Çocuk Kapalı Cezaevi Nedir? 12–18 Yaş İnfaz Rejimi 5275 m.11 (2026)
Kısa ve net cevap: Çocuk kapalı ceza infaz kurumları, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 11. maddesine göre çocuk hükümlülerin veya tutukluların ve çocuk eğitimevlerinden disiplin ya da diğer nedenlerle kapalı kuruma gönderilen çocukların barındırıldığı, firara karşı engelleri bulunan, iç ve dış güvenlik görevlilerinin görev yaptığı ve eğitim-öğretim esasına dayanan kurumlardır. 8 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanun değişikliğiyle m.11/1’e çocuk hükümlüler açıkça eklenmiş, m.11/2’de ise 12–18 yaş grubunun suç türleri, cinsiyetleri ve fizikî gelişim durumları dikkate alınarak ayrı bölümlerde barındırılması düzenlenmiştir.
Hukuki dayanak: 5275 sayılı Kanun m.11; bağlantılı olarak m.15, m.23, m.24, m.45-46 ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu. Güncel m.11 metni 8 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanun değişikliği sonrasında uygulanmaktadır.
Çocuk Kapalı Kurumunda 2026 Kuralları
Yaş grubu: 12–18 yaş grubu çocuklar için özel kapalı infaz rejimi uygulanır.
Temel amaç: Güvenlik yanında eğitim ve öğretimdir; m.11/4 bu ilkeye tam olarak uyulmasını emreder.
Ayrım ölçütleri: Suç türü, cinsiyet ve fizikî gelişim durumu dikkate alınır.
Özel kurum yoksa: Çocuklar genel kapalı ceza infaz kurumlarının çocuklara ayrılmış bölümlerinde tutulur.
Kız çocukları: Ayrı çocuk bölümü yoksa kadın kapalı ceza infaz kurumunun bir bölümünde veya diğer kapalı kurumların kendilerine ayrılan bölümünde barındırılır.
Çocuk Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Nedir?
5275 m.11, çocuklar için yetişkin kapalı ceza infaz kurumundan ayrı bir kurum modelini benimser. Kurum kapalıdır; firara karşı fizikî engelleri, iç ve dış güvenlik görevlileri bulunur. Ancak çocuk infaz rejiminin belirleyici unsuru yalnız güvenlik değildir. Kanun, kurumu açıkça “eğitim ve öğretime dayalı” olarak tanımlar ve dördüncü fıkrada bu ilkeye tam olarak uyulacağını tekrar eder.
Bu düzenleme, çocuğun özgürlüğünden yoksun bırakıldığı dönemin yalnız cezalandırma mantığıyla geçirilmesini reddeder. İnfazın genel amacı olan yeniden sosyalleştirme, çocuk yönünden eğitim, gelişim, meslek edinme ve topluma yeniden katılma hedefleriyle birlikte uygulanır. Bu nedenle kurum içindeki günlük program, yetişkin hükümlüler için uygulanan güvenlik merkezli bir kopya olamaz.
Çocuk kapalı kurumunda bulunan kişinin hukuki statüsü ayrıca belirlenir. Çocuk tutuklu hakkında henüz kesinleşmiş mahkûmiyet olmayabilir; çocuk hükümlü hakkında ise kesinleşmiş ceza infaz edilir. Aynı fizikî kurumda barındırılabilmeleri, tutukluluk ile hükümlülüğün hukuken aynı olduğu anlamına gelmez.
8 Ağustos 2026 Değişikliği Ne Getirdi?
7593 sayılı Kanun, çocuk infaz sistemi bakımından 2026 yılında önemli değişiklik yaptı. m.11/1’in güncel metninde çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının yalnız çocuk tutuklular ve eğitimevinden geri gönderilen çocuklar için değil, “çocuk hükümlüler” için de kurum olduğu açıkça ifade edildi. Böylece çocuk hükümlünün kapalı kurumda tutulabileceği hâller kanun metninde doğrudan görünür hâle getirildi.
Aynı değişiklik m.11/2’deki ayırma ölçütlerine “suç türlerini” de ekledi. Güncel hükme göre 12–18 yaş grubu çocuklar suç türleri, cinsiyetleri ve fizikî gelişim durumları dikkate alınarak kurumun ayrı ayrı bölümlerinde barındırılır. Bu üç ölçüt birlikte uygulanır; yalnız yaşa veya yalnız cinsiyete göre sınıflandırma yeterli değildir.
2026 reformu m.15’te çocuk eğitimevlerine doğrudan ayrılabilecek hükümlüler ve eğitimevinden kapalı kuruma geri gönderme sebepleri bakımından da yeni hükümler getirdi. Bu nedenle bugün m.11 ile m.15 birlikte okunmalıdır. Ancak iki kurum aynı değildir: m.11 kapalı ve güvenlikli çocuk kurumunu, m.15 ise firara karşı engel ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan eğitim merkezli çocuk eğitimevini düzenler.
12–18 Yaş Grubu Nasıl Belirlenir?
m.11/2 doğrudan 12–18 yaş grubunu esas alır. Çocuk kavramı ceza hukukunda ayrıca TCK m.6 ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile tanımlanır. İnfaz kurumundaki yerleştirmede ise m.11’in özel yaş aralığı ve kişinin infaz sırasındaki yaşı önem taşır.
Çocuk 18 yaşını doldurduğunda hangi kurumda kalacağı otomatik olarak tek bir cümleyle belirlenmez. Hükümlünün statüsü, eğitim durumu, infaz mevzuatındaki çocuk eğitimevi ve gençlik kurumu hükümleri, nakil kararları ve geçişe ilişkin özel düzenlemeler birlikte uygulanır. Buna karşılık m.12, cezanın infazına başlandığı tarihte 18 yaşını bitirmiş fakat 21 yaşını doldurmamış genç hükümlüler için gençlik kapalı ceza infaz kurumunu ayrıca düzenler.
Yaşın yanlış kaydedildiği veya nüfus kaydı konusunda uyuşmazlık bulunduğu durumda infaz kurumu kendi başına keyfî bir yaş belirlemez. Nüfus ve mahkeme kayıtları esas alınır; gerekli düzeltmeler yetkili adli/idari merciler üzerinden yürütülür.
Çocuklar Kurum İçinde Nasıl Ayrılır?
Güncel m.11/2 üç açık ölçüt öngörür: suç türü, cinsiyet ve fizikî gelişim. Amaç, farklı risk ve gelişim düzeyindeki çocukların aynı koşullara zorlanmasını önlemek ve güvenliği çocuk haklarıyla birlikte sağlamaktır.
Suç türünün dikkate alınması, çocuğun kesinleşmiş hükmünün veya tutuklamaya konu dosyasının niteliğinin yerleştirme bakımından göz önünde tutulmasıdır. Bu ölçüt, çocuğun “suçlu kişilik” etiketiyle sınıflandırılmasına izin vermez. Kurum kararları kanunda sayılan ölçüt, gözlem verileri ve çocuğun üstün yararıyla uyumlu olmalıdır.
Fizikî gelişim ölçütü özellikle aynı kronolojik yaştaki çocukların bedensel gelişim düzeylerinin farklı olabileceğini kabul eder. Bu kural, güvenlik ve çocuğun diğer çocuklara karşı korunması bakımından önemlidir. Cinsiyet ayrımı da maddenin açık ölçütüdür.
Kız Çocukları Nerede Barındırılır?
m.11/3, çocuklara özgü kurumun bulunmadığı hâli ayrıca düzenler. Bu durumda çocuklar kapalı ceza infaz kurumlarının çocuklara ayrılan bölümlerine yerleştirilir. Kurumda ayrı çocuk bölümü bulunmuyorsa kız çocukları kadın kapalı ceza infaz kurumunun bir bölümünde veya diğer kapalı ceza infaz kurumlarının kendilerine ayrılmış bölümlerinde barındırılır.
Bu hüküm, kız çocuklarının yetişkin kadınlarla hiçbir ayrım olmadan aynı koğuşa konulabileceği anlamına gelmez. Kanun “bir bölüm” ve “kendilerine ayrılan bölüm” ifadelerini kullanır. Çocukların yetişkinlerden korunması, eğitim-öğretim rejiminin sürdürülmesi ve çocuklara özgü ihtiyaçların karşılanması zorunludur.
Kız çocuklarının sayıca az olması, çocuk olma statüsünü ortadan kaldırmaz. Personel, sağlık, eğitim, psikososyal destek ve görüş düzeni çocuğa özgü infaz ilkelerine göre yürütülür.
Eğitim ve Öğretim Neden Kanuni Zorunluluktur?
m.11/4 kısa fakat emredici bir hükümdür: bu kurumlarda çocuklara eğitim ve öğretim verilmesi ilkesine tam olarak uyulur. Eğitim, cezaevi idaresinin tercihe bağlı sosyal faaliyeti değil, çocuk infaz kurumunun kanuni karakterinin parçasıdır.
Zorunlu eğitim çağındaki çocukların eğitim hakkı kesintiye uğratılamaz. Öğrenim seviyesine göre örgün veya uygun eğitim programlarına erişim, sınavlar, mesleki kurslar, kütüphane ve öğretim faaliyetleri infazın iyileştirme amacıyla bağlantılıdır. 5275 m.75 ve m.76’daki eğitim-öğretim hükümleri de çocuklar bakımından m.11/4 ışığında uygulanır.
Disiplin tedbiri uygulanması, çocuğun bütün eğitim hakkının belirsiz süreyle ortadan kaldırılması sonucunu doğuramaz. Disiplin yaptırımının türü ve sonucu m.45 ve m.46’da çocuklar için özel olarak düzenlenmiştir; işlem kanundaki sınırlara bağlıdır.
Çocuk Tutuklu ile Çocuk Hükümlü Arasındaki Fark
Tutukluluk bir koruma tedbiridir. Çocuk tutuklunun kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunması gerekmez; hakkındaki ceza yargılaması devam eder. Hükümlü çocuk ise kesinleşmiş mahkûmiyet cezasını infaz eder. Kuruma kabulde bu iki statü kayıt altına alınır ve dosya işlemleri buna göre yapılır.
Masumiyet karinesi çocuk tutuklu bakımından devam eder. Tutuklunun kurumda bulunması “cezasını çekiyor” şeklinde ifade edilemez. Hükümlü bakımından ise cezanın süresi, mahsup, koşullu salıverilme ve diğer infaz hesapları kesinleşmiş ilama göre yürütülür.
Çocukların yetişkinlerden ayrı tutulması ilkesi her iki statü bakımından önemlidir. Tutuklu çocukla hükümlü çocuk arasındaki farklılık, çocuk olmanın sağladığı eğitim ve korunma güvencelerini ortadan kaldırmaz.
Çocuk Kapalı Cezaevi ile Çocuk Eğitimevi Arasındaki Fark Nedir?
Çocuk kapalı ceza infaz kurumu m.11’de; çocuk eğitimevi m.15’te düzenlenir. Kapalı kurumda firara karşı engeller ile iç ve dış güvenlik görevlileri vardır. Çocuk eğitimevinde ise temel model eğitim, meslek edinme ve topluma kazandırmadır; firara karşı engel ve dış güvenlik görevlisi bulunmaz.
8 Ağustos 2026 değişikliği sonrasında m.15, kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm bazı çocukların doğrudan eğitimevine alınabilmesini düzenler. Ayrıca firar, yeni tutuklama veya belirli disiplin/güvenlik hâllerinde çocuk hükümlünün idare ve gözlem kurulu kararıyla kapalı çocuk kurumuna gönderilmesi mümkündür.
Bu iki kurum arasında geçiş, çocuğun kendi tercihine göre serbestçe yapılan bir yer değişikliği değildir. 5275 sayılı Kanun, yönetmelik ve yetkili kurul kararları uygulanır.
Çocukların Temel Hakları ve Disiplin Rejimi
Çocuk kurumlarında avukatla görüşme, aile görüşü, telefon, mektup, sağlık, eğitim, yayınlardan yararlanma ve din özgürlüğü gibi 5275 sayılı Kanundan doğan haklar sürer. Yaşa ve çocuğun korunmasına bağlı ek tedbirler uygulanabilir; her sınırlamanın kanuni dayanağı bulunmalıdır.
Disiplin rejiminde çocuklara özgü hükümler vardır. m.45, çocuk hükümlüler hakkında disiplin tedbirlerini; m.46 ise uygulanabilecek disiplin cezalarını düzenler. Çocuk hakkında yetişkin hükümlüye özgü yaptırımın doğrudan ve kıyas yoluyla uygulanması mümkün değildir. Savunma, karar ve itiraz usulleri de kanuni sürece tabidir.
Çocuğun psikososyal ihtiyaçlarının değerlendirilmesi, risk ve ihtiyaç planı, aile ilişkilerinin korunması ve eğitim programının sürdürülmesi yeniden topluma kazandırma hedefinin parçasıdır. Kurum güvenliği bu hedefi ortadan kaldıracak şekilde yorumlanamaz.
Çocuk Hükümlünün Başka Kuruma Gönderilmesine Nasıl İtiraz Edilir?
Yerleştirme, disiplin veya kurum içi işlem nedeniyle hukuka aykırılık iddiası varsa işlemin yazılı dayanağı, kurul kararı, disiplin evrakı ve çocuğun mevcut statüsü incelenir. Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı sırasında yapılan işlem ve faaliyetler bakımından 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu çerçevesindeki şikâyet yolu temel yargısal denetim mekanizmasıdır.
Başvuruda işlemle ilgili somut hukuka aykırılık gösterilir: yaş grubunun yanlış uygulanması, m.11/2’deki ayırma ölçütlerinin gözetilmemesi, çocuklara ayrılmış bölüm bulunmaması, eğitim hakkının kanunsuz biçimde ortadan kaldırılması veya m.15’ten m.11’e geçiş kararının kanuni koşullarının bulunmaması gibi.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
m.11 ülke genelinde aynı uygulanır. Mersin’de çocuklara özgü kurum veya bölüm kapasitesi sınırlı olsa dahi bu durum çocukların yetişkinlerle ayrım gözetilmeksizin barındırılmasına dayanak oluşturmaz. Kanunun özel kurum yokluğunda getirdiği çocuklara ayrılmış bölüm sistemi uygulanır.
Mersin’de yürütülen bir infaz dosyasında çocuğun yaşı, hükümlü/tutuklu statüsü, kurum veya bölüm bilgisi, eğitim programı ve varsa nakil/disiplin kararları birlikte kontrol edilir.
İlgili Rehberler
- Çocuk eğitimevi şartları 2026
- Çocuklarda koşullu salıverilme hesabı
- İnfaz hâkimliğine şikâyet dilekçesi
- Cezaevi nakil talebi
Sık Sorulan Sorular
Çocuk kapalı cezaevi kaç yaş içindir?
5275 m.11/2, 12–18 yaş grubundaki çocukların bu kurumlarda özel ayrım ölçütleriyle barındırılmasını düzenler.
2026’da m.11 değişti mi?
Evet. 7593 sayılı Kanunla 8 Ağustos 2026’da m.11/1 ve m.11/2 değiştirildi; çocuk hükümlüler açıkça kapsama eklendi ve suç türü ayırma ölçütleri arasına alındı.
Çocuklar yetişkin cezaevinde kalabilir mi?
Çocuğa özgü kurum yoksa genel kapalı ceza infaz kurumunun çocuklara ayrılmış bölümüne yerleştirilir. Yetişkinlerle ayrım yapılmadan aynı barınma alanına konulması m.11 sistemine uygun değildir.
Kız çocukları kadın cezaevine konulabilir mi?
Ayrı çocuk bölümü bulunmadığında m.11/3 uyarınca kadın kapalı ceza infaz kurumunun bir bölümünde veya diğer kapalı kurumların kendilerine ayrılmış bölümünde barındırılabilirler.
Çocuk cezaevinde okula devam edilir mi?
Eğitim ve öğretim m.11/4 gereğince kurumun temel kanuni ilkesidir. Eğitim programı çocuğun düzeyi ve mevzuat çerçevesinde sürdürülür.
Çocuk tutuklu hükümlü sayılır mı?
Hayır. Tutukluluk bir koruma tedbiridir; hükümlülük kesinleşmiş mahkûmiyetin infazıdır.
Çocuk eğitimevi ile kapalı çocuk cezaevi aynı mı?
Hayır. m.11 kapalı ve güvenlikli kurumu, m.15 ise eğitim merkezli ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan çocuk eğitimevini düzenler.
Çocuk cezaevinde disiplin cezası verilebilir mi?
Evet; ancak çocuklara özgü tedbir ve cezalar m.45-46’da ayrıca düzenlenmiştir. Usul ve yaptırım kanuna uygun olmalıdır.
Çocuk avukatıyla görüşebilir mi?
Evet. Müdafi/avukat görüşmesi ceza infaz mevzuatı ve çocuk ceza muhakemesi güvenceleri çerçevesinde korunur.
Çocuk cezaevinden eğitimevine geçebilir mi?
m.15’teki şartlar ve idare-gözlem değerlendirmesi doğrultusunda mümkün olabilir. 2026 değişikliği bu geçiş ve doğrudan eğitimevine alınma sistemini ayrıntılandırmıştır.
Resmî Kaynaklar ve Güncellik
Bu rehber 5275 sayılı Kanunun 18 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükte olan konsolide metni ve 7593 sayılı Kanun değişiklikleri esas alınarak hazırlanmıştır. Güncel metin için Mevzuat Bilgi Sistemi ve değişiklik kanunları için Resmî Gazete kontrol edilmelidir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
İçerik 11 Eylül 2026 tarihinde 5275 sayılı Kanun m.11, m.15, m.45-46 ve 8 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanun değişiklikleri esas alınarak güncel mevzuatla kontrol edilmiştir.
Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu | Mersin Avukat – Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
