Dernek Olağanüstü Genel Kurulu Nasıl Toplanır? 1/5 Üye ve 30 Gün | 2026

Olağanüstü genel kurul, tüzükteki periyodik olağan genel kurul zamanını beklemeden çözülmesi gereken konular için kanunun tanıdığı toplantı yoludur. Yönetim kurulu değişikliği, acil tüzük değişikliği, önemli malvarlığı kararı, yönetim krizinin çözülmesi veya üyelerin belirli bir gündemi genel kurula taşımak istemesi olağanüstü toplantı ihtiyacının tipik nedenleridir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Üyelerin olağanüstü genel kurul istemi için kanun “beşte bir” eşiği öngörür. Bu sayı tüzükle üyeler aleyhine ağırlaştırılamaz. İstek yazılı olmalı, toplantı talep eden üyeler belirlenebilir olmalı ve istenen gündem açıkça gösterilmelidir. Yönetim kurulu istemi görmezden gelemez; Yönetmelik m.13, üyelerin beşte birinin yazılı isteği üzerine genel kurulun 30 gün içinde olağanüstü toplanmasını düzenler.

Bu rehber 11 Eylül 2026 itibarıyla TMK m.75-83 ve Dernekler Yönetmeliği m.13-17 esas alınarak hazırlanmıştır.

Olağanüstü Genel Kurulun Kanuni Dayanağı Nedir?

TMK m.75, genel kurulun yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hâllerde veya dernek üyelerinden beşte birinin yazılı başvurusu üzerine yönetim kurulunca olağanüstü toplantıya çağrılacağını düzenler. Yönetim kurulu çağrı yapmazsa üyelerden birinin başvurusu üzerine sulh hâkimi üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.

Dernekler Yönetmeliği m.13, aynı nedenleri tekrar eder ve özellikle üyelerin beşte birinin yazılı isteği üzerine olağanüstü genel kurulun 30 gün içinde toplanacağını düzenler.

Bu hak dernek içi demokratik denetim aracıdır. Yönetim kurulunun istemediği bir konuyu yeterli üye desteği varsa genel kurul gündemine taşımak mümkündür.

Olağanüstü Genel Kurulu Kim İsteyebilir?

Üç ayrı hukuki kaynak vardır: yönetim kurulu, denetim kurulu veya dernek üyelerinin beşte biri. Yönetim kurulu gerekli gördüğünde kendi kararıyla; denetim kurulu ise denetim veya dernek işleyişi bakımından gerekli gördüğü durumda olağanüstü toplantı sürecini başlatabilir.

Üyeler bakımından bireysel tek üyenin talebi kural olarak yönetim kurulunu toplantı yapmak zorunda bırakmaz. Kanuni eşik, dernek üyelerinin beşte birinin yazılı isteğidir. Tüzük üyeler lehine daha düşük eşik getirirse tüzük hükmü ayrıca değerlendirilir; kanuni 1/5 hakkı ortadan kaldırılamaz.

Talep hakkı, toplantıya katılma hakkı bulunan güncel üyelik sıfatına dayanır. İstifa etmiş, çıkarılması kesinleşmiş veya üyeliği sona ermiş kişiler kanuni üye sayısına ve talep imzasına dahil edilmez.

Beşte Bir Üye Sayısı Nasıl Hesaplanır?

Hesap güncel üye toplamı üzerinden yapılır. Sonucun tam sayı çıkmaması hâlinde kanuni oranı karşılayacak üst tam sayıya ulaşılması gerekir. Örneğin 101 üyeli bir dernekte 20 imza 1/5’i tam karşılamaz; oranı aşacak sayıda geçerli üye imzası gerekir.

Üye listesi yapay biçimde değiştirilerek talep eşiğinin etkisiz hale getirilmemesi gerekir. Yönetim kurulunun istem geldikten sonra başvurucu üyelerin kayıtlarını keyfî biçimde silmesi, üyelikten çıkarma hükümlerinin ihlali sonucunu doğurur.

Tüzel kişi üyeler talepte tüzel kişi iradesiyle yer alır. Tüzel kişi adına imzalayan kişinin temsil yetkisi kontrol edilir.

Olağanüstü Genel Kurul Talebi Nasıl Yazılmalıdır?

Talep yazılı olmalı ve hangi derneğe yöneltildiği, toplantı talebinin olağanüstü genel kurul olduğu, gündem maddeleri, imza sahiplerinin üyelik bilgileri ve tarih açık olmalıdır. Birden fazla aynı içerikli dilekçenin ayrı ayrı sunulması yerine imzalı ortak talep listesi hazırlanabilir.

Talebin derneğe teslim tarihi ispatlanmalıdır. Evrak kayıt numarası, noter gönderisi, iadeli teslim veya kurumsal elektronik kayıt kullanılabilir. Otuz günlük sürenin başlangıcı bakımından teslim kaydı önemlidir.

“Genel kurul yapılsın” şeklindeki gündemsiz talep yerine hangi konunun görüşülmesinin istendiği açıkça yazılmalıdır. Yönetim kurulu çağrıda talep edilen gündemi üyelerden saklayamaz.

30 Günlük Süre Ne Anlama Gelir?

Dernekler Yönetmeliği m.13, üyelerin beşte birinin yazılı isteği üzerine genel kurulun otuz gün içinde olağanüstü toplanmasını düzenler. Yönetim kurulunun yalnız 30 gün içinde çağrı kararı alması yeterli kabul edilmemelidir; düzenlemenin lafzı toplantının bu süre içinde yapılmasına yöneliktir.

Bu nedenle yönetim kurulu 15 günlük çağrı süresini de hesaba katarak talep gelir gelmez işlem yapmalıdır. Son gün çağrı kararı alındığında toplantının 30 gün içinde yapılması mümkün olmayabilir.

İlk toplantıda quorum sağlanamama ihtimali de planlanmalıdır. İkinci toplantı tarihi çağrıda gösterilir ve Yönetmelik m.14’teki 7–60 günlük aralık kuralı uygulanır.

Yönetim Kurulu Olağanüstü Genel Kurulu Çağırmazsa Ne Olur?

TMK m.75 bu ihtimali doğrudan düzenler. Yönetim kurulu olağanüstü genel kurulu toplantıya çağırmazsa üyelerden biri sulh hâkimine başvurabilir. Hâkim, dernek üyeleri arasından üç kişiyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.

Bu mekanizma yönetim kurulunun genel kurul iradesini bloke etmesini önler. Kanuni eşik sağlandığı halde yönetim kurulu talebi cevapsız bırakarak üyelerin toplantı hakkını etkisiz hale getiremez.

Başvuruda üye listesi, beşte bir imzalı talep, talebin yönetime ulaştığını gösteren belge ve yönetimin çağrı yapmadığına ilişkin kayıtlar önem taşır.

Sulh Hâkimi Ne Yapar?

Sulh hâkiminin görevi genel kurul gündeminin esasını karara bağlamak değil, çağrı yapmayan yönetim karşısında genel kurulu toplantıya çağıracak üç üyeyi görevlendirmektir. Görevlendirilen heyet, kanun ve tüzükteki çağrı usulüne göre üyeleri toplantıya davet eder.

Heyet yönetim kurulu yerine sürekli organ olmaz. Görevi genel kurul çağrısını ve toplantı sürecini gerçekleştirmekle sınırlıdır. Toplantıda üyeler gündemdeki konularda karar verir.

Mahkeme kararından sonra çağrı, üye listesi, 15 günlük bildirim, ikinci toplantı ve tutanak kuralları aynen uygulanır.

Olağanüstü Genel Kurul Çağrısı Kaç Gün Önce Yapılır?

TMK m.77 ve Dernekler Yönetmeliği m.14 olağan ve olağanüstü genel kurul ayrımı yapmadan en az 15 günlük çağrı süresi uygular. Üyelere toplantının günü, saati, yeri ve gündemi bildirilir.

Güncel Yönetmelik; gazete veya dernek internet sitesinde ilan, yazılı bildirim, e-posta, iletişim numarasına mesaj veya mahalli yayın araçları gibi yöntemleri düzenler. Tüzükteki çağrı usulü de ayrıca uygulanır.

Çağrı metninde quorum sağlanamazsa ikinci toplantının günü, saati ve yeri gösterilir. İlk ve ikinci toplantı arasındaki süre 7 günden az, 60 günden fazla olamaz.

Olağanüstü Genel Kurulda Gündem Dışı Konu Görüşülür mü?

TMK m.79’a göre genel kurulda yalnız gündemde yer alan maddeler görüşülür. Olağanüstü toplantının amacı belirli acil konuları çözmek olduğundan gündemin açık hazırlanması özellikle önemlidir.

Bunun istisnası, toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda birinin yazılı istemidir. TMK m.79 bu durumda istenen konunun gündeme alınmasını zorunlu kılar.

Üyelerin 1/5 talebiyle yapılan toplantıda yönetim kurulu gündemi değiştirerek talebin özünü etkisiz hale getirmemelidir. Çağrı talebindeki konular toplantı duyurusuna doğru aktarılmalıdır.

Olağanüstü Genel Kurulda Toplantı ve Karar Yeter Sayısı Değişir mi?

Hayır. Olağan ve olağanüstü genel kurullar için TMK m.78 ve m.81’deki genel toplantı ve karar yeter sayıları uygulanır. İlk toplantıda katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğu; tüzük değişikliği veya fesihte üçte ikisi gerekir.

İkinci toplantıda çoğunluk aranmaz; fakat katılımcı sayısı yönetim ve denetim kurulları üye tam sayısının iki katından az olamaz. Kararlar kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla; tüzük değişikliği ve fesih kararları ise katılanların üçte iki çoğunluğuyla alınır.

Olağanüstü toplantı “acil” olduğu için quorum azaltılamaz.

Olağanüstü Genel Kurul Olağan Genel Kurul Takvimini Değiştirir mi?

Hayır. Olağanüstü genel kurul yapılması tüzükteki olağan genel kurul periyodunu kendiliğinden değiştirmez. Olağan genel kurul yine tüzükte belirtilen zamanda ve en geç üç yıllık kanuni sınır içinde yapılır.

Örneğin tüzük olağan genel kurulu iki yılda bir Mart ayında öngörüyor ve aradaki Eylül ayında olağanüstü genel kurul yapılıyorsa, sonraki Mart’taki olağan toplantı sırf Eylül toplantısı yapıldı diye ertelenmez.

Tüzükte toplantı periyodu değiştirilmek isteniyorsa olağanüstü genel kurul gündemine tüzük değişikliği konulabilir; değişiklik için özel quorum ve karar yeter sayıları uygulanır.

Olağanüstü Genel Kurul Masraflarını Kim Karşılar?

Genel kurul derneğin kanuni organ faaliyeti olduğundan toplantının mevzuata uygun giderleri dernek bütçesinden karşılanır. Üyelerin 1/5 talebiyle toplantı yapılması, masrafların imza atan üyelerin kişisel borcu olduğu anlamına gelmez.

Salon, çağrı, ilan, kırtasiye ve elektronik sistem giderleri belgeye dayanmalı ve dernek amaçlarıyla ilgili gider olarak muhasebeleştirilmelidir. Yönetim, üyelerin toplantı hakkını fiilen imkânsızlaştıracak keyfî masraf şartları koyamaz.

Görevlendirilen üç kişilik çağrı heyetinin işlemleri de dernek genel kurul sürecine ilişkin kurumsal işlemlerdir; harcamalar belge ve yetki çerçevesinde tutulmalıdır.

Olağanüstü Genel Kurulda En Sık Yapılan Hatalar

1. Beşte bir hesabında üyeliği sona eren kişileri saymak.
2. Talebi sözlü yapmak ve teslim tarihini belgelememek.
3. 30 günlük süreyi yalnız “çağrı kararı alma” süresi sanmak.
4. 15 günlük üye çağrı süresini atlamak.
5. Talep edilen gündemi duyurudan çıkarmak.
6. İkinci toplantıyı 7 günden kısa veya 60 günden uzun araya koymak.
7. Gerçek kişi üyelerden vekâletle quorum oluşturmaya çalışmak.
8. Toplantıyı olağan genel kurul gibi gösterip tüzük takvimini değiştirmek.
9. Yönetim çağrı yapmazsa hâkim yolunu kullanmamak.
10. Karar ve tutanakları resmi bildirimlere doğru aktarmamak.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TMK m.75 ve Dernekler Yönetmeliği m.13 Mersin dahil Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de faaliyet gösteren bir derneğin üyelerinin beşte biri yazılı talep verdiğinde yönetim kurulu yerel teamül gerekçesiyle bu kanuni hakkı sınırlandıramaz.

Talebin dernek merkezine evrak kaydıyla verilmesi ve üye listesinin güncel tutulması özellikle önemlidir. Yönetim kurulunun çağrı yapmaması halinde Mersin’de dernek merkezinin bulunduğu yer bakımından görevli sulh hukuk mahkemesi yolu TMK m.75 çerçevesinde işletilir.

Toplantı salonu ve çağrı yöntemleri seçilirken tüm üyelerin makul erişimi, tüzük ve Yönetmelik m.14 dikkate alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

İlgili İçerikler

• Dernek Olağan Genel Kurulu Kaç Yılda Bir?
• Dernek Genel Kurulunda Vekâleten Oy Kullanılır mı?

Resmî Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.75-83
• Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü – Genel Kurul İşlemleri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →