Borsa Meclisi Kaç Kişiden Oluşur? Meslek Grubuna Göre Üye Sayısı | 5174 m.38 (2026)

Borsa meclisinin kanuni dayanağı nedir?

Ticaret borsasının temel karar organlarından biri borsa meclisidir. Meclisin nasıl oluşacağı, üyelerin kaç yıl için seçileceği, meslek gruplarının kaç meclis üyesi çıkaracağı ve bazı görevlerin aynı kişide birleşip birleşemeyeceği 5174 sayılı Kanun’un 38. maddesinde açık biçimde düzenlenmiştir. Bu nedenle meclis üye sayısı genel bir tahmine veya borsanın kendi tercihine göre belirlenmez; Kanundaki meslek grubu ve meslek komitesi yapısına göre hesaplanır.

Borsanın organları arasında meslek komiteleri, meclis, yönetim kurulu ve disiplin kurulu bulunur. Bu yapı içinde meclis, yönetim ve disiplin organlarının seçiminden bütçeye, tescil uygulamalarından taşınmaz kararlarına kadar birçok konuda karar merciidir. Bu sebeple meclisin hukuken doğru oluşturulması, daha sonra alınacak kararların organ ve yetki yönünden geçerliliği bakımından başlangıç noktasıdır.

Borsa meclisi üyeleri nasıl belirlenir?

5174 m.38, meclisin meslek gruplarınca dört yıl için seçilecek üyelerden oluşacağını öngörür. Buradaki sistem, borsadaki farklı meslek gruplarının mecliste temsil edilmesini sağlar. Üye sayısı her meslek grubunda aynı değildir; ilgili meslek grubunun meslek komitesinin kaç kişiden oluştuğu meclise gönderilecek üye sayısını belirler.

Dolayısıyla bir borsanın toplam meclis üye sayısını belirlemek için önce meslek grupları ve bu gruplara bağlı meslek komitelerinin büyüklükleri tespit edilmelidir. Ardından Kanundaki katsayı uygulanır. Meclis sayısını doğrudan tek bir sabit rakamla ifade etmek, yalnız en az yedi meslek grubu kurulamayan borsalar yönünden mümkündür; o durumda Kanun özel olarak 14 üyeli meclis öngörmüştür.

Meslek komitesi büyüklüğüne göre kaç meclis üyesi seçilir?

Kanundaki dağılım nettir. Meslek komitesi beş kişiden oluşuyorsa o meslek grubu iki meclis üyesi seçer. Komite yedi kişiyse üç, dokuz kişiyse dört, on bir kişiyse beş meclis üyesi seçilir. Böylece daha büyük meslek komitesine sahip grupların meclisteki temsili de artar.

Örneğin bir borsada sekiz meslek grubunun dördünde beş kişilik, diğer dördünde yedi kişilik meslek komitesi varsa meclis üyeliği; ilk dört grup için 4 × 2 = 8, diğer dört grup için 4 × 3 = 12 olmak üzere toplam 20 asıl üyeden oluşur. Aynı hesap yedek üyeler için de ayrıca uygulanır. Bu yalnız matematiksel bir örnektir; somut borsanın meslek grupları ve komite yapısı resmi seçim listelerinden kontrol edilmelidir.

En az yedi meslek grubu kurulamıyorsa meclis kaç kişidir?

5174 m.38 bu durum için özel bir sistem kurar. En az yedi meslek grubu oluşturulamayan borsalarda meclis, borsaya kayıtlı olanların kendi aralarından seçeceği 14 üyeden oluşur. Ayrıca 14 yedek üye seçilir. Böylece meslek grubu sayısının sınırlı olduğu küçük veya özel yapılı borsalarda meclisin çalışabilir bir büyüklükte kurulması sağlanır.

Bu durumda meslek komitelerinin normal görevleri de boşlukta kalmaz. Kanun, meslek komitelerinin görevlerinin meclis tarafından seçilecek ihtisas komisyonlarınca yerine getirilmesini öngörür. Dolayısıyla meslek grubu sayısının yetersizliği borsanın mesleki inceleme ve öneri üretme fonksiyonunu ortadan kaldırmaz; görev, ihtisas komisyonlarına aktarılır.

Yedek üye sayısı nasıl belirlenir?

Asıl meclis üyeleri kadar yedek üye seçilir. Beş kişilik meslek komitesi iki asıl meclis üyesi çıkarıyorsa aynı grup iki yedek; yedi kişilik komite üç asıl çıkarıyorsa üç yedek seçer. On dört üyeli özel meclis modelinde de 14 yedek bulunur.

Yedek üyelik, görev süresi boyunca ölüm, istifa, seçilme yeterliliğinin kaybedilmesi veya başka nedenle boşalma ihtimaline karşı organın devamlılığını sağlar. Yedeklerin varlığı, meclis üye sayısının geçici boşalmalar nedeniyle sürekli yeniden seçim ihtiyacına dönüşmesini önleyen kurumsal güvence niteliğindedir.

Borsa meclisinin görev süresi kaç yıldır?

Meclis üyeleri dört yıl için seçilir. Meclis de kendi üyeleri arasından dört yıl için bir başkan ile bir veya iki başkan yardımcısı seçer. Görev süresinin dört yıl olması, meclis üyeliği ile başkanlık makamının birbirinden bağımsız sürelere bağlanmadığını gösterir; Kanun her iki bakımından da dört yıllık dönem öngörür.

Ancak görev süresi yalnız takvim hesabıyla değerlendirilmemelidir. Seçimlerin yenilenmesi, seçilme yeterliliğinin sonradan kaybedilmesi, üyelik ilişkisinin sona ermesi veya Kanundaki diğer özel haller, bireysel görevin dönem dolmadan sona ermesine yol açabilir. Organ seçimine ilişkin özel hükümler 5174 sayılı Kanun’un seçim maddeleriyle birlikte uygulanır.

Meclis başkanı aynı zamanda yönetim kurulu üyesi olabilir mi?

Hayır. 5174 m.38 açık bir görev ayrılığı getirir. Meclis başkanı ve başkan yardımcıları, yönetim kurulunun veya disiplin kurulunun başkanlığına ya da üyeliğine seçilemez. Bu yasak, meclisin yönetim ve disiplin organları üzerindeki karar ve denetim rolüyle bağlantılıdır.

Örneğin meclis yıllık bütçe ve kesin hesapları onaylar, yönetim kurulunu ibra eder ve disiplin kurulunun teklif ettiği üye cezaları hakkında karar verir. Aynı kişinin hem bu karar merciinin başında bulunması hem de denetlenen ya da teklifi değerlendirilen kurulda görev yapması Kanunun kurduğu organ ayrımını bozar. Bu sebeple görevlerin şahıs üzerinde birleştirilmemesi zorunludur.

Aynı kişi başka oda veya borsa meclisinde görev alabilir mi?

Kanun, meclis üyeliğine seçilen gerçek kişiler ile tüzel kişilerin gerçek kişi temsilcilerinin aynı faaliyet alanında bulunan oda ve borsaların meclislerinden yalnız birinde görev alabilmesini düzenler. Amaç, aynı faaliyet çevresindeki birden fazla meslek kuruluşunda eş zamanlı meclis görevi üstlenilmesinin önüne geçmektir.

Bu kural uygulanırken tüzel kişi üyeliklerinde meclis koltuğunun şirket adına değil, şirketin seçilmiş gerçek kişi temsilcisi üzerinden kullanıldığı unutulmamalıdır. Temsilcinin değişmesi, temsil ve seçilme yeterliliği belgeleri ile seçim mevzuatı birlikte kontrol edilmelidir.

Tüzel kişi temsilcileri bakımından hangi hususlar önemlidir?

Borsaya kayıtlı bir şirketin seçimlerde gerçek kişi temsilcisi üzerinden hareket etmesi gerekir. Temsilcinin ana sözleşme ve ticaret sicili kayıtları uyarınca tüzel kişiyi temsil ve bağlayıcı işlem yapmaya yetkili olup olmadığı, seçim hükümleri bakımından ayrıca önem taşır. 5174 sayılı Kanun’un seçimlere katılma niteliklerini düzenleyen hükümleri, meclis oluşumunun yalnız sayı değil temsil yetkisi boyutunu da belirler.

Bu nedenle meclis listesi hazırlanırken temsilcinin adı, yetkisi, ilgili tüzel kişiyle bağı ve seçme-seçilme şartları somut belgeyle doğrulanmalıdır. Yetkisiz temsilci üzerinden kurulan bir adaylık, daha sonra seçim itirazına veya organ üyeliğinin sona ermesine ilişkin uyuşmazlığa dönüşebilir.

Meslek komitesi ile borsa meclisi aynı organ mı?

Hayır. Meslek komiteleri belirli meslek grubunun ihtiyaç ve sorunlarını inceleyen, teklifler geliştiren ve gerektiğinde meclis gündemindeki kendi alanına ilişkin konulara katılım sağlayan ayrı bir organdır. Meclis ise borsanın genel karar organıdır ve farklı meslek gruplarından seçilen temsilcileri bir araya getirir.

Bu ayrım üye sayısı hesabında da açıkça görülür. Meslek komitesinin beş, yedi, dokuz veya on bir üyeli olması, meclise o gruptan kaç temsilci gönderileceğini belirler; ancak komitenin bütün üyeleri otomatik olarak meclis üyesi olmaz. Meclis üyeliği ayrıca seçim sonucu kazanılır.

Seçim sonucunun meclis yapısına etkisi nedir?

Meclis yapısı, seçim öncesinde meslek gruplarının ve komite büyüklüklerinin mevzuata uygun belirlenmesine dayanır. Seçim sandığında bu gruplar için öngörülen sayıda asıl ve yedek üye belirlenir. Sonuçlar kesinleştikten sonra meclis kendi başkanlık divanını oluşturur ve Kanunun sonraki maddelerinde düzenlenen görevlerini yerine getirmeye başlar.

Seçim listesinde yanlış meslek grubu sınıflandırması, eksik veya fazla üye kontenjanı, seçilme yeterliliği olmayan aday veya hatalı temsil belgesi gibi sorunlar, meclisin hukuki oluşumunu etkileyebilir. Bu nedenle seçim takvimi başlamadan önce üye listelerinin ve meslek grubu yapısının dikkatle kontrol edilmesi gerekir.

İhtisas komisyonları ne zaman devreye girer?

En az yedi meslek grubu kurulamayan borsalarda, normal meslek komitelerinin görevleri meclis tarafından seçilecek ihtisas komisyonları tarafından yürütülür. İhtisas komisyonu, meclisin yerine geçmez; meslek komitelerinin inceleme, araştırma ve öneri fonksiyonunu üstlenir.

Bu yapı özellikle belirli ürün veya sektörlerin ağırlıklı olduğu daha küçük borsalarda önemlidir. Meclis karar almaya devam ederken ihtisas komisyonu teknik ve sektörel hazırlık yapar. Komisyonun görüşü ile meclisin karar yetkisi birbirinden ayrılmalıdır.

Borsa yönetim kurulu sayısı meclis sayısına göre mi belirlenir?

Evet. 5174 m.40, borsa yönetim kurulunun üye sayısını meclis üye sayısına bağlar. Meclis üyeliği yirmiden az olan borsalarda yönetim kurulu beş kişi; yirmi-yirmi dokuz arasında yedi; otuz-otuz dokuz arasında dokuz; kırk ve daha fazla ise on bir kişidir. Bu nedenle m.38’deki meclis oluşumu, bir sonraki aşamada yönetim kurulu büyüklüğünü de doğrudan etkiler.

Meclis üye sayısının yanlış hesaplanması yalnız meclisin değil, yönetim kurulunun kaç kişiden oluşacağının da yanlış belirlenmesine yol açabilir. Organların birbirine bağlı bu yapısı, seçim öncesi sayısal kontrolün önemini artırır.

Meclisin doğru kurulması neden hukuken önemlidir?

Meclis, borsa yönetim kurulu ve disiplin kurulu üyelerini seçer; bütçe ve kesin hesabı onaylar; yönetim kurulunu ibra eder; taşınmaz, borçlanma, kamulaştırma ve şirket iştiraki gibi önemli kararlar alır. Bu kadar geniş yetkili bir organın hukuka uygun oluşması, daha sonra verilen kararların yetki ve organ yönünden tartışılmaması açısından temel şarttır.

Organın eksik veya yanlış sayı ile oluşması, görev yasağı bulunan kişinin meclis divanında yer alması ya da seçilme yeterliliği bulunmayan kişinin oy kullanması gibi sorunlar somut kararların geçerliliğine ilişkin uyuşmazlık doğurabilir. Bu nedenle seçim sonuçlarının yalnız ilan edilmesi değil, Kanundaki yapısal şartlarla karşılaştırılması gerekir.

Uygulamada kontrol edilmesi gereken belgeler

Borsa üye ve meslek grubu listeleri, meslek komitesi üye sayıları, ilçe seçim kurulu tarafından kesinleştirilen seçmen ve aday listeleri, tüzel kişi temsil yetki belgeleri, seçim tutanakları, asıl-yedek üye sonuçları ve meclis başkanlık seçimi tutanağı birlikte saklanmalıdır. Meclis yapısının hangi hukuki ve fiili veriler üzerinden oluştuğu bu belgelerle ispatlanır.

Ayrıca görev yasağı bakımından seçilen kişinin başka oda veya borsadaki meclis, yönetim veya disiplin görevi araştırılmalıdır. Sicil ve seçim kayıtlarının güncel tutulması, sonradan ortaya çıkabilecek görev çakışmalarını azaltır.

Borsa meclisi için pratik kontrol listesi

• Meslek grubu sayısını ve her grubun meslek komitesi büyüklüğünü doğrulayın.
• Her grup için m.38’deki meclis kontenjanını ayrı ayrı hesaplayın.
• Asıl üye kadar yedek üye seçildiğini kontrol edin.
• Yedi meslek grubu kurulamıyorsa 14 asıl + 14 yedek özel kuralını uygulayın.
• Başkan ve başkan yardımcılarının yönetim/disiplin kurulunda görev almadığını kontrol edin.
• Tüzel kişi temsilcilerinin temsil ve bağlayıcı işlem yetkisini belgeleyin.
• Başka oda veya borsada yasak kapsamındaki eş zamanlı görevi araştırın.
• Seçim tutanakları ve kesinleşen listeleri arşivleyin.

İlgili içerikler

• Ticaret Borsasının Organları Nelerdir? 5174 m.35
• Borsa Meslek Komitesi Kaç Kişidir? 5174 m.36
• Borsa Meslek Komitesinin Görevleri Nelerdir? 5174 m.37
• Ticaret Borsasına Kimler Kayıt Olmak Zorunda? 5174 m.32

Resmî kaynaklar

• 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu
• Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği

Sık Sorulan Sorular

Meclis üye sayısı seçimden önce nasıl hesaplanmalıdır?

Seçim takvimi başlamadan önce her meslek grubu için meslek komitesi üye sayısı ayrı satır halinde çıkarılmalı ve m.38’deki dönüşüm tablosu uygulanmalıdır. Beş kişilik komite için iki, yedi kişilik için üç, dokuz kişilik için dört, on bir kişilik için beş meclis üyeliği ayrılır. Her grubun asıl kontenjanı kadar yedek kontenjan da ayrıca gösterilmelidir.

Bu hesaplama yalnız toplam meclis sayısını bulmak için değil, seçim pusulasında her meslek grubunun kaç asıl ve kaç yedek üye çıkaracağını doğru göstermek için gereklidir. Yanlış kontenjanla seçime gidilmesi seçim sonucunun ve daha sonra yönetim kurulu sayısının tartışılmasına yol açabilir.

Meslek grubu sayısı sonradan değişirse ne yapılır?

Borsanın meslek grubu yapısındaki değişiklik, bir sonraki organ seçiminde meclis kontenjan hesabını etkileyebilir. Güncel meslek gruplandırması ve komite üye sayıları seçim tarihindeki resmi kayıtlar üzerinden esas alınmalıdır. Önceki seçim dönemindeki meclis büyüklüğü yeni dönem için otomatik olarak kullanılamaz.

Özellikle üye sayısındaki artış veya azalış nedeniyle bir meslek komitesinin beş kişiden yedi kişiye ya da başka bir kademeye geçmesi, o grubun meclis kontenjanını da değiştirir. Bu değişiklik seçim listeleri hazırlanırken açıkça yansıtılmalıdır.

Asıl meclis üyeliğinde boşalma olursa toplam yapı nasıl korunur?

Asıl üyelikte ölüm, istifa veya seçilme yeterliliğinin kaybı gibi bir boşalma meydana geldiğinde yedek üyelik sistemi organın devamlılığını sağlar. Yedek üyenin göreve geliş sırası seçim sonuçları ve ilgili seçim hükümlerine göre belirlenir. Göreve gelen kişinin hangi meslek grubunun yedeği olduğu kayıtlarla doğrulanmalıdır.

Yedek üyelik sistemi, başka meslek grubundan rastgele kişiyle boşluğu doldurma imkânı vermez. Temsil dengesi seçim sonucundaki meslek grubu kontenjanına göre korunur.

Meclis büyüklüğü yönetim kurulunu neden doğrudan etkiler?

5174 m.40 yönetim kurulu üye sayısını meclisin toplam üye sayısına bağlar. Meclis yirmiden az üyeyse yönetim kurulu beş; 20–29 arasında yedi; 30–39 arasında dokuz; 40 ve üzerindeyse on bir kişidir. Bu nedenle m.38’de yapılacak hesap yalnız meclisi değil, bir sonraki organın kanuni büyüklüğünü de belirler.

Seçim hazırlığında bu iki madde aynı çalışma tablosunda kontrol edilmelidir. Meclis kontenjanları kesinleşmeden yönetim kurulu pusulasındaki asıl ve yedek sayılarının hazırlanması doğru değildir.

Meclis başkanlığı seçiminde hangi kayıtlar tutulmalıdır?

Meclis kendi üyeleri arasından başkan ile bir veya iki başkan yardımcısını dört yıl için seçtiğinden, bu seçimin ayrıca tutanağa bağlanması gerekir. Seçim sonucu, oy dağılımı, seçilen kişilerin görevleri ve başlangıç tarihi açıkça yazılmalıdır.

Başkan ve yardımcılarının yönetim ve disiplin kurulu üyeliği yasağı aynı anda kontrol edilmelidir. Sonradan yapılacak organ değişikliğinde de bu görev çakışması yeniden incelenmelidir.