Ceza Dosyasında Bilirkişinin Ek Belge ve Kayıt İsteme Dilekçesi | Yönetmelik 54
Ceza dosyasında bilirkişinin ek belge ve kayıt isteme dilekçesi, ön incelemede teknik soruların mevcut materyalle cevaplanamayacağı belirlendiğinde Bilirkişilik Yönetmeliği m. 54 ve CMK m. 66/3 uyarınca görevlendiren merciden belirli kayıtların celbi için kullanılır.
- Kısa ve net cevap
- Somut örnek olay: hesap hareketi ile sunucu kaydı birlikte incelenecek
- Bilirkişilik Yönetmeliği m. 54/1 hangi talebi düzenler?
- CMK 66/3: talep merci üzerinden yürütülür
- Talebin görev kapsamıyla bağlantısı nasıl kurulur?
- İstenen kayıt nasıl tekilleştirilir?
- Dosyada bulunan belge ile eksik kayıt ayrımı
- Kişisel veri, haberleşme ve ölçülülük
- Elektronik kayıtların teknik özellikleri
- Kurum cevabı eksik veya çelişkili gelirse
- Belge istemi rapor süresini otomatik uzatır mı?
- Taraflar ek belge istemine nasıl yaklaşabilir?
- Dilekçede bulunması gereken somut istemler
- Sık yapılan hukuki ve teknik hatalar
- İlgili site içi yazılar
- Word dilekçenin gerçek görevlendirmeye uyarlanması
- Resmî kaynaklar
- Word indir
- Sık sorulan sorular
Kısa ve net cevap
Ceza dosyasında bilirkişi, görevlendirme sırasında teslim edilen dosya ve belgelere ek kayıt olmadan teknik soruları cevaplayamayacağını ön incelemede saptarsa, Bilirkişilik Yönetmeliği m. 54/1 uyarınca bir hafta içinde görevlendirmeyi yapan merciden belirli kayıt ve belgelerin getirtilmesini ister. CMK m. 66/3 de bilirkişinin görevi, kendisini atayan merci ile ilişki içinde yerine getirmesini ve yararlı görülecek tedbirleri bu merciden istemesini düzenler. Bilirkişi bankaya, operatöre veya tarafa doğrudan müzekkere çıkaramaz; karar ve yazışma görevli yargı mercii tarafından yapılır.
Dilekçe “eksik belgeler getirilsin” şeklinde genel kurulmaz. Her kayıt; kurum, hesap veya hat, tarih aralığı, dosyadaki teknik soru ve neden gerekli olduğu belirtilerek ayrı yazılır. Mevcut dosyada bulunan belge yeniden istenmez; mevcut belgenin hangi alanı karşılamadığı açıklanır. İstenen kayıt uzmanlık incelemesi için zorunlu değilse veya görevin kapsamını genişletiyorsa bilirkişi yeni soru üretmez; merciin görev sınırını açıklamasını ister.
Somut örnek olay: hesap hareketi ile sunucu kaydı birlikte incelenecek
Öğretici senaryo Mersin 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 2026/377 E. sayılı bilişim ve bankacılık verilerinin karşılaştırılacağı dosyaya ilişkindir. Mahkeme, sanığa ait olduğu ileri sürülen çevrim içi ödeme işlemlerinin hangi kullanıcı oturumu ve IP kayıtlarıyla eşleştiğini incelemek üzere adli bilişim bilirkişisi Elif Kaya’yı 28 Eylül 2026 tarihinde görevlendirmiştir. Bilirkişiye dosya inceleme yetkisi 30 Eylül 2026’da açılmış; atama kararında dört somut teknik soru ve kırk beş günlük rapor süresi gösterilmiştir.
Ön incelemede dosyada yalnız banka hesap özetleri ile ekran görüntülerinin bulunduğu, ödeme kuruluşunun işlem kimliği kayıtları, oturum açma-kapama zamanları, IP ve port bilgileri ile bankanın saniye düzeyindeki işlem zaman damgalarının bulunmadığı görülmüştür. Bu veriler olmadan aynı gün içindeki birden çok işlemin teknik olarak eşleştirilmesi mümkün değildir. Bilirkişi 3 Ekim 2026 tarihinde, ihtiyaç duyduğu kayıtları kurum ve tarih aralığıyla sınırlayarak mahkemeden istemektedir.
Bilirkişilik Yönetmeliği m. 54/1 hangi talebi düzenler?
Yönetmelik m. 54/1, bilirkişinin yapacağı ön incelemede; incelemeyi gerçekleştirebilmek için bazı hususların önceden araştırılması ve tespitine veya kendisine teslim edilen dosya ve belgelere ek kayıt ve belgelere ihtiyaç duyması hâlinde, bir hafta içinde görevlendirmeyi yapan merciden talepte bulunmasını düzenler. Hükmün muhatabı görevlendirmeyi yapan mercidir. Bu nedenle dilekçe yargılama dosyasına, atama kararı ve bilirkişi sıfatı açıkça gösterilerek sunulur.
Bir haftalık düzen, bilirkişinin dosyayı ön incelemeden geçirmesini ve gerekli materyali gecikmeden belirlemesini amaçlar. Talep tarihi, dosyanın veya UYAP erişiminin bilirkişiye verildiği kayıtla birlikte yazılır. İhtiyaç daha sonra ortaya çıkmışsa bunun hangi yeni belge veya teknik bulguyla öğrenildiği açıklanır. Dilekçe, rapor süresini kendiliğinden uzatmaz; ek kayıtların gelme süresi rapor takvimini etkiliyorsa ayrıca CMK m. 66/1 çerçevesinde gerekçeli süre kararı istenir.
CMK 66/3: talep merci üzerinden yürütülür
CMK m. 66/3’e göre bilirkişi görevini, kendisini atayan merci ile ilişki içinde yerine getirir; gerektiğinde incelemelerindeki gelişmeler hakkında bilgi verir ve yararlı görülecek tedbirlerin alınmasını isteyebilir. Ek kayıt istemi bu kurumsal ilişki içinde kurulur. Bilirkişi, mahkemenin veya Cumhuriyet savcısının yetkisini kullanarak üçüncü kişiye emir veremez; hangi kaydın neden gerektiğini teknik olarak açıklar, celp veya müzekkere kararını merci verir.
Örnek olayda ödeme kuruluşuna ve bankaya yazı yazılması bilirkişinin değil mahkemenin işlemidir. Bilirkişi kurum adını, işlem kimliğini, tarih-saat aralığını ve gerekli teknik alanları belirtir. Merci talebi görev kapsamı ve ölçülülük yönünden değerlendirir, kabul ettiği kısmı ilgili kurumdan ister ve gelen kaydı dosyaya alır. Bilirkişiye yalnız resmî dosya üzerinden inceleme yetkisi verilir; kişisel e-posta veya kaynağı belirsiz aktarım kullanılmaz.
Talebin görev kapsamıyla bağlantısı nasıl kurulur?
Atama kararındaki her teknik soru, istenen kayıtla eşleştirilmelidir. “Ödeme işlemlerinin hangi kullanıcı oturumundan yapıldığının belirlenmesi” sorusu için işlem kimliği, oturum zamanları, IP ve kaynak port verisi gerekli olabilir. Buna karşılık sanığın ticari ilişkisinin hukukî niteliği, kastı veya suçun oluşup oluşmadığı bilirkişinin teknik görev alanı değildir. Ek belge istemi, mahkemenin sormadığı yeni hukukî değerlendirmeyi dosyaya sokmak için kullanılamaz.
Görev sınırı belirsizse Yönetmelik m. 54/2 uyarınca bilirkişi tereddüdün giderilmesini görevlendiren merciden her zaman isteyebilir. Böyle bir durumda aynı dilekçede iki ayrı talep kurulabilir: önce görev sorusunun açıklanması, ardından açıklanan kapsam içinde gerekli kayıtların celbi. Bilirkişi belirsiz görevi kendi yorumuyla genişletmemeli; raporun kapsamı ile belge talebinin kapsamı aynı ara kararda görünür olmalıdır.
İstenen kayıt nasıl tekilleştirilir?
Her belge talebi beş unsur içermelidir: kaydın bulunduğu kurum veya kişi, kayıt türü, konu veya hesap/işlem kimliği, tarih-saat aralığı ve teknik inceleme amacı. “Tüm banka kayıtları” yerine belirli IBAN’daki 2–4 Eylül 2026 tarihli işlem zaman damgaları ve işlem referansları istenir. “Tüm internet kayıtları” yerine ödeme kuruluşundaki belirli kullanıcı hesabına ilişkin oturum, IP ve kaynak port kayıtları istenir.
Kurumun kayıt yapısı bilinmiyorsa bilirkişi kesin bir alan adı uydurmaz; teknik olarak aradığı olguyu ve muhtemel veri kategorisini açıklar. Zaman dilimi de belirtilir. Banka saati, ödeme kuruluşu sunucu saati ve UTC kayıtları farklı olabilir. Dilekçe, kurumdan kayıtların özgün elektronik biçimi, zaman dilimi açıklaması ve bütünlük bilgisinin gönderilmesini isteyebilir; fakat kanunda bulunmayan belirli bir format zorunluluğunu kesin kural gibi sunmaz.
Dosyada bulunan belge ile eksik kayıt ayrımı
Ön inceleme tablosunda dosyada mevcut belge, cevapladığı teknik alan ve açıkta kalan alan ayrı gösterilir. Banka hesap özeti tutar, alıcı ve gün bilgisini içeriyor; saniye düzeyinde zaman ve işlem referansı içermiyorsa eksik alan budur. Ekran görüntüsü kullanıcı arayüzünü gösteriyor fakat özgün sunucu olay kaydı değilse, talep ekran görüntüsünün tekrarını değil olay kaydını hedefler. Böylece merci neden yeni belge gerektiğini denetleyebilir.
Mevcut belgenin okunaksız olması ile hiç bulunmaması aynı durum değildir. Okunaksız nüsha için aslına uygun ve okunabilir örnek; veri alanı eksik kayıt için tamamlayıcı kayıt; başka kurumda bulunan veri için ilgili kuruma müzekkere istenir. Bilirkişi dosyada bulunmayan belgeyi görmüş gibi yorumlamaz. Rapor taslağında eksik veri nedeniyle cevaplanamayan teknik soru varsa bu durum gelişme bildirimiyle açıklanır.
Kişisel veri, haberleşme ve ölçülülük
Ek kayıt istemi yalnız teknik inceleme için gerekli kişi, hesap, cihaz ve zaman aralığıyla sınırlandırılır. Bütün abonelik geçmişi, ilgisiz kişiler, sınırsız tarih aralığı veya dosya konusuyla bağlantısız içerik istenmez. Talep edilen kaydın özel kanunlarda ayrıca karar veya usul şartına bağlı olup olmadığı görevlendiren merci tarafından incelenir. Bilirkişi, kendi görev yazısının üçüncü kişinin korunan verisine doğrudan erişim yetkisi verdiğini varsaymaz.
Gelen kayıtlarda ilgisiz kişisel veri bulunursa rapora yalnız teknik soruyu cevaplamak için gerekli kısım yansıtılır. Tam veri dosyası yargılama merciinin güvenli sistemi içinde korunur. Dilekçe, verinin kişisel e-posta adresine gönderilmesini istememeli; UYAP veya merciin belirlediği resmî aktarım kanalı kullanılmalıdır. Gereksiz kopyalar, kayıt bütünlüğü ve sır saklama yükümlülüğü gözetilerek oluşturulmaz.
Elektronik kayıtların teknik özellikleri
Elektronik veride yalnız PDF çıktısı bazen teknik inceleme için yeterli değildir. Dilekçe; olay kayıtlarının özgün veya doğrulanabilir dışa aktarımı, alan adları, zaman dilimi, kayıt üretim sistemi ve mevcutsa doğrulama bilgisini isteyebilir. İstenen teknik özellik, somut soruyla bağlantılı olmalıdır. Örneğin aynı saniyede birden çok ödeme varsa sıralama için milisaniye alanı mevcut olup olmadığı sorulur; sistemde böyle alan yoksa olmayan verinin üretilmesi istenmez.
Hash değeri, dosyanın teslimden incelemeye değişmediğini kontrol etmeye yardımcı olabilir; fakat her kayıt türünde kanunun belirli algoritmayı zorunlu kıldığı ileri sürülmez. Kurumdan gelen yazı, elektronik ekin adı ve boyutu, teslim zamanı ve varsa imza bilgisiyle birlikte dosyaya alınır. Bilirkişi, kopya üzerinde çalıştığını ve özgün kaynağa ilişkin doğrulama sınırını raporunda açıklar.
Kurum cevabı eksik veya çelişkili gelirse
Kurum cevabı istenen tarih aralığını kapsamıyor, işlem kimliği sütununu içermiyor veya PDF ile elektronik ek birbirini tutmuyorsa bilirkişi bunu somut karşılaştırmayla görevlendiren mercie bildirir. İlk talebin aynısını tekrarlamak yerine cevap yazısının tarih ve sayısı, eksik kalan alan ve bunun hangi teknik soruyu engellediği yazılır. Tamamlayıcı yazı yine merci tarafından çıkarılır.
Çelişkiyi gidermek için bilirkişi kurum adına yeni veri üretemez ve boş alanı varsayımla dolduramaz. İki kayıt farklı saat gösteriyorsa zaman dilimi, sistem saati, yaz saati ve aktarım yöntemi sorulur. Sonuç kesinleştirilemiyorsa raporda bu teknik sınır açıkça belirtilir. Ek belge isteminin reddedilmesi hâlinde de bilirkişi mevcut veriyle hangi sorunun cevaplanabildiğini ve hangisinin cevaplanamadığını ayırır.
Belge istemi rapor süresini otomatik uzatır mı?
Hayır. Yönetmelik m. 54/1 kapsamında ek belge istenmesi, atama kararındaki rapor süresini kendiliğinden durdurmaz veya uzatmaz. Belgelerin kurumdan gelmesi mevcut süre içinde mümkün görünmüyorsa bilirkişi, CMK m. 66/1’deki koşulları ayrıca somutlaştırarak süre hakkında karar ister. Ek süre ancak bilirkişinin istemi ve kendisini atayan merciin gerekçeli kararıyla doğar.
Süre talebinde istenen belgelerin neden zorunlu olduğu, ilk talebin tarihi, müzekkerenin durumu, gecikmenin bilirkişiden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve tahmini inceleme süresi gösterilir. “Belge gelmedi” tek başına sınırsız uzatma sebebi değildir. Merci en çok kanundaki sınırlar içinde karar verir. Bilirkişi yeni son günü ve belge geliş tarihini rapor çalışma planına işler.
Taraflar ek belge istemine nasıl yaklaşabilir?
Bilirkişinin dilekçesi teknik ihtiyaç açıklamasıdır; talebin kabulü hakkında karar görevlendiren mercie aittir. Taraflar, istenen kaydın görev sorularıyla ilgisini, tarih aralığını, kapsamını ve başka delille tekrar olup olmadığını inceleyebilir. Gereksiz geniş veya ilgisiz talebe somut itiraz sunulabilir; gerekli kaydın daha dar aralıkla veya maskeleme yöntemiyle getirtilmesi önerilebilir.
Taraf, bilirkişinin ihtiyaç duyduğu veriyi doğrudan kişisel e-postayla göndermemelidir. Belge resmî dosyaya sunulur, kaynağı ve bütünlüğü kayda bağlanır, diğer tarafların usul hakları korunur. Tarafın elindeki belgeyi sunması gerekiyorsa mahkemenin ara kararı ve dosya sistemi izlenir. Bilirkişinin taraflardan biriyle dosya dışı yazışması, görevin merci ile ilişki içinde yürütülmesi kuralıyla bağdaşmaz.
Dilekçede bulunması gereken somut istemler
Birinci istem, atama kararındaki teknik soruların ve mevcut dosya materyalinin tespitidir. İkinci istem, tabloda gösterilen ek kayıtların belirtilen kurum ve tarih aralığıyla celbidir. Üçüncü istem, kayıtların özgün elektronik ekleri ve açıklama yazısıyla resmî dosyaya alınmasıdır. Dördüncü istem, gelen belgelere bilirkişinin UYAP üzerinden erişebilmesidir. Beşinci istem, kapsam belirsizse görev sorusunun Yönetmelik m. 54/2 uyarınca açıklanmasıdır.
Belgelerin gelişi mevcut rapor süresini aşacaksa, süre konusunda ayrı ve gerekçeli karar istenir. Kayıtlar kişisel veri veya sır içeriyorsa erişim ve aktarımın ölçülü yürütülmesi talep edilir. Kurum cevabı eksikse tamamlayıcı müzekkere için başvuru hakkı saklı tutulur; fakat bilinmeyen bir eksiklik peşinen varmış gibi yazılmaz. Dilekçe tarihi, dosya erişim tarihi ve bir haftalık ön inceleme takvimi açıkça gösterilir.
Sık yapılan hukuki ve teknik hatalar
Birinci hata, bilirkişinin doğrudan bankaya veya operatöre emir verebileceğini düşünmektir. İkinci hata, kurum ve tarih aralığı göstermeden “tüm kayıtları” istemektir. Üçüncü hata, atama kararındaki teknik soruyla belge arasındaki bağı açıklamamaktır. Dördüncü hata, dosyada bulunan belgenin aynısını yeniden istemektir. Beşinci hata, ekran görüntüsünü özgün sunucu kaydıyla eş tutmaktır. Altıncı hata, belge isteminin rapor süresini otomatik uzattığını varsaymaktır.
Yedinci hata, görev alanını genişleten yeni hukukî sorular üretmektir. Sekizinci hata, kişisel veriyi ölçüsüz tarih ve kişi kapsamıyla talep etmektir. Dokuzuncu hata, kurumun sisteminde bulunmayan teknik alanı varmış gibi yazmaktır. Onuncu hata, dosya dışı kişisel e-posta üzerinden belge toplamaktır. On birinci hata, bir haftalık ön inceleme düzenini açıklamadan talebi geciktirmektir. On ikinci hata, Word örneğindeki hesap, kurum ve tarihleri gerçek dosyaya uyarlamamaktır.
İlgili site içi yazılar
Materyalin liste, sayım ve mühür zinciri için CMK 66/7 bilirkişiye teslim tutanakları dilekçesi; rapor süresi dolmadan özel sebeple ek süre için CMK 66 bilirkişi rapor süresi uzatma dilekçesi; süre geçip rapor sunulmadıysa CMK 66/2 bilirkişinin değiştirilmesi dilekçesi kullanılmalıdır.
Uzmanlık dışındaki bir sorun için teknik kişiyle görüşme izni farklı bir işlemdir; CMK 66 teknik bilgi verecek kişinin dinlenmesi yazısı incelenebilir. Rapor sunulduktan sonra yöntem, veri veya sonuç itirazı için CMK 67 bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi; dosya hareketlerini görmek için UYAP dosya sorgulama rehberi kullanılır.
Word dilekçenin gerçek görevlendirmeye uyarlanması
İndirilebilir Word dilekçe, Mersin 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 2026/377 E. sayılı öğretici dosyasında adli bilişim bilirkişisinin banka ve ödeme kuruluşu kayıtlarını istemesine göre hazırlanmıştır. Belgede atama, UYAP erişimi, ön inceleme, mevcut materyal, eksik veri alanı, kurum, tarih aralığı ve teknik soru aynı çizelgede gösterilir. Gerçek dosyada bilirkişi, kurum, hesap, kullanıcı, tarih, teknik alan ve evrak numaraları resmî kayıttan tamamen değiştirilmelidir.
Word metnindeki her satır kullanılmak zorunda değildir. Dosyada telefon veya banka kaydı yoksa ilgili satır silinir; başka teknik kayıt gerekiyorsa atama sorusuyla bağlantısı yazılarak eklenir. Görev kapsamı açık değilse açıklama talebi korunur. Belge istemi rapor süresine yetişmeyecekse ayrı süre istemi somut tarihlerle düzenlenir. Köşeli açıklamalar, öğretici isimler ve doldurma kontrolü sunulacak nüshadan çıkarılır.
Resmî mevzuat ve sistem kaynakları
- Adalet Bakanlığı güncel Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 66
- UYAP Mevzuat — 5271 sayılı CMK
- Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Yönetmeliği — m. 54
- Bilirkişilik Daire Başkanlığı
- UYAP Vatandaş Portalı
CMK m. 66 ile Bilirkişilik Yönetmeliği m. 51–54’ün resmî metinleri 3 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Somut görevde atama kararı, veri türüne özgü usul hükümleri ve güncel mevzuat ayrıca incelenmelidir.
Bilirkişinin ek belge isteme Word dilekçesi indir
Ceza dosyasında bilirkişinin ek belge ve kayıt isteme dilekçesini indir
Sık sorulan sorular
Bilirkişi doğrudan bankadan belge isteyebilir mi
Hayır. Teknik ihtiyacı görevlendiren mercie bildirir; celp ve müzekkere işlemini merci yapar.
Ek belge talebi kaç gün içinde yapılır
Yönetmelik m. 54/1, ön incelemede ihtiyaç görülmesi hâlinde bir hafta içinde talebi düzenler.
Belge istemek rapor süresini uzatır mı
Hayır. Ek süre için CMK m. 66/1 uyarınca ayrıca gerekçeli karar gerekir.
Görev sorusu belirsizse ne yapılır
Yönetmelik m. 54/2 uyarınca belirsizliğin giderilmesi her zaman görevlendiren merciden istenir.
Tüm banka hareketleri istenebilir mi
Yalnız teknik soruyla bağlantılı hesap, kayıt türü ve tarih aralığı ölçülü biçimde istenir.
Ekran görüntüsü sunucu kaydı yerine geçer mi
Hayır. Ekran görüntüsü arayüzü gösterir; özgün olay kaydının teknik alanları ayrıca gerekebilir.
Kurum cevabı eksik gelirse ne yapılır
Eksik alan ve engellenen teknik soru gösterilerek merci üzerinden tamamlayıcı cevap istenir.
Taraf belgeyi bilirkişiye e-posta ile gönderebilir mi
Belge resmî dosyaya sunulmalı ve bilirkişiye merci tarafından güvenli erişim verilmelidir.
Hash değeri her belgede zorunlu mudur
Hayır. Bütünlük bilgisi teknik ihtiyaca göre istenir; belirli algoritma her kayıt için kanunî zorunluluk değildir.
Word örneği doğrudan kullanılabilir mi
Hayır. Kurum, kayıt, tarih aralığı, teknik soru ve dosya bilgileri gerçek görevlendirmeye uyarlanmalıdır.
Yazar ve kapsam
Avukat Halil BAKIRCI tarafından 5271 sayılı CMK m. 66 ve Bilirkişilik Yönetmeliği m. 51–54 esas alınarak hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki hukuki süreçler görev ve yetki kurallarına göre Mersin merkezli olarak yönetilir. Örnek kişi, tarih, kurum ve dosya bilgileri öğreticidir; gerçek görevlendirme incelenmeden dilekçe sunulmamalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
