Gazeteci İhbar Süresi Sözleşmeyle Artırılabilir mi? | 5953 m.8 (2026)
Kısa ve net cevap: Evet. 5953 sayılı Basın İş Kanunu m.8, Kanunun 5, 6 ve 7. maddelerinde yazılı ihbar sürelerinin asgari olduğunu ve bu sürelerin iş sözleşmesiyle artırılabileceğini açıkça düzenler. Buna göre işverenin beş yıldan az hizmette bir ay, en az beş yıllık kesintisiz hizmette üç ay olan m.6 ihbarı ile gazetecinin m.7’deki en az bir aylık ihbarı sözleşmeyle daha uzun belirlenebilir. Ancak artırılmış süre açık, öngörülebilir ve fiili çalışma sözleşmesinde kayıtlı olmalıdır. İşveren yalnız kendi lehine olağan dışı uzun bir gazeteci ihbarı öngörürken kendi fesih süresini kanuni tabanda bırakıyorsa hükmün genel iş hukuku ilkeleri bakımından geçerliliği ayrıca incelenir. M.5 uyarınca ihbar süresini ücretle ikame ederek derhal fesihte de geçerli artırılmış süre hesap üzerinde etkili olabilir.
5953 m.8 ihbar süreleri hakkında ne düzenler?
M.8 kısa fakat etkisi geniş bir hükümdür: m.5, m.6 ve m.7’de yazılı ihbar süreleri asgaridir ve sözleşmeyle artırılabilir. Dolayısıyla taraflar kanunun altına inemez; ancak daha uzun süre kararlaştırabilir. Bu hüküm, basın iş ilişkisinde sözleşme serbestisini kanuni alt sınırla birlikte kullanır.
Güncel 5953 metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. İşverenin m.6’daki 1/3 aylık özel süresi için işveren ihbar süresi rehberi, gazetecinin m.7’deki bir aylık süresi için gazeteci istifa rehberi incelenebilir.
Kanunun “asgari” kelimesi iki sonuç doğurur. Birincisi, sözleşmeyle kanuni sürenin altında ihbar süresi belirlenemez. İkincisi, daha uzun sürenin geçerli olabilmesi için taraflar arasında açık bir sözleşmesel düzenleme bulunmalıdır.
İşveren şirket içi yönetmelikle sonradan tek taraflı olarak “artık tüm gazeteciler üç ay önce istifa bildirecek” diyemez. İhbar süresi iş sözleşmesinin temel sona erme koşullarından biridir; değişiklik yazılı ve hukuken geçerli biçimde yapılmalıdır.
Kanuni asgari ihbar süreleri nelerdir?
İşverenin normal feshi bakımından m.6, gazetecinin aynı işverenle m.1 kapsamındaki işyerinde kesintisiz hizmeti beş yıldan azsa bir ay, en az beş yıl ise üç ay yazılı ihbar süresi öngörür. Bu süreler işveren feshi için özel Basın İş Kanunu süreleridir.
Gazetecinin normal feshi bakımından m.7 en az bir ay önce işverene yazılı ihbar şartı getirir. Dolayısıyla işe yeni başlayan gazeteci de on yıllık gazeteci de, sözleşmede artırılmış başka süre yoksa kendi normal istifasında en az bir ay bildirim yapar.
M.5 bu süreleri fesih mekanizmasının parçası haline getirir ve taraflara ilgili ihbar süresine karşılık gelen ücret tutarını önceden ödeyerek sözleşmeyi derhal sona erdirme seçeneği tanır. M.8 ile süre artırılmışsa derhal fesihte ödenecek tutar da geçerli sözleşmesel süreye göre etkilenebilir.
Kanuni sürelerin birbirinden farklı işlevleri vardır. Gazetecinin mesleğe ilk girişten itibaren kıdemi, işverenin üç aylık ihbarı için tek başına ölçüt değildir; üç aylık süre mevcut işverenle en az beş yıllık kesintisiz hizmete bağlıdır.
İşverenin bir veya üç aylık ihbar süresi nasıl artırılabilir?
Taraflar gazeteci iş sözleşmesinde “işveren tarafından fesihte m.6’daki kanuni süreye ek olarak … süre uygulanır” veya doğrudan daha uzun ay sayısı belirleyebilir. Hüküm açık ve hesaplanabilir olmalıdır.
Örneğin aynı işveren yanında iki yıldır çalışan gazeteci için kanuni süre bir ayken sözleşmede işverenin iki ay önce bildirim yapacağı kararlaştırılabilir. Altı yıldır çalışan gazetecide kanuni üç aylık süre sözleşmeyle dört aya çıkarılabilir.
Artırılmış süre gazeteci lehine ek fesih koruması sağlar. İşveren bu süreyi çalıştırmadan fesih yapmak isterse m.5 kapsamında karşılık ücret hesabı da buna göre yapılır. İhbar süresinin son günü kıdem hesabında önem taşıdığından uzatılmış süre kıdem ve diğer süreye bağlı haklara da dolaylı etki edebilir.
İşverenin sözleşmeye yazdığı daha uzun süreyi fesih anında “şirket artık bu uygulamayı kaldırdı” diyerek tek taraflı azaltması mümkün değildir. Sözleşme değişikliği m.4 kayıt sistemi ve genel iş hukuku koşulları içinde yapılmalıdır.
Gazetecinin bir aylık istifa ihbarı nasıl artırılabilir?
M.7’de gazeteci için en az bir aylık yazılı ihbar öngörülür. M.8 bu süreyi de sözleşmeyle artırmaya izin verir. Örneğin gazetecinin iki ay önce istifa bildirimi yapacağı açıkça kararlaştırılmış olabilir.
Gazeteci işe girerken sözleşmenin ihbar maddesini dikkatle okumalıdır. Özellikle üst düzey editoryal pozisyonlarda işveren uzun devir süresi gerekçesiyle iki veya üç aylık gazeteci ihbarı teklif edebilir. Kabul edilen hüküm daha sonra iş değiştirirken gazetecinin çıkış tarihini etkiler.
Artırılmış süre geçerliyse gazeteci m.5 uyarınca süreyi beklemeden ayrılmak istediğinde daha yüksek ihbar karşılığıyla karşılaşabilir. Örneğin bir ay yerine üç ay kararlaştırılmışsa derhal normal fesihte üç aylık ücret hesabı tartışması doğabilir.
Gazetecinin m.11 gibi özel derhal fesih hakkına dayanabildiği durumda ise normal ihbar süresi farklıdır. M.8 ile artırılmış normal ihbar, kanunun özel derhal fesih hakkını ortadan kaldıracak şekilde yorumlanamaz.
İşveren ve gazeteci için farklı uzunlukta ihbar süreleri yazılabilir mi?
5953 m.8 sürelerin artırılabileceğini söyler; ancak işveren ve gazeteci bakımından sınırsız dengesizlik kurulup kurulamayacağı hükümde ayrıntılı düzenlenmemiştir. Bu noktada genel iş hukuku ilkeleri, işçi aleyhine ağırlaştırıcı koşulların değerlendirilmesi ve sözleşme adaleti gündeme gelir.
Örneğin işveren kendi feshi için kanuni bir aylık süreyi korurken gazetecinin istifası için altı aylık süre yazmışsa bu aşırı dengesizliğin geçerliliği somut olayda yargısal denetime konu olabilir. Kanunun işçiyi koruyucu niteliği ve genel emredici hukuk dikkate alınır.
Buna karşılık üst düzey bir pozisyonda her iki taraf için makul ve karşılıklı uzun süre kararlaştırılması daha öngörülebilir bir sözleşme düzenidir. İşverenin de aynı veya benzer uzun süreye tabi olması, hükmün denge niteliğini güçlendirebilir.
Her durumda kanuni tabanın altına inilemez. “Gazeteci istifada 15 gün, işveren fesihte 15 gün” hükmü m.7 ve m.6’daki asgari süreleri azaltması nedeniyle m.8 sistemine uygun değildir.
Artırılmış ihbar süresi sözleşmede nasıl yazılmalıdır?
İhbar hükmü taraflar bakımından ayrı ayrı ve açık süreyle yazılmalıdır. “Taraflar uygun bir süre önce haber verir” gibi belirsiz ifade m.8’in öngördüğü somut artışı ispatlamakta yetersizdir. Ay, hafta veya gün olarak kesin süre belirlenmelidir.
Sözleşmede kanuna atıf yapılıp ayrıca artış eklenebilir: “5953 m.7’deki bir aylık süre gazeteci bakımından iki ay olarak uygulanır.” Böylece kanuni taban ve sözleşmesel artış ilişkisi anlaşılır.
İşveren m.4 gereği gazeteci sözleşmesini zaten yazılı yapmak zorundadır. İhbar süresi de ana sözleşmede veya tarihli ek protokolde yer almalıdır. Yazılı sözleşme konusunda m.4 sözleşme rehberi kullanılabilir.
Sözleşmenin her iki tarafça imzalanması ve gazeteciye nüsha verilmesi gerekir. İşverenin yalnız personel yönetmeliğini intranete koyması, bireysel sözleşmedeki kanuni süreyi kendiliğinden artırmaz.
M.8 ile artırılan süre m.5’teki peşin ödeme hesabını etkiler mi?
M.5, m.6 ve m.7’deki ihbar sürelerine karşılık gelen ücret tutarının önceden ödenmesiyle derhal fesih imkanı tanır. M.8 bu sürelerin sözleşmeyle artırılabileceğini düzenlediğinden, geçerli artırılmış süre derhal fesihteki ücret karşılığını etkileyebilir.
Örneğin işveren için kanuni bir aylık süre sözleşmeyle iki aya çıkarılmışsa ve işveren gazeteciyi aynı gün normal fesihle çıkarmak istiyorsa m.5 kapsamında iki aylık sözleşmesel ihbar süresinin karşılık ücreti tartışması doğar.
Benzer biçimde gazeteci için bir aylık süre iki aya çıkarılmışsa gazeteci normal fesihte hemen ayrılmak istediğinde m.5 ödeme tutarı iki aylık süre üzerinden gündeme gelebilir. Ancak özel/haklı derhal fesih nedenleri varsa bu normal fesih hesabı uygulanmaz.
Derhal fesih sisteminin ayrıntıları için m.5 tazminatla derhal fesih rehberi incelenebilir.
İhbar süresi sonradan değiştirilebilir mi?
Taraflar karşılıklı ve geçerli yazılı anlaşmayla sözleşme koşullarını değiştirebilir. İhbar süresi değişikliği, sözleşmenin sona erme sistemini doğrudan etkilediğinden tarihli ek protokolle yapılmalıdır.
İşveren tek taraflı e-posta göndererek süreyi artırmamalıdır. Çalışanın açık kabulü bulunmadan esaslı sözleşme koşulunun ağırlaştırılması genel iş hukuku bakımından sorunludur. Gazetecinin sessiz kalması her durumda kabul anlamına gelmez.
Değişiklik yalnız gelecekteki fesihlere uygulanmalı, daha önce verilmiş fesih/istifa ihbarının ortasında süreyi geriye dönük artırmak için kullanılmamalıdır. Hangi tarihten itibaren yürürlükte olduğu protokolde açıkça gösterilmelidir.
Görev ve ücret değişikliklerinde olduğu gibi ihbar süresi değişikliğinin de personel dosyasında güncel sözleşmeyle uyumlu tutulması gerekir.
Artırılmış ihbar süresi uyuşmazlığında hangi deliller incelenir?
İmzalı ana sözleşme ve ek protokoller temel delildir. İşveren artırılmış süre iddia ediyorsa gazetecinin bu hükmü kabul ettiğini ve belgenin yürürlükte olduğunu göstermelidir. Eski sözleşme ile yeni protokol çelişiyorsa tarih ve özel hüküm ilişkisi incelenir.
Fesih/istifa bildirimi, tebliğ tarihi, bordrolar ve banka ödemeleri ihbar süresinin fiilen çalışılıp çalışılmadığını veya peşin ücretle ikame edilip edilmediğini gösterir.
İşveren gazetecinin sözleşmedeki artırılmış süreye uymadan ayrıldığını ileri sürüp alacak talep ediyorsa, hükmün geçerliliği ve gerçek ücret üzerinden hesap ayrıca değerlendirilir. Gazeteci de aşırı tek taraflı hükmün geçersizliğini ileri sürebilir.
İşçi-işveren tazminat ve alacak uyuşmazlığında 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca dava şartı arabuluculuk uygulanır. Resmî bilgi Adalet Bakanlığı kaynağından kontrol edilebilir.
İhbar süresi sözleşme kontrol listesi
- M.6 veya m.7’deki kanuni asgari süreyi belirleyin.
- Sözleşmede açık artış hükmü var mı kontrol edin.
- Artırılmış sürenin hangi taraf için geçerli olduğunu ayırın.
- Kanuni sürenin altına inen hükmü uygulamayın.
- Aşırı tek taraflı süre farkını genel iş hukuku açısından değerlendirin.
- Hükmün imzalı sözleşme veya ek protokolde bulunmasını sağlayın.
- Sonradan değişiklikte açık kabul ve yürürlük tarihi alın.
- M.5 derhal fesih hesabında geçerli artırılmış süreyi dikkate alın.
- Özel/haklı fesih nedenlerini normal ihbar sisteminden ayırın.
- Uyuşmazlıkta arabuluculuk ve zamanaşımı sürelerini kontrol edin.
Sık Sorulan Sorular
Gazetecinin bir aylık ihbarı iki aya çıkarılabilir mi?
Evet. M.8, m.7’deki sürenin asgari olduğunu ve sözleşmeyle artırılabileceğini düzenler.
İşverenin üç aylık ihbarı dört aya çıkarılabilir mi?
Evet. M.8 kapsamında işveren feshi süresi de sözleşmeyle artırılabilir.
İhbar süresi 15 güne indirilebilir mi?
Hayır. Kanuni süreler asgaridir; sözleşmeyle azaltılamaz.
Şirket yönetmeliği tek başına süreyi artırır mı?
İhbar süresi bireysel iş sözleşmesinin temel koşuludur; geçerli yazılı sözleşme veya kabul edilmiş ek protokol gerekir.
Gazeteciye altı ay, işverene bir ay yazılabilir mi?
Böyle aşırı dengesiz hükmün geçerliliği genel iş hukuku ve işçiyi koruma ilkeleri bakımından ayrıca değerlendirilir.
Artırılmış süre m.5 tazminatını etkiler mi?
Geçerli sözleşmesel süre, ihbarı ücretle ikame ederek derhal fesih hesabını etkileyebilir.
Haklı fesihte sözleşmedeki uzun ihbar beklenir mi?
Kanunun özel derhal fesih hakkı doğuran hallerinde normal ihbar sistemi uygulanmaz.
İhbar süresi sonradan artırılabilir mi?
Tarafların geçerli yazılı anlaşmasıyla mümkündür; işveren tek taraflı ağırlaştıramaz.
Artırılmış sürenin yazılı olması gerekir mi?
Gazeteci sözleşmesi m.4 gereği yazılıdır; süre artışı da açıkça sözleşmede veya ek protokolde gösterilmelidir.
İhbar tazminatı uyuşmazlığında arabuluculuk var mı?
Evet. 7036 m.3 kapsamındaki işçi-işveren alacağı ve tazminatında dava şartı arabuluculuk uygulanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
