Gemi Yapım ve Onarım Teknik Standartlarına Aykırılık Cezası 2026 | 20 Bin–200 Bin TL

2026 Düzenlemesinin Hukuki Dayanağı

Gemi yapım, bakım, tadilat ve onarım teknik standartlarına ilişkin idari yaptırımlar, 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni düzenleme, gemi veya deniz aracında yapılan yapısal ve teknik işlemlerin yalnız ticari sözleşmeye değil, kamu emniyeti bakımından bağlayıcı standartlara da uygun olmasını yaptırım güvencesine bağlar.

Gemi yapım ve onarımında gövde, kaynak, makine, elektrik, boru, yangın, stabilite, kaplama ve farklı teknik sistemler birlikte çalışır. Bir alandaki hatanın seyir ve can güvenliği üzerinde zincirleme etkisi olabilir. Bu nedenle proje, malzeme, işçilik ve test kayıtları birlikte değerlendirilir.

Resmî değişiklik metni TBMM – 7590 sayılı Kanun sayfasında yayımlanmıştır. Tersane işletme izni kapsamı için Tersane İşletme İzni ve Kapsam Cezası 2026; izinsiz tesis faaliyeti için İzin Belgesiz Tersane Cezası 2026 yazılarımız ayrıca incelenebilir.

Gemi Yapım ve Onarım Teknik Standardı Nedir?

Teknik standart; geminin tasarım, malzeme, imalat, montaj, test ve kabul süreçlerinde uyulması gereken kurallar bütünüdür. Bu kurallar gemi tipi, boyu, kullanım amacı, klas statüsü, sefer bölgesi ve ulusal/uluslararası düzenlemelere göre değişebilir.

Bir gemi onarımında yalnız “iş çalışıyor mu?” yaklaşımı yeterli değildir. Örneğin yeni monte edilen borunun malzemesi, basınç sınıfı, kaynak yöntemi ve test sonucu uygun olmalıdır. Yapısal sac değişiminde plaka kalitesi, kalınlık, kaynak prosedürü ve kontrol kayıtları birlikte değerlendirilir.

Teknik standardın kaynağı proje onayı, Bakanlık düzenlemesi, klas kuralları, üretici talimatı veya ilgili uluslararası sözleşme olabilir. Hangi standardın bağlayıcı olduğu somut gemi ve işlem üzerinden belirlenmelidir.

20.000–200.000 TL Ceza Hangi Durumda Uygulanır?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili teknik standart ihlalinde kanuni alt sınır 20.000 TL, üst sınır 200.000 TL‘dir. Onaylı teknik şartlara aykırı imalat veya onarım, zorunlu testlerin yapılmaması, malzeme ve işçilik belgelerinin mevzuata aykırı tutulması, proje dışı uygulama veya teknik kayıt yükümlülüğünün ihlali bu grupta değerlendirilebilir.

Ceza miktarı 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/2 uyarınca kabahatin haksızlık içeriği, failin kusuru ve ekonomik durumu dikkate alınarak belirlenmelidir. Güvenliği etkilemeyen sınırlı kayıt eksikliği ile ana taşıyıcı yapının onaysız değiştirilmesi aynı ağırlıkta değildir.

İdari kararda hangi teknik standardın ihlal edildiği, gemi kimliği, iş emri, proje veya kontrol kaydı gösterilmelidir. “Standarda aykırı onarım” şeklindeki genel ifade teknik denetim bakımından yeterli değildir.

Metre Başına 500–5.000 TL Hesap Ne Zaman Gündeme Gelir?

Kanunda bazı ayrı gemi yapım, tadilat veya onarım fiilleri için geminin boyuna bağlı 500 TL ile 5.000 TL arasında metre başına hesaplanan yaptırım halleri bulunmaktadır. Bu özel hesap yöntemi sabit 20.000–200.000 TL aralığının yerine geçen veya ayrı fiile bağlanan hukuki düzenlemeye göre uygulanır.

Örneğin gemi boyu 30 metre ise ilgili alt bentte birim tutar 1.000 TL/metre olarak belirlenmişse matematiksel sonuç 30.000 TL olur. Ancak hangi birim tutarın kullanılacağı fiilin girdiği özel hükme göre belirlenmelidir; idare her durumda 5.000 TL/metre uygulayamaz.

Gemi boyu da resmî tescil, ölçüm veya teknik belgeden alınmalıdır. Broşür, satış ilanı veya model adı hukuki hesap için yeterli değildir. Sabit aralık ve metre başı ceza aynı fiilde ancak kanun açıkça izin veriyorsa birlikte değerlendirilebilir.

Onaylı Proje ve Fiilî Uygulama

Yeni gemi inşasında veya önemli tadilatta onaylı proje, sahadaki üretimin temel referansıdır. Kaynak, kesim, açıklık, bölme, makine yerleşimi veya başka yapısal unsur proje dışına çıkarılmışsa değişiklik resmî süreçten geçirilmelidir.

Saha ekibi “uygulamada daha kolay” olduğu gerekçesiyle ana yapısal detayı kendiliğinden değiştiremez. Proje revizyonu gereken durumda teknik sorumlu, klas veya yetkili makam onayı alınmalıdır.

Revizyonlar numaralandırılmalı, eski çizimler sahadan çekilmeli ve hangi tarihten itibaren yeni sürümün geçerli olduğu kaydedilmelidir. Aynı projede iki farklı çizim sürümü kullanılması ciddi imalat hatası yaratabilir.

Malzeme Sertifikaları ve İzlenebilirlik

Gövde sacı, profil, boru, valf, kablo, yangın ekipmanı ve başka kritik malzemelerde sertifika veya uygunluk belgesi aranabilir. Malzeme sahaya geldiğinde proje ve satın alma şartıyla eşleştirilmelidir.

Sertifikalı malzemenin etiketi sökülüp başka malzemeye aktarılmamalıdır. Kesilen sac veya profil parçalarında gerektiğinde ısı/lot numarası izlenebilir tutulmalıdır.

Muadil malzeme kullanılacaksa teknik eşdeğerlik ve onay süreci tamamlanmadan üretime alınmamalıdır. Piyasada bulunmaması, daha düşük sınıf malzemeyi otomatik uygun hâle getirmez.

Kaynak ve Yapısal İşçilik

Gemi yapım ve onarımında kaynak prosedürü, kaynakçı yeterliliği ve tahribatsız muayene önemli teknik güvenlik unsurlarıdır. Uygun olmayan kaynak; çatlak, gözenek, eksik nüfuziyet veya yapısal zayıflık yaratabilir.

Kaynakçı yalnız genel deneyimine göre değil, ilgili malzeme, pozisyon ve prosedür kapsamındaki yetkisine göre görevlendirilmelidir. Kaynak prosedürü değiştirildiğinde yeni yeterlilik şartı doğabilir.

Kontrol sonuçları kaynak haritasıyla ilişkilendirilmeli; reddedilen kaynak onarıldığında tekrar muayene edilmelidir. Sadece son görüntünün fotoğrafı yeterli kalite kaydı değildir.

Makine, Elektrik ve Boru Sistemleri

Ana makine, yardımcı makineler, yakıt, sintine, yangın, dümen ve elektrik sistemlerindeki değişiklikler gemi emniyetini doğrudan etkiler. Orijinal kapasite veya sistem mantığını değiştiren onarımlar proje ve test kontrolüne tabi olabilir.

Yakıt borusunda uygun olmayan malzeme veya bağlantı kullanılması yangın riskini artırır. Elektrik panolarında koruma değerlerinin değiştirilmesi ise kısa devre ve yangın güvenliğini etkileyebilir.

Onarım sonrası basınç testi, izolasyon testi, fonksiyon testi ve deniz denemesi gibi kontroller ilgili işe göre uygulanmalıdır. Test yapılmadan “çalışıyor” kabulü yeterli değildir.

Tadilat ve Dönüşüm Projeleri

Geminin kullanım amacının değişmesi, boyutunun uzatılması, üst yapı eklenmesi, motor gücünün değiştirilmesi veya yük/yolcu kapasitesinin artırılması önemli tadilat sayılabilir. Bu değişiklikler stabilite, yangın, tahliye ve yapısal dayanım hesaplarını etkiler.

Geminin küçük görünen bir bölümüne ek ağırlık konulması bile ağırlık merkezini değiştirebilir. Proje değişiklikleri bütün gemi emniyeti üzerinden değerlendirilmelidir.

Onay gerektiren tadilat tamamlandıktan sonra eski sertifika ve teknik belgelerle uzun süre faaliyete devam edilmemelidir. Belgeler yeni konfigürasyona göre güncellenmelidir.

Kontrol, Test ve Kabul Kayıtları

Teknik işin tamamlanması ile kabul edilmesi aynı şey değildir. Sorumlu mühendis, kalite birimi, klas sörveyörü veya yetkili makamın kontrolü gereken işler bu onaylar tamamlanmadan kapatılmamalıdır.

Test raporunda cihaz, tarih, test değeri, kabul kriteri ve sonucu bulunmalıdır. Başka gemiye ait raporun şablon olarak kullanılıp değiştirilmemesi ciddi kayıt riski yaratır.

Elektronik imzalı veya dijital raporlarda sürüm kontrolü yapılmalı; sonuç sonradan değiştirilirse değişiklik geçmişi korunmalıdır.

Tersane ve Gemi Sahibi Sorumluluğu

Tersane işin teknik standartlara uygun imalat ve onarımından kendi görevi ölçüsünde sorumludur. Gemi sahibi veya işletmeci de onaysız değişiklik talep etmemeli ve gemiyi gerekli kontroller tamamlanmadan işletmeye almamalıdır.

Gemi sahibinin “ucuz çözüm” istemesi teknik standardı ortadan kaldırmaz. Tersane güvenli olmayan talebi reddetmeli ve uygun alternatif önermelidir.

Alt yüklenicinin yaptığı kaynak veya elektrik işi de ana proje ve kalite sistemine tabi olmalıdır. Alt yüklenici kullanımı ana tersanenin koordinasyon sorumluluğunu otomatik kaldırmaz.

Teknik Uygunsuzluk Sonradan Tespit Edilirse

Gemi teslim edildikten sonra yapım veya onarım hatası bulunursa risk düzeyine göre geminin işletmesi sınırlandırılabilir, onarım planı hazırlanabilir veya ilgili makam/klas bilgilendirilebilir. Emniyet kritik kusur gizlenmemelidir.

Hatanın hangi gemileri etkileyebileceği seri üretim veya ortak iş prosedürü üzerinden taranmalıdır. Aynı kaynak prosedürüyle çok sayıda gemi üzerinde işlem yapıldıysa diğer projeler de incelenebilir.

Düzeltici faaliyet önceki teknik ihlali otomatik olarak ortadan kaldırmaz; ancak güvenlik riskini sonlandırır ve uyum dosyasında gösterilmelidir.

Denetimde Hangi Belgeler İncelenir?

İtirazda Kontrol Edilecek Noktalar

İlk olarak ihlal edilen teknik standardın kaynağı ve somut iş belirlenmelidir. İkinci olarak fiilin 20.000–200.000 TL sabit aralığa mı yoksa metre esaslı ayrı yaptırım bendine mi girdiği tespit edilmelidir.

Metre esaslı hesap varsa resmî gemi boyu ve birim tutar kontrol edilmelidir. Sabit aralıkta ise 5326 m.17/2 ölçütlerinin kararda nasıl uygulandığı incelenir.

Proje revizyonu, malzeme sertifikası, test raporu ve teslim kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Sonradan onarım yapılmış olması geçmiş uygunsuzluğu otomatik kaldırmaz.

Tersane ve Onarım Kuruluşları İçin 12 Maddelik Uyum Listesi

1. Her işte geçerli proje sürümünü sahada tek kaynak yapın.
2. Malzeme sertifikalarını lot/ısı numarasıyla izleyin.
3. Kaynakçı ve prosedür yeterliliklerini iş öncesi kontrol edin.
4. NDT ve test planını iş emrine bağlayın.
5. Proje dışı değişikliği yazılı onay olmadan uygulamayın.
6. Alt yüklenicileri aynı kalite sistemine dahil edin.
7. Makine ve elektrik değişikliklerinde fonksiyon testini tamamlayın.
8. Tadilatın stabilite ve yangın etkisini değerlendirin.
9. Test raporlarında cihaz ve kabul kriterini yazın.
10. Metre esaslı cezalarda resmî gemi boyunu esas alın.
11. Teknik kusur bulunursa benzer projeleri risk taramasına alın.
12. Denetim dosyasında proje, malzeme, işçilik ve test kayıtlarını birlikte tutun.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Gemi yapım ve onarım teknik standart cezası kaç TL?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili sabit yaptırım grubunda 20.000 TL’den 200.000 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilir.

2. Metre başına ceza da var mı?

Evet. Kanunda belirli ayrı fiiller için gemi boyuna göre 500–5.000 TL/metre hesaplanan yaptırım halleri vardır.

3. İki ceza her zaman birlikte mi uygulanır?

Hayır. Önce somut fiilin hangi kanuni bende girdiği belirlenmelidir; otomatik toplama yapılamaz.

4. Proje dışı küçük değişiklik yapılabilir mi?

Onay gerektiren teknik değişikliklerde resmî revizyon süreci tamamlanmalıdır.

5. Malzeme sertifikası neden önemlidir?

Kullanılan malzemenin kalite, sınıf ve izlenebilirliğini doğrular.

6. Alt yüklenici hatasında tersane sorumsuz mu?

Hayır. Ana tersanenin koordinasyon ve kalite sistemi sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.

7. Onarım sonrası test yapılması zorunlu mu?

İlgili teknik standart test öngörüyorsa iş test tamamlanmadan kabul edilmemelidir.

8. Ceza aralığında tutar nasıl belirlenir?

5326 m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınır.

9. Gemi boyu hangi belgeden alınır?

Resmî tescil, ölçüm veya teknik belgedeki uzunluk değeri esas alınmalıdır.

10. Sonradan kusuru onarmak cezayı kaldırır mı?

Hayır. Düzeltme emniyet riskini giderir; önceki ihlal ayrıca değerlendirilir.

11. Teknik standardı gemi sahibi değiştirebilir mi?

Hayır. Kamu ve emniyet standardı tarafların ticari anlaşmasıyla ortadan kaldırılamaz.

12. Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Temel kaynak: 7590 sayılı Kanun – TBMM, m.29 ile 655 sayılı KHK’ya eklenen m.28/A; sabit ceza aralığında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17.

İlgili içerikler: tersane işletme izni kapsam cezası, gemi çelik kalınlık/sualtı sörvey cezası.