Gece Çalışması Kaç Saattir? İş Kanunu m.69: 7,5 Saat Sınırı ve İstisnalar | 2026

İş Hukuku · Güncel kontrol: 15 Eylül 2026

Kısa ve net cevap

4857 sayılı İş Kanunu m.69’a göre çalışma hayatında gece, en geç saat 20.00’de başlayıp en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her hâlde en fazla 11 saat süren dönemdir. İşçilerin gece çalışması kural olarak 7,5 saati geçemez. Bunun istisnası turizm, özel güvenlik, sağlık hizmetleri ile 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu kapsamındaki petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleridir; bu işlerde işçinin yazılı onayı alınırsa 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir. Gece ve gündüz postalarının dönüşümlü kullanıldığı işyerlerinde bir çalışma haftası gece çalışan işçinin izleyen hafta gündüz çalıştırılması esastır; iki haftalık nöbetleşme de uygulanabilir. Postası değiştirilen işçi, kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz. 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin sanayiye ait işlerde gece çalıştırılması yasaktır. Gece çalışması, fazla çalışma hükümleri ve iş sağlığı-güvenliği kurallarıyla birlikte uygulanır.

İş Kanununa Göre Gece Hangi Saatlerdir?

İş Kanunu m.69, çalışma hayatında “gece” kavramını saat esasına bağlamıştır. Gece en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her hâlde en fazla 11 saat süren dönemdir. Bu tanım, vardiya adı ne olursa olsun fiilî çalışma saatine göre uygulanır.

Örneğin 22.00–06.00 vardiyası açık biçimde gece çalışmasıdır. 18.00–02.00 gibi hem gündüz hem gece dönemine yayılan karma vardiyada ise çalışmanın hangi bölümünün geceye denk geldiği ve ilgili yönetmelikteki posta kuralları birlikte incelenir. Vardiyaya “akşam vardiyası” adı verilmesi, 20.00’den sonraki kısmın gece niteliğini ortadan kaldırmaz.

Kanun, bazı işlerin niteliği veya bölgesel özelliklere göre gece başlangıç-bitiş saatlerinin uygulanma biçiminin yönetmelikle düzenlenmesine imkân verir. Ancak işveren tek taraflı iç düzenlemeyle kanundaki gece tanımını işçi aleyhine değiştiremez.

Gece Çalışması En Fazla Kaç Saat Olabilir?

Temel kural nettir: İşçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez. Bu sınır günlük gece çalışmasına ilişkindir. Haftalık 45 saat sınırına uyulması, tek bir gece vardiyasında 7,5 saatin aşılmasını genel kural bakımından hukuka uygun hâle getirmez.

Örneğin işçi haftada dört gece 9’ar saat çalıştırılıyorsa toplam haftalık süre 36 saat olsa bile, işveren m.69’daki günlük gece sınırını aşmış olur; yalnız kanunda sayılan istisna sektörlerden birindeyse ve yazılı onay mevcutsa sonuç değişebilir.

Gece vardiyasında ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmaz. Bu nedenle işçinin işyerinde 8,5 saat bulunması ve bir saat gerçek ara dinlenmesi kullanması hâlinde fiilî gece çalışması 7,5 saat olabilir. Buna karşılık bir saatlik mola kâğıt üzerinde görünmesine rağmen işçi o sürede fiilen çalışıyorsa gerçek çalışma süresi yeniden hesaplanır.

Ara dinlenmesinin ayrıntıları için İş Kanunu m.68 ara dinlenmesi rehberi incelenebilir.

Hangi İşlerde 7,5 Saatten Fazla Gece Çalışması Yapılabilir?

İş Kanunu m.69’un güncel metni dört alan için istisna öngörür: turizm, özel güvenlik, sağlık hizmetleri ile 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu uyarınca yürütülen petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri. Bu alanlarda işçinin yazılı onayının alınması şartıyla 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.

Petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri 2022 tarihli kanun değişikliğiyle istisna kapsamına eklenmiştir. Bu nedenle yalnız eski kaynaklarda yer alan “turizm, özel güvenlik ve sağlık” şeklindeki üçlü liste 2026 itibarıyla eksiktir.

İstisna yalnız sektör adıyla uygulanamaz. İşin gerçekten kanunda belirtilen hizmet veya faaliyet kapsamında olması gerekir. Örneğin herhangi bir üretim fabrikasının güvenlik dışındaki üretim personeli, işyerinde özel güvenlik görevlileri bulunuyor diye 7,5 saat üstü gece çalışması istisnasına girmez.

Ayrıca istisna günlük çalışma süresinin bütün diğer sınırlarını ortadan kaldırmaz. İş Kanunu m.63’teki günlük 11 saatlik genel üst sınır, ara dinlenmeleri, hafta tatili ve iş sağlığı-güvenliği kuralları birlikte uygulanır.

7,5 Saat Üzeri Gece Çalışmasında Yazılı Onay Şart mı?

Evet. Kanunda sayılan istisna işlerde bile 7,5 saatin üzerinde gece çalışması için işçinin yazılı onayı gerekir. İşveren yalnız iş sözleşmesindeki genel “vardiyalı çalışmayı kabul eder” maddesine dayanarak bu özel onayın bulunduğunu varsaymamalıdır.

Güvenli uygulamada onay metninde işçinin hangi faaliyet kapsamında gece 7,5 saati aşan çalışma yapacağı, çalışma düzeninin genel çerçevesi ve onayın neye ilişkin olduğu açıkça belirtilmelidir. İşçinin iradesi baskı altında alınmamalıdır.

Yazılı onayın varlığı, işverene sınırsız gece çalıştırma yetkisi vermez. Günlük azami çalışma, dinlenme, iş sağlığı ve güvenliği ile varsa özel sektörel yönetmelikler uygulanmaya devam eder.

Gece Çalışmasında Fazla Mesai Yapılır mı?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel İş Sağlığı ve Güvenliği sıkça sorulan sorularında, İş Kanunu m.69 kapsamında gece çalışmasında fazla çalışma yapılamayacağı belirtilmektedir. Bununla birlikte kanundaki özel istisna sektörlerinde 7,5 saat üzeri gece çalışma bakımından m.69’un yazılı onay sistemi uygulanır.

“Gece fazla çalışması” ile “gece vardiyasının 7,5 saati aşması” kavramlarını birbirine karıştırmamak gerekir. Haftalık 45 saatin aşılması İş Kanunu m.41 bakımından fazla çalışma ücretini gündeme getirirken, m.69 gece çalışmasının kendi günlük sınırını düzenler. Bir çalışma düzeni aynı anda hem gece süresi hem haftalık fazla çalışma bakımından ayrı hukuki sonuç doğurabilir.

İşveren bordroda yalnız toplam saat yazmak yerine gece vardiyalarını, ara dinlenmelerini ve haftalık toplamı ayrı izlemelidir. Böylece hangi saatlerin normal, hangilerinin fazla çalışma ve hangilerinin m.69 sınırı bakımından değerlendirilmesi gerektiği görülebilir.

Gece ve Gündüz Postaları Nasıl Değiştirilir?

İş Kanunu m.69’a göre gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları kullanılan işlerde, bir çalışma haftası gece çalıştırılan işçilerin ondan sonra gelen ikinci çalışma haftasında gündüz çalıştırılması suretiyle postalar sıraya konur. Kanun ayrıca gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esasının uygulanabileceğini düzenler.

Bu sistemin amacı işçinin sürekli gece vardiyasında tutulmasının sağlık ve sosyal yaşam üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmaktır. İşveren vardiya planını düzenlerken kanun ve Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği birlikte uygulamalıdır.

İşin niteliği nedeniyle özel bir vardiya sistemi bulunuyorsa bunun mevzuatla uyumu kontrol edilmelidir. Sürekli gece çalışma uygulaması, yalnız işçinin sözlü kabulüyle kanuni posta değişim kurallarının dışına çıkarılamaz.

Posta Değişiminde 11 Saat Dinlenme Zorunlu mu?

Evet. İş Kanunu m.69’un açık hükmüne göre postası değiştirilecek işçi kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz.

Örneğin gece postası 06.00’da sona eren işçi aynı gün 12.00’de gündüz postasında işe başlatılamaz; yalnız altı saat dinlenmiş olur. Yeni postanın başlangıcı en az 11 saatlik kesintisiz dinlenme sağlayacak biçimde planlanmalıdır.

Bu 11 saatlik kural, ara dinlenmesinden farklıdır. Ara dinlenmesi bir çalışma gününün içindeki moladır; posta değişimindeki 11 saat ise iki çalışma dönemi arasında kesintisiz günlük dinlenmedir.

18 Yaşından Küçük İşçiler Gece Çalıştırılabilir mi?

İş Kanunu m.73, sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılmasını yasaklar. Çocuk ve genç işçilerin çalışma koşulları ayrıca İş Kanunu m.71 ile ilgili Yönetmelikte ayrıntılı düzenlenmiştir.

İşveren vardiya planı hazırlarken yalnız çalışanın okul programına değil yaşına ve işin niteliğine de bakmalıdır. Veli veya vasinin onayı, kanuni gece çalışma yasağını kaldırmaz.

Çocuk ve genç işçilerin yaş ve çalışma süresi sınırları için İş Kanunu m.71 çocuk ve genç işçi rehberi incelenebilir.

Kadın Çalışanların Gece Postalarında Özel Kurallar Var mı?

Evet. Kadın çalışanların gece postalarında çalıştırılma koşulları, İş Kanunu m.73’e dayanılarak çıkarılan özel Yönetmelikte düzenlenir. Yönetmelik; ulaşım, sağlık gözetimi, gebelik-emzirme dönemleri ve eşlerin aynı gece postasında çalışması gibi özel konuları içerir.

İşveren, gece vardiyasına kadın çalışan planlarken yalnız m.69’daki 7,5 saat kuralını değil Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmeliği de kontrol etmelidir.

Gebelik veya analık döneminde İş Kanunu m.74 ve ilgili özel yönetmelikler ayrıca koruma sağlar. İşveren sağlık ve güvenlik risklerini değerlendirmeden vardiya planı yapmamalıdır.

Gece Çalışmasında İş Sağlığı ve Güvenliği

Gece çalışması biyolojik ritim, uyku düzeni, dikkat ve iş kazası riski bakımından özel değerlendirme gerektirir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4 ve m.10 uyarınca işveren risk değerlendirmesi yapmalı ve çalışma düzeninden kaynaklanan riskleri önleyici tedbirleri almalıdır.

Gece vardiyasındaki aydınlatma, ulaşım, tek başına çalışma, acil durum, yorgunluk ve mola düzeni işin niteliğine göre risk değerlendirmesine dahil edilmelidir. İşçinin sağlık durumunun yaptığı işe uygunluğu iş sağlığı mevzuatı çerçevesinde sağlık gözetimiyle takip edilir.

Gece çalışmasının işçinin sağlığını olumsuz etkilediği tespit edilirse işverenin mevcut uygun gündüz işi ve sağlık raporları çerçevesindeki yükümlülükleri ayrıca değerlendirilir. İşveren, sağlık verilerini KVKK ve işyeri hekimliği gizliliğine uygun şekilde işlemelidir.

Gece Çalışmasına Otomatik Zamlı Ücret Ödenir mi?

İş Kanunu m.69, bütün gece çalışmaları için genel ve sabit bir “gece zammı” oranı öngörmez. Gece zammı iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, işyeri uygulaması veya sektörel özel düzenlemeden doğabilir.

Bu nedenle “gece çalışan herkes otomatik yüzde 50 zamlı ücret alır” şeklinde genel bir kural doğru değildir. Yüzde 50 zamlı ücret İş Kanunu m.41’deki fazla çalışma rejimine ilişkin temel orandır; gece çalışmasının kendisiyle aynı kavram değildir.

Toplu iş sözleşmesinde gece primi öngörülmüşse işveren bunu uygulamak zorundadır. Sürekli ve düzenli işyeri uygulaması hâline gelmiş gece primi de çalışma koşulu oluşturabilir; tek taraflı kaldırılması İş Kanunu m.22 bakımından değerlendirilir.

Gece Çalışması Nasıl İspatlanır?

Vardiya çizelgeleri, puantaj, kart giriş-çıkış kayıtları, turnike ve sistem logları, araç/servis kayıtları, kamera kayıtları, iş emirleri ve tanık anlatımları gece çalışma süresinin belirlenmesinde kullanılabilir. İşveren çalışma sürelerini gerçeğe uygun kaydetmelidir.

Özellikle 7,5 saat sınırı tartışmasında ara dinlenmesinin gerçekten kullanılıp kullanılmadığı önemlidir. İşçinin 20.00–05.00 arasında işyerinde bulunması, otomatik olarak dokuz saat fiilî çalışma yaptığı anlamına gelmez; gerçek mola süresi çıkarılır. Aynı şekilde kâğıt üzerinde mola gösterilip fiilen çalışılmışsa kayıt tek başına belirleyici olmaz.

İstisna sektörlerde 7,5 saatin aşılması hâlinde işçinin yazılı onayı dosyada bulunmalıdır. Onay yoksa yalnız vardiya çizelgesiyle istisna şartı tamamlanmış sayılmaz.

İşveren İçin Gece Vardiyası Kontrol Listesi

1. Vardiyanın m.69 anlamında gece dönemine girip girmediğini belirleyin.
2. Kural olarak fiilî gece çalışmasını 7,5 saatin altında tutun.
3. 7,5 saat üstü çalışma varsa yalnız kanundaki dört istisna faaliyetinden birinin bulunup bulunmadığını kontrol edin.
4. İstisna uygulanıyorsa işçinin yazılı onayını alın.
5. Ara dinlenmesini fiilen kullandırın ve çalışma süresinden çıkarın.
6. Gece-gündüz postalarını kanuni nöbetleşme esasına göre planlayın.
7. Posta değişiminde en az 11 saat kesintisiz dinlenme sağlayın.
8. 18 yaş altı çalışanlar için gece çalışma yasağını uygulayın.
9. Kadın çalışanların gece postası Yönetmeliğini ayrıca kontrol edin.
10. Risk değerlendirmesi ve sağlık gözetiminde gece çalışma risklerini dikkate alın.

Sık Sorulan Sorular

1. Gece çalışması kaç saattir?

Kural olarak en fazla 7,5 saattir.

2. İş Kanununa göre gece hangi saatlerdir?

En geç 20.00’de başlayıp en erken 06.00’ya kadar geçen ve en fazla 11 saat süren dönemdir.

3. Gece 12 saat çalışmak yasal mı?

Genel kural bakımından hayır. Ayrıca günlük toplam çalışma süresi de kural olarak 11 saati aşamaz. İstisna sektörlerde 7,5 saat üstü gece çalışması yazılı onayla mümkündür; diğer günlük sınırlar korunur.

4. Hangi işlerde gece 7,5 saat aşılabilir?

Turizm, özel güvenlik, sağlık hizmetleri ile petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetlerinde işçinin yazılı onayıyla aşılabilir.

5. Gece çalışmasında yazılı onay her işte alınabilir mi?

Hayır. Yazılı onay yalnız kanunun istisna tanıdığı faaliyetlerde 7,5 saat üstü çalışma için sonuç doğurur.

6. Gece çalışan herkes zamlı ücret alır mı?

Kanun bütün gece çalışmaları için genel bir gece zammı belirlememiştir. Zam sözleşme, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulamasından doğabilir.

7. Gece vardiyasından gündüze geçen işçi kaç saat dinlenmelidir?

En az 11 saat kesintisiz dinlenmelidir.

8. 17 yaşındaki işçi gece çalışabilir mi?

Sanayiye ait işlerde 18 yaş altı çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır.

9. Molalar 7,5 saat hesabına dahil mi?

Fiilen kullandırılan ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmaz; ancak mola sırasında çalışılıyorsa gerçek süre ayrıca değerlendirilir.

10. Gece çalışma süresi ihlalinde ceza var mı?

Evet. İş Kanunu m.104 kapsamında gece çalışma ve posta düzeni hükümlerine aykırılık idari para cezasına tabidir; 2026 parasal tutarı Bakanlığın güncel ceza cetvelinden kontrol edilir.

İlgili Hukuk Rehberleri

• İş Hukuku yazıları
• Ara dinlenmesi – İş Kanunu m.68
• Çocuk ve genç işçi – İş Kanunu m.71
• Uzaktan çalışma – İş Kanunu m.14

Resmî Kaynaklar ve Mevzuat

• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – 4857 sayılı İş Kanunu m.69
• Çalışma Genel Müdürlüğü – çalışma süreleri ve gece postaları mevzuatı
• Çalışma Genel Müdürlüğü – İş Kanunu SSS
• İSG Genel Müdürlüğü – çalışma süresi SSS

Somut vardiya düzeninde fiilî çalışma süresi, ara dinlenmesi, faaliyet alanı, yazılı onay ve posta değişim kayıtları birlikte incelenmelidir.