Gece Ev Araması Yapılabilir mi? CMK 118-119, İstisnalar ve Haklar | 2026

Kısa ve net cevap: Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.118 uyarınca konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vakti arama kural olarak yapılamaz. Ancak suçüstü hâli, gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup kaçan kişinin, tutuklunun ya da hükümlünün yeniden yakalanması amacıyla gece araması mümkündür. Konut aramasında ayrıca CMK m.119 gereğince kural olarak hâkim kararı; gecikmesinde sakınca bulunan durumda Cumhuriyet savcısının yazılı emri gerekir. Kolluk amirinin yazılı emri konutta gece araması için tek başına yeterli değildir. “Gece vakti”, TCK m.6/1-e uyarınca güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat önceye kadar devam eden süredir.

Gece ev aramasında temel kural nedir?

CMK m.118/1, konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamayacağını açıkça düzenler. Bu hüküm, özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı güvencelerinin ceza muhakemesindeki somut karşılığıdır. Arama tedbiri kişiye ve özel yaşam alanına ağır müdahale niteliğinde olduğu için yalnız “arama kararı var” denilmesi yeterli değildir; aramanın zamanı, kararın kapsamı, kararı veren merci ve istisna koşulları da ayrıca denetlenir.

Anayasa m.21’e göre kimsenin konutuna dokunulamaz; usulüne göre verilmiş hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça konuta girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz. CMK m.118 gece yasağını, CMK m.119 ise arama kararının kim tarafından ve hangi içerikle verileceğini düzenler. Dolayısıyla gece yapılan bir konut aramasının hukuka uygunluğu incelenirken bu hükümler birlikte değerlendirilmelidir.

Arama tedbirinin amacı şüpheli veya sanığın yakalanması ya da suç delillerinin elde edilmesidir. CMK m.116 uyarınca şüpheli veya sanık bakımından yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe bulunmalıdır. Arama kararı genel ve sınırsız bir yetki belgesi değildir. Aramanın yapılacağı yer, aranılan kişi veya eşya ve kararın geçerli olduğu zaman sınırı somutlaştırılmalıdır.

Ceza hukukunda “gece vakti” hangi saatleri kapsar?

CMK gece vaktinin saatini ayrıca tanımlamaz; TCK m.6/1-e’deki tanım uygulanır. Buna göre gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat evvele kadar devam eden zaman süresidir. Bu nedenle sabit olarak “22.00-06.00 arası gecedir” demek doğru değildir. Mevsime ve bulunduğunuz yere göre güneşin batış ve doğuş saatleri değiştiği için hukuki gece süresi de değişir.

Örneğin yaz aylarında güneşin daha geç battığı bir tarihte saat 21.00 henüz TCK anlamında gece vakti sayılmayabilir; kışın ise aynı saat açık biçimde gece olabilir. Aramanın başlangıç ve bitiş saatlerinin tutanağa doğru yazılması bu nedenle önemlidir. Hukuka uygunluk denetiminde yalnız takvim tarihi değil, işlemin fiilen hangi saatlerde yürütüldüğü araştırılır.

Gündüz başlayan arama geceye sarkarsa ne olur?

Uygulamada sık tartışılan konulardan biri, gündüz hukuka uygun biçimde başlayan aramanın işlemin kapsamı nedeniyle gece vaktine sarkmasıdır. Gece araması yasağının amacı keyfî ve başlangıçtan itibaren gece planlanan müdahaleyi sınırlamaktır. Gündüz başlayan aramanın makul ve kesintisiz biçimde tamamlanmasının geceye sarkması, başlangıçta gece araması yapılmasıyla aynı değildir. Bununla birlikte aramanın gereksiz biçimde uzatılması, kapsamın aşılması veya işlem saatinin gerçeğe aykırı yazılması ayrıca hukuka aykırılık doğurabilir.

Gece ev araması hangi istisnalarda yapılabilir?

CMK m.118/2 gece araması yasağının istisnalarını sınırlı biçimde sayar. Bunlar suçüstü hâli, gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup kaçan kişi ya da tutuklu veya hükümlünün yeniden yakalanması amacıyla yapılan aramalardır. İstisnaların varlığı somut olayla gerekçelendirilmelidir; “soruşturmanın önemi” veya “delil toplanması gerekiyor” şeklindeki soyut ifadeler tek başına gece aramasını meşrulaştırmaz.

Suçüstü hâlinde gece araması

Suçüstü, işlenmekte olan veya henüz işlenmiş suçla bağlantılı sıcak takip ve derhâl müdahale durumlarını kapsar. Örneğin kolluğun işlenmekte olan ağır bir suçun şüphelisini takip ederken onun bir konuta girdiğini görmesi, koşulları oluştuğunda gece araması istisnasını gündeme getirebilir. Buna rağmen yapılan işlemin amacı ve kapsamı suçüstü gerekçesiyle sınırsız hâle gelmez.

Gecikmesinde sakınca bulunan hâl ne demektir?

Gecikmesinde sakınca bulunan hâl, karar veya işlem geciktiğinde delilin kaybolması, yok edilmesi, değiştirilmesi veya şüphelinin kaçması gibi somut ve yakın bir riskin doğduğu durumdur. Bu kavram rutin bir formül değildir. Neden gündüzün veya hâkim kararının beklenemediği dosya olgularıyla açıklanmalıdır. Sırf soruşturmanın hızlı yürütülmesi isteniyor olması gecikmesinde sakınca bulunduğunu göstermez.

Kaçan kişinin yakalanması için gece araması

Yakalanmış veya gözaltına alınmış olup kaçan kişinin, tutuklunun ya da hükümlünün yeniden yakalanması amacıyla gece araması yapılabilir. Buradaki amaç delil aramak değil kaçan kişinin yakalanmasıdır. Bu nedenle aramanın kapsamı da amaca uygun ve ölçülü olmalıdır.

Gece konut aramasında hâkim kararı mı gerekir?

CMK m.119/1’e göre arama kural olarak hâkim kararı üzerine yapılır. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının; savcıya ulaşılamadığı durumlarda ise kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılabilmesi öngörülmüştür. Ancak aynı hüküm, konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılamayacağını özel olarak düzenler. Bu yerlerde hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâlde Cumhuriyet savcısının yazılı emri gerekir.

Dolayısıyla gece konut aramasında iki ayrı soruya cevap verilmelidir: Birincisi CMK m.118’deki gece araması istisnası gerçekten var mı? İkincisi CMK m.119 uyarınca yetkili merci tarafından verilmiş geçerli bir karar veya yazılı emir bulunuyor mu? İstisna var ama yetkili merciin kararı yoksa; ya da geçerli karar var ama gece yasağını kaldıran somut bir istisna yoksa hukuka uygunluk tartışması devam eder.

Arama kararında hangi bilgiler bulunmalıdır?

CMK m.119/2’ye göre arama karar veya emrinde aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya da eşya ile karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresi açıkça gösterilmelidir. “Şüpheliye ait yerlerde arama” gibi belirsiz ve sınırsız ifadeler kanunun aradığı somutlaştırmayı karşılamayabilir. Adres, kişi, eşya ve zaman sınırının doğru olması denetim açısından önemlidir.

Hâkim kararı bulunmadan yapılan elkoymanın onay süreleriyle ilgili ayrı konu için sitedeki hâkim kararı olmadan elkoyma ve 24-48 saat kuralları rehberi incelenebilir.

Ev aramasında tutanak ve eşya listesi neden önemlidir?

Arama işlemi tutanağa bağlanır. Tutanağa aramayı yapan görevlilerin açık kimlikleri, işlem yeri ve zamanı, arama sırasında gerçekleşen önemli olaylar ve elde edilen eşyalar yazılmalıdır. Arama saatinin özellikle gece yasağı bakımından gerçeğe uygun kaydedilmesi kritik önem taşır. Aramanın 19.30’da mı, 23.30’da mı başladığı CMK m.118 değerlendirmesini değiştirebilir.

CMK m.121 kapsamında arama sonunda ilgilinin istemi üzerine aramanın hukuki nedenini ve soruşturma/kovuşturma konusu fiilin niteliğini gösteren belge verilir. Muhafaza altına alınan veya elkonulan eşyanın tam listesi düzenlenmelidir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için arama sonunda belge ve eşya listesi verilmesi yazısına bakılabilir.

Arama sırasında itirazınız varsa fiziksel direnç göstermek yerine itirazın tutanağa geçirilmesini istemek daha doğru hukuki yoldur. Kararın tarih-sayısı, arama başlangıç/bitiş saati, hazır bulunan kişiler, elkonulan her eşyanın ayrıntılı tanımı ve varsa mühür/seri numarası kontrol edilmelidir.

Arama sırasında avukat bulunabilir mi?

CMK m.120 uyarınca aramada avukatın hazır bulunmasına engel olunamaz. Bu hüküm, arama başlamadan önce mutlaka avukatın gelmesinin beklenmesi gerektiği anlamına gelmez; ancak avukatın hazır bulunması fiilen engellenemez. Şüpheli veya sanığın müdafi yardımından yararlanma hakkı CMK m.149’da da güvence altındadır.

Konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın arama yapılacaksa CMK m.119/4 uyarınca o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur. Uygulamada “arama tanığı” olarak adlandırılan bu kişilerin bulunup bulunmadığı tutanak üzerinden denetlenmelidir. Şüpheliye ifade sırasında avukat hakkının kapsamı için CMK 147 ve 149 müdafi rehberi ayrıca incelenebilir.

Hukuka aykırı gece aramasında bulunan delil kullanılabilir mi?

Anayasa m.38/6, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini düzenler. CMK m.206/2-a kanuna aykırı elde edilen delilin reddini; CMK m.217/2 ise yüklenen suçun ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini belirtir. Bu nedenle gece aramasının CMK m.118’e aykırı olması, elde edilen delillerin hukuka uygunluğu bakımından doğrudan önem taşır.

Her usul eksikliğinin otomatik olarak aynı sonucu doğurduğu söylenemez; somut arama işleminin niteliği, ihlalin temel hak güvencesine etkisi ve delilin nasıl elde edildiği değerlendirilir. Ancak gece araması yasağı konut dokunulmazlığını koruyan açık bir kanuni güvence olduğundan istisna bulunmadan gece konut araması yapılması ciddi hukuka aykırılık iddiasıdır.

Hukuka aykırı aramaya karşı hangi yollar kullanılabilir?

Arama kararı veya işlemin hukuka aykırılığı ceza soruşturması ve kovuşturmasında ileri sürülebilir. Hâkimlik kararlarına karşı CMK m.267 ve devamı hükümleri çerçevesinde itiraz yolu değerlendirilebilir. Süre ve itiraz merci, kararın niteliğine göre belirlenir. Delilin hukuka aykırı olduğu savunması soruşturma ve kovuşturmanın ilgili aşamalarında açıkça ortaya konulmalıdır.

CMK m.141/1-i, hakkındaki arama kararı ölçüsüz şekilde gerçekleştirilen kişinin maddi ve manevi zararlarını Devletten isteyebilmesine imkân verir. Tazminat için CMK m.142’deki başvuru süresi ve kesinleşme koşulları ayrıca kontrol edilmelidir. Arama sırasında eşyaya el konulmuşsa elkonulan eşyanın korunması ve iadesi de ayrı bir hukuki başlıktır.

Gece ev aramasında pratik kontrol listesi

Kanuni dayanaklar ve resmî kaynaklar

CMK m.116: Şüpheli veya sanığın yakalanması ya da suç delillerinin elde edilmesi için aramanın temel koşulunu düzenler.

CMK m.118: Konut, işyeri ve diğer kapalı yerlerde gece araması yasağını ve istisnalarını düzenler.

CMK m.119: Arama kararını verecek merciyi, kararın içeriğini ve konut/işyeri aramasındaki özel şartları düzenler.

TCK m.6/1-e: Gece vaktini güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat önceye kadar devam eden süre olarak tanımlar.

Güncel kanun metinleri için Mevzuat Bilgi Sistemi 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu esas alınabilir.

Sık sorulan sorular

1. Polis gece 03.00’te eve arama için gelebilir mi?

Kural olarak konutta gece araması yapılamaz. CMK m.118/2’deki suçüstü, gecikmesinde sakınca bulunan hâl veya kaçan kişinin yakalanması gibi istisnalardan biri somut olarak mevcutsa gece araması yapılabilir.

2. Hâkim kararı varsa gece araması her zaman yapılabilir mi?

Hayır. Arama kararının bulunması CMK m.118’deki gece yasağını tek başına kaldırmaz. Gece araması için ayrıca kanundaki istisna koşullarının bulunması gerekir.

3. Savcı emriyle gece ev aranabilir mi?

Gecikmesinde sakınca bulunan hâlde konutta Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle arama yapılabilir; gece yapılacaksa ayrıca CMK m.118’deki istisna koşulu gerçekleşmiş olmalıdır.

4. Kolluk amirinin emri konut araması için yeterli mi?

Hayır. CMK m.119, konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılmasına izin vermez.

5. Gece vakti saat kaçta başlar?

TCK m.6/1-e’ye göre güneşin batmasından bir saat sonra başlar ve doğmasından bir saat önce sona erer. Sabit bir 22.00-06.00 aralığı yoktur.

6. Gündüz başlayan arama geceye uzarsa otomatik olarak hukuka aykırı mı?

Hayır. Gündüz hukuka uygun başlayan aramanın makul biçimde tamamlanmasının geceye sarkması, baştan gece araması yapılmasıyla aynı değildir; ancak gereksiz uzatma ve kapsam aşımı ayrıca denetlenir.

7. Arama sırasında avukatımı çağırabilir miyim?

Evet. CMK m.120 uyarınca avukatın aramada hazır bulunmasına engel olunamaz. Bununla birlikte aramanın başlaması her durumda avukat gelene kadar bekletilmek zorunda değildir.

8. Arama sonunda elkonulanların listesi verilmek zorunda mı?

CMK m.121 kapsamında muhafaza altına alınan veya elkonulan eşyanın listesi düzenlenir ve istem üzerine ilgili belge verilmelidir.

9. Hukuka aykırı gece aramasında bulunan delil mahkemede kullanılabilir mi?

Anayasa m.38/6 ile CMK m.206 ve 217 hukuka aykırı delilin kullanılmasına karşı güvence getirir. Somut aramanın hukuka aykırılığı ve delilin elde ediliş biçimi mahkemece değerlendirilir.

10. Ölçüsüz arama nedeniyle tazminat istenebilir mi?

CMK m.141/1-i, hakkındaki arama kararı ölçüsüz şekilde gerçekleştirilen kişiye koşulları varsa Devletten maddi ve manevi tazminat isteme imkânı verir. CMK m.142’deki süreler ayrıca kontrol edilmelidir.

Sonuç

Gece konut araması istisnai bir koruma tedbiridir. CMK m.118 kural olarak gece aramasını yasaklar; yalnız kanunda sayılan suçüstü, gecikmesinde sakınca bulunan hâl ve kaçan kişinin yeniden yakalanması gibi durumlarda istisna tanır. Konutta ayrıca CMK m.119’daki hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâlde savcının yazılı emri şartı aranır. İşlem saatinin, kararın kapsamının, adresin, arama tanıklarının ve tutanağın doğru tutulması; hukuka aykırı delil ve tazminat tartışmaları açısından belirleyicidir.