Gemide Baş Çatışma Perdesi ve Kıç Pik Perdesi Zorunluluğu | GTY m.30 (2026)

Gemi Bölmelemesinin Hukuki Dayanağı Nedir?

Gemi gövdesinin su geçirmez perdelerle bölümlere ayrılması, çatışma, karaya oturma veya başka bir yaralanma sonucu tek bir mahal su aldığında suyun gemi içinde kontrolsüz yayılmasını sınırlamayı amaçlar. Bölmeleme, geminin yüzebilirlik ve hasar kontrol kapasitesini koruyan pasif emniyet sistemlerinden biridir.

Gemilerin Teknik Yönetmeliği m.30; baş çatışma perdesi, kıç pik perdesi, makine dairesi ön perdesi, perde dayanımı, menfez sayısı ve boru/kablo geçişlerinin su geçirmezliği için açık kurallar koyar. Yönetmelik 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanunun ilgili hükümlerine dayanır.

Su geçirmez perde yalnız sac levhadan ibaret değildir. Perde üzerindeki kapı, menfez, boru, kablo, frengi ve diğer geçişlerin tamamı perdenin bütünlüğünün parçasıdır. Bir tek uygunsuz geçiş, hasar anında suyun diğer mahalle geçmesine yol açabilir.

Gemi kapıları ve güverte altı mahallere girişte uygulanan eşik kuralları ayrıca GTY m.22’de düzenlenmiştir. Gemi kapıları ve 100 mm eşik rehberimiz bağlantılı teknik konudur.

15 Metre ve Üzeri Gemilerde Baş Çatışma Perdesi Zorunlu mudur?

Evet. GTY m.30/1, 15 metre ve üzerindeki tüm gemilerde bir baş çatışma perdesi bulunmasını zorunlu tutar. Gemi yük gemisi, hizmet gemisi veya başka bir ticari gemi olsa da boy eşiği karşılanıyorsa bu genel kural uygulanır.

Tam boyu tam 15 metre olan gemi de “15 metre ve üzeri” ifadesinin içindedir. 14,99 metre bir gemi boy eşiğinden bu gruba girmez; ancak gemi yolcu gemisi ise boydan bağımsız aşağıdaki özel hüküm nedeniyle yine baş çatışma perdesi gerekir.

Baş tarafta oluşan bir yaralanmada çatışma perdesi suyun daha gerideki mahallere yayılmasını geciktirir veya sınırlar. Bu işlev gemiye hasar kontrolü, pompaj ve güvenli limana yönelme için zaman kazandırabilir.

Perdenin fiili yeri, yapısı ve üst sınırı onaylı gemi planlarında gösterilmelidir. Sonradan yapılan tadilatlarla perde üzerinde izinsiz açıklık oluşturulmamalıdır.

15 Metreden Küçük Yolcu Gemisinde Baş Çatışma Perdesi Gerekir mi?

Evet. m.30/1 yalnız 15 metre ve üzerindeki gemileri saymakla kalmaz, ayrıca boyuna bakılmaksızın tüm yolcu gemilerinde baş çatışma perdesi bulunacağını düzenler. Bu nedenle 12 metre bir yolcu gemisi de kapsamdadır.

Yolcu gemilerinde hasar sonrası su almanın kontrolü can emniyeti bakımından özel önem taşır. Çok sayıda kişinin tahliyesi zaman aldığı için su geçirmez bölmeleme, tahliye tamamlanıncaya kadar geminin yüzebilirliğini korumaya katkı sağlar.

Gemi cinsinin onaylı proje, tonilato ve Denize Elverişlilik Belgesinde doğru olması gerekir. Ticari kullanım veya kapasite değişikliği yapıldığında yolcu gemisi kurallarının uygulanıp uygulanmayacağı yeniden değerlendirilmelidir.

Yolcu gemilerinde stabilite hesabı ayrıca GTY m.29’a tabidir. Yolcu gemisi stabilite hesabı yazımızda boy ve yolcu eşikleri açıklanmıştır.

Baş Çatışma Perdesi Nerede Olmalıdır? %5-%10 Kuralı Nedir?

GTY m.30/1, su geçirmez baş çatışma perdesinin genel olarak geminin su hattı hizasından itibaren su hattı boyunun %5’i ile %10’u arasındaki bir mesafeye konulacağını düzenler. Bu yerleşim, baş hasarının sınırlandırılması ile geminin kullanılabilir iç hacmi arasında teknik denge kurar.

Ölçümde kullanılacak su hattı boyu ve referans noktaları onaylı teknik gemi verilerinden alınmalıdır. Tam boy, fribord boyu ve su hattı boyu birbirinden farklı teknik kavramlardır; yanlış uzunluk üzerinden yüzde hesabı yapılmamalıdır.

“Genel olarak” ifadesi, özel tasarımların İdare veya yetkili teknik süreç içinde değerlendirilmesine imkan verir; donatanın kendi kararıyla yüzde aralığının dışına çıkabileceği anlamına gelmez.

Perde konumunun değiştirilmesini gerektiren büyük tadilatlar proje ve onay sürecine tabidir. Eski planla fiili gemi arasında fark bırakılmamalıdır.

24 Metre ve Üzeri Gemilerde Kıç Pik Perdesi Zorunlu mudur?

GTY m.30/2’ye göre tam boyu 24 metre ve üzerindeki tüm gemilerde diğer perdelere ilaveten bir kıç pik perdesi bulunur. Perde, perde güvertesine kadar su geçirmez şekilde yerleştirilir.

Kıç pik perdesi kıç taraftaki yaralanma veya su alma olayında diğer mahalleri korumaya yardımcı olur. Dümen, şaft ve pervane bölgesine yakın yapıların hasar görmesi halinde suyun gemi içine yayılması bu perdeyle sınırlandırılabilir.

24 metre eşiği dahildir. Tam boyu tam 24 metre olan gemi de bu fıkranın kapsamındadır. Perdenin perde güvertesine kadar su geçirmez devam etmesi gerekir.

Kıç taraftaki boru, şaft veya diğer geçişlerin perdeyi deldiği noktalarda onaylı su geçirmez detay kullanılmalıdır. İşletme döneminde korozyon ve conta bozulmaları izlenmelidir.

Makine Dairesinin Önünde Neden Su Geçirmez Perde Bulunur?

m.30/2, makine dairesi bulunan gemilerde makine dairesinin önüne de bir su geçirmez perde yerleştirilmesini zorunlu tutar. Makine dairesi, deniz suyu boruları, yakıt sistemleri ve hareketli mekanik donanımın yoğun olduğu kritik mahaldir.

Bu perde komşu mahaldeki su almanın makine dairesine veya makine dairesindeki suyun baş tarafa hızlı yayılmasını sınırlayabilir. Ana makine ve yardımcı makinelerin çalışabilir kalması acil durumda sevk, elektrik ve pompaj bakımından yaşamsal olabilir.

Makine dairesi perdesindeki boru ve kablo geçişleri çok sayıda olabileceğinden geçiş detayı özellikle önemlidir. Sonradan eklenen klima, jeneratör veya elektrik kablosu için perde gelişi güzel delinmemelidir.

Makine dairesi yerleşimi ve deniz suyu alıcıları hakkında GTY m.35 ayrıca ayrıntılı hükümler içerir.

Su Geçirmez Perde Hangi Basınca Dayanmalıdır?

GTY m.30/3, su geçirmez perdelerin geminin yaralanması durumunda en büyük su yüksekliğine karşılık gelen basınca dayanabilecek biçimde yapılmasını zorunlu tutar. Perde yalnız kuru mahaldeki normal kullanım yüküne göre tasarlanamaz.

Su seviyesi yükseldikçe hidrostatik basınç artar. Perde sacı, dikme ve takviyeleri ile gemi yapısına bağlantılarının bu basınca dayanması gerekir. Perde üzerindeki kapı veya menfez gibi açıklıklar da aynı emniyet seviyesini korumalıdır.

Korozyon, kesim, uygunsuz kaynak veya deformasyon taşıma kapasitesini azaltabilir. Yapısal onarımda yalnız görünen deliğin kapatılması değil etkilenen sac ve takviyelerin kalınlığı ve dayanımı değerlendirilmelidir.

Su Geçirmez Perdelerde Menfez Sayısı Neden En Az Tutulur?

GTY m.30/4’e göre su geçirmez perdedeki menfezler en az sayıda tutulur ve bu menfezlerin kapatılması için yeterli vasıtalar sağlanır. Her açıklık, su geçirmez bariyer üzerinde potansiyel zayıf noktadır.

Gereksiz kapı, kanal veya servis açıklığı oluşturulmaması temel ilkedir. Gerekli açıklık varsa kapanma sistemi erişilebilir, bakımlı ve çalışır durumda olmalıdır.

Kapatma tertibatının paslanmış, sıkışmış veya açık konumda mekanik olarak sabitlenmiş olması perdenin işlevini ortadan kaldırabilir. Personel acil durumda hangi açıklıkların kapatılacağını bilmelidir.

Boru, Frengi ve Elektrik Kablosu Perdeyi Nasıl Geçmelidir?

GTY m.30/5, boruların, frengilerin, elektrik kablolarının ve benzer tesisatın su geçirmez perdelerden geçmesi halinde perdenin su geçirmez bütünlüğünü sağlayacak düzenlemeler yapılmasını zorunlu tutar.

Yeni bir kablo çekilirken perdede açılan deliğin açık bırakılması, standart dışı köpük veya rastgele mastikle kapatılması uygun değildir. Geçiş, kullanım amacına uygun onaylı teknik sistemle yapılmalıdır.

Boru geçişinde borunun hareketi, sıcaklığı, korozyon etkisi ve bağlantı şekli dikkate alınır. Elektrik kablo geçişlerinde kablo demeti büyüdükçe mevcut sızdırmaz sistemin kapasitesi kontrol edilmelidir.

Tadilat sonrası geçiş noktaları teknik çizimlere işlenmeli ve kullanılan sistemin belgeleri bakım dosyasında saklanmalıdır.

Perde Üzerindeki Kapatma Vasıtaları Nasıl Yönetilmelidir?

Su geçirmez perde üzerindeki kapı ve diğer kapatma sistemleri onaylı tasarıma uygun tutulmalıdır. Kapının normal işletme konumu ve acil durumda kapanma prosedürü geminin emniyet talimatlarında açık olmalıdır.

Kapı rayı, menteşe, conta, mekanik veya hidrolik tahrik sistemi ve göstergeler periyodik bakım görmelidir. Kapının önüne yük, kablo makarası veya ekipman konulması acil kapanmayı engelleyebilir.

Bir kapatma tertibatının yalnız mevcut olması yeterli değildir; m.30/4’ün amacı gerçek kapanma fonksiyonudur. Arızalı sistem geçici yöntemle sürekli kullanıma bırakılmamalıdır.

Yeni Boru veya Kablo İçin Su Geçirmez Perde Delinebilir mi?

Teknik proje ve uygun geçiş sistemiyle mümkündür; ancak perdenin su geçirmez bütünlüğü korunmak zorundadır. Tadilat ekibi iş kolaylığı için perdeyi delip standart dışı malzemeyle kapatma yapamaz.

Yeni borunun çapı, geçiş yeri, perde takviyeleri ve diğer sistemlere etkisi değerlendirilmelidir. Elektrik kablosu ilavesinde de geçiş kutusunun kapasitesi ve onaylı dolgu sistemi korunmalıdır.

İş tamamlandıktan sonra gerekiyorsa sızdırmazlık testi yapılmalı, çizimler güncellenmeli ve onay süreci tamamlanmalıdır. Tadilat kaydı sonraki sörveyde gösterilebilmelidir.

Su Geçirmez Perdeler Sörveyde Nasıl Kontrol Edilir?

Sörveyde perde sacı ve takviyelerde korozyon, çatlak, deformasyon ve izinsiz açıklıklar incelenir. Kapılar ve kapatma vasıtaları çalıştırılabilir; boru ve kablo geçişlerinin sızdırmazlık durumu kontrol edilir.

Perde çevresinde su izi, geçici tamir veya pas akıntısı sızıntı şüphesi doğurabilir. Gerekli teknik test veya onarım tamamlanmadan perdenin uygun olduğu varsayılmamalıdır.

Geminin yıllık teknik uygunluk sistemi için Denize Elverişlilik Belgesi yıllık sörvey rehberimiz incelenebilir.

Çatışma veya Yaralanma Halinde Perde Ne İşe Yarar?

Baş tarafta dış kaplama yırtıldığında çatışma perdesi hasarlı hacme giren suyun geminin diğer bölmelerine yayılmasını sınırlar. Bu, mürettebata pompaj, kapatma ve hasar kontrolü için zaman kazandırabilir.

Kıç tarafta benzer işlevi kıç pik perdesi üstlenir. Makine dairesi ön perdesi ise kritik sevk ve enerji mahallinin komşu su alma olayından korunmasına katkı sağlar.

Perde üzerindeki açık kapı, kapatılamayan menfez veya sızdıran geçiş tasarlanan korumayı azaltır. Bölmeleme yalnız inşa özelliği değil, sefer boyunca doğru işletilmesi gereken sistemdir.

Bölmeleme ile İlgili Hangi Plan ve Kayıtlar Saklanmalıdır?

Genel yerleşim, su geçirmez bölmeleme planı, perde ve kapı detayları, boru/kablo geçiş çizimleri ile onaylı tadilatlar gemi teknik dosyasının parçasıdır. Fiili düzen bu planlarla uyumlu olmalıdır.

Su geçirmez kapıların bakım ve fonksiyon test kayıtları düzenli tutulmalıdır. Perdeye sonradan açılan her geçişin ne zaman, hangi teknik yöntemle ve hangi onayla yapıldığı kayıt altına alınmalıdır.

Bir kaza uyuşmazlığında hasarın yeri, hangi bölmelerin su aldığı, kapıların konumu, kapanma durumu, pompa kayıtları ve teknik planlar birlikte önem taşıyabilir.

Mersin Limanında İşletmeci İçin Pratik Kontroller

Mersin’de yoğun yükleme ve bakım faaliyeti sırasında gemiye yeni kablo, boru veya ekipman eklenmesi mümkündür. İş emri açılırken geçiş yapılacak perdenin su geçirmez nitelikte olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.

Liman bakımında “küçük delik” kabul edilerek standart dışı geçiş yapılması, gemi denize çıktığında hasar kontrol kapasitesini doğrudan etkileyebilir. Uygun teknik sistem ve gerekli onay kullanılmalıdır.

Yapısal veya su geçirmezlik eksikliği liman çıkış değerlendirmesini etkiliyorsa Liman Çıkış Belgesi rehberimiz incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

15 metre gemide baş çatışma perdesi zorunlu mu?

Evet. 15 metre ve üzerindeki tüm gemilerde zorunludur.

12 metre yolcu gemisinde gerekir mi?

Evet. Tüm yolcu gemilerinde boyuna bakılmaksızın baş çatışma perdesi bulunur.

Baş perde nerede olmalıdır?

Genel olarak su hattı boyunun %5’i ile %10’u arasındaki mesafeye konulur.

24 metre gemide kıç pik perdesi gerekir mi?

Evet. 24 metre ve üzerindeki tüm gemilerde gerekir.

Makine dairesi önünde perde zorunlu mu?

Makine dairesi bulunan gemilerde önünde su geçirmez perde bulunur.

Perdede çok sayıda menfez açılabilir mi?

Hayır. Menfezler en az sayıda tutulmalı ve kapatma vasıtası bulunmalıdır.

Kablo geçişi rastgele köpükle kapatılabilir mi?

Hayır. Geçiş perdenin su geçirmez bütünlüğünü sağlayacak teknik sistemle yapılmalıdır.

Perde kapısı arızalı kalabilir mi?

Hayır. Kapatma fonksiyonu çalışır durumda tutulmalıdır.

Tadilat sonrası plan güncellenmeli mi?

Evet. Onaylı teknik dosya fiili düzeni yansıtmalıdır.

Perde hasar anında ne sağlar?

Suyun diğer bölmelere yayılmasını sınırlayarak yüzebilirlik ve hasar kontrol kapasitesini destekler.