Gemi Sicilinden Resen Silinme Ne Zaman Olur? İlan, İtiraz ve 20 Yıllık Kayıtsızlık | TTK 966-967 (2026)
Kısa ve Net Cevap
TTK m.966, sicilde bulunmaması gereken bir geminin kayıtlı olduğunun anlaşılması veya geminin kurtarılamayacak şekilde batması, tamir kabul etmez hâle gelmesi ya da Türk Bayrağı çekme hakkını kaybetmesi gibi TTK m.964/3 olaylarının sicile bildirilmemesi hâlinde resen silinme sürecini düzenler. Sicil müdürlüğü malik ve sicile kayıtlı diğer hak sahiplerini haberdar eder; kişiler bilinmiyor veya adresleri belli değilse ilan yoluna gidilir. Süresinde kaçınma veya itiraz sebebi bildirilmemiş ya da itiraz mahkemece kesin olarak reddedilmişse kayıt silinebilir.
TTK m.967 ise özel bir resen silinme hâlidir: gemi hakkında 20 yıldır hiçbir sicil işlemi yapılmamış, Bakanlıktan alınan bilgiye göre geminin artık var olmadığına veya denizcilikte kullanılamayacak hâle geldiğine kanaat oluşmuş ve gemi üzerinde ipotek ya da intifa hakkı bulunmuyorsa mahkeme, m.966’daki ilan usulüne gerek olmaksızın kaydın silinmesine karar verebilir.
1. TTK m.966’da Resen Silinmenin Genel Sistemi Nedir?
TTK m.966, gemi sicilinin gerçeğe ve kanuni tescil şartlarına aykırı biçimde devam etmesini önlemek için sicil müdürlüğüne resen silinme mekanizması verir. Madde iki temel duruma yönelir: ilk başta tescili caiz olmayan bir geminin yanlışlıkla sicile kaydedilmiş olması ve sonradan TTK m.964/3’teki ağır durumların meydana gelmesine rağmen bunların sicile bildirilmemesi.
Resen silinme “sicil müdürlüğü uygun gördüğünde tek taraflı kayıt siler” şeklinde işlemez. Malik ve diğer kayıtlı hak sahiplerinin dinlenmesi, gerektiğinde ilan yapılması, itiraz için süre verilmesi ve itirazın mahkemede değerlendirilmesi gerekir. Sicil güvenliği, yalnız yanlış kaydı temizlemek değil, kayıtlı üçüncü kişi haklarını da korumaktır.
İstem üzerine terkin ile resen terkin birbirine karıştırılmamalıdır. TTK m.965 malik talebiyle başlayan silinmeyi düzenlerken, m.966 sicil müdürlüğünün kanuni şartlar gerçekleştiğinde başlattığı işlemdir. TTK 965 istem üzerine terkin rehberi bu ayrımı detaylı açıklar.
2. Hangi Durumlarda Sicil Müdürlüğü Resen Silinme Sürecini Başlatabilir?
Birinci grup, esaslı şartlarından biri bulunmadığı için aslında tescil edilmemesi gereken bir geminin sicile kaydedilmiş olmasıdır. Örneğin TTK m.958 kapsamındaki tescili caiz olmayan bir geminin kayıt altına alınması, sicil kaydının düzeltilmesini ve resen silinme mekanizmasını gündeme getirebilir.
İkinci grup, TTK m.964/3’teki olayların meydana gelmiş fakat bildirilmemiş olmasıdır. Gemi kurtarılamayacak şekilde batmış, tamir kabul etmez hâle gelmiş veya Türk Bayrağı çekme hakkını kaybetmişse bu durum gecikmeksizin bildirilmelidir. Bildirim yapılmazsa m.966 ve TTK m.33 çerçevesindeki süreç devreye girer.
Bu olaylar yalnız sicil müdürlüğünün tesadüfen öğrenmesine bağlı değildir. Bakanlık, liman, deniz kazası, mahkeme, icra veya başka resmî kayıtlar sicil müdürlüğünün durumu öğrenmesine yol açabilir. Sicilin gerçeğe aykırılığı anlaşıldığında kayıtlı hak sahiplerinin korunacağı usul başlatılır.
3. Resen Silinmede Malik ve Diğer Hak Sahiplerine Nasıl Bildirim Yapılır?
TTK m.966/1, durumun sicile kayıtlı diğer hak sahiplerine de bildirilmesini zorunlu kılar. Bu kişiler gemi ipoteği alacaklısı, intifa hakkı sahibi veya sicilde görünen başka hak sahipleri olabilir. Amaç, kayıt silinmeden önce haklarını ve itirazlarını ileri sürmelerine imkân vermektir.
Malik ve hak sahipleri ile yerleşim yerleri biliniyorsa doğrudan bildirim yapılır. Sicildeki adreslerin güncelliği bu aşamada önemlidir. Eski ve ulaşılamayan adres, ilan sürecine geçilmesine neden olabilir. Bu nedenle malik ve hak sahipleri kendi iletişim/sicil bilgilerinin güncelliğini de takip etmelidir.
Bildirimde resen silinmenin sebebi, itiraz veya kaçınma için tanınan süre ve hukuki sonuç anlaşılır şekilde belirtilmelidir. Hak sahibi, süresi içinde neden kaydın silinmemesi gerektiğini belge ve hukuki gerekçeleriyle ileri sürmelidir.
4. Malik veya Hak Sahibi Bilinmiyorsa Resen Silinme İlanı Nasıl Yapılır?
TTK m.966/1, malik ve diğer hak sahiplerinin kim olduklarının veya yerleşim yerlerinin belli olmaması hâlinde ilan usulü öngörür. Silinmeye çağrı ve belirlenen süre Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile uygun görülen diğer bir gazetede ve varsa şirketin internet sitesinde ilan edilir. İlan belgesi ayrıca sicil müdürlüğü ile mahkeme divanhanesine asılır.
Bu çoklu ilan sistemi, özellikle yıllardır işlem görmemiş eski gemi kayıtlarında hak sahibinin bulunamaması riskine karşı bildirim güvencesidir. Tek bir internet ilanıyla yetinilmesi m.966’daki açık usule uygun değildir.
İlan metnindeki gemi kimliği de açık olmalıdır. Gemi adı zaman içinde değişmiş olabileceğinden sicil numarası, bağlama limanı ve mümkün olan diğer tanımlayıcıların kullanılması hak sahiplerinin ilanı fark etmesini kolaylaştırır.
5. Resen Silinmeye İtiraz Edilirse Kayıt Hemen Silinir mi?
Hayır. TTK m.966/2’ye göre gemi kaydı ancak kaçınma veya itiraz sebepleri süresi içinde bildirilmemişse ya da bildirilen sebeplerin mahkemece yerinde olmadığına dair karar kesinleşmişse silinebilir. Bu düzenleme, sicil müdürlüğünün çekişmeli bir hakkı tek taraflı olarak ortadan kaldırmasını engeller.
İtiraz, geminin hâlen var olduğu, tescil şartlarını taşıdığı, Türk Bayrağı çekme hakkını kaybetmediği veya kayıtlı ayni hakkın devam ettiği gibi gerekçelere dayanabilir. İtiraz eden kişi iddiasını resmî ve teknik belgelerle desteklemelidir.
Mahkeme kararı kesinleşmeden silinme yapılmaması özellikle ipotek ve intifa hakkı sahipleri için önemlidir. Aksi hâlde sicilden silinen kayıt, teminatın cebrî icra ve üçüncü kişiler karşısındaki görünürlüğünü etkileyebilir.
6. İpotekli Alacaklı Türk Bayrağı Hakkı Kaybında İtiraz Ederse Ne Olur?
TTK m.966/2 özel bir koruma getirir. İpotekli alacaklı, gemi ipoteğinin hâlen var olduğunu ileri sürerek Türk Bayrağı çekme hakkını kaybetmiş bir geminin sicilden silinmesine itiraz ederse kayıt tamamen silinmez; bunun yerine geminin Türk Bayrağı çekme hakkını kaybettiği sicile tescil edilir.
Bu hüküm, geminin bayrak statüsündeki değişiklik nedeniyle alacaklının teminatının görünmez hâle gelmesini önler. Gemi artık Türk Bayrağı çekme hakkına sahip olmasa da ipotek ilişkisi tasfiye edilmeden sicilin doğrudan kapatılması alacaklının güvenliğini zedeleyebilir.
Yurt dışına satış veya yeniden bayraklandırma işleminde ipotekli alacaklının onayı/fek belgesi bu nedenle kapanışın başında planlanmalıdır. Satıcı ve alıcı, sicilden temiz terkin belgesinin hangi şartlarda alınabileceğini kredi verenle birlikte belirlemelidir.
7. TTK m.967’deki 20 Yıllık Özel Resen Silinme Hâli Nedir?
TTK m.967, uzun süredir hiçbir sicil hareketi bulunmayan ve fiilen ortadan kalkmış eski gemi kayıtlarının temizlenmesi için özel bir yol düzenler. Tescilli gemi hakkında 20 yıldan beri hiçbir kayıt işlemi yapılmamış olmalı ve Bakanlıktan alınan bilgiye göre geminin artık var olmadığına veya denizcilikte kullanılamayacak hâle geldiğine kanaat oluşmalıdır.
Bu iki şart birlikte gerekir. Sadece 20 yıldır sicil işlemi yapılmamış olması geminin otomatik silinmesine yol açmaz. Gemi hâlen kullanılabilir durumda olabilir veya farklı limanlarda faal olabilir. Bakanlıktan alınan bilgi ve sicil memurunun değerlendirmesi fiilî durumun ortadan kalktığını desteklemelidir.
Şartlar oluştuğunda sicil memuru mahkemeye öneride bulunur; mahkeme m.966’daki uzun ilan usulüne gerek kalmadan silinmeye karar verebilir. Ancak bunun için ayrıca gemi üzerinde ipotek veya intifa hakkı bulunmaması gerekir.
8. Gemi Üzerinde İpotek veya İntifa Varsa TTK 967 Uygulanabilir mi?
Hayır. TTK m.967’nin özel ve kolaylaştırılmış resen silinme yolu, gemi üzerinde tescilli ipotek veya intifa hakkı bulunmaması şartına bağlıdır. Bu haklardan biri varsa 20 yıllık hareketsizlik tek başına m.967 yöntemiyle kaydın silinmesine izin vermez.
Bu sınırlama, uzun süre işlem görmemiş olsa bile kayıtlı ayni hak sahibinin menfaatini korur. Eski ipoteğin borcu fiilen ödenmiş ancak sicilden fek edilmemişse, önce ipoteğin hukuki durumu ve silinme şartları çözülmelidir.
İpotekli alacağın zamanaşımı bakımından TTK m.984’ün özel etkisi de unutulmamalıdır. Sicilde kayıtlı gemi ipoteğinin temin ettiği alacağın zamanaşımı bakımından kanunun özel düzenlemesi bulunduğundan, yalnız “çok eski” olması hakkın kendiliğinden yok olduğunu göstermez.
9. Eski ve Fiilen Ortadan Kalkmış Gemi Kayıtlarında Hangi Belgeler Toplanmalıdır?
Resen silinme değerlendirmesinde güncel sicil örneği, son işlem tarihi, malik ve hak sahibi adresleri, geminin son bilinen teknik/liman kayıtları, Bakanlık bilgisi ve varsa deniz kaza kayıtları birlikte incelenmelidir. Gemi adının değişmiş olabileceği ihtimali nedeniyle sicil numarası ve diğer tanımlayıcılar üzerinden araştırma yapılmalıdır.
Geminin hurdaya ayrıldığı, söküldüğü veya başka ülkede terk edildiği iddia ediliyorsa bu olguların resmî belgeleri araştırılmalıdır. İkinci el bir gövdenin başka isimle kullanılmaya devam ettiği durumlarda “artık yok” sonucu dikkatle değerlendirilmelidir.
Malik veya mirasçıları bulunamıyorsa ilan sürecinde eski ticaret sicili, nüfus/miras kayıtları ve şirket tasfiye bilgileri önem taşıyabilir. Resen silinme, mülkiyet veya miras hakkı uyuşmazlığını çözmek için kullanılmamalıdır.
10. Resen Silinme Kontrol Listesi
- Resen silinme sebebini TTK m.966 veya m.967’den hangisine dayandırdığınızı belirleyin.
- Güncel sicil örneği ve son işlem tarihini alın.
- Malik, ipotekli alacaklı, intifa ve diğer sicil hak sahiplerini tespit edin.
- TTK m.966’da doğrudan bildirim veya ilan şartını doğru uygulayın.
- İtiraz için verilen süreyi ve tebligat/ilan tarihlerini dosyalayın.
- İtiraz varsa kesinleşmiş mahkeme kararı olmadan kaydı silmeyin.
- Bayrak hakkı kaybında ipotekli alacaklı itirazının özel sonucunu uygulayın.
- TTK m.967 için 20 yıllık sicil hareketsizliğini tarihsel kayıttan doğrulayın.
- Bakanlık bilgisinin geminin yokluğu veya denizcilikte kullanılamazlığını desteklediğini kontrol edin.
- TTK m.967 uygulanacaksa gemi üzerinde ipotek veya intifa bulunmadığını teyit edin.
Resmî Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı TTK
- Türk Gemi Sicilleri Portalı
- Denizcilik Genel Müdürlüğü – Gemi Sicil
- Gemi Sicil Yönetmeliği
Sık Sorulan Sorular
Gemi sicilinden resen silinme ne demektir?
Kanuni şartlar oluştuğunda malik başvurusu olmaksızın sicil müdürlüğünce başlatılan silinme sürecidir.
Tescili baştan beri mümkün olmayan gemi kaydı silinebilir mi?
Evet. TTK m.966, esaslı tescil şartı bulunmadığı hâlde kaydedilmiş gemi için resen silinme sürecini düzenler.
Malik bulunamazsa nasıl bildirim yapılır?
TTK m.966’da Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, uygun görülen diğer gazete, varsa şirket internet sitesi ve ilan belgesinin ilgili yerlere asılması yoluyla ilan sistemi öngörülür.
İtiraz varken kayıt hemen silinir mi?
Hayır. İtirazın mahkemece yerinde olmadığına dair karar kesinleşmedikçe silinme tamamlanmaz.
İpotekli alacaklı bayrak kaybı nedeniyle silinmeye itiraz ederse ne olur?
Kayıt silinmez; geminin Türk Bayrağı çekme hakkını kaybettiği sicile tescil edilir.
20 yıl işlem görmeyen her gemi kaydı otomatik silinir mi?
Hayır. TTK m.967 için ayrıca geminin artık var olmadığı veya denizcilikte kullanılamayacak hâle geldiğine dair Bakanlık bilgisi ve diğer şartlar gerekir.
TTK 967’de ilan yapılması gerekir mi?
Şartlar tam oluşmuşsa mahkeme, m.966’daki ilan usulüne gerek olmaksızın silinmeye karar verebilir.
İpotekli gemide 20 yıllık özel silinme uygulanır mı?
Hayır. TTK m.967, gemi üzerinde ipotek veya intifa hakkı tescil edilmiş bulunmamasını arar.
Eski ipotek borcu ödendiyse otomatik silinmiş sayılır mı?
Hayır. Sicil kaydının ve ipoteğin hukuki durumunun ayrıca düzeltilmesi/fekki gerekir.
Resen silinme kararına karşı başvuru mümkün mü?
Sicil müdürlüğü kararları bakımından TTK m.993 ve ilgili yargısal denetim yolları somut işleme göre değerlendirilir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu rehber TTK m.966-967 ile bağlantılı m.33, m.964-965, m.984 ve UAB’nin güncel gemi sicili kaynakları kontrol edilerek hazırlanmıştır. Doğrulanmamış Yargıtay esas/karar numarası kullanılmamıştır.
Gemi sicilinden resen terkin, eski kayıtların düzeltilmesi, ipotek ve bayrak işlemleri Mersin’den Türkiye genelinde takip edilmektedir.
Gemi Sicili Terkin İşlemleri İçin İletişim
Son mevzuat ve kaynak kontrolü: 17 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
