Dava Yığılması Nedir? HMK 110 Şartları, Görev, Yetki ve Usul 2026

Kısa cevap: Dava yığılması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 110 uyarınca davacının aynı davalıya karşı birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini aynı dava dilekçesinde ileri sürmesidir. HMK m.110’un açık şartları; taleplerin tamamının aynı yargı çeşidi içinde yer alması ve tüm talepler bakımından ortak yetkili bir mahkemenin bulunmasıdır. Görev ise HMK m.110’dan ayrı olarak her talep yönünden genel görev kuralları çerçevesinde ayrıca denetlenir. Talepler maddi hukuk bakımından birbirine bağlı olmak zorunda değildir. Her talep bağımsızlığını korur; mahkeme her biri hakkında ayrı inceleme ve hüküm kurar.

1. Dava yığılması nedir?
2. HMK 110 ne düzenler?
3. Şartları
4. Görev ve yetki
5. Harç ve dava değeri
6. İspat ve deliller
7. Diğer dava türlerinden farkı
8. Sık sorulan sorular

Dava Yığılması Nedir?

Dava yığılması, tek dava dosyasında birden fazla bağımsız talebin birlikte ileri sürülmesidir. Davacı aynı davalıdan farklı sözleşmelerden doğan iki alacağı, bir alacak ile tazminat talebini veya aynı hukuki ilişkiden doğan birden fazla bağımsız edimi birlikte talep edebilir. Burada davacı taleplerden yalnız birinin değil, tamamının kabulünü ister. Bu özellik dava yığılmasını terditli ve seçimlik davadan ayırır.

Kurumun amacı usul ekonomisidir. Aynı taraflar arasında ayrı ayrı dosya açılmasının yaratacağı zaman ve gider kaybı önlenir. Ancak tek dosyada görülme, bağımsız talepleri tek bir maddi hukuk talebine dönüştürmez. Her talebin dayanağı, muacceliyeti, zamanaşımı, ispatı, harcı ve sonucu kendi içinde incelenir. Mahkeme bir talebi kabul edip diğerini reddedebilir.

HMK 110 Ne Düzenler?

HMK m. 110, davacının aynı davalıya karşı olan ve birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini aynı dava dilekçesinde ileri sürebileceğini düzenler. Bunun için taleplerin tamamının aynı yargı çeşidi içinde yer alması ve bütün talepler yönünden ortak yetkili bir mahkemenin bulunması gerekir. Bunlar HMK m. 110’da açıkça düzenlenen şartlardır. Görev ise ayrıca dava şartı olarak her talep yönünden genel görev kuralları çerçevesinde denetlenir.

Asli talep, mahkemenin hüküm fıkrasında bağımsız olarak karar vermesi istenen sonuçtur. Faiz, yargılama gideri ve vekâlet ücreti gibi ferî sonuçlar başlı başına dava yığılması değildir. Buna karşılık iki ayrı alacak, alacak ile maddi tazminat veya birbirinden bağımsız iki edim talebi dava yığılmasının konusu olabilir.

Birinci Şart: Birden Fazla Bağımsız Asli Talep

Davacının tek bir hukuki sonucu farklı hesap kalemlerine ayırması her zaman dava yığılması oluşturmaz. Önemli olan maddi hukuk bakımından birbirinden ayrılabilen birden fazla asli talep bulunmasıdır. Örneğin aynı sözleşmeden doğan ana para ve faiz, kural olarak tek asli talep ile ferî talep niteliğindedir. Buna karşılık aynı davalıya verilmiş iki ayrı ödünçten doğan iki alacak, bağımsız taleplerdir.

Bağımsızlık, taleplerden birinin kabul veya reddinin diğerini zorunlu olarak belirlememesi anlamına gelir. Birinci talep yönünden borcun ödendiği ispatlanırken ikinci talep yönünden ödeme ispatlanmamış olabilir. Mahkeme de bu farklılığa uygun biçimde ayrı hüküm kurar.

İkinci Şart: Aynı Davalıya Yönelme

HMK m. 110 aynı davalıya karşı birden fazla talebin yığılmasını düzenler. Davacı birden fazla kişiye karşı farklı talepler ileri sürüyorsa uyuşmazlık dava arkadaşlığı kurallarıyla birlikte ele alınır. İhtiyari dava arkadaşlığı hakkında HMK 57-58 rehberi, mecburi dava arkadaşlığı hakkında HMK 59-60 rehberi incelenebilir.

Üçüncü Şart: Aynı Yargı Çeşidi

Taleplerin tamamı aynı yargı çeşidinde bulunmalıdır. Adli yargıda görülmesi gereken özel hukuk talebi ile idari yargıda görülmesi gereken iptal veya tam yargı talebi aynı dosyada dava yığılması yoluyla bir araya getirilemez. Tarafların aynı olması bu zorunluluğu değiştirmez. Yargı yolu ayrımı kamu düzeniyle bağlantılıdır.

Görev Kuralı Ayrıca Nasıl Denetlenir?

HMK m.110 ortak görevli mahkemeyi ayrıca bir şart olarak saymaz; buna karşılık görev dava şartıdır ve mahkemece kendiliğinden dikkate alınır. Bu nedenle aynı dilekçede ileri sürülen her talep yönünden seçilen mahkemenin görevli olup olmadığı ayrıca denetlenir. Davacı farklı görev alanlarına giren talepleri aynı dilekçede toplayarak görev kuralını değiştiremez. Örneğin biri iş mahkemesinin, diğeri tüketici mahkemesinin görevine giren iki bağımsız talep, yalnız taraflar aynı olduğu için HMK m. 110 kapsamında birlikte görülemez.

Aynı mahkeme türünün görevli olduğu farklı taleplerde ise bu şart sağlanır. Özellikle asliye hukuk mahkemesinin görevine giren farklı alacak ve tazminat talepleri, diğer şartlar da varsa birlikte ileri sürülebilir. Dava şartları ve görev denetimi için HMK 114-115 dava şartları rehberi incelenebilir.

Beşinci Şart: Ortak Yetkili Mahkeme

Seçilen mahkeme bütün bağımsız talepler yönünden yetkili olmalıdır. Genel yetki, sözleşmeden doğan davalarda özel yetki, haksız fiilde yetki veya kesin yetki kuralları her talep bakımından ayrı kontrol edilir. Kesin yetki bulunan bir talepte tarafların anlaşmasıyla başka mahkeme yetkili hâle getirilemez.

Kesin olmayan yetki itirazı ilk itiraz niteliğindedir ve cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. Bu konunun ayrıntıları HMK 116-117 ilk itirazlar rehberinde açıklanmıştır. Dava yığılması yapılırken ortak yetki noktası baştan belirlenmezse dosyanın bir kısmı yönünden usul sorunu çıkabilir.

Harç ve Dava Değeri Nasıl Belirlenir?

Tek dilekçe verilmesi, bağımsız taleplerin harç ve dava değeri bakımından yok sayılması anlamına gelmez. Para ile değerlendirilebilen her talebin değeri açıkça gösterilir. Harç, talebin türü ve Harçlar Kanunu ile ilgili tarife esaslarına göre hesaplanır. Maktu harca tabi istemler ile nispi harca tabi istemler aynı dosyada bulunabiliyorsa her birinin niteliği ayrıca dikkate alınır.

Talep sonucu açık yazılmalıdır. “Tüm alacakların tahsili” biçimindeki soyut ifade yerine her bağımsız talep ayrı kalem hâlinde gösterilmelidir. Ana para, faiz başlangıcı, faiz türü ve diğer ferî sonuçların hangi asli talebe bağlı olduğu anlaşılır olmalıdır. Böyle bir düzen, hem harç hesabını hem hükmün infazını kolaylaştırır.

Dava Yığılmasında Dilekçe Nasıl Kurulur?

Dilekçede önce ortak taraf bilgileri ve genel uyuşmazlık çerçevesi verilir. Ardından her bağımsız talebin vakıaları ayrı başlıkta açıklanır. Deliller hangi talebi destekledikleri belirlenerek sunulur. Hukuki sebeplerin her talep yönünden ayrı gösterilmesi, mahkemenin nitelendirme yetkisini sınırlamasa da uyuşmazlığın anlaşılmasını sağlar.

Sonuç ve istem bölümünde her talep numaralandırılmalıdır. Birinci alacağın tutarı, ikinci alacağın tutarı, tazminat talebi ve varsa diğer asli istemler birbirine karıştırılmamalıdır. Mahkeme taleple bağlı olduğu için açık talep sonucu dava yığılmasında özellikle önemlidir.

İspat Yükü Her Talep İçin Ayrı mı?

Evet. Her bağımsız talebin ispat yükü kendi vakıalarına göre değerlendirilir. Aynı delil birden fazla talebi destekleyebilir; ancak bir talep için yeterli delil diğer talep için yeterli olmayabilir. Örneğin iki ayrı sözleşmeye dayanan alacak aynı dosyada istenmişse her sözleşmenin kurulması, ifa zamanı, borcun doğumu ve ödenmediği ayrı ayrı incelenir.

Mahkemede belge ibrazı gereken durumlarda HMK 219-221 belge ibrazı hükümleri uygulanır. Tanık, bilirkişi, keşif veya yemin gibi deliller de hangi talebe ilişkin oldukları belirtilerek sunulmalıdır. İspat faaliyeti bütün dosyayı tek bir ispat konusu hâline dönüştürmez.

Zamanaşımı Her Talep İçin Ayrı İşler

Dava yığılması, taleplerin zamanaşımı sürelerini birleştirmez. Bir alacak beş yıllık, başka bir alacak on yıllık zamanaşımına tabi olabilir. Aynı dilekçede ileri sürülmeleri bu süreleri değiştirmez. Davalı zamanaşımı def’ini hangi talebe yöneltiyorsa mahkeme o talep bakımından değerlendirme yapar.

Hak düşürücü süre söz konusuysa mahkemenin kendiliğinden dikkate alması gereken sonuçlar doğabilir. Bu nedenle dava açılmadan önce her talebin süre başlangıcı, durma veya kesilme sebepleri ayrıca hesaplanmalıdır. Tek dosyada dava açmanın sağladığı usul ekonomisi, maddi hukuktaki süreleri ortadan kaldırmaz.

Bir Talep Usulden Reddedilirse Diğerleri

Bağımsızlık gereği bir talebin dava şartı yokluğu, kesin hüküm, hukuki yarar eksikliği veya başka bir usul engeli nedeniyle reddedilmesi diğer taleplerin de otomatik olarak reddedilmesini gerektirmez. Mahkeme kalan talepler hakkında yargılamaya devam eder. Ancak bütün dosyayı etkileyen ortak bir dava şartı eksikliği varsa sonuç ayrıca değerlendirilir.

Kesin hüküm koşulları hakkında HMK 303 kesin hüküm rehberi incelenebilir. Aynı dosyada yer alan iki bağımsız talepten birinin daha önce kesin hükme bağlanmış olması, diğer talebin de kesin hüküm nedeniyle reddedileceği anlamına gelmez.

Mahkeme Talepleri Ayırabilir mi?

HMK’nın davaların ayrılmasına ilişkin hükümleri saklıdır. Birlikte görülen talepler yargılamayı aşırı ölçüde zorlaştırıyor, birbirinden tamamen farklı delil süreçleri gerektiriyor veya usul ekonomisini bozuyorsa mahkeme koşulları varsa ayırma kararı verebilir. Başlangıçta HMK m. 110 koşullarının oluşması, taleplerin mutlaka son hükme kadar aynı dosyada kalacağı anlamına gelmez.

Dava Yığılması ile Terditli Dava Farkı

Dava yığılmasında davacı bütün taleplerinin kabulünü ister. Terditli davada ise talepler öncelik sırasına bağlanır: mahkeme önce asli talebi inceler, bu talebi reddederse yardımcı talebe geçer. Kısaca “A ve B” dava yığılması; “önce A, olmazsa B” terditli dava mantığıdır. Bu ayrım talep sonucunun kurulmasını doğrudan etkiler.

Dava Yığılması ile Seçimlik Dava Farkı

Seçimlik davada maddi hukuk bakımından seçimlik bir borç vardır ve talep bu borcun yapısına göre kurulur. Dava yığılmasında ise birbirinden bağımsız birden fazla edimin tamamı istenir. Seçimlik borçta edimler tek borcun alternatif konularıdır; dava yığılmasında her istem ayrı bir asli taleptir.

Dava Yığılması ile Karşı Dava Farkı

Dava yığılması davacının aynı davalıya karşı kendi taleplerini tek dilekçede toplamasıdır. Karşı dava ise davalının, açılmış asıl davanın davacısına yönelttiği bağımsız bir davadır. Karşı davanın bağlantı ve süre koşulları için HMK 132-135 karşı dava rehberi incelenebilir.

Dava Yığılması ile Kısmi Dava Farkı

Kısmi davada tek bir bölünebilir talebin yalnız bir kısmı dava edilir; kalan kısım başlangıçta dava konusu yapılmaz. Dava yığılmasında ise birden fazla bağımsız talep aynı anda dava edilir. Bu iki kurumun harç, zamanaşımı ve talep sonucu bakımından sonuçları farklıdır.

Kanun Yolu ve Hüküm

Mahkeme her bağımsız talep hakkında olumlu veya olumsuz karar kurmalıdır. Hüküm fıkrasında hangi talebin ne ölçüde kabul veya reddedildiği açıkça yazılmalıdır. Kanun yolu parasal sınırları ve kesinlik değerlendirmesi de talebin niteliğine göre ayrı sonuçlar doğurabilir. Tek dosyanın bulunması, bütün taleplerin kanun yolu bakımından tek kalem sayılmasını gerektirmez.

Uygulama Örneği 1

Davacı aynı davalıya iki farklı tarihte toplam iki ayrı ödünç vermiş olsun. Birinci ödünçten 200.000 TL, ikinci ödünçten 120.000 TL ödenmemişse ve iki talep de aynı asliye hukuk mahkemesinin görev ve yetkisine giriyorsa tek dilekçede iki alacak birlikte istenebilir. Mahkeme birinci ödünç ilişkisini banka dekontu ve yazışmalarla ispatlanmış, ikinciyi ise ispatlanmamış bulabilir. Bu durumda ilk talep kabul, ikinci talep ret ile sonuçlanabilir.

Uygulama Örneği 2

Davacı aynı kişiden bir kira alacağı ile şirket ortaklığından kaynaklanan ticari alacağı birlikte istemek isteyebilir. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlık sulh hukuk mahkemesinin, ticari uyuşmazlık asliye ticaret mahkemesinin görevine giriyorsa ortak görevli mahkeme yoktur. Bu talepler HMK m. 110’a dayanılarak aynı dosyada birleştirilemez.

Sık Yapılan Hatalar

• Her parasal kalemi bağımsız asli talep sanmak.
• Farklı görev alanlarındaki talepleri aynı dilekçede toplamak.
• Ortak yetkili mahkeme bulunup bulunmadığını kontrol etmemek.
• Her talebin zamanaşımını ayrı hesaplamamak.
• Talep sonucunda bağımsız istemleri birbirinden ayırmamak.
• Delillerin hangi talebi desteklediğini göstermemek.
• Terditli dava ile dava yığılmasını karıştırmak.

Pratik Kontrol Listesi

1. En az iki bağımsız asli talep var mı?
2. Bütün talepler aynı davalıya mı yöneltiliyor?
3. Talepler aynı yargı çeşidinde mi?
4. Her talep yönünden seçilen mahkeme görevli mi?
5. Ortak yetkili mahkeme var mı?
6. Her talebin dava değeri ve harcı belirlendi mi?
7. Her talebin zamanaşımı kontrol edildi mi?
8. Deliller talep bazında sınıflandırıldı mı?
9. Sonuç ve istem açık mı?
10. Her bağımsız talep için ayrı hüküm kurulabilecek açıklık sağlandı mı?

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

HMK m. 110 Türkiye genelindeki hukuk mahkemelerinde uygulanır. Mersin’de açılacak davalarda da görev, yetki, dava şartı, harç ve delil kuralları aynı kanuni çerçevede değerlendirilir. Büro fiziksel olarak Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosya takibi Mersin’den yürütülür.

Resmî Kaynaklar

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun güncel metni ve HMK m. 110, Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Dava yığılması hangi maddede?

6100 sayılı HMK m. 110’da düzenlenir.

Talepler aynı olaydan doğmak zorunda mı?

Hayır. Bağımsız olabilirler; ortak görev ve yetki şartları sağlanmalıdır.

Bir talep reddedilirse diğerleri de reddedilir mi?

Hayır. Her bağımsız talep kendi şartlarına göre karara bağlanır.

Farklı görevli mahkemelere ait talepler yığılabilir mi?

Görev kuralları ayrıca uygulanır. Farklı görevli mahkemelerin alanına giren talepler sırf HMK m. 110’a dayanılarak tek dosyada bir araya getirilemez.

Dava yığılmasında harç tek midir?

Harç hesabı bağımsız taleplerin niteliği ve değerine göre yapılır.

Dava yığılması terditli dava mıdır?

Hayır. Dava yığılmasında bütün talepler birlikte, terditli davada öncelik sırasıyla istenir.

Dava yığılmasında mahkeme ayırma kararı verebilir mi?

HMK’daki ayırma hükümlerinin şartları oluşursa ayırma mümkündür.

Zamanaşımı nasıl hesaplanır?

Her asli talep için kendi maddi hukuk ilişkisine ait süre ayrı hesaplanır.

Aynı delil iki talep için kullanılabilir mi?

Evet; delilin her talep yönünden ispat gücü ayrıca değerlendirilir.

Hüküm nasıl kurulmalıdır?

Mahkeme her bağımsız talep hakkında açık kabul veya ret hükmü kurmalıdır.

Hukukçu İncelemesi

Av. Halil Bakırcı – Av. Emirhan Keskin.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →