CISG Madde 32: Satıcının Sevk Bildirimi, Taşıma Sözleşmesi ve Sigorta Bilgisi Yükümlülüğü | 2026
Kısa ve net cevap: CISG m.32, taşımalı satışlarda satıcının üç özel borcunu düzenler. Mallar üzerindeki işaretler, sevk belgeleri veya başka yollarla sözleşmeye açıkça tahsis edilmemişse satıcı, malları belirten bir sevk bildirimini alıcıya yapmalıdır. Satıcı taşıma sözleşmesini yapmakla yükümlüyse, koşullara uygun taşıma aracıyla ve olağan şartlarda taşıma için gerekli sözleşmeleri kurmalıdır. Satıcı taşıma sırasında malları sigortalamakla yükümlü değilse bile, alıcının talebi üzerine alıcının sigorta yaptırabilmesi için elinde bulunan gerekli bilgiyi vermelidir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
CISG Madde 32 Ne Düzenler?
CISG m.32, malların taşınması içeren uluslararası satışlarda satıcının teslim borcunu tamamlayan operasyonel yükümlülükleri düzenler. M.31 teslim yerini ve ilk taşıyıcıya verme sistemini kurarken m.32, hangi malların sözleşmeye ait olduğunun alıcıya bildirilmesini, satıcı taşıma sözleşmesini kuracaksa bunu uygun şekilde yapmasını ve gerektiğinde sigorta için bilgi vermesini ele alır.
Bu hüküm özellikle aynı tür maldan büyük stok taşıyan satıcılarda önemlidir. Riskin hangi mala geçtiği, alıcının sevki takip edip edemediği ve sigorta düzenleyip düzenleyemediği için malların sözleşmeye açıkça tahsis edilmesi gerekir.
M.32’deki borçlar sözleşmeyle ayrıntılandırılabilir. Tarafların Incoterms seçimi, taşıma ve sigorta sorumluluklarını CISG’nin yedek sisteminden daha ayrıntılı belirleyebilir.
Malları Sözleşmeye Tahsis Etmek Ne Demektir?
Uluslararası satışta aynı tür maldan yüzlerce ton veya binlerce adet satıcının deposunda bulunabilir. Hangi fiziksel malların belirli alıcı sözleşmesine ait olduğunun tespit edilmesi “identification to the contract” bakımından önemlidir. Seri numarası, etiket, palet numarası, sevk belgesi, konşimento veya başka tanımlama yöntemi kullanılabilir.
M.32/1, satıcı m.31(a) uyarınca malları taşıyıcıya veriyor fakat mallar işaretler, sevk belgeleri veya başka şekilde açıkça sözleşmeye tahsis edilmemişse satıcının alıcıya malları belirten sevk bildirimi yapmasını gerektirir.
Bu tahsis risk hükümleri bakımından da önemlidir. CISG m.67/2, mallar işaret, sevk belgeleri, bildirim veya başka yolla sözleşmeye açıkça tahsis edilmedikçe riskin alıcıya geçmeyeceğini düzenler.
Sevk Bildirimi Ne Zaman Zorunludur?
M.32/1, m.31(a) kapsamında taşıyıcıya verilen mallar açıkça sözleşmeye tahsis edilmemişse devreye girer. Satıcı, sevki alıcıya bildirerek hangi malların hangi sözleşme için gönderildiğini belirgin hâle getirmelidir.
Mallar zaten her palet üzerinde alıcının sipariş numarasıyla açıkça işaretlenmiş ve taşıma belgesinde sözleşme numarası gösterilmişse ayrıca m.32/1 bildiriminin gerekip gerekmediği somut koşullara göre değerlendirilir. Hüküm, tahsis belirsizliğini gidermeyi amaçlar.
Pratikte sevk bildirimi yalnız hukuki asgari yükümlülük olarak değil, gümrük, depo, sigorta ve üretim planlaması için standart süreç olarak kullanılmalıdır.
Sevk Bildiriminde Hangi Bilgiler Yer Almalıdır?
CISG sabit bir form listesi koymaz; bildirim malları “specifying the goods” yani malları belirtecek şekilde olmalıdır. Güvenli bir sevk bildirimi sözleşme/sipariş numarası, ürün kodu, miktar, paket veya konteyner numarası, taşıyıcı, taşıma belgesi numarası, sevk tarihi ve tahmini varış bilgisini içerebilir.
Seri numaralı makine veya elektronik ekipmanda seri numarası; emtia sevkiyatında lot, parti veya mühür numarası; konteyner taşımacılığında konteyner ve seal bilgisi özellikle önemlidir.
Bildirim, alıcının hangi sevki hangi sözleşmeye bağlayacağını ve gerektiğinde sigorta/hasar işlemini yürüteceğini sağlayacak açıklıkta olmalıdır.
Satıcı Taşıma Sözleşmesini Yapmakla Yükümlüyse Ne Yapmalıdır?
CISG m.32/2, satıcı malların taşınması için düzenleme yapmak zorundaysa, malların varış yerine taşınması için koşullara uygun taşıma araçlarıyla ve bu tür taşımada olağan şartlarda gerekli sözleşmeleri kurmasını emreder.
Bu hüküm satıcının yalnız “bir nakliyeci buldum” demesini yeterli görmez. Taşıma aracının malın niteliğine uygun olması gerekir. Soğuk zincir gıda için uygun sıcaklık kontrollü taşıma, hassas makine için uygun sabitleme ve ambalaj, tehlikeli madde için gerekli lisans ve taşıma standardı önemlidir.
Taşıma şartlarının “usual terms” olması da önemlidir. Satıcı, alıcının menfaatini gereksiz yere tehlikeye atan olağandışı taşıma koşulu seçerse m.32/2 ihlali gündeme gelebilir.
“Uygun Taşıma Aracı” ve “Olağan Şartlar” Nasıl Belirlenir?
CISG sabit taşıma şirketi veya araç türü belirlemez. Malın niteliği, rota, mevsim, ambalaj, ticari teamül, sözleşmedeki özel talimatlar ve makul profesyonel standart dikkate alınır. M.9’daki sektör teamülleri değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Örneğin yüksek nemden zarar gören elektronik ürün açık kasa araçla taşınırsa uygunluk tartışması doğabilir. Gıda ürününde soğuk zincirin sözleşme ve mevzuat gerektirdiği durumda normal kuru yük taşıması uygun araç sayılamaz.
Taraflar “belirli taşıyıcı kullanılacaktır” diye sözleşmede açık seçim yaptıysa satıcının bu tercihe uyması gerekir. Satıcının daha ucuz diye farklı taşıyıcı seçmesi sözleşme ihlali olabilir.
Freight Forwarder ile Fiilî Taşıyıcı Aynı mıdır?
Her zaman değildir. Forwarder taşımayı organize eden aracı olabilir; fiilî taşıma başka şirket tarafından yapılabilir. Satıcının m.32/2 borcunu yerine getirip getirmediği, taşıma zincirini gerçekten uygun şekilde kurup kurmadığı üzerinden değerlendirilir.
Forwarder’a verilen talimat, alt taşıyıcı seçimi, rotalama, aktarma ve sigorta bilgileri dosyada saklanmalıdır. Özellikle multimodal taşımada ilk taşıyıcı, sözleşmesel taşıyıcı ve fiilî taşıyıcı kavramları ayrılabilir.
CMR, konşimento, hava taşıma senedi, forwarder makbuzu ve booking confirmation belgeleri birlikte incelenmelidir.
Satıcı Malları Sigortalamak Zorunda mı?
CISG m.32/3 satıcıya genel bir taşıma sigortası yaptırma borcu koymaz. Satıcının sigorta yaptırma yükümlülüğü sözleşme, Incoterms veya başka düzenlemeden doğabilir. Örneğin CIF ve CIP terimleri satıcıya belirli sigorta yükümlülükleri getirir.
Satıcı sigorta yaptırmakla yükümlü değilse bile alıcı talep ettiğinde, alıcının sigorta yaptırabilmesi için satıcının elinde bulunan gerekli bilgiyi vermelidir. Malın niteliği, taşıma rotası, paketleme, taşıyıcı, sevk tarihi ve değer bilgisi sigorta için gerekli olabilir.
Satıcının elinde olmayan bilgiyi üretme yükümlülüğü ile elinde bulunan bilgiyi sağlama yükümlülüğü ayrılmalıdır. M.32/3 açıkça satıcının elinde olan gerekli bilgiden söz eder.
Incoterms m.32 Yükümlülüklerini Nasıl Değiştirir?
Incoterms terimi, taşımanın kim tarafından organize edileceği ve sigortanın kimin borcu olduğu konusunda m.32’den daha ayrıntılı düzenleme getirebilir. CIF ve CIP’de satıcının taşıma ve sigorta yükümlülükleri; FCA’da taşıyıcıya teslim; DAP/DDP’de varışa kadar taşıma organizasyonu farklıdır.
Bu nedenle sözleşmede Incoterms varsa önce seçilen terimin görev dağılımı okunmalıdır. CISG m.32, sözleşmenin açıkça düzenlemediği alanlarda tamamlayıcı rol oynar.
Incoterms 2020 rehberimiz teslim, risk ve gümrük dağılımını ayrıntılı açıklar.
CISG m.32 ile Riskin Geçişi Arasında Nasıl Bağlantı Vardır?
M.32/1’deki malları tanımlama/sevk bildirimi, m.67/2’nin risk kuralıyla doğrudan bağlantılıdır. Mallar sözleşmeye açıkça tahsis edilmedikçe risk alıcıya geçmez. Bu nedenle satıcının taşıyıcıya genel bir mal partisi vermesi, hangi malların alıcı sözleşmesine ait olduğu belli değilse risk geçişini tamamlamayabilir.
M.32/2 taşıma sözleşmesinin uygun kurulmasını, m.67 ise taşıma içeren satışta riskin hangi noktada geçtiğini düzenler. Taşıma organizasyonu ihlali ayrıca satıcının tazminat sorumluluğunu doğurabilir.
Risk geçtikten sonra dahi satıcının kendi ihlali nedeniyle oluşan zararlar bakımından sorumluluk devam edebilir. M.66 ve m.70 ayrıca dikkate alınmalıdır.
Satıcı Hangi Taşıma ve Sevk Belgelerini Saklamalı?
- Booking confirmation ve taşıma rezervasyonu.
- CMR, konşimento veya hava taşıma senedi.
- Forwarder talimatları ve taşıyıcı sözleşmesi.
- Konteyner ve mühür numarası kayıtları.
- Sevk bildirimi e-postası veya EDI kaydı.
- Yükleme listesi ve paketleme listesi.
- Sigorta bilgi talebi ve verilen cevap.
- Soğuk zincir/ısı kayıtları gerekiyorsa sensör kayıtları.
- Taşıyıcının lisans veya özel taşıma uygunluk belgeleri.
- Hasar varsa fotoğraf, ekspertiz ve taşıyıcı ihbarı.
CISG m.32 İhlal Edilirse Alıcı Hangi Hakları Kullanabilir?
Satıcının m.32 kapsamındaki yükümlülüğünü yerine getirmemesi, m.45 anlamında CISG yükümlülüğü ihlalidir. Alıcı, ihlalin niteliğine göre uygun çareleri ve m.74-77 tazminat hükümlerini kullanabilir.
Örneğin satıcı uygun soğutmalı taşıma sözleşmesi kurmadığı için ürün bozulmuşsa, zarar ile m.32/2 ihlali arasında nedensellik kurulabilir. Satıcının sevk bildirimini yapmaması nedeniyle alıcı sigorta veya teslim işlemini zamanında yapamamışsa ortaya çıkan öngörülebilir zararlar ayrıca değerlendirilir.
Dönme için her ihlal yeterli değildir; m.25 esaslı ihlal veya ilgili özel şartlar gerekir. Çare seçimi ihlalin ağırlığına göre yapılmalıdır.
Somut Uygulama Örnekleri
Örnek 1 – Tahsis edilmemiş emtia: Satıcı aynı depodaki 1.000 ton üründen 100 tonu alıcı için taşıyıcıya verir fakat palet/lot/sevk belgesinde hangi partinin alıcıya ait olduğunu göstermemiştir. M.32/1 sevk bildirimi ve m.67/2 risk tahsisi gündeme gelir.
Örnek 2 – Uygunsuz taşıma: Soğuk zincir gerektiren gıda standart kuru kamyonla taşınır ve bozulur. Satıcı taşıma sözleşmesini kurmakla yükümlüyse m.32/2 ihlali değerlendirilebilir.
Örnek 3 – Sigorta bilgisi: FCA satışta alıcı sigortayı kendisi yaptıracaktır ve satıcıdan taşıyıcı/rota bilgisini ister. Satıcı elinde bulunan gerekli bilgiyi m.32/3 uyarınca sağlamalıdır.
Örnek 4 – CIF satış: Taraflar CIF Incoterms® 2020 kararlaştırmıştır. Satıcının sigorta borcu yalnız m.32/3’ten değil, seçilen Incoterms teriminden doğar.
2026 İçin CISG m.32 Kontrol Listesi
- Malların sözleşmeye açıkça tahsis edilip edilmediğini kontrol edin.
- Sevk bildiriminde sözleşme ve mal tanımlayıcılarını kullanın.
- Satıcının taşıma sözleşmesi kurma borcu olup olmadığını belirleyin.
- Taşıma aracının malın niteliğine uygunluğunu doğrulayın.
- Olağan ve profesyonel taşıma şartlarını kullanın.
- Forwarder ve fiilî taşıyıcı rollerini belgeleyin.
- Sigortayı hangi tarafın yaptıracağını sözleşmede yazın.
- Alıcının sigorta bilgi talebine eldeki gerekli bilgiyi verin.
- Incoterms terimini yer ve versiyonla açık yazın.
- Taşıma/sevk dosyasını risk geçişi belgeleriyle birlikte saklayın.
Teslim yeri için CISG m.31 rehberimizi; satıcının temel yükümlülükleri için CISG m.30 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Satıcı her sevki alıcıya bildirmek zorunda mı?
M.32/1 özellikle mallar sözleşmeye başka şekilde açıkça tahsis edilmemişse sevk bildirimini gerektirir.
Sevk bildiriminde ne yazmalı?
Malları belirleyecek sözleşme/sipariş, ürün, miktar, paket/lot, taşıyıcı ve sevk bilgileri kullanılmalıdır.
Satıcı taşıyıcı seçmek zorunda mı?
Satıcı taşıma sözleşmesini kurmakla yükümlüyse m.32/2 uyarınca uygun araç ve olağan şartlarla gerekli sözleşmeleri yapmalıdır.
En ucuz taşıyıcıyı seçmek yeterli mi?
Hayır. Taşıma malın niteliğine ve koşullara uygun olmalıdır.
Satıcı her durumda nakliye sigortası yaptırır mı?
Hayır. Genel CISG kuralı böyle değildir; sözleşme ve Incoterms belirleyicidir.
Satıcı sigorta yaptırmıyorsa alıcıya bilgi vermek zorunda mı?
Alıcı talep ederse ve bilgi satıcının elindeyse, m.32/3 kapsamında sigorta için gerekli bilgiyi sağlamalıdır.
Incoterms m.32’den önce gelir mi?
Tarafların seçtiği Incoterms terimi ilgili konuda özel sözleşme düzeni oluşturduğu ölçüde önceliklidir.
Mallar sözleşmeye tahsis edilmezse risk geçer mi?
M.67/2 uyarınca mallar sözleşmeye açıkça tahsis edilmedikçe risk geçmez.
Forwarder ilk taşıyıcı mıdır?
Her zaman değil; somut taşıma rolü ve sözleşme zinciri incelenir.
M.32 ihlali tazminat doğurur mu?
Şartları varsa m.45 ve m.74-77 kapsamında zarar talep edilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.