Kovuşturma Şartı Gerçekleşene Kadar Durma Kararı Talep Dilekçesi | CMK 223/8 Word

Kısa cevap: Bir ceza soruşturmasının veya kovuşturmasının yürütülmesi kanunda açıkça bir şartın gerçekleşmesine bağlanmış, bu şart henüz gerçekleşmemiş ve gerçekleşme ihtimali ortadan kalkmamışsa mahkeme CMK m.223/8 uyarınca şartın gerçekleşmesini beklemek üzere durma kararı verebilir. Talep yalnız “başka bir dosya bekleniyor” denilerek kurulamaz. Şartı öngören özel kanun hükmü, şartın somut dosyayla bağlantısı, başlatılmış işlem, mevcut resmî yazışmalar ve şartın henüz gerçekleşmediğini gösteren kayıtlar açıkça sunulmalıdır. Şartın gerçekleşmeyeceği artık anlaşılmışsa kanundaki sonuç durma değil davanın düşmesidir.

Bu sayfadaki örnek, derdest kamu davasında sanık veya müdafi tarafından yargılamayı yürüten ceza mahkemesine sunulacak bir kovuşturma şartı gerçekleşene kadar durma kararı talebi için hazırlanmıştır. Dilekçe, hukuk yargılamasındaki genel bekletici sorun kurumu, eksik delilin tamamlanması, başka ceza dosyasının sonucunun yararlı görülmesi veya yargılamayı geciktirme isteği yerine kullanılamaz. Köşeli alanlara yalnız gerçek kanun maddesi, merci, başvuru, tarih, sayı ve tebligat kayıtları yazılmalı; mevcut olmayan izin, talep, karar veya yazışma üretilmemelidir.

CMK 223/8 durma kararını hangi durumda düzenler?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.223/8 iki farklı durumu birbirinden ayırır. Türk Ceza Kanununda öngörülen bir düşme sebebi varsa veya soruşturma ya da kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceği anlaşılmışsa davanın düşmesine karar verilir. Buna karşılık soruşturma veya kovuşturmanın yapılması bir şarta bağlanmış ve şart yalnızca henüz gerçekleşmemişse, gerçekleşmesini beklemek üzere durma kararı verilir. Fıkranın son cümlesi, durma kararına itiraz edilebileceğini açıkça belirtir. Güncel hüküm Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sisteminde; kanunun kabul edilen metni ise TBMM’nin 5271 sayılı Kanun kaydında incelenebilir.

Bu ayrım dilekçenin sonucunu belirler. “Şart yok” ile “şart henüz yok” aynı şey değildir. Özel kanundaki süre geçmiş, yetkili makam kesin biçimde olumsuz karar vermiş veya şartın artık oluşmayacağı başka bir resmî kayıtla anlaşılmışsa durma istemi fıkranın ikinci cümlesine oturmayabilir. Şart için usulüne uygun süreç başlatılmış, yetkili merci henüz karar vermemiş ve şartın gerçekleşmesi hukuken mümkünse durma talebi değerlendirilebilir. Mahkeme, dilekçedeki etikete değil dosyadaki gerçek duruma göre karar verir.

CMK m.223/1’de beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbiri, davanın reddi ve düşme hüküm türleri arasında sayılmıştır. Durma kararı bu listede hüküm olarak sayılmaz; yargılamayı sona erdirmeden kanuni şartın sonucunu bekleten bir usul kararıdır. Bu nedenle durma kararı verildiğinde dosya kesin hükümle kapanmış olmaz. Şartın akıbeti takip edilir; gerçekleşirse yargılamaya devam edilmesi, gerçekleşmeyeceği anlaşılırsa m.223/8’in ilk cümlesindeki sonucun değerlendirilmesi gerekir.

Muhakeme şartı ile bekletici sorun aynı değildir

CMK m.223/8, herhangi bir dış mesele yargılamayı etkileyebilir diye uygulanmaz. Önce soruşturma veya kovuşturmanın yapılmasının özel bir kanun hükmüyle gerçekten şarta bağlanıp bağlanmadığı bulunmalıdır. İzin, talep, başvuru, karar veya benzeri bir işlem ancak uygulanacak maddede ceza muhakemesinin yürütülmesi için şart olarak düzenlenmişse m.223/8 bakımından önem taşır. Dilekçede “idari işlem sonucu beklenmelidir” denilmesi yeterli değildir; özel hükmün numarası ve bu hükümde şartın hangi suç, kişi, sıfat, dönem veya işlem için öngörüldüğü gösterilmelidir.

Hukuk yargılamasında HMK 165 kapsamında bekletici sorun, bir davadaki hükmün başka bir uyuşmazlık veya makam kararına bağlı olmasıyla ilgilidir. CMK m.223/8 ise daha dardır: ceza soruşturması veya kovuşturmasının yapılması kanunen bir şarta bağlanmıştır. Başka bir hukuk, idare veya ceza dosyasının sonucu olayın ispatını kolaylaştıracak diye kendiliğinden muhakeme şartı doğmaz. Böyle bir dış meselenin ceza yargılamasına etkisi ayrı usul kuralları çerçevesinde değerlendirilir; m.223/8 başlığı altında genişletilemez.

Eksik delilin beklenmesi de tek başına m.223/8 durma sebebi değildir. Bilirkişi raporunun gelmemesi, tanığın henüz dinlenmemesi, kamera kaydının istenmesi veya başka mahkemeden evrak beklenmesi yargılamadaki delil toplama sürecidir. Bunların her biri önemli olabilir; ancak özel kanunda soruşturma veya kovuşturma şartı olarak düzenlenmedikçe CMK m.223/8’in doğrudan konusu olmaz. Dilekçede delil eksikliği ile muhakeme şartı birbirine karıştırılırsa talebin hukuki dayanağı belirsizleşir.

Şartın henüz gerçekleşmediği nasıl somutlaştırılır?

İlk adım, özel hükmün tam künyesidir. Kanunun adı, madde, fıkra ve gerekiyorsa bent yazılır. Hükmün güncel metni kontrol edilir; kaldırılmış veya değiştirilmiş bir düzenleme yürürlükteymiş gibi kullanılmaz. İkinci adım, bu hükmün somut isnada neden uygulandığının açıklanmasıdır. İddianamedeki suç, fiil tarihi, sanığın hukuki sıfatı ve şartı doğuran bağlantı gerçek evrak üzerinden eşleştirilir. Yalnız sanığın mesleği, görevi veya kurum adı yazılarak koşulun varlığı varsayılmaz.

Üçüncü adım, şartın gerçekleşmesi için hangi makamın ne yapması gerektiğinin belirlenmesidir. Yetkili merci, talepte bulunacak kişi veya kurum, başvuru yöntemi ve varsa özel süre kanun metninden çıkarılmalıdır. Dördüncü adım, mevcut işlem kaydıdır: başvuru dilekçesi, kurum kayıt numarası, mahkemenin müzekkeresi, teslim veya tebliğ belgesi, ara karar ve cevabi yazı gibi yalnız dosyada gerçekten bulunan belgeler sıralanır. “Başvuru yapılmıştır” deniliyorsa tarih ve sayı; “cevap beklenmektedir” deniliyorsa hangi yazıya cevap beklendiği gösterilir.

Beşinci adım, şartın hâlâ gerçekleşebilir olduğunun açıklanmasıdır. Başvurunun reddedildiği, sürenin kesin olarak geçtiği veya yetkili merciin şartı oluşturmayacağını kesin biçimde bildirdiği bir durumda yalnız “henüz gerçekleşmedi” denilmesi yeterli olmaz. Buna karşılık süreç derdestse, cevap verilmemişse veya özel hüküm gereğince karar alma yolu hâlâ açıksa bu durum resmî kayıtla ortaya konulur. Mahkeme, durmanın belirsiz ve amaçsız bir beklemeye dönüşmemesi için şartın izlenebilirliğini değerlendirebilir.

Durma, düşme ve yargılamaya devam seçenekleri nasıl ayrılır?

Durma, kanuni şartın henüz gerçekleşmediği fakat gerçekleşmesinin mümkün olduğu durumda gündeme gelir. Düşme, CMK m.223/8’in ilk cümlesindeki düşme sebebi varsa veya soruşturma ya da kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceği anlaşılıyorsa değerlendirilir. Yargılamaya devam ise ileri sürülen işlemin aslında bir muhakeme şartı olmadığı, şartın zaten gerçekleştiği ya da özel hükmün somut suça veya kişiye uygulanmadığı sonucuna varıldığında söz konusu olabilir.

Dilekçe, bu seçenekleri birbirinin yerine istememelidir. Şartın gerçekleşme ihtimali devam ederken kesin düşme sonucu yazmak; gerçekleşmeyeceği resmî kayıttan anlaşıldığı hâlde yalnız durma istemek veya uygulanmayan bir özel hüküm üzerinden yargılamanın askıya alınmasını talep etmek somut hukuki sorunu çözmez. Başvuruda öncelikle hangi cümlenin uygulandığı açıkça belirtilmeli, alternatif talep kuruluyorsa her alternatifin koşulu ayrı anlatılmalıdır.

CMK 193/2 kapsamında sorgu yapılmadan beraat veya düşme talebi de başka bir ihtiyacı karşılar. O düzenleme, toplanan delillere göre mahkûmiyet dışında bir karar verilmesi gerektiğinde sanığın sorgusu yapılmamış olsa bile yokluğunda bitirme imkânına ilişkindir. CMK m.223/8 durma başvurusu ise kanuni muhakeme şartının akıbetine yönelir; mevcut delillerin beraat için yeterli olup olmadığıyla özdeş değildir.

Talep hangi mahkemeye ve ne zaman sunulur?

Derdest kovuşturmada başvuru, kamu davasını gören ceza mahkemesine esas numarasıyla sunulur. CMK m.223/8, durma talebi için ayrıca gün veya hafta olarak bir dilekçe süresi belirlemez. Bununla birlikte şart eksikliği öğrenildiğinde, mahkeme esas hakkında hüküm vermeden önce gecikmeksizin sunulması gerekir. İddianamenin kabulü, ilk duruşma, özel hükmün dosyaya girmesi veya kurum cevabının ulaşması gibi aşamalar başvurunun zamanını belirleyebilir.

Talep duruşmada sözlü olarak da açıklanabilir; ancak özel hüküm, şartın durumu ve resmî yazışmaların doğru eşleştirilmesi için yazılı dilekçe yararlıdır. Duruşmada talep tartışılırsa beyanın ve mahkemenin kararının tutanağa geçirilmesi izlenmelidir. Talep reddedildiğinde gerekçenin kaydı önemlidir. CMK 221 kapsamında ret gerekçesi eksikliği dilekçesi, durma talebinin esasını değil; istem ve ret gerekçesinin duruşma tutanağında bulunmaması hâlindeki kayıt sorununu ele alır.

CMK m.223/8, durma kararına itiraz edilebileceğini açıkça düzenler. Genel itiraz usulünde CMK m.268/1 uyarınca, kanunda ayrıca hüküm yoksa kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie dilekçe verilir veya zabıt kâtibine tutanağa geçirilmek üzere beyanda bulunulur. Süre hesabında kararın tefhim veya tebliğ biçimi, öğrenme tarihi ve özel hüküm birlikte kontrol edilmelidir. İlk kabul metnindeki eski yedi günlük süre güncel kural değildir; başvuruda yürürlükteki iki haftalık metin esas alınmalıdır.

Dilekçeye hangi gerçek belgeler eklenmelidir?

• İddianame ve iddianamenin kabulü kararı; isnat, fiil tarihi ve hukuki nitelendirmeyi göstermek için.
• Muhakeme şartını öngören özel kanun hükmünün güncel ve resmî metni.
• Şartın somut sanık, fiil veya sıfat bakımından uygulanmasını gösteren gerçek belge.
• Yetkili makama yapılan başvuru, talep, izin istemi veya bildirim varsa tarih ve sayı kaydı.
• Mahkemece yazılan müzekkere ve ulaşan cevabi yazılar.
• Başvurunun teslim, kayıt veya tebliğ belgesi.
• Şartın henüz sonuçlanmadığını gösteren resmî dosya veya kurum kaydı.
• Varsa önceki ara karar ve bu ara karara ilişkin celse tutanağı.

Ek listesi, bulunmayan belgelerle doldurulmamalıdır. Kurumdan cevap gelmediyse cevap varmış gibi özet yazılmaz; yalnız gönderilen yazı ve cevap bulunmadığına ilişkin dosya durumu açıklanır. Elektronik belge kullanılıyorsa UYAP evrak sıra numarası, güvenli elektronik imza veya doğrulama bilgisi kontrol edilir. Kişisel veriler, görevle ilgisiz sağlık kayıtları ve başvuruyla bağlantısız kurum yazıları gereksiz yere çoğaltılmaz.

CMK 223/8 kovuşturma şartı gerçekleşene kadar durma kararı talep dilekçesi örneği

CMK 223/8 kovuşturma şartı gerçekleşene kadar durma kararı talep dilekçesini Word olarak indir

Durma kararından sonra dosya nasıl takip edilir?

Durma kararı verildiğinde önce kararın kapsamı okunur. Hangi kanuni şartın beklendiği, yetkili merci, gönderilecek yazı, izleme yöntemi ve varsa dosyanın hangi tarihte yeniden ele alınacağı belirlenmelidir. Karar yalnız “durmasına” deyip şartı ve takibi göstermiyorsa belirsizliğin giderilmesi için kayıtların somutlaştırılması istenebilir. Kararın tefhim veya tebliğ tarihi ayrıca not edilir; kanun yolu süresi bu kayda göre hesaplanır.

Yetkili merciye yazı gönderilmişse evrakın gerçekten çıkıp çıkmadığı ve doğru kuruma ulaşıp ulaşmadığı UYAP evrakından kontrol edilir. Cevap geldiğinde yalnız sonuç cümlesi değil, kararın kapsamı, hangi kişi ve fiile ilişkin olduğu, kesin veya geçici niteliği ve yetkili kişi tarafından düzenlenip düzenlenmediği incelenir. Farklı dosya veya kişiye ait cevap, somut kovuşturma şartını gerçekleştirmiş sayılmaz.

Şart gerçekleştiğinde mahkemenin yargılamaya devam kararı ve sonraki duruşma bildirimi izlenir. Şartın gerçekleşmeyeceği anlaşılırsa dosyanın hareketsiz bırakılması yerine CMK m.223/8’in ilk cümlesindeki düşme değerlendirmesinin yapılması talep edilebilir. Bu aşamada CMK 222 duruşma tutanağının sahteliği dilekçesi yalnız gerçek tutanak kaydının gerçeğe aykırı olduğu ileri sürülecekse ilgilidir; sırf beklenen cevap gecikti diye sahtelik iddiası kurulmaz.

Durma talebinde yapılan somut hatalar

• Muhakeme şartını öngören özel kanun, madde, fıkra ve bendi yazmamak.
• Başka bir dosyanın sonucu yararlı görülüyor diye bunu otomatik olarak CMK m.223/8 şartı saymak.
• Bilirkişi raporu, tanık veya evrak eksikliğini kovuşturma şartıyla karıştırmak.
• Şartın somut suç, fiil tarihi veya sanığın sıfatına neden uygulandığını açıklamamak.
• Yetkili olmayan makama yapılmış yazışmayı kanuni şart işlemi gibi göstermek.
• Gönderilmemiş başvuruyu gönderilmiş, gelmemiş cevabı mevcut gibi yazmak.
• Şartın hâlâ gerçekleşebilir olup olmadığını resmî kayıtla değerlendirmemek.
• Gerçekleşmeyeceği anlaşılmış şart için düşme ayrımını tartışmadan yalnız durma istemek.
• Durma kararını beraat veya davanın kesin olarak sona ermesi biçiminde anlatmak.
• Güncel CMK m.268’deki iki haftalık genel itiraz süresi yerine eski yedi günlük metni kullanmak.

Sık sorulan sorular

1. CMK 223/8 uyarınca her başka dosya için durma kararı verilir mi?

Hayır. Fıkra, soruşturma veya kovuşturmanın yapılmasının kanunen bir şarta bağlandığı hâlleri düzenler. Başka dosyanın sonucu yalnız yararlı veya ilgiliyse bu durum tek başına m.223/8 muhakeme şartı oluşturmaz.

2. Şart henüz gerçekleşmemişse mahkeme davayı düşürür mü?

Şartın gerçekleşmesi hâlâ mümkünse fıkranın ikinci cümlesi durma kararını düzenler. Şartın gerçekleşmeyeceği anlaşılmışsa ilk cümledeki düşme sonucu değerlendirilir. Somut kayıt hangi hâlin bulunduğunu göstermelidir.

3. Durma kararı beraat anlamına gelir mi?

Hayır. Durma kararı esas hakkında beraat veya mahkûmiyet hükmü değildir. Kanuni şartın akıbetini beklemek üzere kovuşturma sürecini geçici olarak durdurur.

4. Durma talebi için özel bir dilekçe süresi var mı?

CMK m.223/8 talebin sunulması için ayrıca gün veya hafta belirlemez. Şart eksikliği öğrenildiğinde ve mahkeme hüküm vermeden önce gecikmeksizin ileri sürülmesi gerekir.

5. Durma kararına karşı kanun yolu var mı?

Evet. CMK m.223/8 durma kararına itiraz edilebileceğini açıkça söyler. Kanunda özel süre yoksa CMK m.268/1’deki, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftalık genel itiraz süresi uygulanır; tefhim ve tebliğ kaydı somut dosyadan kontrol edilmelidir.

6. Mahkeme şartı kendiliğinden inceleyebilir mi?

Muhakeme şartı yargılamanın yürütülebilmesiyle ilgilidir. Mahkeme dosyadaki kanun ve kayıtları değerlendirir; taraf dilekçesi şartı öngören hükmü, somut bağlantıyı ve mevcut süreci görünür hâle getirir.

7. Eksik izin belgesi yerine sonradan belge sunulabilir mi?

Bu sorunun cevabı izin veya şartı düzenleyen özel kanuna bağlıdır. Dilekçede şartın ne zaman ve nasıl oluştuğu resmî belgeyle gösterilmeli; sonradan gelen belgenin geçmiş işlemlere etkisi varsayımla açıklanmamalıdır.

8. Durma sırasında zamanaşımı nasıl hesaplanır?

Zamanaşımı etkisi, uygulanacak maddi ceza hükmü, TCK’daki durma-kesilme kuralları ve durma sebebinin niteliği birlikte incelenmeden tek cümleyle belirlenemez. Tarihler ve özel kanun hükmü üzerinden ayrı hesap yapılmalıdır.

9. Kurum cevabı gelmezse dosya süresiz bekler mi?

Durma kararı şartın akıbetini izleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Yazının gönderilmesi, tekrarı, doğru merciye ulaşması ve şartın hâlâ gerçekleşebilir olup olmadığı dosya kayıtlarıyla takip edilmelidir.

10. Word örneği doğrudan mahkemeye verilebilir mi?

Hayır. Özel kanun ve tam madde, gerçek isnat, sanığın sıfatı, yetkili merci, başvuru tarih-sayısı, mevcut cevaplar ve ekler dosyaya göre doldurulmalı; kullanılmayan seçenekler çıkarılmalıdır.

Yazar ve kapsam

Bu içerik, CMK m.223/8 kapsamında kanuni soruşturma veya kovuşturma şartı henüz gerçekleşmediğinde durma kararı talebinin hazırlanmasını açıklar. Somut dosyanın özel kanun hükmü, isnat, sanık sıfatı, başvuru ve resmî yazışma kayıtları incelenmeden doğrudan kullanılmamalıdır. Talebin kabulü, dava sonucu, trafik veya sıralama bakımından garanti verilmez.

Kovuşturma Şartı Gerçekleşene Kadar Durma Kararı Talep Dilekçesi | CMK 223/8 Word Hakkında Sık Sorulan Sorular