Elektrik Önlisansında Hisse Devri Yasak mı? 6446 m.6/3 | 2026
Kısa ve net cevap: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m.6/3 uyarınca, üretim lisansı alınana kadar önlisans sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısının doğrudan veya dolaylı olarak değişmesi ve pay devri yapılması kural olarak yasaktır. Yalnız Kanun ve Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde açıkça belirtilen istisnalar uygulanabilir. Bu nedenle önlisanslı bir enerji şirketinde pay satışı, grup içi yeniden yapılanma veya kontrol değişikliği sıradan bir şirketler hukuku işlemi gibi yürütülemez; işlemden önce 6446 m.6/3 ve güncel Lisans Yönetmeliği birlikte kontrol edilmelidir.
Önlisans dönemindeki hisse devri yasağının hukuki dayanağı
Elektrik üretim yatırımlarında önlisans, üretim lisansına geçişten önceki süreli idari statüdür. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m.6/3 bu dönemde şirket ortaklık yapısının korunmasına özel önem verir. Hükmün amacı, EPDK’nın önlisansı belirli bir başvuru sahibi tüzel kişiye, onun sermaye ve ortaklık yapısı dikkate alınarak vermesinden sonra projenin kontrolünün mevzuata aykırı biçimde başka kişilere geçirilmesini önlemektir.
Kanun, üretim lisansı alınana kadar önlisans sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısının doğrudan veya dolaylı değişmesini ve pay devrini kural olarak yasaklar. Düzenleme yalnız ticaret siciline tescil edilen açık pay satışlarını hedeflemez. Dolaylı kontrol değişiklikleri de hükmün kapsamındadır. Bu nedenle önlisans sahibi şirketin doğrudan ortağının paylarının başka bir şirkete devri kadar, üst holding seviyesindeki kontrol değişikliği de enerji piyasası mevzuatı açısından incelenmelidir.
Önlisansın genel şartları için Elektrik Üretim Tesisi İçin Önlisans Şartları: 6446 m.6 başlıklı rehberde 24 aylık süre, ayrı tesis kuralı ve üretim lisansına geçiş ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Pay devri yasağı hangi işlemleri kapsar?
Pay devri yasağının başlangıç noktası, önlisans sahibinin üretim lisansı almasına kadar geçen dönemdir. Bu dönemde payların üçüncü kişiye satılması, ortaklardan birinin şirketten çıkması, yeni ortağın pay edinmesi veya şirket kontrolünü değiştiren bir işlem yapılması ancak mevzuattaki istisna hükümleri mevcutsa mümkündür. “Şirket aynı tüzel kişi olarak kaldı” savunması tek başına yeterli değildir; Kanun ortaklık yapısındaki doğrudan ve dolaylı değişikliği ayrıca düzenler.
Anonim şirkette nama yazılı payların devri, limited şirkette esas sermaye payının devri, ortaklık oranlarını değiştiren sermaye artırımları, birleşme ve bölünme işlemleri, kontrol sağlayan üst şirket hisselerinin devri ve benzeri yapısal değişiklikler enerji hukuku boyutuyla incelenmelidir. Burada belirleyici olan işlemin adı değil, önlisans sahibi tüzel kişinin ortaklık veya kontrol yapısında sonuç doğurup doğurmadığıdır.
Örneğin doğrudan yüzde 60 paya sahip bir şirketin paylarının tamamının başka bir yatırımcıya satılması, önlisans sahibinin kendi pay defterinde hiçbir değişiklik olmasa bile dolaylı kontrol değişikliği yaratabilir. Kanundaki “doğrudan veya dolaylı” ibaresi bu tür yapıları kapsamak için getirilmiştir.
Dolaylı ortaklık değişikliği nasıl tespit edilir?
Dolaylı ortaklık yapısı, önlisans sahibi şirketin yalnız birinci seviye ortaklarına bakılarak belirlenmez. Ortak olan şirketlerin ortakları, onların üzerindeki hâkim şirketler, oy hakkı, kontrol sözleşmeleri ve ekonomik kontrol ilişkileri birlikte incelenir. EPDK’ya sunulan ortaklık şeması bu nedenle yalnız ticaret sicilinin basit bir özeti değildir; kontrol zincirini gösterecek açıklıkta hazırlanmalıdır.
Bir işlemden önce mevcut ve işlem sonrası ortaklık şeması yan yana çıkarılmalıdır. Her tüzel kişi seviyesinde pay oranları, oy hakları ve kontrol sahibi gerçek veya tüzel kişiler gösterilmelidir. Ardından değişikliğin Lisans Yönetmeliğinde izin verilen istisnalardan birine girip girmediği incelenir. Bu analiz yapılmadan imzalanan pay satış sözleşmesi, özel hukuk bakımından tarafları bağlasa bile enerji piyasası mevzuatı bakımından önlisans üzerinde ciddi sonuç yaratabilir.
Dolaylı değişiklik değerlendirmesinde yalnız çoğunluk payı önem taşımaz. Yönetim hâkimiyeti sağlayan imtiyazlı paylar, oy sözleşmeleri veya başka kontrol araçları da somut şirket yapısına göre önem kazanabilir. EPDK’nın talep ettiği ortaklık belgelerinin eksiksiz ve güncel tutulması bu nedenle zorunludur.
Pay devri sözleşmesi imzalamak da yasak mıdır?
Kanunun doğrudan düzenlediği sonuç ortaklık yapısının değişmesi ve pay devridir. Bununla birlikte enerji şirketi pay satış sözleşmelerinde kapanışın EPDK ve diğer düzenleyici koşullara bağlanması gerekir. Tarafların sözleşmeyi imzalayıp mülkiyet ve kontrol devrini hemen gerçekleştirmesi, sonradan “izin alınacaktı” açıklamasıyla güvenli hâle gelmez.
Bu nedenle işlem belgelerinde imza ve kapanış aşamaları ayrılmalı; mevzuatta gereken izin, uygunluk veya istisna şartları kapanış ön koşulu olarak açık biçimde yazılmalıdır. Pay bedelinin ödenmesi, pay defterine kayıt, genel kurul veya yönetim kurulu değişikliği, temsil yetkisinin devri ve fiili yönetim kontrolünün hangi tarihte geçeceği birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Pay devri yasağının istisnaları nasıl uygulanır?
6446 m.6/3, kuralı koyarken Kanun ve ilgili yönetmelikte belirlenen istisnaları saklı tutar. Dolayısıyla “öndeki kural yasak, arkadaki bütün işlemler imkânsız” şeklinde bir sonuç çıkarılamaz. Ancak istisna dar ve metne bağlı uygulanır. İşlem, Lisans Yönetmeliğinde açıkça düzenlenen bir istisnaya girmiyorsa serbest kabul edilemez.
İstisnaların kapsamı zaman içinde ikincil mevzuat değişiklikleriyle güncellenebildiği için işlem tarihinde yürürlükte olan Lisans Yönetmeliği esas alınmalıdır. Eski bir EPDK kararına, önceki yönetmelik metnine veya geçmiş bir yatırımın uygulamasına dayanılarak yeni işlem yapılamaz. EPDK’nın güncel mevzuat ve lisans işlemleri sayfaları işlem dosyasına eklenmelidir.
İstisna değerlendirmesi yapılırken üç soru yazılı olarak cevaplanmalıdır: Birincisi, işlem ortaklık veya kontrol yapısını değiştiriyor mu? İkincisi, değişiklik hangi somut yönetmelik istisnasına dayanıyor? Üçüncüsü, istisnanın uygulanması için Kurul onayı, bildirim veya başka ön koşul gerekiyor mu? Bu üç sorunun cevabı belgeye bağlanmadan kapanış yapılmamalıdır.
Önlisanslı şirketin sermaye artırması pay devri sayılır mı?
Sermaye artırımı tek başına klasik anlamda bir pay satışı değildir; ancak mevcut ortakların oranlarını değiştirebilir ve yeni bir ortağın şirkete girmesine yol açabilir. Bu nedenle enerji piyasası hukuku açısından yalnız işlemin “sermaye artırımı” olarak adlandırılması yeterli değildir. Sonuçta doğrudan veya dolaylı ortaklık yapısı değişiyorsa m.6/3 denetimi gerekir.
Mevcut ortakların oranlarını koruyarak gerçekleştirdiği bir sermaye artışı ile yeni yatırımcının şirkete girerek kontrol elde ettiği sermaye artışı aynı sonuçta değildir. Her işlem, güncel Yönetmelik istisnaları ve EPDK uygulaması bakımından ayrı değerlendirilmelidir. Sermaye artırım kararından önce işlem sonrası ortaklık tablosu hazırlanması en güvenli yöntemdir.
Birleşme ve bölünme işlemlerinde neye dikkat edilir?
Şirket birleşmesi veya bölünmesi, Türk Ticaret Kanunu bakımından geçerli bir yeniden yapılandırma aracı olsa da önlisans sahibinin ortaklık ve kontrol yapısını değiştirebilir. Bu nedenle TTK’daki birleşme prosedürünün tamamlanması enerji piyasası izinlerinin de kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez. EPDK lisans mevzuatı ayrı bir kamu hukuku katmanı oluşturur.
Birleşme veya bölünme planında önlisansın hangi tüzel kişide kalacağı, projenin saha ve bağlantı haklarının etkilenip etkilenmeyeceği, teminatların durumu ve üretim lisansına geçiş yükümlülüklerinin kimin tarafından yerine getirileceği açıkça belirlenmelidir. İşlem sonucunda önlisans sahibinin tüzel kişiliğinin sona ermesi planlanıyorsa bu durum özellikle kritik bir lisans incelemesi gerektirir.
Yasağa aykırı pay devrinin sonucu nedir?
6446 m.6/3, pay devri ve ortaklık yapısı değişikliği yasağını önlisansın devamı bakımından temel bir kural olarak düzenler. Mevzuata aykırı bir değişiklik, önlisansın iptali veya lisans sürecinin sürdürülememesi sonucunu doğurabilecek ağırlıktadır. Bu nedenle sonradan düzeltme yapılabileceği varsayımıyla mevzuata aykırı kapanış yapılmamalıdır.
Önlisansın kaybedilmesi yalnız idari dosyayı etkilemez. Arazi sözleşmeleri, bağlantı hakları, kredi sözleşmeleri, EPC ve tedarik sözleşmeleri ile proje geliştirme bedelleri de risk altına girer. Pay satış sözleşmesinde düzenleyici mevzuata aykırılığın sonuçları, fesih ve tazminat hükümleri ayrıca ele alınmalıdır.
Üretim lisansı alındıktan sonra pay devri tamamen serbest midir?
Hayır. m.6/3’teki önlisans dönemi yasağı sona erse de üretim lisansı sahibi şirketler Lisans Yönetmeliğindeki pay devri, kontrol değişikliği, lisans tadili ve bildirim kurallarına tabi olmaya devam eder. Üretim lisansı sonrası işlem yapılırken “önlisans yasağı bitti” demek tek başına yeterli değildir.
Üretim lisansı dönemindeki işlemlerde lisans sahibinin yükümlülükleri, kurulması planlanan şirket yapısı ve işlem türü güncel yönetmelik metni üzerinden denetlenmelidir. Özellikle kontrol değişikliği, birleşme ve bölünme gibi işlemlerde düzenleyici izin boyutu şirketler hukuku kapanış takviminden önce çözümlenmelidir.
Pay devri öncesi 12 maddelik kontrol listesi
- Şirketin önlisans mı üretim lisansı mı sahibi olduğu kesinleştirilmeli.
- Önlisans karar tarihi ve kalan süre kontrol edilmeli.
- Mevcut doğrudan ortaklık tablosu çıkarılmalı.
- Nihai gerçek faydalanıcıya kadar dolaylı ortaklık zinciri gösterilmeli.
- İşlem sonrası ortaklık tablosu ayrıca hazırlanmalı.
- Oy hakları ve yönetim kontrolü değişiklikleri belirlenmeli.
- İşlemin Lisans Yönetmeliğindeki istisnası varsa maddesi yazılı şekilde tespit edilmeli.
- EPDK onayı veya bildirim şartı bulunup bulunmadığı belirlenmeli.
- Pay satış sözleşmesindeki kapanış koşulları enerji mevzuatına bağlanmalı.
- Pay defteri, ticaret sicili ve yönetim organı değişikliklerinin zamanlaması eşleştirilmeli.
- Finansman ve proje sözleşmelerindeki kontrol değişikliği hükümleri incelenmeli.
- Kapanıştan önce bütün düzenleyici koşulların gerçekleştiği belgeyle teyit edilmeli.
Uyuşmazlık çıkarsa hangi belgeler belirleyicidir?
EPDK ile yaşanabilecek uyuşmazlıkta önlisans kararı, başvuru dosyası, şirket esas sözleşmesi, pay defteri, ticaret sicili kayıtları, işlem öncesi ve sonrası ortaklık şemaları, pay satış veya yatırım sözleşmesi, EPDK yazışmaları ve varsa Kurul onayı temel belgelerdir. Şirketler hukuku belgeleri ile EPDK’ya sunulan bilgiler arasında çelişki bulunmamalıdır.
İdari yaptırım veya önlisansın akıbetini etkileyen kesin işlem tesis edilirse dava süresi işlem ve tebliğ tarihi esas alınarak ayrıca hesaplanır. İşlemden önce yapılan yazışmaların ve mevzuata uyum değerlendirmelerinin dosyada bulunması, idari ve yargısal denetimde şirketin işlem kronolojisini açık biçimde ortaya koyar.
Sık Sorulan Sorular
Önlisanslı şirkette yüzde 1 pay devri de yasak mı?
Kural, doğrudan veya dolaylı ortaklık yapısının değişmesi ve pay devridir. İşlemin güncel Lisans Yönetmeliğindeki bir istisnaya girip girmediği ayrıca kontrol edilmelidir; oran küçük diye otomatik serbestlik kabul edilemez.
Grup şirketleri arasında pay devri yapılabilir mi?
Grup içi işlem olması tek başına serbestlik sağlamaz. İşlemin Yönetmelikte açıkça düzenlenen istisna şartlarını karşılaması gerekir.
Dolaylı ortak değişikliği EPDK açısından önemli mi?
Evet. 6446 m.6/3 doğrudan ve dolaylı ortaklık yapısı değişikliklerini birlikte düzenler.
Sermaye artırımı yapabilir miyiz?
Sermaye artırımı ortaklık oranlarını veya kontrolü değiştiriyorsa m.6/3 ve Lisans Yönetmeliği denetimi gerekir. İşlemin adı değil sonucu önemlidir.
Pay satış sözleşmesi imzalanıp devir daha sonra yapılabilir mi?
Sözleşmenin kapanışı mevzuattaki gerekli koşullara bağlanmalıdır. Kontrol veya pay mülkiyeti düzenleyici şartlar gerçekleşmeden geçirilmemelidir.
Üretim lisansı alınınca m.6/3 yasağı biter mi?
Önlisansa özgü m.6/3 dönemi biter; fakat lisans sahibi şirketin pay ve kontrol değişiklikleri Lisans Yönetmeliğinin üretim lisansı dönemindeki kurallarına tabi olmaya devam eder.
Aykırı devir önlisansı riske atar mı?
Evet. Önlisans dönemindeki pay devri sınırlaması önlisansın devamı bakımından temel şarttır; mevzuata aykırı değişiklik önlisansın iptali veya lisans sürecinin sona ermesi sonucunu doğurabilir.
İşlemden önce hangi belge hazırlanmalı?
En az mevcut ve işlem sonrası doğrudan-dolaylı ortaklık şeması, ilgili yönetmelik istisnasını gösteren hukuki değerlendirme ve düzenleyici onay/bildirim takvimi hazırlanmalıdır.
Hisse devri işlem belgelerinde hangi koruyucu hükümler bulunmalıdır?
Önlisans sahibi şirket paylarının devrine ilişkin sözleşmede düzenleyici mevzuat, kapanış mekanizmasının merkezinde yer almalıdır. Tarafların yalnız Türk Ticaret Kanunundaki pay devri prosedürünü düzenlemesi yeterli değildir. 6446 m.6/3 ve Lisans Yönetmeliği kapsamında gereken izin, uygunluk, istisna veya bildirim koşulu bulunuyorsa pay mülkiyetinin, oy haklarının ve yönetim kontrolünün geçişi bu düzenleyici koşul gerçekleşmeden tamamlanmamalıdır.
Pay satış sözleşmesinde en az; düzenleyici izinlerin alınması, EPDK’ya sunulacak belgelerin hangi tarafça hazırlanacağı, başvurunun reddi halinde sözleşmenin akıbeti, izin sürecinde şirketin olağan faaliyetinin nasıl sürdürüleceği, önlisans yükümlülüklerinin kim tarafından finanse edileceği ve uzun durdurma tarihinin ne olacağı açıkça düzenlenmelidir. Bedelin tamamen peşin ödenmesi ile payların devrinin düzenleyici onay sonrasına bırakılması arasında teminat sorunu doğabileceği için ödeme mekanizması da lisans takvimiyle uyumlu kurulmalıdır.
Yönetim kontrolünün fiilen devredilmesi neden risklidir?
Taraflar bazen pay devrini ticaret siciline tescil etmeyip alıcıya yönetim kurulu üyelerini belirleme, banka hesaplarını kontrol etme veya şirket kararlarını veto etme yetkisi vererek ekonomik kontrolü önceden aktarmayı planlayabilir. Ancak 6446 m.6/3 yalnız görünürdeki pay kaydına değil, doğrudan ve dolaylı ortaklık yapısındaki değişikliklere odaklanır. Bu nedenle pay defteri değişmemiş olsa bile fiili kontrolün başka kişiye geçirilmesi düzenleyici risk yaratabilir.
İşlem hazırlığında pay oranları kadar yönetim organı atama hakları, imtiyazlı paylar, oy sözleşmeleri, finansman sözleşmelerindeki step-in hakları ve alıcıya verilen geçici yönetim yetkileri de incelenmelidir. Düzenleyici koşul gerçekleşmeden kontrolün fiilen geçtiği izlenimi doğuracak mekanizmalar kullanılmamalıdır. Kapanış öncesi dönemde alıcının bilgi alma ve olağanüstü işlemleri koruma hakları, şirketin yönetimini devralma sonucunu yaratmayacak şekilde sınırlandırılmalıdır.
Due diligence incelemesinde hangi enerji hukuku belgeleri kontrol edilir?
Önlisanslı enerji şirketinin satın alınmasından önce yalnız bilanço, vergi ve sözleşmeler incelenmez. Öncelikle önlisans kararı ve ekleri, EPDK yükümlülük listesi, önlisansın kalan süresi, bağlantı ve sistem kullanımına ilişkin belgeler, saha mülkiyet veya kullanım hakları, çevresel izinler, imar süreci, teminatlar, EPDK yazışmaları ve ortaklık yapısı kayıtları kontrol edilmelidir. Önceki ortak değişikliklerinin mevzuata uygun yapılıp yapılmadığı da işlem riskini belirler.
İncelemede her yükümlülüğün yalnız “başlatılmış” olup olmadığı değil, EPDK açısından tamamlanmış sayılıp sayılmadığı teyit edilmelidir. Bir kurumdan görüş istenmiş olması, gerekli izin veya onayın alınmış olduğu anlamına gelmez. Özellikle önlisans süresinin sonuna yaklaşan projelerde kapanıştan sonra tamamlanması gereken izinlerin takvimi gerçekçi değilse alıcı, ekonomik değerini üretim lisansına geçişe borçlu olan bir projeyi kaybetme riskiyle karşılaşır.
Finansman sözleşmelerindeki kontrol değişikliği hükümleri nasıl ele alınır?
Önlisanslı şirketin banka kredisi, ortak finansmanı veya proje geliştirme sözleşmesi varsa pay devri için yalnız EPDK mevzuatı değil, bu sözleşmelerdeki kontrol değişikliği hükümleri de incelenmelidir. Finansörün ön onayı olmadan yapılan devir kredi sözleşmesinde temerrüt sebebi olabilir. Buna karşılık finansörün onayı alınmış olması EPDK m.6/3 şartlarını ortadan kaldırmaz; her iki düzen ayrı ayrı yerine getirilmelidir.
Kapanış koşulları tek bir kontrol listesinde birleştirilmelidir: EPDK şartı, rekabet izni gerekiyorsa ilgili izin, finansör onayı, şirket organı kararları, üçüncü kişi sözleşmelerindeki değişiklik onayları ve ticaret sicili işlemleri aynı takvimde yürütülmelidir. Böylece özel hukuk sözleşmesi ile enerji piyasası düzenlemesi arasında boşluk kalmaz.
İşlem sonrasında yapılacak kayıt ve bildirimler
Mevzuata uygun biçimde tamamlanan bir pay veya kontrol işlemi sonrasında şirket kayıtlarının da tutarlı şekilde güncellenmesi gerekir. Pay defteri, ticaret sicili, gerçek faydalanıcı bildirimleri, EPDK kayıtları ve şirketin diğer resmi dosyalarında farklı ortaklık tabloları bulunmamalıdır. EPDK’ya bildirilmesi gereken değişiklikler, Lisans Yönetmeliğindeki süre ve usule göre yerine getirilmelidir.
İşlem kapanış dosyasında EPDK’ya sunulan dilekçe ve ekler, Kurum cevabı veya onayı, ticaret sicili kayıtları, pay defteri kayıtları, yönetim organı kararları ve kapanış tutanağı birlikte saklanmalıdır. Sonradan yapılacak üretim lisansı başvurusunda ortaklık geçmişinin açıklanması gerektiğinde bu belgeler şirketin düzenleyici uyum zincirini gösterir.
Resmî kaynaklar
- EPDK – Güncel 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu
- EPDK – Elektrik Piyasası Mevzuatı
- EPDK – Kanunlar
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
