi, diğer bilirkişilere kıyas yoluyla genişletilemez. Psikolog, mühendis, mali müşavir veya bilişim bilirkişisi, yaptığı incelemenin kişisel görüşme gerektirdiğini ileri sürerek hekim istisnasını kullanamaz. Bu kişiler bakımından merci aracılığı veya açık doğrudan soru izni gerekir. Hekim olmayan bir heyet üyesi de sırf heyette hekim bulunduğu için aynı istisnaya sahip sayılmaz.

Şüpheli ve sanığın usul güvenceleri nasıl korunur?

Şüpheli ya da sanığa soru yöneltilmesi, onun ceza muhakemesindeki sıfatını değiştirmez. Teknik soru işlemi, savunma hakkını ve susma hakkını kaldıran bir bilirkişi görüşmesi değildir. Merci, sorunun kişinin kendisini suçlayıcı beyana zorlanması sonucunu doğurup doğurmadığını, müdafi katılımını ve işlem biçimini ilgili CMK hükümleri çerçevesinde belirler. Bilirkişi, cevap verilmemesini teknik sonucun peşinen aleyhe kabul edileceği tehdidiyle karşılayamaz.

Dilekçede şüpheli veya sanığın iradesi hakkında önceden varsayım kurulmaz. “Soruları cevaplamayı kabul etmiştir” denilecekse bunun gerçek tutanak veya beyan kaydı eklenir; kayıt yoksa böyle bir cümle yazılmaz. Müdafiin haberdar edilmesi, hazır bulunması veya işlemin başka bir usulle yapılması konusunda karar merciden istenir. Bilirkişi savunma stratejisini değerlendirmez ve cevapların hukuki sonucunu kişiye açıklayan makam yerine geçmez.

Mağdura yöneltilecek sorularda sınırlar

Mağdurun dosyadaki sıfatı, yaşı, iletişim ihtiyacı ve özel koruma hükümleri göz ardı edilmez. CMK m.66/6 mağdurun teknik soruya muhatap olabileceğini söyler; fakat bu hüküm, mağdurun tekrar tekrar dinlenmesini veya inceleme için gereksiz ayrıntıların sorulmasını emretmez. Sorular mevcut kayıtların açıklığa kavuşturamadığı maddi unsurla sınırlanır. Aynı bilgi geçerli tutanak, görüntü, rapor veya başka güvenilir kayıtta bulunuyorsa neden yeniden soruya ihtiyaç duyulduğu açıklanır.

Çocuk, cinsel dokunulmazlığa karşı suç mağduru veya özel destek ihtiyacı bulunan kişi yönünden CMK m.236 ve ilgili koruyucu usuller ayrıca değerlendirilir. Bilirkişinin doğrudan soru izni, bu özel hükümleri kaldırmaz. Görüşme ortamı, kayıt, uzman eşliği ve tekrar dinleme sınırlamaları hakkında karar yetkili merciye aittir. Dilekçe, özel koruma ihtiyacını saklamamalı; uygulanacak usulün mercice açıkça belirlenmesini istemelidir.

Soru listesi nasıl hazırlanır?

Her soru ayrı numaralanır ve bir kayıtla eşleştirilir. İlk sütunda atama kararındaki görev sorusu; ikinci sütunda açıklığa kavuşturulamayan maddi unsur; üçüncü sütunda önerilen soru; dördüncü sütunda sorunun yöneltileceği kişi ve dosyadaki sıfatı; beşinci sütunda istenen usul yazılabilir. Bu düzen, merciin her soruyu ayrı değerlendirmesini ve izin kararında kapsamı açıkça göstermesini sağlar.

Soru kısa, tek konulu ve yönlendirmesiz olmalıdır. Bir cümlede tarih, eylem, niyet ve hukuki sonuç birlikte sorulmaz. Teknik terim kullanılacaksa terimin dosyadaki belgeyle bağlantısı belirtilir; kişiye bilmediği uzmanlık sonucunu kabul ettiren ifade kurulmaz. Alternatif cevaplar kapatılmaz. Sorunun dayandığı belge tam olarak gösterilir; sayfa, kayıt tarihi, görüntü zamanı veya dosya içi sıra bilgisi gerçek kayıttan alınır.

Soruların cevaba göre dallanması gerekiyorsa ana soru ve olası açıklama soruları ayrı yazılır. Doğrudan izin talebi, “cevaba göre her türlü soruyu sorma” biçiminde kurulmaz. Tamamlayıcı sorunun yalnız ilk cevabın anlamını, kaynağını veya teknik terimini açıklamaya yönelik olduğu belirtilir. Yeni olay veya isnat doğuran cevap çıkarsa bilirkişi bunun soruşturmasını yapmaz; durumu görevli mercie bildirir.

İşlem ve cevaplar nasıl kayda alınır?

Dilekçede yalnız soru izni değil, kayıt düzeni de istenir. Tarih, yer, katılanlar, kişinin kimliği ve sıfatı, yöneltilen her soru ile verilen cevap tutanakta birbirinden ayrılmalıdır. Ses veya görüntü kaydı talep ediliyorsa hukuki dayanak ve karar merciden istenir; bilirkişi kendi kararıyla gizli kayıt yapamaz. Teknik soruya eşlik eden belge, görsel veya ölçüm gösterilmişse bunların kimliği tutanağa yazılır.

Bilirkişi raporunda soruların neden gerekli olduğu, hangi usulle yöneltildiği ve hangi cevabın hangi teknik değerlendirmede kullanıldığı açıklanır. Cevap, bilirkişinin kendi gözlemi veya ölçümü gibi sunulmaz. Kişinin beyanı ile dosyadaki objektif kayıt karşılaştırılır; çelişki varsa saklanmaz. CMK m.67/1 ve Bilirkişilik Yönetmeliği m.55 uyarınca yöntem, bilimsel ve teknik dayanaklar ile gerekçeli sonuç görünür olmalıdır.

Dilekçeye hangi kayıtlar eklenir?

  • Bilirkişi görevlendirme kararı veya yazısı; görev soruları ve süre görünür olmalıdır.
  • Bilirkişinin kimlik, uzmanlık alanı ve sicil kaydı.
  • Soru ihtiyacını doğuran dosya belgesinin ilgili bölümü; tam dosya yerine gerçek bağlantı açıklanmalıdır.
  • Numaralı soru listesi ve her sorunun teknik gerekçesi.
  • Soru yöneltilecek kişinin dosyadaki sıfatını gösteren mevcut kayıt.
  • Varsa önceki ifade, muayene, inceleme veya tutanak kaydının ilgili bölümü.
  • İstenen işlem planı: yer, zaman, katılacak kişiler, kayıt ve güvenli belge erişimi.

Ekler, dilekçede varmış gibi sayılmaz; gerçek dosyada mevcut olanlar yazılır. Kayıt henüz getirtilmemişse “ekli” denilmez, merciden hangi kurum veya dosyadan getirtilmesi istendiği ayrı talep edilir. Kişisel veri ve sağlık verisi içeren belgeler yalnız gerekli kapsamda sunulur. İlgisiz bütün kayıtların kopyalanması, bilirkişinin soru ihtiyacını güçlendirmez.

CMK 66/6 bilirkişinin soru yöneltme izin dilekçesi Word

Düzenlenebilir CMK 66/6 bilirkişinin soru yöneltme izin dilekçesini Word olarak indirin. Köşeli alanlar gerçek atama kararı, dosya numarası, kişi sıfatı, soru listesi ve teknik kayıtlarla tamamlanmalıdır. Belge, bilirkişinin başvurusuna göre hazırlanmıştır; tarafın rapora itirazı veya müdafiin CMK m.201 sorusu yerine kullanılmaz.

[BİLİRKİŞİYİ GÖREVLENDİREN CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA / HÂKİMLİĞE / CEZA MAHKEMESİNE]

DOSYA NO: [Soruşturma / esas numarası]
BİLİRKİŞİ: [Ad soyad, sicil numarası, uzmanlık alanı]
GÖREVLENDİRME: [Karar/yazı tarihi ve numarası]
SORU YÖNELTİLECEK KİŞİ: [Ad soyad ve dosyadaki mağdur/şüpheli/sanık sıfatı]

KONU: CMK m.66/6 uyarınca ekli numaralı teknik soruların [mahkeme başkanı/hâkim/Cumhuriyet savcısı] aracılığıyla yöneltilmesi; gerekli görülen sorular bakımından bilirkişiye doğrudan soru izni verilmesi ve işlem usulünün kararda belirlenmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. [Tarih ve numara] sayılı görevlendirme kararıyla [inceleme konusu] hakkında bilirkişi olarak atanmış bulunmaktayım. Kararda cevaplanması istenen teknik sorular [soruların gerçek özeti] şeklindedir. Görev süresi [karardaki süre ve başlangıç] olup inceleme [dosyadaki gerçek aşama] seviyesindedir.

2. Dosyadaki [belge/kayıt/inceleme materyali] incelenmiş; [atama kararındaki belirli teknik soru] bakımından [açıklığa kavuşmayan maddi unsur] mevcut kayıtlarla kesin olarak belirlenememiştir. Bu eksiklik, hukuki nitelendirmeye değil, görevlendirme kapsamındaki [teknik/bilimsel] incelemeye ilişkindir.

3. Soru yöneltilecek kişi [ad soyad] olup dosyadaki sıfatı [mağdur/şüpheli/sanık] olarak kaydedilmiştir. Kişinin cevabına ihtiyaç duyulan konu [belirli işlem, gözlem, kullanım, belirti veya kayıt bağlantısı]dır. Kişinin sıfatı ve soru ihtiyacı ekli [tutanak/kayıt] üzerinden gösterilmektedir.

4. Ek-1’de her biri ayrı numaralanmış sorular; dayandığı belge, açıklığa kavuşturacağı teknik unsur ve görevlendirme sorusuyla bağlantısı belirtilerek sunulmuştur. Sorular suçun hukuki niteliği, ceza sorumluluğu, kast veya kusurun hukuki derecesi hakkında değildir. Yalnız uzmanlık alanımdaki incelemenin yürütülmesi için gerekli maddi ve teknik açıklamayı hedeflemektedir.

5. CMK m.66/6’nın genel kuralı uyarınca soruların [mahkeme başkanı/hâkim/Cumhuriyet savcısı] aracılığıyla yöneltilmesini talep ediyorum. [Ek-1’de açıkça gösterilen soru numaraları] bakımından, [cevabın teknik teriminin anında açıklanması / ölçüm veya kaydın kişiyle eşleştirilmesi / cevaba bağlı sınırlı açıklama sorusu gereği] nedeniyle doğrudan soru izni verilmesi teknik incelemenin tamamlanması için gereklidir.

6. Talep edilen doğrudan izin, yalnız izin kararında gösterilecek soru listesi, teknik konu ve işlem süresiyle sınırlıdır. İfade alma veya sorgu yapılması, savunma beyanı elde edilmesi, yeni bir isnadın araştırılması ya da hukuki sonuç hakkında soru sorulması istenmemektedir. Kararın kapsamını aşan yeni bir ihtiyaç ortaya çıkarsa ayrıca merciinize bildirilecektir.

7. İşlemin [yer], [tarih aralığı] ve [hazır bulunacak kişiler] yönünden merciinizce belirlenmesi; kişinin kimliği ve sıfatı, katılanlar, yöneltilen her soru, verilen cevap ve gösterilen belgenin ayrı ayrı tutanağa geçirilmesi talep edilmektedir. Varsa ses veya görüntü kaydı ancak merciinizce ayrıca karar verilmesi hâlinde yapılacaktır.

8. Soru yöneltilecek kişinin şüpheli veya sanık olması hâlinde savunma ve susma hakkı ile müdafi yardımına ilişkin CMK hükümlerinin; mağdur bakımından özel koruma gerektiren bir durum bulunması hâlinde ilgili usul hükümlerinin uygulanması ve işlem biçiminin merciinizce açıkça gösterilmesi istenmektedir.

9. [Yalnız gerçek dosyada uygulanıyorsa:] Görevlendirme muayene amacıyla hekim bilirkişi sıfatıyla yapılmıştır. Ek-1’deki [soru numaraları] muayene görevinin yerine getirilmesi için zorunlu tıbbi sorulardır. CMK m.66/6’nın son cümlesindeki hekim bilirkişi hükmü yalnız bu zorunlu muayene soruları bakımından belirtilmiş; muayene dışı genel bir soru yetkisi ileri sürülmemiştir.

10. Alınacak cevapların kaynağı ve işlem usulü bilirkişi raporunda ayrı gösterilecek; cevaplar kendi gözlemim veya ölçümüm gibi sunulmayacaktır. Soruların sonuçları dosyadaki objektif kayıtlarla karşılaştırılacak ve değerlendirme yalnız görevlendirme kararındaki uzmanlık sorularıyla sınırlı tutulacaktır.

HUKUKİ NEDENLER: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.63, 66/3, 66/6, 67/1, 67/3 ve somut işlemin niteliğine göre ilgili savunma, mağdur koruma ve tutanak hükümleri; 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu; Bilirkişilik Yönetmeliği m.5, 54, 55 ve ilgili hükümler.

DAYANAK KAYITLAR: Görevlendirme kararı/yazısı, dosya sıfat kaydı, soru ihtiyacını gösteren belge veya inceleme notu, Ek-1 numaralı soru ve gerekçe çizelgesi, varsa önceki tutanak ve işlem planı.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; 1) Ek-1’deki numaralı teknik soruların CMK m.66/6 uyarınca [mahkeme başkanı/hâkim/Cumhuriyet savcısı] aracılığıyla [mağdur/şüpheli/sanık] [ad soyad]a yöneltilmesine, 2) [yalnız somut teknik gerekçesi gösterilen soru numaraları] yönünden bilirkişiye doğrudan soru izni verilmesine, 3) işlemin yeri, zamanı, hazır bulunacak kişiler, savunma ve koruma güvenceleri ile kayıt usulünün kararda açıkça belirlenmesine, 4) soru-cevap tutanağının bilirkişi incelemesinde kullanılmak üzere dosyaya alınmasına karar verilmesini saygıyla arz ederim.

[Tarih]
Bilirkişi
[Ad soyad · Sicil numarası · İmza]

EKLER: 1. Numaralı soru ve gerekçe çizelgesi 2. Görevlendirme kararı/yazısı 3. Soru ihtiyacını gösteren kayıt 4. Kişinin dosyadaki sıfat kaydı 5. Varsa işlem planı ve ilgili tutanak.

Başvurudan sonra işlem nasıl takip edilir?

Dilekçenin doğru dosyaya kaydedildiği evrak numarasıyla doğrulanır. Karar çıkıncaya kadar bilirkişi, genel kural kapsamındaki kişiye kendi başına doğrudan soru yöneltmez. Kararda izin verilen sorular, çıkarılan sorular, araçlı veya doğrudan yöntem, katılım, yer ve kayıt düzeni tek tek okunur. Karar yalnız merci aracılığına izin vermişse bilirkişi doğrudan görüşme yapmaz. Bazı sorular için izin verilmişse diğerlerini de izinli saymaz.

İşlem tamamlandığında tutanak, kimlik ve sıfat bilgileri, sorular ile cevapların karşılığı, eklenen kayıtlar ve varsa müdafi ya da uzman katılımı kontrol edilir. Cevap tutanağa eksik geçirilmişse bilirkişi kendi hatırladığı cümleyi kişiye ait kesin cevap olarak rapora yazmaz; eksikliği mercie bildirir. Rapor aşamasında kullanılan beyanın sayfa ve soru numarası gösterilir. Cevap teknik ihtiyacı gidermiyorsa yeni sonuç uydurulmaz; tamamlayıcı soru gerekiyorsa mevcut izin kapsamı denetlenir.

CMK 66/6 dilekçesinde yapılan somut hatalar

  1. Atama kararındaki teknik soruyu göstermeden genel görüşme izni istemek.
  2. Merci aracılığı kuralını atlayıp doğrudan soruyu bilirkişinin doğal yetkisi saymak.
  3. Hekim bilirkişi istisnasını bütün bilirkişilere veya bütün tıbbi görüşmelere uygulamak.
  4. Muayene ile görevlendirme bulunmadan hekim istisnasına dayanmak.
  5. İfade alma, sorgu ve bilirkişi teknik sorusunu aynı işlem gibi yazmak.
  6. CMK m.201’deki duruşmada doğrudan soru rejimini CMK m.66/6 yerine kullanmak.
  7. Suçluluk, kast, hukuka uygunluk veya ceza sorumluluğu hakkında bilirkişiye soru sordurmak.
  8. Soru yöneltilecek kişinin mağdur, şüpheli veya sanık sıfatını yanlış ya da belgesiz yazmak.
  9. Numaralı soru listesi sunmadan “gerekli tüm sorular” için sınırsız izin istemek.
  10. Şüpheli ve sanığın savunma güvencelerini veya mağdurun özel koruma ihtiyacını saklamak.
  11. İşlemin kaydını istememek ve cevabı raporda bilirkişinin kendi tespiti gibi göstermek.
  12. İzin verilmeden görüşme yapıp sonradan onay alınacağını varsaymak.

Benzer başvurulardan farkı

CMK 66/4 nitelikli kişiyle bir araya gelme izni, bilirkişinin alanı dışındaki sınırlı teknik sorun için başka nitelikli kişinin bilgisine başvurmasını düzenler. CMK 66/5 teknik bilgi verecek kişinin dinlenmesi ise ilgililerin ismen belirlediği üçüncü kişinin devam eden incelemeye teknik bilgi sağlamasına yöneliktir. CMK 66/6, doğrudan mağdur, şüpheli veya sanığa soru yöneltme usulüdür.

Bilirkişi rapor süresi uzatma dilekçesi soru iznini kendiliğinden içermez; soru işlemi mevcut sürede tamamlanamayacaksa süre konusu ayrıca değerlendirilir. Ceza dosyasında bilirkişi raporuna itiraz rapor tamamlandıktan sonraki taraf başvurusudur. Adli raporu düzenleyen doktorun dinlenmesi mevcut raporun duruşmada açıklanmasına ilişkin ayrı taleptir.

Sık sorulan sorular

1. Bilirkişi mağdur, şüpheli veya sanığa izinsiz doğrudan soru sorabilir mi?

Genel kuralda hayır. Sorular merci aracılığıyla yöneltilir; mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısı doğrudan soru izni verebilir. Muayene ile görevlendirilen hekim bilirkişinin zorunlu tıbbi soruları özel istisnadır.

2. Doğrudan soru izni bilirkişiye ifade alma yetkisi verir mi?

Vermez. İzin yalnız bilirkişinin uzmanlık görevi için gerekli teknik sorulara ilişkindir. CMK’daki ifade ve sorgu usulü ile savunma güvenceleri ayrıca korunur.

3. Soru listesi dilekçeye eklenmek zorunda mıdır?

Kanun belirli bir form adı koymaz; fakat iznin kapsamının denetlenebilmesi için soruların numaralı ve gerekçeli biçimde dilekçeye eklenmesi gerekir. Sınırsız soru yetkisi istenmemelidir.

4. Şüpheli veya sanık soruyu cevaplamazsa bilirkişi aleyhe sonuç çıkarabilir mi?

Bilirkişi cevap verilmemesini tek başına suçluluk veya teknik aleyhe sonuç olarak ilan edemez. Savunma ve susma hakkına ilişkin değerlendirme yetkili mercie aittir; bilirkişi raporunda yalnız işlem ve mevcut teknik veriyi açıklar.

5. Hekim olan her bilirkişi yalnız görüşme yapabilir mi?

Hayır. Özel hüküm, muayene ile görevlendirilen hekim bilirkişinin görev için zorunlu saydığı sorulara ilişkindir. Muayene dışı görev veya muayeneyle ilgisiz sorular genel kurala tabidir.

6. Müdafi bulunmadan hekim bilirkişi soru sorabilir mi?

CMK m.66/6 son cümle, muayene ile görevlendirilen hekim bilirkişinin zorunlu soruları hâkim, savcı ve müdafi bulunmadan da doğrudan yöneltebilmesini düzenler. Yetki yalnız bu dar koşullarda ve muayene göreviyle sınırlıdır.

7. Bilirkişi cevaba göre yeni sorular sorabilir mi?

Kararın kapsamı buna izin veriyorsa yalnız ilk cevabı teknik olarak açıklığa kavuşturan tamamlayıcı soru sorulabilir. Yeni olay veya isnat doğuran ihtiyaçta yetki kendiliğinden genişletilmez; merciye bildirim yapılır.

8. Mağdur çocuksa CMK 66/6 tek başına yeterli midir?

Hayır. CMK m.236 ve somut olayda uygulanacak koruyucu usuller ayrıca değerlendirilir. Soru ortamı, kayıt ve uzman eşliği gibi hususlar yetkili merci tarafından belirlenir.

9. Soru izni rapor süresini otomatik uzatır mı?

Uzatmaz. İşlem mevcut sürede tamamlanamayacaksa CMK m.66/1 uyarınca bilirkişinin gerekçeli süre istemi ve atayan merciin kararı gerekir.

10. Taraf avukatı bilirkişi adına CMK 66/6 izin dilekçesi verir mi?

Bu örnek bilirkişinin görevini yürütmek için yaptığı başvurudur. Taraf, bilirkişi adına sınırsız soru yetkisi kuramaz; kendi soru, rapor itirazı veya teknik kişi taleplerini ilgili özel hükümlerle ileri sürer.

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

CMK m.66/6’nın güncel metni Adalet Bakanlığı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu PDF’sinden; bilirkişinin görev sınırı, ek kayıt istemi ve rapor içeriği Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Yönetmeliği m.53–55 metninden kontrol edilmiştir. Mevzuat ve canlı içerik çakışma kontrol tarihi 3 Ekim 2026’dır.

Avukat Halil Bakırcı
Av. Halil Bakırcı · Mersin Barosu

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla Araİletişim Bilgileri
Telefon WhatsApp