CMR Tasarruf Talimatını Yerine Getirememe Bildirim Dilekçesi

CMR tasarruf talimatını yerine getirememe bildirim dilekçesi, taşıyıcının aldığı bir yönlendirme talimatının m.12/5(b) şartları nedeniyle uygulanamadığını talimat verene derhâl açıklaması için hazırlanır. Belgenin merkezinde talimatın içeriği, uygulayacak kişiye ulaşma zamanı, o andaki gerçek operasyon durumu ve uygulanamama nedeni bulunur. Yalnız “uygun değil” şeklinde bir cevap bu dosyanın somut açıklamasını sağlamaz.

Bu yazı, teslim yerini değiştirmek isteyen göndericinin talebinden farklı bir işlem için tam bildirim metni sunar. Talimatın genel hukuki düzeni için CMR m.12 tasarruf hakkı rehberini inceleyebilirsiniz. Buradaki metin, talimatı alan taşıyıcının belirli koşula dayanan uygulayamama açıklamasıdır; yeni bir teslim yeri talimatı değildir.

CMR m.12/6 hangi uygulanamama nedenini esas alır?

M.12/6, m.12/5(b) hükmüne açık gönderme yapar. Bu nedenle fıkra, bütün belge eksikliklerini veya taşıyıcının bütün ticari itirazlarını aynı hukuki sebep altında toplamaz. Talimatın fiilen uygulanabilirliği, normal işletme düzenine müdahale ve diğer göndericiler ya da alıcılar üzerindeki olumsuz etki incelenir. Bildirimin somut gerekçesi, bu ölçütlerden hangisine dayandığını göstermelidir.

M.12/5(a)’daki birinci nüsha ve gider koşulları ile m.12/5(c)’deki gönderinin bölünmemesi şartı ayrı düzenlemelerdir. Bu konularda eksiklik bulunması, formdaki m.12/6 gerekçesine otomatik dönüştürülmemelidir. Başvuruda birden fazla sorun varsa her biri kendi belge ve madde dayanağıyla açıklanır. Eksik birinci nüsha, talimatın operasyon bakımından fiziksel olarak imkânsız olduğu şeklinde kaydedilmez.

Dayanak UNIDROIT tarafından yayımlanan resmî CMR Sözleşmesi metninin m.12/5(b) ve m.12/6 hükümleridir. Maddede derhâl bildirim yapılması istenir; her talimat için geçerli üç günlük inceleme veya yedi günlük cevap süresi yazmaz. Formda böyle bir süre kanuni bekleme hakkı gibi sunulmamalıdır.

Talimatın uygulayacak kişiye ulaşma anı

M.12/5(b)’deki uygulanabilirlik ölçütü, talimatın onu yerine getirecek kişiye ulaştığı zamana bağlanır. Şirketin genel adresine bir mesajın gelmesi ile operasyonu uygulayacak kişiye iletilmesi farklı zaman kayıtları olabilir. Taşıyıcı bu aktarım zincirini belgeler. İç iletişimde yaşanan gecikme, ilk talimat hiç gelmemiş gibi gösterilmez ve gerçek gönderim tarihi değiştirilmez.

Talimat çizelgesinde mesajın ilk alındığı zaman, ilgili operasyon birimine aktarılması, fiilî uygulayıcıya ulaşması ve cevap gönderimi ayrı satırlarda yer alır. Kullanılan saat dilimi belirtilir. Farklı ülkelerdeki kayıtlar aynı saate çevrilmişse dönüşüm yöntemi açıklanır. Sadece dosya oluşturma zamanı, mesajın ilgili kişiye ulaştığı zamanın kanıtı değildir.

Talimatın içeriği de korunmalıdır. Yeni teslim adresi, durdurma isteği veya yeni alıcı bilgisi hangi mesajda yer aldıysa o sürüm saklanır. Sonradan gelen düzeltme ilk mesajın içinde bulunuyormuş gibi tutulmaz. Bir talimatın uygulanabilirliği değerlendirilirken gerçekte o anda bulunmayan bilgiye dayanılarak geçmişe ilişkin kesin açıklama yapılmamalıdır.

Somut operasyon gerekçesini gösterme

Bildirimin gerekçesi, talimatın neden o anda uygulanamadığını açıklamalıdır. Aracın gerçek konumu, yükün bulunduğu taşıma aşaması ve istenen değişikliğin fiilî etkisi belgelerle gösterilir. İlgili kayıtların tarihleri talimat çizelgesiyle uyumlu tutulur. Başka bir günün araç takip görüntüsü, talimatın ulaştığı andaki durum gibi sunulmamalıdır.

Normal işletme düzenine müdahale ileri sürülüyorsa somut etki açıklanır. Bütün işletmenin yoğun çalışması hakkında genel cümle, bu yükte hangi talimatın hangi faaliyeti engellediğini göstermez. Operasyon planının ilgili bölümü ve değişikliğin etkisi ayrı kaydedilir. Taşıyıcının talimatı ekonomik açıdan istememesi, hiçbir belge gösterilmeden aynı ölçütün gerçekleşmesi olarak yazılamaz.

Diğer göndericilerin veya alıcıların zarar görmesi ileri sürülüyorsa hangi taşıma yükümlülüğünün nasıl etkileneceği açıklanır. Aynı araçtaki diğer malların ticari sırları gereksiz paylaşılmadan etki belgelenir. Başka gönderinin teslim planı ve talimatın yol açtığı değişiklik ilişkisi kayda geçirilebilir. Genel “diğer müşteriler etkilenir” ifadesiyle somut inceleme tamamlanmış sayılmamalıdır.

Bildirimin muhatabı: talimatı veren kişi

M.12/6, bildirimin talimatı veren kişiye yapılmasını ister. Taşıyıcı sadece kendi sürücüsüne veya iç birimine not göndererek muhataba bildirim yapıldığını söylememelidir. Talimat hangi yetkili kanal üzerinden verilmişse o kayıtla muhatap bilgisi eşleştirilir. Ticaret unvanı, temsilci ve iletişim adresi gerçek yazışmadan alınır. Başka bir şirkete gönderilen cevap doğru talimat verene yapılmış gibi gösterilmez.

Tasarruf hakkının o anda kimde bulunduğu ayrıca kontrol edilir. M.12/2 ve m.12/3’teki hak düzeni, gönderici ile alıcı rollerinin her aşamada aynı kalmadığını gösterir. Taşıma senedindeki özel kayıtlar ve önceki teslim işlemleri incelenir. Bu form, sıfatı kontrol edilmemiş bir kişinin yük üzerinde sınırsız yetkili olduğunu kabul eden belge olarak kullanılmamalıdır.

Talimat verene yapılan bildirim ile yükün fiziksel korunması farklıdır. Muhataba bilgi verilmiş olması, taşıyıcının diğer ilgili yükümlülüklerini kendiliğinden sona erdirmez. Belge, yapılan açıklamanın kapsamını gösterir. Taşımanın devamı, farklı koşullarda yürütülmesi veya gerçek taşıma engeli hâlinde uygulanacak diğer hükümler ayrı incelenir.

Tasarruf talimatını yerine getirememe bildirim dilekçesi örneği

Örnek, m.12/5(b) nedeniyle uygulanamayan gerçek bir talimatı esas alır. Köşeli alanlar taşıma, mesaj ve operasyon belgeleriyle doldurulur. Fiilî talimat bulunmayan bir olayda bu bildirim hazırlanmış gibi kullanılmaz. Gerekçe, gerçek nedenin yerine başka operasyon sorunu yazılarak kurulmaz. Eklerin bulunmadığı yerde belge varmış gibi referans üretilmemelidir.

Derhâl bildirimin belge zinciri

Bildirimin zamanı ile uygulayamama nedeninin bilindiği zaman ayrı kaydedilir. Taşıyıcı metni hazırlamak için gereksiz beklemeyi kanuni cevap süresi olarak açıklayamaz. İlk açıklama kısa olsa bile gerçek talimat, ilgili taşıma ve somut neden anlaşılır olmalıdır. Sonradan ek belge gönderildiğinde ilk bildirimin içeriği ve zamanı korunur; ek gönderimi ilk haberleşme gibi tutulmaz.

Bildirim dosyasında gönderilen metin ve gerçekten gönderilen ekler yer almalıdır. Sadece taslak kaydedilmiş olması talimat verene açıklama yapıldığını göstermez. Kullanılan kanalın gönderim ve varsa teslim kayıtları saklanır. Adres hatası veya teknik gönderim sorunu bulunuyorsa belge muhataba ulaşmış gibi açıklanmaz. Gerçekleşen iletişim adımları tarih ve yöntemleriyle yazılır.

Muhatabın cevabı varsa hangi gerekçeye yanıt verdiği gösterilir. Cevap yeni bir talimat içeriyorsa eski uygulanamama bildiriminin içine işlenerek kaybolmasına izin verilmez. Yeni talimat kendi ulaşma zamanı ve uygulanabilirlik incelemesiyle ayrı kaydedilir. İlk talimatın uygulanamadığı olay, sonraki talimatın da incelenmeden reddedilmesine gerekçe olarak kullanılamaz.

Kısmi açıklama ile talimatın bölünmesi arasındaki fark

Taşıyıcı, talimatın farklı unsurlarına ilişkin açıklama yaparken gönderinin bölünmesi yasağını da ayrı kontrol etmelidir. Bir adres bilgisinin düzeltilebilmesi, fiziksel yükün bir bölümünü başka kişiye vermeye otomatik izin oluşturmaz. M.12/5(c) tasarruf talimatının gönderinin bölünmesine yol açmamasını ister. Bildirimde bu farklı koşul gerekirse ayrı başlıkla gösterilir.

İstenen işlemin yalnız bir bölümünün uygulanabildiği söyleniyorsa bu bölümün hangi kayıt ve yetkiye dayandığı açıklanır. Talimatın anlamını değiştiren tek taraflı işlem, bütünüyle yerine getirildi diye bildirilmez. Muhatabın bilmediği bir yönlendirme yapıldıysa sonradan “talimat böyle anlaşılmıştı” şeklinde olgu üretilmez. Gerçek işlem ile alınan talimat arasındaki fark dosyada görünür tutulmalıdır.

M.12 bildirimi ile m.14 taşıma engeli talebini ayırma

M.12/6, alınmış belirli bir tasarruf talimatının m.12/5(b) nedeniyle uygulanamamasını konu alır. M.14/1 ise eşya teslim yerine ulaşmadan önce taşıma sözleşmesinin senetteki koşullarla yerine getirilememesi durumunda talimat istemeyi düzenler. Her yeni talimatın uygulanamaması, eski senet koşullarıyla taşımanın da bütünüyle imkânsız olduğunu göstermez.

Gerçek olay m.14 kapsamına giriyorsa CMR taşıma engeli nedeniyle talimat talep dilekçesi ayrı işlem için hazırlanmıştır. Buradaki bildirim, m.14/2’nin koşulları incelenmeden taşıyıcının dilediği yeni güzergâhı seçmesine veya yükü süresiz bekletmesine yetki vermez. Olayın hangi hukuki aşamada bulunduğu belgelerle belirlenir.

M.12/7 sorumluluk kuralını doğru okumak

M.12/7, bu madde koşullarına uygun olarak verilmiş talimatı yerine getirmeyen veya birinci nüshanın ibrazını istemeden talimatı uygulayan taşıyıcının, bu nedenle doğan zarar bakımından talep hakkı sahibine karşı sorumluluğunu düzenler. Hüküm, koşullara uygun talimatın yerine getirilmemesi yönünü içerir. Maddeye uygun bir bildirimin yapılması, geçmişte gerçekleşmiş ayrı ihlalleri otomatik ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle gerçek uygulanamama koşulu dikkatle belgelenmelidir. Gerekçe olmadan yazılmış bir m.12/6 başlığı, uygulanabilir talimatı yerine getirmeme olayını hukuka uygun hâle getirmez. Bildirim süreciyle zarar olayı ayrı incelenir. Talimatın gecikmeli iletimi, yanlış uygulanması veya mevcut kayıtların kaybolması varsa bunlar yalnız yeni bir yazı gönderilerek dosyadan silinmiş sayılmamalıdır.

Yeni talimat geldiğinde kayıtların güncellenmesi

Yeni talimat, gerçek talimat sahibinin güncel sıfatı ve CMR koşullarıyla yeniden kontrol edilir. İlk mesajdaki uygulanamama nedeni ortadan kalkmışsa önceki gerekçe aynen kopyalanmaz. Araç yeri, yük aşaması ve diğer gönderiler üzerindeki etki güncel belgelerden değerlendirilir. Yeni kararın hangi bilgiye dayandığı çalışma kaydında gösterilmelidir.

Teslim yerinin değiştirilmesine ilişkin hazırlık için CMR teslim yeri değişikliği talimat örneği ayrı belgedir. Göndericinin yeni talimatı ile taşıyıcının bunun uygulanmasına ilişkin açıklaması farklı kayıtlar olarak tutulur. İşlemin uygulanmış olması, uygulanmadan önce verilmiş bildirimde yazan gerekçenin geçmişte hiç var olmadığı sonucunu tek başına doğurmaz; kronoloji korunur.

Gönderim öncesi son belge kontrolü

Son kontrol, talimatın doğru sürümünü ve doğru muhatabı bulmakla başlar. Uygulayıcıya ulaşma anı, araç kaydı ve gerekçe belgeleri karşılaştırılır. Bildirim tarihi gerçek gönderimle uyumlu tutulur. M.12/5(b) dışındaki sorunlar kendi başlıklarında gösterilir. Dosyada bilinmeyen bir olgu kesin gerçek olarak yazılmamalıdır. Teknik veya operasyon verisi ilgili kayıttan alınmalıdır.

Bir ekin kişisel veya ticari bilgiler içeren ilgisiz bölümü varsa yalnız gerekçeyi açıklayan kapsam gönderilir. Buna karşılık gerekçenin temelini oluşturan bilgi bütünüyle çıkarılarak açıklama anlamsız bırakılmaz. Muhatabın hangi talimatın neden uygulanamadığını anlayabileceği belge düzeni kurulur. Uzun metin, gerçek operasyon kayıtlarının yerine geçmez; bu kayıtları okunabilir hâle getirir.

Operasyon bilgisinin kaynağını ve kesinliğini gösterme

Bildirime temel alınan konum veya faaliyet kaydı hangi sistemden alınmışsa kaynak belirtilmelidir. Araç takip verisi ile sürücünün mesajı farklı zamanları gösteriyorsa bu fark açıklanır. Bir kaydın henüz güncellenmediği biliniyorsa son durum gibi sunulmaz. Taşıyıcı, talimatın uygulayıcıya ulaştığı andaki gerçek durumu mevcut kayıtlarla belirlemelidir. Sonradan hazırlanan güzergâh çizimi, o anda kullanılan planın aslıymış gibi eklenmemelidir.

Gerekçede teknik veya hukuki engel bilgisi kullanılacaksa hangi yükü ve hangi işlemi etkilediği gösterilir. Genel bir tesis kısıtlamasının ilgili araca gerçekten uygulandığı belgeyle kontrol edilir. Talimatın uygulamasına ilişkin belirsiz bilgi, kesin imkânsızlık açıklaması olarak yazılamaz. İnceleme sırasında doğrulanan yeni bilgi, tarihi ve kaynağıyla ayrı kaydedilir. İlk bildirimin kapsamını değiştiriyorsa talimat veren kişiye gerçek güncelleme açıklanır. Bu yöntem, önceki yazının sessizce değiştirilmesini ve muhatabın farklı kayıtlarla işlem yapmasını önler.

Sık sorulan sorular

M.12/6 hangi kişiye bildirim ister?

Taşıyıcı, uygulanamayan talimatı veren kişiyi derhâl bilgilendirmelidir. Yalnız iç operasyon notu bu bildirimin yerine gösterilmez.

Her eksik belge m.12/6 nedeni mi?

Fıkra m.12/5(b)’ye gönderme yapar. Birinci nüsha ve diğer koşullar kendi ayrı dayanaklarıyla incelenir.

Uygulanabilirlik hangi ana göre değerlendirilir?

M.12/5(b), talimatın onu uygulayacak kişiye ulaştığı andaki uygulanabilirliğini esas alır.

Kanuni yedi günlük cevap süresi var mı?

M.12/6 böyle bir süre belirlemez; derhâl bildirim yapılmasını ister.

Taşıyıcı sadece istemediği için talimatı reddedebilir mi?

Somut m.12/5(b) koşulları incelenmelidir. Ticari isteksizlik, gerekçenin varlığını belge olmadan kanıtlamaz.

Diğer yüklerin etkilenmesi nasıl açıklanır?

İlgili taşıma yükümlülüğü, operasyon etkisi ve zaman kaydı gösterilir. Genel müşteri yoğunluğu ifadesiyle inceleme tamamlanmaz.

Bildirim taşıyıcıyı her sorumluluktan kurtarır mı?

Hayır. Talimat, gerçek koşullar ve zarar dosyası ayrıca incelenir. Başlık genel sorumsuzluk yaratmaz.

Yeni talimat ayrıca kontrol edilir mi?

Yeni talimatın sahibi, ulaşma zamanı ve güncel uygulanabilirliği ayrı kaydedilmelidir.

Bu yazı m.14 talimat talebiyle aynı mı?

Hayır. M.12/6 alınmış tasarruf talimatının uygulanamamasını, m.14 ise senet koşullarıyla taşıma engelini düzenler.

Mersin dışındaki şirketler inceleme isteyebilir mi?

Türkiye genelindeki uluslararası karayolu taşıma dosyaları Mersin’deki ofis üzerinden değerlendirilir. Talimat ve operasyon belgeleri birlikte incelenir.

Mersin’de CMR talimat bildirim dosyası

Bildirim, gerçek talimat ve uygulanamama koşulunu belge üzerinden açıklamalıdır. İnceleme için Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosu iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Fiziksel ofis Mersin’dedir; Türkiye genelindeki uluslararası karayolu taşıma dosyaları bu ofisten değerlendirilir.