Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan TARES’te Rehnedilebilir mi? 6750 m.5/1-d | 2026

6750 m.5/1-d hayvan rehni için ne düzenler?

6750 sayılı Kanun m.5/1-d hayvanları açıkça rehnedilebilir varlıklar arasında sayar. Böylece hayvancılık işletmeleri, çiftçiler ve Kanunun m.3 kapsamındaki diğer uygun taraflar, hayvan varlıklarını zilyetliği alacaklıya devretmeden finansman teminatı olarak kullanabilir.

Bu sistem özellikle süt ve besi işletmeleri açısından önemlidir. Hayvanın alacaklıya fiziksel teslimi ekonomik faaliyeti durduracağı için rehin, Sicile tescil edilerek kurulur; hayvan rehin verenin işletmesinde kalır ve üretim faaliyeti devam eder.

Ancak hayvanın işletmede bulunması tek başına mülkiyet ispatı değildir. Emanet, bakım, besi veya yetiştirme amacıyla üçüncü kişiye bırakılmış hayvanlar bulunabilir. Rehin verenin ilgili hayvan üzerinde mülkiyet veya rehin kurmaya yeterli hak sahibi olduğu kayıtlarla doğrulanmalıdır.

Hayvanların özel kayıt sistemleri ve kimlik numaraları bulunabildiği için TARES sözleşmesi hazırlanırken resmî tarım kayıtlarıyla uyum özellikle önem taşır. Sicilde farklı küpe numarası yazılması teminatın hangi hayvana ilişkin olduğu konusunda doğrudan uyuşmazlık yaratır.

Hangi hayvanlar TARES’te rehin konusu olabilir?

Kanun “hayvan” ifadesini kullanır ve yalnız büyükbaş veya küçükbaşla sınırlı bir liste oluşturmaz. Sığır, manda, koyun, keçi gibi çiftlik hayvanları; ticari faaliyetin konusu olan diğer hayvanlar da hukuki nitelik ve ilgili özel mevzuat dikkate alınarak m.5/1-d kapsamında değerlendirilebilir.

Bununla birlikte ekonomik amaçla işletilen hayvan ile kişisel evcil hayvanın Kanunun ticari finansman amacı içindeki yeri aynı değildir. 6750 rejiminden yararlanmak için taraf yapısının m.3’e uygun olması ve teminatın ticari/mesleki finansman ilişkisi içinde kurulması gerekir.

Damızlık, süt, besi veya üretim amacıyla tutulan hayvanlarda ekonomik değer farklı yöntemlerle hesaplanabilir. Aynı yaş ve türde iki hayvan dahi ırk, sağlık, verim, damızlık niteliği ve kayıt durumu nedeniyle farklı değere sahip olabilir.

Özel koruma altındaki, ticareti yasak veya özel izne tabi hayvanlarda genel m.5 hükmü tek başına işlem kurmaya yetmez. İlgili hayvan sağlığı, koruma ve ticaret mevzuatındaki yasaklar ayrıca uygulanır.

Küpe, çip veya resmî kimlik bilgisi neden kritik önemdedir?

6750 m.4/6 rehne konu varlığın ayırt edici özelliklerinin sözleşmede gösterilmesini ister. Hayvanlarda bu şart çoğu zaman resmî küpe numarası, mikroçip, pasaport veya kayıt numarası sayesinde güçlü biçimde yerine getirilebilir.

Büyükbaş hayvanda küpe numarası, ırk, cinsiyet, doğum tarihi/yılı, işletme numarası ve bulunduğu yer; küçükbaşta küpe ve sürü/işletme kayıtları; diğer türlerde ilgili kimliklendirme sistemi kullanılmalıdır. Yalnız “50 adet inek” yazılması, hangi 50 hayvanın rehinli olduğunu göstermez.

Sicildeki kimlik numarası ile Tarım ve Orman Bakanlığı kayıtları uyumlu olmalıdır. Hayvanın küpesinin değişmesi, kaybolması veya kayıt bilgilerinin güncellenmesi halinde TARES kaydının da hukuki ihtiyaç ölçüsünde güncelliği kontrol edilmelidir.

Rehin sözleşmesinin diğer zorunlu unsurları için 6750 m.4/6 rehberi incelenebilir.

Sürü halinde hayvan rehni nasıl kurulmalıdır?

Hayvancılık işletmelerinde tek tek hayvan yerine sürünün tamamı veya belirli bölümü teminat gösterilmek istenebilir. Bu durumda rehin kapsamındaki hayvanların bireysel kimlik numaraları mümkünse liste halinde sözleşmeye veya ekine bağlanmalıdır.

Sürü sürekli değişiyorsa doğum, satış, ölüm veya kesim nedeniyle rehinli hayvan sayısı dalgalanabilir. Sözleşme, tescil anındaki sabit kimlik listesine mi yoksa objektif kriterlerle tanımlanan belirli sürü havuzuna mı ilişkin olduğunu açıkça göstermelidir.

İşletme kayıtları, küpe listeleri, veteriner kayıtları, hayvan hareket bildirimleri ve muhasebe belgeleri rehinli sürünün izlenmesinde kullanılmalıdır. Alacaklı m.12 kapsamındaki denetim hakkını hayvan refahını ve işletmenin olağan faaliyetini bozmayacak şekilde kullanmalıdır.

Rehinli sürü sayısı veya ekonomik değeri kredi süresi içinde önemli ölçüde düşerse, sözleşmedeki kanuna uygun ek teminat mekanizmaları gündeme gelebilir. Fakat m.4/7 uyarınca rehin verenin tasarruf yetkisini mutlak biçimde kaldıran “hiçbir hayvan satılamaz” kaydı geçerli bir ayni yasak oluşturmaz.

Rehinli hayvanın doğurduğu yavru da teminata dahil olur mu?

6750 m.7, rehinli taşınır varlığın doğal ürünleri ve gelecekteki getirileri hakkında özel düzenleme içerir. Hayvanın doğurduğu yavru, doğal ürün kavramı bakımından bu hükümle birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle rehinli damızlık hayvandan doğan yavrunun teminat kapsamına etkisi, m.7 ve rehin sözleşmesinin kapsamı üzerinden belirlenmelidir. Rehinli sürüde doğan yavruların kimliklendirilmesi ve Sicil/işletme kayıtlarıyla ilişkilendirilmesi, sonradan hangi hayvanın teminat kapsamında olduğu tartışmasını azaltır.

Yavrunun satılması halinde satış bedelinin veya yerine geçen değerin rehin kapsamındaki durumu da m.7’nin ikame değer hükümleriyle birlikte incelenir. İşletme, doğum ve satış kayıtlarını rehin dosyasıyla bağlantılı tutmalıdır.

Alacaklı “yavru doğdu, otomatik benim oldu” şeklinde hareket edemez. Rehin mülkiyet değildir; temerrüt halinde mülkiyetin devri dahil haklar m.14’teki usule göre kullanılır.

Rehinli hayvan satılırsa rehin sona erer mi?

Rehin verenin tasarruf yetkisi m.4/7 gereğince sözleşmeyle mutlak biçimde kaldırılamaz. Ancak satışın rehin hakkına etkisi, m.7/3’teki iyi niyetli üçüncü kişi koruması ve m.9’daki üçüncü kişilere etki hükümleriyle birlikte değerlendirilir.

Hayvan ticaretinde resmî nakil ve kimlik kayıtları bulunduğu için alıcı ve satıcının işlem belgeleri önem taşır. Rehinli hayvanı satın alan üçüncü kişinin iyi niyetli olup olmadığı ve Sicil kaydının etkisi somut olayın şartlarına göre belirlenir.

Alacaklı açısından doğru risk yönetimi TARES kaydını doğru tutmak, hayvan kimliklerini izlemek, sürü hareketlerini periyodik kontrol etmek ve m.12’deki koruma hakkını kullanmaktır. Geçersiz satış yasağına güvenmek yeterli değildir.

Bu konuya ilişkin genel çerçeve için 6750 m.4/7 tasarruf yetkisi rehberi incelenebilir.

Rehinli hayvan ölür, hastalanır veya kesilirse ne olur?

Hayvan canlı bir varlık olduğu için fiziksel kayıp ve değer düşmesi riski makine veya alacaktan farklıdır. Ölüm halinde rehnin konusu fiilen ortadan kalkabilir; sigorta varsa tazminat, m.7 kapsamında teminat ilişkisi bakımından önem kazanır.

Hastalık, verim kaybı veya zorunlu kesim halinde hayvanın ekonomik değeri değişir. Rehin verenin m.12 kapsamındaki koruma yükümlülüğü, gerekli veteriner bakımı ve mevzuata uygun sağlık işlemlerinin ihmal edilmemesini gerektirir.

Zorunlu kesimden elde edilen et bedeli veya tazminatın rehin kapsamına etkisi, m.7’deki ikame mal/getiri hükümleri ve sözleşme yapısı üzerinden değerlendirilir. İşletme kayıtlarında ölüm, kesim ve bedel tahsilatı açık biçimde gösterilmelidir.

Hayvanın hastalık nedeniyle karantinaya alınması veya ticari hareketinin geçici olarak yasaklanması da teminatın paraya çevrilebilirliğini etkiler. Alacaklı yalnız kayıtlı piyasa değerine değil sağlık ve satış kabiliyetine de bakmalıdır.

Hayvan sigortası tazminatı rehin kapsamında mıdır?

6750 m.7, sigorta tazminatını rehinli taşınırın gelecekteki hukuki getirileri arasında teminat ilişkisi bakımından düzenler. Hayvan hayat sigortası, TARSİM veya başka poliçe kapsamında ölüm, hastalık veya afet nedeniyle tazminat doğarsa bu değer rehinle bağlantılı olarak değerlendirilir.

Rehin kurulurken poliçenin varlığı, sigortalı hayvan kimlikleri, lehtar bilgisi, teminat kapsamı, muafiyet ve prim durumu kontrol edilmelidir. Rehinli hayvan listesi ile sigorta poliçesindeki hayvan listesi farklıysa teminat açığı oluşabilir.

Sigorta tazminatı temel borcu kendiliğinden sona erdirmez. Tazminatın yeni hayvan alımında kullanılacağı, kredi borcuna mahsup edileceği veya başka biçimde yönetileceği Kanun ve sözleşmeye göre belirlenmelidir.

Hayvan rehni için değer tespiti nasıl yapılır?

Hayvanın değeri tür, ırk, yaş, cinsiyet, canlı ağırlık, süt verimi, damızlık niteliği, gebelik durumu, sağlık, soy kütüğü ve piyasa fiyatına göre değişebilir. Bu nedenle yalnız satın alma faturası uzun vadeli teminat değeri için yeterli değildir.

Rehin kurulmadan önce taraflar değer üzerinde anlaşabilir veya Ticari İşlemlerde Taşınır Varlıkların Değer Tespiti Hakkında Yönetmelik kapsamında değer tespiti yapılabilir. Temerrüt sonrasında değer tespiti ilgili Yönetmeliğin zorunlu usulüne göre yürütülür.

Sürü halinde rehin varsa tek hayvan fiyatının toplam hayvan sayısıyla çarpılması her zaman doğru sonuç vermez. Sürünün yaş dağılımı, verim grupları, sağlık durumu ve satış maliyetleri ayrıca dikkate alınmalıdır.

Piyasa fiyatları yem maliyetleri, hastalık riskleri ve bölgesel talep nedeniyle değişebilir. Uzun vadeli kredide periyodik değerleme teminat açığını erken tespit etmeye yardımcı olur.

Rehin veren hayvanları nasıl korumak zorundadır?

6750 m.12 rehinli taşınırın değerini koruma yükümlülüğünü ve alacaklının denetim hakkını düzenler. Hayvan bakımında yeterli yem, su, barınma, veteriner hizmeti ve zorunlu aşı/sağlık işlemleri bu yükümlülüğün somut görünümüdür.

Koruma yükümlülüğü hayvan refahı mevzuatındaki zorunlulukların yerine geçmez; onlara ek olarak teminat ilişkisinde önem taşır. Rehin veren, ekonomik değeri ciddi biçimde düşürecek ihmal veya kötü yönetimle alacaklının teminatını tehlikeye atmamalıdır.

Alacaklı denetim hakkını kullanırken işletmenin biyogüvenlik ve hayvan sağlığı kurallarına uymalıdır. Fiziki ziyaret yerine resmî kayıt, veteriner raporu ve güncel küpe listesi gibi araçlar da kullanılabilir.

Temerrüt halinde rehinli hayvanlar için hangi yol uygulanır?

Teminat altındaki borç ödenmezse 6750 m.14 ve ilgili Temerrüt Sonrası Haklar Yönetmeliği uygulanır. Şartları varsa rehinli taşınırın mülkiyetinin devri, alacağın varlık yönetim şirketine devri veya genel hükümler çerçevesindeki takip yolları gündeme gelebilir.

Hayvanların canlı ve bakım gerektiren varlık olması nedeniyle temerrüt sürecinde hızlı değer kaybı, besleme gideri, hastalık ve barındırma riski dikkate alınmalıdır. Mülkiyetin devri veya satış süreci hayvan sağlığı ve nakil mevzuatına da uygun yürütülmelidir.

Genel icra yolu kullanılacaksa İİK m.45 önce rehne başvurma kuralı ayrıca değerlendirilmelidir. Borçlu konkordatodaysa rehinli alacaklıların konkordatodaki durumu da önem taşır.

Uygulama kontrol listesi

Birinci adım, rehin verenin m.3 kapsamındaki sıfatı ve hayvan üzerindeki mülkiyetidir. İkinci adım, resmî kimlik/küpe ve işletme kayıtlarının doğrulanmasıdır. Üçüncü adım, rehin kapsamındaki hayvanların listelenmesi ve TARES’te ayırt edici bilgilerle kaydedilmesidir.

Dördüncü adım mevcut rehin, haciz ve diğer hakların araştırılmasıdır. Beşinci adım hayvanların sağlık ve gerçek ekonomik değerinin belirlenmesidir. Altıncı adım sigorta ve risk kapsamının kontrolüdür. Yedinci adım m.4/6’ya uygun sözleşme ve m.4/1 uyarınca tescildir.

Sekizinci adım doğum, ölüm, satış, kesim ve nakil hareketlerinin periyodik izlenmesidir. Dokuzuncu adım sürü değerinin kredi bakiyesiyle karşılaştırılmasıdır. Son adım borç sona erdiğinde Sicil kaydının m.15 uyarınca süresinde terkinidir.

Tescil masrafları ve mali istisnalar için TARES tescil masrafı rehberi, taraflar için 6750 m.3 rehberi incelenebilir.

Hayvanların başka işletmeye nakledilmesi rehin kaydını sona erdirir mi?

Hayvanın bakım, besi, mera veya satış hazırlığı amacıyla başka işletmeye nakledilmesi rehin hakkını kendiliğinden sona erdirmez. Rehin, TARES Sicilinde kayıtlı ayni teminat olarak devam eder; ancak hayvanın yeni bulunduğu işletme, nakil belgesi ve kimlik kaydı güncel tutulmalıdır. Fiziksel yer değişikliği nedeniyle hangi hayvanın rehinli olduğunun izlenemez hale gelmesi m.4/6’daki ayırt edicilik ve m.12’deki koruma amacıyla bağdaşmaz.

Nakil sırasında hayvanın üçüncü kişiye bakım amacıyla bırakılması mülkiyet devri değildir. Buna karşılık satış ve mülkiyet devri gerçekleşiyorsa m.7/3 ve m.9 hükümleri ayrıca uygulanır. Rehinli sürünün farklı işletmelere dağılması, alacaklının kontrolünü zorlaştıracağından sözleşmede bildirim ve kayıt paylaşımı yükümlülüğü açık biçimde düzenlenebilir.

Hayvanın verim kaybı teminat değerini nasıl etkiler?

Süt veriminin düşmesi, damızlık niteliğinin kaybı, yaşlanma, kronik hastalık veya üreme problemi hayvanın ekonomik değerini azaltabilir. Hayvan fiziksel olarak varlığını korusa bile krediye karşı gerçek teminat değeri düşebilir. Bu nedenle yalnız küpe listesinin güncel olması yeterli değildir; sağlık ve üretim verileri de uzun vadeli finansmanda izlenmelidir.

Değer kaybı önemli seviyeye ulaştığında alacaklı m.12 kapsamındaki koruma araçlarını ve sözleşmedeki kanuna uygun ek teminat hükümlerini kullanabilir. Ancak hayvanın doğal yaşlanması veya olağan verim değişimi tek başına rehin verene kusur isnadı için yeterli değildir; somut bakım yükümlülüğü ve ekonomik etki ayrıca değerlendirilmelidir.

Resmî kaynaklar

• T.C. Ticaret Bakanlığı – Taşınır Rehni
• T.C. Ticaret Bakanlığı – Taşınır Rehni Mevzuatı
• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

Büyükbaş, küçükbaş ve diğer ekonomik hayvanlar 6750 m.5/1-d kapsamında TARES’te rehnedilebilir. Sağlam bir hayvan rehni için resmî kimlik, mülkiyet, sürü hareketleri, yavrular, sağlık, sigorta, değer ve temerrüt sürecinin Sicil kaydıyla birlikte düzenli yönetilmesi gerekir.