Gemi Siciline İtiraz Kaydı Nasıl Konulur? İhtiyati Tedbir, Muvafakat ve Tehlike İspatı | TTK 976 (2026)

Kısa ve Net Cevap

TTK m.976’ya göre TTK m.975 kapsamındaki yanlış gemi sicili kayıtlarında, sicilin doğru olmadığına ilişkin bir itiraz kaydı konulabilir. İtiraz kaydı, kaydın düzeltilmesiyle hakkı zedelenecek kişinin muvafakatiyle veya ihtiyati tedbir kararı üzerine tescil edilir. Amaç, düzeltme davası sonuçlanıncaya kadar sicilin çekişmeli olduğunu üçüncü kişilere görünür kılmaktır.

Kanun, itirazın ihtiyati tedbir yoluyla tescili için hakkın tehlikede olduğunun ayrıca yaklaşık ispatını aramaz. Bu özel hüküm, gemi sicilindeki yanlış kayıt üzerinden iyi niyetli üçüncü kişilerin TTK m.983 kapsamında hak kazanması riskine karşı hızlı koruma sağlar. İtiraz kaydı, gerçek hak sahibini doğrudan malik veya ipotekli alacaklı hâline getirmez; sicil kaydının doğruluğunu çekişmeli hâle getirir.

1. Gemi Siciline İtiraz Kaydı Nedir?

İtiraz kaydı, mevcut gemi sicili kaydının gerçek hukuki durumu yansıtmadığı iddiasını sicil üzerinde görünür hâle getiren koruma aracıdır. Sicil kaydı silinmez; ancak üçüncü kişiler kaydın doğruluğunun çekişmeli olduğunu görür.

TTK m.976, itirazı TTK m.975’teki sicil düzeltme istemleriyle bağlantılı olarak düzenler. Mülkiyet, gemi ipoteği, ipotek üzerindeki hak, intifa hakkı veya belirli tasarruf sınırlamalarında kayıt gerçeğe aykırıysa itiraz mekanizması kullanılabilir.

İtirazın temel işlevi, düzeltme davası uzun sürerken üçüncü kişilerin yanlış sicile dayanarak yeni hak edinmesi riskini azaltmaktır. Bu nedenle itiraz kaydı, sicil uyuşmazlığında yalnız usulî bir not değil, maddi hak korumasının merkezinde yer alır.

2. Hangi Yanlış Sicil Kayıtlarında İtiraz Konulabilir?

TTK m.976, m.975 kapsamındaki uyuşmazlıklara bağlıdır. Sicilde yanlış malik bulunması, gerçek ipotekli alacaklının hiç yazılmaması, ipotek derecesi veya sahibi konusunda hata, intifa hakkının haksız silinmesi veya kanunda belirtilen tasarruf sınırlamasının yanlış gösterilmesi buna örnek olabilir.

Basit yazım hatası ile maddi hak uyuşmazlığı ayrılmalıdır. Gemi adındaki harf hatası veya şirket unvanındaki açık maddi yanlış idari şekilde düzeltilebilirken, “gerçek malik kim?” sorusu çekişmeliyse itiraz kaydı anlam kazanır.

Yanlış kaydın türü, itirazın kapsamını da belirler. İtiraz metni belirsiz bırakılmamalı; hangi kayıt veya hakkın doğruluğuna itiraz edildiği açık biçimde gösterilmelidir.

3. Hakkı Etkilenecek Kişinin Muvafakatiyle İtiraz Nasıl Konulur?

TTK m.976, itiraz kaydının kaydın düzeltilmesiyle hakkı zedelenecek kişinin muvafakati üzerine tesciline izin verir. Taraflar uyuşmazlığın varlığını kabul ediyor fakat nihai düzeltme için belge, mahkeme kararı veya başka bir işlem bekliyorsa muvafakat pratik bir koruma sağlayabilir.

Muvafakat veren kişinin sicildeki hakkı üzerinde tasarruf yetkisi bulunmalıdır. Şirket adına muvafakat veriliyorsa temsil yetkisi ve imza şekli kontrol edilir. Vekâleten işlem yapılıyorsa vekâletnamenin kapsamı sicil işlemini karşılamalıdır.

Muvafakat, nihai düzeltme onayıyla aynı şey değildir. Taraf yalnız itirazın sicile konulmasına izin verip gerçek hakkın kime ait olduğu konusundaki iddiasını sürdürebilir. Metin hazırlanırken kapsam bu nedenle açık yazılmalıdır.

4. İhtiyati Tedbir Kararıyla Gemi Siciline İtiraz Nasıl Konulur?

Tarafın muvafakati yoksa hak iddiasında bulunan kişi mahkemeden itirazın tesciline yönelik ihtiyati tedbir talep edebilir. Mahkeme kararı sicil müdürlüğüne sunulduğunda itiraz kaydı yapılır.

Tedbir talebinde gerçek hak iddiasının dayanağı belgeler açıkça sunulmalıdır. Mülkiyet iddiasında satış/inşa sözleşmesi, teslim, ödeme veya yabancı sicil belgesi; ipotek uyuşmazlığında kredi ve ipotek belgeleri, tescil başvuruları veya fek yazıları önem taşıyabilir.

Mahkemenin verdiği tedbirin sicilde uygulanabilir ve tereddütsüz olması gerekir. Hangi gemi, hangi kayıt ve hangi hak bakımından itiraz konulacağı karar sonucunda açıkça gösterilmelidir.

5. İhtiyati Tedbir İçin Hakkın Tehlikede Olduğunu Ayrıca İspatlamak Gerekir mi?

TTK m.976 bu konuda özel bir düzenleme getirir: itirazın tescili amacıyla ihtiyati tedbir istenirken hakkın tehlikede olduğunun ayrıca yaklaşık ispatı aranmaz. Bu kural, genel ihtiyati tedbir mantığına göre önemli bir kolaylıktır.

Bunun nedeni, yanlış sicil kaydının varlığının kendisinin üçüncü kişi kazanımı riski yaratmasıdır. Sicilde yanlış malik görünen kişi satış veya ipotek işlemi yapabilir; üçüncü kişi de TTK m.983’teki sicile güven korumasını ileri sürebilir.

Özel kural, hak iddiasının hiç belgelenmesine gerek olmadığı anlamına gelmez. Talep sahibinin m.975 kapsamındaki bir düzeltme hakkının bulunduğunu ve itirazın hangi kayda ilişkin olduğunu mahkemeye ortaya koyması gerekir.

6. İtiraz Kaydı İyi Niyetli Üçüncü Kişileri Nasıl Etkiler?

TTK m.983, sicilin içeriğine güvenerek hak kazanan iyi niyetli üçüncü kişiyi belirli şartlarla korur. Sicilde itiraz kaydı bulunması, üçüncü kişiye kaydın doğruluğunun çekişmeli olduğunu açıkça gösterir.

Bu nedenle itiraz görüldüğü hâlde gemiyi veya ipoteği devralan kişi, “sicilin yanlış olabileceğini bilmiyordum” savunmasını aynı güçle ileri süremez. İtirazın kapsamı ve işlem tarihindeki sicil görünümü somut olayda belirleyici olur.

İtiraz sadece ilgili kayda yönelir. Bir malik kaydına itiraz bulunması geminin diğer bütün kayıtlarını otomatik olarak hükümsüz hâle getirmez. Üçüncü kişi hangi hakka ilişkin itiraz bulunduğunu incelemelidir.

7. İtiraz Kaydı ile Sicil Düzeltme Davası Arasındaki Fark Nedir?

TTK m.975 düzeltme istemi nihai olarak sicilin gerçek hukuki duruma uygun hâle getirilmesini amaçlar. TTK m.976 itirazı ise bu sonuç ortaya çıkıncaya kadar sicilin doğruluğunun çekişmeli olduğunu görünür kılar.

Dolayısıyla itiraz kaydı gerçek malikin adını doğrudan malik hanesine yazmaz veya ipoteği kendiliğinden başka kişiye devretmez. Düzeltme için taraf muvafakati veya kesinleşmiş yargısal sonuç gerekir.

TTK 975 gemi sicili düzeltme rehberi, nihai düzeltme talebinin kapsamını ve zamanaşımı bulunmadığını ayrıntılı açıklar.

8. İtiraz Kaydı Talebinde Hangi Belgeler Hazırlanmalıdır?

İlk belge güncel gemi sicil örneğidir. Yanlış olduğu ileri sürülen kayıt net biçimde işaretlenmelidir. Ardından gerçek hak iddiasını destekleyen sözleşme, mahkeme kararı, ödeme/teslim belgesi, şirket yetki kaydı, yabancı sicil belgesi veya diğer deliller dosyaya eklenir.

TTK m.973 kapsamında haklı menfaat gösterilerek sicil dayanak belgeleri incelenebilir. Yanlış kaydın hangi belgeye dayanarak yapıldığı tespit edilirse tedbir ve düzeltme talebinin hukuki zemini daha net kurulabilir.

Üçüncü kişi işlem riski varsa ilan, broker yazışması, satış görüşmesi, finansman başvurusu veya devam eden tescil istemi gibi belgeler de dosyaya konulabilir. Her ne kadar m.976 tehlikenin ayrıca yaklaşık ispatını aramasa da bu belgeler mahkemeye somut olayın aciliyetini gösterebilir.

9. Gemi Sicilindeki İtiraz Kaydı Nasıl Sona Erer veya Kaldırılır?

İtirazın dayanağı ortadan kalktığında sicilde sonsuza kadar kalması amaçlanmaz. Düzeltme tamamlandığında, hak iddiası reddedildiğinde veya tedbir sona erdiğinde ilgili kayıtların buna göre güncellenmesi gerekir.

TTK m.982, ihtiyati tedbire dayanan itiraz ve şerhlerin tedbirin sona ermesi veya ortadan kalkmasıyla bağlantılı sonucunu düzenler. Sicil müdürlüğüne kesinleşmiş karar veya gerekli muvafakat sunularak kayıt son duruma uygun hâle getirilmelidir.

İtirazın kaldırılması da üçüncü kişi işlem güvenliğini etkilediği için, yalnız tarafların sözlü beyanıyla değil kanunun aradığı belge ve yetkilerle yapılmalıdır.

10. Yargıtay Kararları Gemi Sicili İtirazında Nasıl Kullanılmalıdır?

İçtihat araştırmasında itirazın hangi maddi hak uyuşmazlığına dayandığı belirlenmelidir. Malik kaydı, ipotek, intifa veya tasarruf sınırlaması uyuşmazlıkları farklı delil ve maddi hukuk sorunları doğurur.

Bu yazıda doğrulanmamış Yargıtay esas/karar numarası kullanılmamıştır. Somut dosyada tam karar resmî Yargıtay/UYAP kaynağından doğrulanmalı; karar tarihinde yürürlükteki TTK ve sicil kaydının durumu kontrol edilmelidir.

Özellikle iyi niyetli üçüncü kişi kazanımına ilişkin kararlar incelenirken işlem tarihinde sicilde itiraz bulunup bulunmadığı mutlaka karşılaştırılmalıdır.

11. Gemi Siciline İtiraz Kaydı Kontrol Listesi

• Güncel sicil örneğini alın ve yanlış kaydı belirleyin.
• Uyuşmazlığın TTK m.975 kapsamında olduğunu doğrulayın.
• Gerçek hak iddiasının belgelerini toplayın.
• Muvafakatle itiraz mümkünse yetkili hak sahibinden uygun belge alın.
• Muvafakat yoksa ihtiyati tedbir talebini hazırlayın.
• Tedbir kararında gemi ve itiraz konusu kaydın açıkça tanımlanmasını sağlayın.
• TTK m.976’daki tehlike ispatına ilişkin özel kuralı doğru uygulayın.
• Devam eden satış veya ipotek başvurularını araştırın.
• İtiraz tescil edildikten sonra güncel sicil örneği alın.
• Nihai düzeltme veya dava sonucu sonrası itiraz kaydının akıbetini takip edin.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
• T.C. UAB Türk Gemi Sicilleri Portalı
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Gemi Sicil
• Gemi Sicil Yönetmeliği

Sık Sorulan Sorular

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.

Bu rehber TTK m.976 ile bağlantılı m.973-975, m.982 ve m.983 hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Doğrulanmamış Yargıtay esas/karar numarası kullanılmamıştır.

Gemi siciline itiraz, sicil düzeltme, mülkiyet ve ipotek uyuşmazlıkları Mersin’den Türkiye genelinde takip edilmektedir.

Gemi Sicili İtirazı İçin İletişim

Son mevzuat ve kaynak kontrolü: 17 Eylül 2026.

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →