EUDR 2026: 30 Aralık Uygulaması ve Türk İhracatçı İçin Ormansızlaşma Uyum Rehberi
| Konu | Güncel EUDR kuralı |
|---|---|
| Genel uygulama tarihi | 30 Aralık 2026 |
| Belirli mikro/küçük işletmeler | 30 Haziran 2027 |
| Ormansızlaşma kesim tarihi | 31 Aralık 2020 |
| Ana emtialar | Sığır, kakao, kahve, palm yağı, kauçuk, soya, odun |
| Temel belge | Due diligence statement + izlenebilirlik/geolocation |
EUDR ne zaman uygulanacak?
Regulation (EU) 2023/1115, AB’de ormansızlaşma ve orman bozulmasıyla bağlantılı ürünleri sınırlamak için kabul edildi. İlk uygulama takvimi sonradan mevzuat değişiklikleriyle ertelendi. 16 Eylül 2026 itibarıyla güncel takvimde genel işletmeler bakımından uygulama tarihi 30 Aralık 2026; belirli mikro ve küçük işletmeler için 30 Haziran 2027dir.
Resmî Tüzük metni ve değişiklikleri EUR-Lex – EUDR üzerinden, uygulama ve bilgi sistemi açıklamaları European Commission – Deforestation Regulation üzerinden takip edilmelidir. Özellikle eski 30 Aralık 2025 veya 30 Haziran 2026 tarihli rehberler güncel uygulama takvimini yansıtmayabilir.
Hangi ürünler EUDR kapsamında?
Tüzük yedi ana emtiaya odaklanır: sığır, kakao, kahve, yağ palmiyesi, kauçuk, soya ve odun. Ancak kapsam yalnız ham emtiadan ibaret değildir. Ek I’de CN/HS kodlarıyla sayılan et, deri, çikolata, kahve ürünleri, lastik/kauçuk ürünleri, ahşap, kağıt ve belirli mobilyalar gibi türev ürünler de kapsamda olabilir.
Bir ürünün ticari adının “mobilya”, “çikolata” veya “kauçuk parça” olması tek başına yeterli değildir. EUDR Ek I kodu ile AB ithalatındaki CN kodu karşılaştırılmalıdır. Aynı sektörde bazı ürünler kapsama girerken benzer görünen başka ürünler kapsam dışında kalabilir.
AB’ye ambalajlı ürün gönderen şirketlerin EUDR yanında ambalaj mevzuatını da ayrıca kontrol etmesi gerekir. PPWR 2026 rehberimiz ambalajın ayrı AB yükümlülüklerini açıklar.
EUDR’nin üç temel piyasaya arz koşulu nedir?
Article 3 uyarınca ilgili ürün, AB pazarına ancak üç şart birlikte sağlanıyorsa arz edilebilir veya AB’den ihraç edilebilir. Birincisi ürünün deforestation-free olmasıdır. İkincisi üretim ülkesinin ilgili mevzuatına uygun üretilmiş olmasıdır. Üçüncüsü ise ürünün bir due diligence statement ile kapsanmasıdır.
Bu şartlar alternatif değildir. Ürün ormansızlaşmasız olsa fakat üretim arazisi bakımından mülkiyet, arazi kullanım hakkı, çevre, iş hukuku, insan hakları veya vergi/gümrük gibi ilgili yerel hukuk gereklilikleri karşılanmasa EUDR uygunluğu oluşmayabilir.
Benzer şekilde yalnız FSC veya PEFC gibi özel sertifikaya sahip olmak EUDR due diligence yükümlülüğünü otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Sertifika risk değerlendirmesinde kanıt olabilir; fakat Tüzüğün zorunlu veri ve beyan sistemi ayrıca uygulanır.
31 Aralık 2020 tarihi ne anlama geliyor?
EUDR, ürünün ilişkili olduğu arazi bakımından 31 Aralık 2020 tarihini esas alır. İlgili emtianın üretildiği arazi bu tarihten sonra ormansızlaşmaya konu olmuşsa ürün Tüzüğün ormansızlaşmasızlık şartını karşılamaz.
Odun ürünlerinde ayrıca forest degradation kavramı önemlidir. Ormanın yapısının Tüzükte tanımlanan biçimde bozulması da odun ürününün uygunluğunu etkileyebilir.
Bu nedenle tedarikçi beyanındaki “sürdürülebilir kaynak” ifadesi yeterli değildir. Parselin geçmiş arazi kullanımını uydu görüntüsü, arazi kaydı, ormancılık belgesi veya diğer güvenilir kanıtlarla doğrulamak gerekebilir.
Parsel koordinatı neden zorunlu?
EUDR due diligence sisteminin merkezinde üretim parselinin geolocation verisi vardır. Operatör, ilgili emtianın üretildiği bütün arazilerin coğrafi koordinatlarını toplamalıdır. Dört hektardan büyük parsellerde poligon geometrisi gibi daha ayrıntılı coğrafi veri gerekebilir.
Türkiye’de üreticiden “Mersin, Tarsus” veya “köy adı” şeklinde adres almak koordinat yükümlülüğünü karşılamaz. Parsel bazında koordinat ve üretim tarihi veya üretim dönemi kayda geçirilmelidir.
Karışık tedarik zincirlerinde tek bir sevkiyat farklı parsellerden ürün içeriyorsa bütün kaynak parsellerin verileri izlenebilmelidir. Uygun ve uygunsuz kaynağın aynı partide karışması bütün sevkiyat bakımından risk yaratır.
EUDR due diligence nasıl yapılır?
Due diligence üç ana aşamadan oluşur: bilgi toplama, risk değerlendirmesi ve gerekiyorsa risk azaltma. Operatör ürün miktarı, CN kodu, üretim ülkesi, üretim parselleri, tedarikçi/alıcı bilgileri ve ormansızlaşmasızlık ile yasal üretimi destekleyen kanıtları toplar.
Ardından ülke/bölge riski, orman varlığı, yaygın ormansızlaşma, tedarik zinciri karmaşıklığı, belge güvenilirliği, yerli halk veya arazi hakkı uyuşmazlıkları ve karışım ihtimali gibi kriterlerle risk değerlendirilir. Sonuç no or negligible risk seviyesine indirilemiyorsa ürün piyasaya arz edilmeden önce ilave belge, bağımsız denetim, saha kontrolü veya başka risk azaltıcı tedbir gerekir.
Due diligence statement, AB bilgi sistemine piyasaya arzdan veya ihracattan önce sunulur. Sistem bir referans numarası üretir; gümrük ve piyasa gözetim süreçleri bu numarayla bağlantılı çalışabilir.
Ülke risk sınıfları neyi değiştirir?
EUDR ülkeleri veya belirli bölgeleri düşük, standart veya yüksek risk olarak sınıflandıran benchmarking sistemi içerir. Risk sınıfı, operatörün due diligence yoğunluğunu ve yetkili makamların kontrol oranlarını etkiler.
Düşük risk sınıflandırması ürünün otomatik uygun olduğu anlamına gelmez. Operatör yine temel bilgi ve geolocation verisini toplamak, ürünün EUDR koşullarını karşıladığını kontrol etmek zorundadır; yalnız risk değerlendirmesi ve azaltım prosedüründe basitleştirme gündeme gelebilir.
İhracatçı ülke sınıflandırmasını güncel Komisyon listesinden kontrol etmelidir. Ülke risk durumunun değişmesi sözleşme ve tedarikçi denetim planını etkileyebilir.
Türk ihracatçı AB alıcısına hangi verileri sağlamalı?
- Ürünün ticari adı ve AB CN/HS kodu.
- Miktar/net ağırlık veya ilgili ölçü birimi.
- Üretim ülkesi ve gerekiyorsa bölge.
- Üretim parsellerinin koordinat/poligon verisi.
- Üretim tarihi veya üretim dönemi.
- Tedarikçi ve üretici kimlik bilgileri.
- 31 Aralık 2020 sonrası ormansızlaşma olmadığını destekleyen kanıt.
- Üretim ülkesinin ilgili mevzuatına uygunluğu gösteren arazi, izin, vergi, işçilik veya diğer belgeler.
- Parti/lot ile kaynak parsel arasındaki izlenebilirlik kayıtları.
- Varsa sertifika ve bağımsız denetim raporları.
Bu veri setinin satıştan sonra toplanması çoğu zaman mümkün değildir. Türk üretici ve ihracatçı 2026 sezonunda ürün satın alırken çiftçi veya tedarikçi sözleşmesine koordinat ve belge verme yükümlülüğünü eklemelidir.
Ahşap ve mobilya ihracatında EUDR nasıl uygulanır?
Odun ve belirli ahşap/mobilya ürünleri EUDR’nin en geniş uygulama alanlarından biridir. Üretici yalnız nihai mobilya fabrikasının adresini değil, kullanılan odunun orman/üretim kaynağını izleyebilmelidir. Kereste tüccarı, panel üreticisi ve mobilya üreticisi arasındaki zincir bu nedenle belgelenmelidir.
Geri dönüştürülmüş atık niteliğindeki belirli malzemeler için kapsam değerlendirmesi farklı olabilir. Ürünün tamamen geri kazanılmış malzemeden oluşup oluşmadığı ve virgin wood bileşeni bulunup bulunmadığı teknik dosyada gösterilmelidir.
FSC/PEFC veya benzeri sertifikalar faydalı kanıt olabilir; ancak EUDR bilgi sistemi için gereken parsel verisi ve due diligence statement sürecinin yerine geçmez.
Kahve ve kakaoda tedarik zinciri nasıl hazırlanmalı?
Kahve ve kakao gibi çok sayıda küçük çiftçiden toplanan ürünlerde parsel seviyesinde izlenebilirlik özellikle zordur. Kooperatif, tüccar veya işleyici her çiftçinin parsel koordinatını, üretim dönemini ve lot bağlantısını korumalıdır.
Farklı kaynakların depoda karıştırılması halinde partiyle hangi parsellerin ilişkilendirileceği açık olmalıdır. Kaynak izlenemiyorsa AB operatörü ihmal edilebilir risk sonucuna varmakta zorlanabilir.
Türk şirket doğrudan üretici olmasa bile üçüncü ülkeden kakao/kahve getirip işleyerek AB’ye ürün ihraç ediyorsa hammadde ülkesindeki kaynak verisini tedarik zincirinden edinmelidir.
EUDR için ihracat ve tedarik sözleşmesine ne eklenmeli?
Sözleşmede ürünün EUDR kapsam kodu, parsel/geolocation veri teslimi, veri doğruluğu, üretim tarihi, ormansızlaşma kesim tarihi, yerel mevzuata uygunluk garantisi ve due diligence doğrulamasında işbirliği açıkça yazılmalıdır.
Tedarikçi hatalı koordinat veya yanlış arazi belgesi verirse ortaya çıkacak yeniden kontrol, sevkiyat gecikmesi, depolama, ret veya geri çağırma maliyetinin kimde kalacağı düzenlenmelidir. AB alıcısının due diligence sistemine veri yükleme formatı ve son teslim tarihi de teknik ekte gösterilmelidir.
Uluslararası satış sözleşmelerinde mevzuata uygunluk ve ihlal sonuçları için CISG m.25 esaslı ihlal ve ticari sözleşmeler rehberlerimiz tamamlayıcıdır.
Türk ihracatçı için EUDR 2026 kontrol listesi
- Ürün CN kodunu EUDR Ek I ile eşleştirin.
- AB alıcısının operator/trader statüsünü sorun.
- Her hammadde için kaynak parsel koordinatını toplayın.
- 31 Aralık 2020 sonrası arazi değişikliğini kontrol edin.
- Üretim ülkesindeki arazi ve üretim mevzuatı kanıtlarını dosyalayın.
- Lot-parsel izlenebilirlik sistemini ERP/depo kayıtlarına bağlayın.
- Tedarikçi sözleşmelerine veri doğruluğu ve denetim hükümleri ekleyin.
- AB müşterisinin due diligence statement için istediği veri formatını önceden alın.
- Risk sınıfı ve Komisyon rehberlerini sevkiyat öncesi yeniden kontrol edin.
- 30 Aralık 2026 geçişine eski rehberlerdeki tarihlerle hazırlanmayın.
Sık sorulan sorular
EUDR ne zaman uygulanacak?
Güncel takvime göre genel işletmeler için 30 Aralık 2026; belirli mikro ve küçük işletmeler için 30 Haziran 2027.
Türkiye’den mobilya ihracatı EUDR’ye girer mi?
Ürünün AB CN kodu EUDR Ek I’de yer alıyorsa kapsama girebilir. Mobilyanın ticari adı tek başına yeterli değildir.
FSC belgesi EUDR için yeterli mi?
Hayır. Sertifika destekleyici kanıt olabilir; fakat parsel geolocation, risk değerlendirmesi ve due diligence statement yükümlülükleri ayrıca uygulanır.
31 Aralık 2020’den önce kesilmiş orman alanında üretim yapılabilir mi?
EUDR’nin ormansızlaşma kesim tarihi 31 Aralık 2020’dir. Somut arazinin statüsü ve ürün türüne göre Tüzük tanımları üzerinden değerlendirme yapılır.
Koordinat vermeden ihracat yapılabilir mi?
Kapsam üründe AB operatörünün due diligence yükümlülüğü için üretim parsellerinin geolocation verisi temel zorunlu bilgidir.
Düşük risk ülkesinde due diligence yok mu?
Hayır. Basitleştirilmiş due diligence uygulanabilir; temel bilgi ve izlenebilirlik yükümlülükleri devam eder.
Türk ihracatçı due diligence statement verir mi?
AB’deki operator/trader rolüne göre statement yükümlüsü belirlenir. Türk tedarikçi çoğu durumda gerekli kaynak verisini AB alıcısına sağlar.
Kapsam yalnız ham odun ve kahve mi?
Hayır. Ek I’de sayılan çok sayıda türev ürün, belirli ahşap/mobilya, çikolata, deri ve kauçuk ürünleri de kapsama girebilir.
EUDR ile CBAM aynı mı?
Hayır. EUDR ormansızlaşmasız tedarik zincirini, CBAM belirli ithal ürünlerin gömülü karbon emisyonlarını düzenler.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; ürün CN kodu, kaynak emtia, parsel, ülke risk sınıfı ve AB operator/trader rolü somut tedarik zinciri bazında ayrıca incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
