Genetik Örneğin Kimlik Bilgileri Verilmeden Bilirkişiye Teslimi Talep Dilekçesi | CMK 79/2 Word

Genetik incelemede örneğin kimlik bilgileri verilmeden bilirkişiye teslimi talep dilekçesi, moleküler genetik incelemeye gönderilecek biyolojik bulgunun üzerinde veya sevk evrakında kişinin adı, soyadı, adresi ya da doğum tarihi bulunduğu saptandığında kullanılır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 79/2. maddesi, incelenecek bulgunun bilirkişiye bu dört kimlik alanı bildirilmeden verilmesini emreder. Beden Muayenesi Yönetmeliği’nin 13. maddesi ise dosya makamının güvenli ve gizli bir kayıt sistemi kurmasını, açık kimlik yerine kod uygulamasını ve örneklerin karışmasını önleyecek tedbirleri almasını zorunlu kılar.

Bu başvuru, genetik incelemeyi kendiliğinden kaldırmayı veya örneği kimliği belirsiz hâle getirmeyi amaçlamaz. Kimlik ile örnek kodu arasındaki eşleştirme dosyayı yürüten yetkili makamda güvenli biçimde korunur; bilirkişiye ise incelemenin kanuni amacı, örnek türü, karşılaştırma grubu, mühür bilgisi ve tekil kod iletilir. Böylece hem doğru örnek üzerinde inceleme yapılır hem de bilirkişinin açık kimliğe erişmesi önlenir.

Kısa ve kesin cevap

CMK m.79/2’nin son cümlesi, incelenecek bulgunun bilirkişiye ilgilinin adı ve soyadı, adresi ve doğum tarihi bildirilmeden verilmesini emreder. Bu nedenle laboratuvara giden örnek etiketi, sevk yazısı, teslim-tesellüm formu ve elektronik kabul kaydı bu dört kimlik alanını içermemelidir. Yönetmelik m.13, bu alanların yerine bir kod sistemi uygulanmasını ve kod ile açık kimlik arasındaki eşleştirme kaydının güvenli tutulmasını düzenler.

Kanun “kimliksiz teslim” derken örneğin hangi dosyaya veya karşılaştırma grubuna ait olduğunun kaybedilmesini istemez. Örnek; tekil kod, örnek türü, mühür numarası, teslim tarihi, kararın kanuni amacı ve gerekli karşılaştırma bilgisiyle izlenir. Açık kimliği koda bağlayan anahtar dosyayı yürüten hâkimlik, mahkeme veya Cumhuriyet başsavcılığının güvenli kayıt sisteminde kalır; bilirkişiye gönderilen pakete eklenmez.

Sevk belgesinde kimlik bilgisi fark edildiğinde dilekçe mümkünse teslimden önce sunulur. Örnek laboratuvara ulaşmışsa, teslim tarihi ile erişen kişiler saptanır; analiz başlamadan yeni kodlu sevk belgesi düzenlenir ve açık kimlik içeren belgenin inceleme dosyasından ayrılması istenir. Analiz başladıysa gerçekleşen erişim saklanmaz veya varsayımla büyütülmez; kimlerin hangi kayda eriştiği, hangi işlemlerin yapıldığı ve hangi düzeltici tedbirlerin alındığı resmî tutanakla belirlenir.

CMK 79/2’nin kesin kuralı

CMK m.78, moleküler genetik incelemenin yalnız soybağının veya elde edilen bulgunun şüpheli, sanık ya da mağdura ait olup olmadığının tespiti için zorunlu olması hâlinde yapılmasına izin verir. Alınan örnekler üzerinde bu amaçların dışında tespit yapılması yasaktır. CMK m.79/1 ise incelemeye yalnız hâkimin karar verebileceğini ve kararda görevlendirilen bilirkişinin gösterileceğini düzenler. İkinci fıkra; bilirkişinin kurumsal bağımsızlığını, yasak incelemelerin ve yetkisiz erişimin önlenmesini ve bulgunun kimlik bilgileri bildirilmeden verilmesini birbirini tamamlayan güvenceler olarak kurar.

Kanunun saydığı alanlar nettir: ad, soyad, adres ve doğum tarihi. Bu bilgiler yalnız örnek kabının üzerinde değil, bilirkişinin erişeceği bütün belgelerde ve elektronik ekranlarda denetlenmelidir. Kap üzerindeki etiket kodlu olsa bile laboratuvara gönderilen üst yazıda ad-soyad bulunması m.79/2’deki amacı karşılamaz. Aynı şekilde sevk yazısı kodlu olduğu hâlde, pakete kimlik fotokopisi veya adres içeren hastane formu eklenmesi de bilirkişiye açık kimlik taşır.

Yönetmeliğin 13. maddesi kanundaki kuralı uygulama adımlarına dönüştürür. Hâkimlikler, mahkemeler ve Cumhuriyet başsavcılıkları gizliliği sağlamak ve karışıklığı önlemek için gerekli tedbirleri alır. Güvenli ve gizli bir kayıt sistemi belirlenir; bedeninden örnek alınan kişinin adı, soyadı, adresi ve doğum tarihi yerine kod uygulanır. Bu görev yalnız laboratuvarın değildir. Kodu ve teslim paketini hazırlayan dosya makamı, kimlikten arındırma işleminin ilk sorumlusudur.

Yönetmelik m.21 ayrıca alınan, muhafaza edilen, nakledilen ve incelenen örneklerin değiştirilmemesi ve dış koşullardan etkilenip bozulmaması için savcılık, kolluk, sağlık kuruluşu ve bilirkişinin gerekli tedbirleri almasını ister. Kimlikten arındırma, muhafaza zincirini ortadan kaldırmaz. Tam tersine, açık kimlik yerine tekil kod; mühür, tarih-saat ve görevli imzalarıyla birlikte kullanıldığında hem gizliliği hem örneğin değişmediğinin denetlenmesini sağlar.

Kod sistemi nasıl kurulmalıdır?

Kod her örnek için tekil olmalı ve başka bir kişi ya da dosyayla karışmayacak biçimde üretilmelidir. Kodun kendisi adın baş harfleri, doğum tarihi, T.C. kimlik numarası veya açık dosya açıklaması gibi kişiyi doğrudan tanıtan parçalardan oluşturulmamalıdır. “AB-1985-Mersin” gibi ilk bakışta kişi veya doğum yılı hakkında ipucu veren bir şema yerine, dosya makamınca üretilen rastgele veya kurum içi güvenli sıra esaslı kod kullanılmalıdır.

Eşleştirme anahtarı, “kod – açık kimlik” bağını gösteren ayrı kayıttır. Bu anahtarın kim tarafından oluşturulduğu, hangi sistemde tutulduğu, kimlerin erişebildiği ve her erişimin kayda alınıp alınmadığı belirlenmelidir. Laboratuvara giden zarf veya elektronik dosya içinde eşleştirme anahtarı bulunursa kod sistemi işlevini kaybeder. Bilirkişinin raporu da açık kimlik yerine kodla düzenlenmeli; rapor dosya makamına ulaştığında kimlikle ilişkilendirme yetkili makamda yapılmalıdır.

Kod sistemi karışıklığı önlemeye de elverişli olmalıdır. Tüp, güvenli paket, sevk üst yazısı, teslim-tesellüm formu ve laboratuvar kabul kaydında aynı kod kullanılmalıdır. Birden fazla kişiden örnek alınmışsa her kişiye ve gerektiğinde her örnek türüne ait kod ayrımı açıkça gösterilir. Karşılaştırma yapılacak örnekler “inceleme örneği”, “karşılaştırma örneği” veya olay yeri bulgusu gibi rollerle kodlanabilir; ancak bu roller açık kimlik içermez.

Hangi belgeler kimlikten arındırılmalıdır?

İlk kontrol örnek kabı ve güvenli paket etiketinde yapılır. Etikette açık ad-soyad, T.C. kimlik numarası, adres veya doğum tarihi varsa yeni kodlu etiket hazırlanmalıdır. Eski etiket sessizce sökülüp yok edilmemeli; hangi etiketin neden iptal edildiği, yeni kodun ne zaman ve kim tarafından yapıştırıldığı ve paketin bütünlüğünün korunup korunmadığı tutanakla gösterilmelidir.

İkinci kontrol sevk üst yazısı ile eklerindedir. Hâkim kararı, inceleme amacını ve bilirkişi görevlendirmesini içerdiği için dosyada bulunur; fakat bilirkişiye gönderilen nüshada kişinin açık kimliğini gereksiz biçimde taşıyan bölümler bulunmamalıdır. Dosya makamı, karar ve sevk içeriğini CMK m.79/2’ye uygun biçimde düzenlemeli; bilirkişinin görevini yapması için gerekli olmayan adres, doğum tarihi veya kimlik belgesi örneğini pakete eklememelidir.

Üçüncü kontrol teslim-tesellüm zincirindedir. Formda teslim eden ve teslim alan görevlilerin kimliği, unvanı, imzası, tarih-saat, mühür ve paket durumu bulunabilir. Bunlar muhafaza zincirinin unsurlarıdır. Fakat örneği alınan kişinin açık kimliği yerine güvenli kod yazılır. Dördüncü kontrol elektronik laboratuvar kabul ekranındadır. Fiziki evrak kodlu olsa bile entegrasyonla ad-soyad aktarılıyorsa, aktarılacak alanlar ve kullanıcı erişimleri düzeltilmelidir.

Başvuru kime ve ne zaman yapılır?

Soruşturma evresinde teslim sürecini Cumhuriyet başsavcılığı yürütüyorsa dilekçe dosya savcılığına sunulur. Genetik inceleme kararı sulh ceza hâkimliğince verilmiş olsa da, sevk yazısındaki uygulama hatasını fiilen düzeltecek makam çoğu dosyada savcılıktır. Kovuşturma evresinde örneğin gönderilmesini mahkeme yürütüyorsa dilekçe esas mahkemesine verilir. Sağlık kuruluşuna veya laboratuvara bilgi verilebilir; ancak kod sistemini kurma ve düzeltilmiş sevki düzenleme talebi yalnız özel laboratuvara bırakılmamalıdır.

CMK m.79/2, bu uygulama talebi için yedi gün veya iki hafta gibi özel bir süre öngörmez. Buna rağmen başvuru geciktirilmemelidir. En etkili zaman, kimlik içeren sevk veya etiket öğrenildikten hemen sonra ve örnek laboratuvara teslim edilmeden öncedir. Teslim tarihi yaklaşmışsa dilekçede bu tarih ve saat açıkça belirtilmeli, evrak numarası alınmalı ve acil düzeltme talebi somut takvime bağlanmalıdır.

Hâkim kararının kendisi bilirkişiye açık kimliğin gönderilmesini emrediyorsa, uygulama talebine ek olarak karar yönünden CMK m.267 ve m.268’deki itiraz yolu değerlendirilir. Genel itiraz süresi iki haftadır. Buna karşılık hâkim kararında böyle bir emir yok, sorun savcılık sevk yazısı veya yazı işleri formundaysa gerçekte bulunmayan bir “hâkim kararına itiraz” kurulmaz. Düzenleyen makamdan belgenin m.79/2’ye uygun düzeltilmesi istenir.

Genetik örneğin kimlik bilgileri verilmeden teslimi talep dilekçesi örneği

Düzenlenebilir Word dilekçesi

CMK 79/2 genetik örneğin kimliksiz teslimi talep dilekçesini Word olarak indirin. Belge; gerçek dosya makamı, karar, örnek, kod, mühür, sevk ve laboratuvar kayıtlarına göre doldurulmalıdır. Köşeli parantezli seçeneklerden yalnız somut olaya uyan bırakılmalı, bulunmayan ihlal veya belge eklenmemelidir. Word sürümünde kimlikten arındırma ve teslim kontrol cetveli ile dosyaya uyarlama listesi de vardır.

Teslim aşamasına göre işlem planı

Teslimden önce: Kimlik içeren üst yazı ve etiket kullanımdan kaldırılır; eski belgenin iptali ve yenisinin düzenlenmesi kayda bağlanır. Tekil kod; tüp, dış paket, sevk yazısı ve teslim formuna aynı şekilde işlenir. Eşleştirme anahtarının tutulduğu sistem ve erişecek görevliler belirlenir. Laboratuvara gönderilecek dosya, açık kimlik ve gereksiz sağlık verileri yönünden son kez kontrol edilir.

Teslimden sonra, analizden önce: Laboratuvar kabul kaydı, teslim tarihi, teslim alan görevli ve paketin durumu istenir. Açık kimlik içeren evraka erişim durdurulur; belge inceleme dosyasından ayrılır ve düzeltilmiş kodlu yazı gönderilir. Laboratuvar, numuneyi kodla ilişkilendirir. Eski ve yeni kayıt arasındaki değişiklik tarih-saatli tutanakta gösterilir; geçmiş erişim silinerek gizlenmez.

Analiz başladıktan sonra: Yapılan işlemler, üretilen ara veriler ve erişim kayıtları belirlenir. CMK m.79/2’ye uygun olmayan yeni erişim engellenir. Dosya makamı, bilirkişiden hangi bilgiyi ne zaman gördüğünü ve hangi düzeltici tedbirleri uyguladığını yazılı olarak ister. Bu aşamada sonuç “otomatik imha” veya “delil kesinlikle hükümsüz” biçiminde varsayımla kurulmaz; somut ihlal, genetik inceleme kararı ve delilin yargılamadaki kullanımı birlikte değerlendirilir.

Talep ile itiraz arasındaki fark

Kimlikten arındırma talebi, kural olarak teslim işleminin kanuna uygun yürütülmesi için dosya makamına yapılan uygulama başvurusudur. Sevk yazısını savcılık hazırlamış, yazı işleri birimi yanlış alanı eklemiş veya sağlık kuruluşu açık kimlikli etiket düzenlemişse, düzeltme talebi belgeyi ve teslimi yürüten makama yöneltilir. Her uygulama hatası kendiliğinden bağımsız bir hâkim kararına dönüşmez.

Hâkim kararında “örnek, kişinin açık kimliğiyle birlikte bilirkişiye gönderilsin” gibi m.79/2’ye aykırı bir hüküm bulunuyorsa, karar aleyhine CMK m.267 uyarınca itiraz edilebilir. CMK m.268/1’deki genel süre, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. İtiraz kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmadığı için CMK m.269/2 uyarınca geri bırakma talebi ayrıca ve somut sevk takvimiyle kurulmalıdır. Kararın gerçek metni görülmeden bu yol dilekçeye otomatik eklenmemelidir.

Eklenmesi gereken kayıtlar

Başvurunun ilk eki moleküler genetik inceleme kararının tam örneğidir. Kararın amacı, görevlendirilen bilirkişi ve örneklerin kapsamı görülmelidir. İkinci grup; örnek alma, tüp veya paket kodu, mühür numarası ve muhafaza zincirini gösteren tutanaklardır. Üçüncü grup, açık kimliği laboratuvara taşıdığı ileri sürülen sevk yazısı, etiket, teslim formu veya ekran kaydıdır. Hangi alanın sorunlu olduğu sayfa ve satır belirtilerek gösterilmelidir.

Laboratuvar kabul kaydı, sevk/randevu bilgisi, kargo veya kurye teslim belgesi, teslim alan görevli ve tarih-saat bilgileri de aşamayı kanıtlar. Daha önce başvuru yapılmışsa evrak numarası ve kurum cevabı eklenir. Dilekçeye ilgisiz sağlık raporları veya üçüncü kişilerin verileri yığılmamalıdır. Başvurunun amacı kişisel veriyi daha geniş çevreye yaymak değil, laboratuvara giden nüshayı kanuna uygun sınırlamaktır.

Somut hata denetimi

Birinci hata, m.79/2’yi yalnız örnek etiketiyle sınırlayıp sevk ekindeki açık kimliği görmezden gelmektir. İkinci hata, kodun içine doğum yılı, adın baş harfleri veya T.C. kimlik numarası koymaktır. Üçüncü hata, eşleştirme anahtarını aynı zarf içinde laboratuvara göndermektir. Dördüncü hata, eski açık kimlikli etiketi tutanak düzenlemeden sökmek ve muhafaza zincirinde açıklanamayan boşluk oluşturmaktır.

Beşinci hata, örneğin doğru kişiye ait olduğunu gösterecek dosya içi güvenli kaydı tamamen yok etmektir. Altıncı hata, laboratuvarın görevi için gerekli kod, örnek türü ve karşılaştırma rolünü de silerek karışıklığa yol açmaktır. Yedinci hata, kimlik bilgisi verilmesini sağlayan somut belgeyi görmeden ihlal varmış gibi yazmaktır. Sekizinci hata, teslimden sonra yapılmış bir başvuruyu teslimden önce verilmiş gibi göstermektir.

Dokuzuncu hata, her sevk kusurunun otomatik olarak örneğin imhasını veya delilin kesin hükümsüzlüğünü doğurduğunu yazmaktır. Onuncu hata, uygulama düzeltme talebiyle hâkim kararına itirazı aynı başlık altında karıştırmaktır. On birinci hata, genetik incelemenin CMK m.78’deki kanuni amacını ve m.79/1’deki bilirkişi atamasını hiç denetlememektir. Kimliksiz teslim bu iki koşulu tamamlar; onların yerine geçmez.

İlgili dilekçe ve rehberler

• CMK 79/1 kararında bilirkişinin gösterilmemesine itiraz dilekçesi
• DNA ve moleküler genetik incelemede hâkim kararı rehberi
• Güncel CMK 80 uyarınca genetik verilerin saklanması ve silinmesi
• Şüpheli veya sanıktan biyolojik örnek alınması rehberi
• Mağdurdan biyolojik örnek alınması ve CMK 76
• CMK 75/5 iki yıldan az suçta örnek alma kararına itiraz

Sık sorulan sorular

CMK 79/2 hangi kimlik bilgilerinin bilirkişiye verilmesini yasaklar?

Kanun adı, soyadı, adresi ve doğum tarihini açıkça sayar. Bu alanlar örnek etiketi, sevk yazısı, teslim formu ve bilirkişinin eriştiği elektronik kayıtta bulunmamalıdır.

T.C. kimlik numarası kanunda ayrıca sayılmıyor; laboratuvara gönderilebilir mi?

Gönderilmemelidir. T.C. kimlik numarası kişiyi doğrudan tanıtan daha güçlü bir kimlik verisidir ve Yönetmelik m.13’teki kod sistemiyle bağdaşmaz. Laboratuvara tekil örnek kodu gönderilir.

Dosya makamı kişinin kimliğini tamamen silmeli midir?

Hayır. Açık kimlik ile örnek kodu arasındaki eşleştirme, yetkili dosya makamının güvenli ve ayrı kaydında korunur. Bilirkişiye gönderilen inceleme dosyasında açık kimlik bulunmaz.

Hâkim kararı bilirkişiye gönderilebilir mi?

İnceleme amacı ve görevlendirme bildirilebilir; fakat bilirkişiye giden nüshada m.79/2’nin koruduğu açık kimlik alanları bırakılmamalıdır. Gerekli içerik kodlu sevk yazısıyla aktarılabilir.

Örnek laboratuvara ulaştıysa başvuru artık yapılamaz mı?

Yapılabilir. Teslim ve erişim kayıtları istenir, yeni erişim sınırlandırılır, açık kimlik içeren belge ayrılır ve düzeltilmiş kodlu yazı gönderilir. Gerçekleşen erişim tarih-saatli tutanakla belirlenir.

Kimlik bilgisi verilmesi delili otomatik olarak geçersiz kılar mı?

Kanun otomatik ve her durumda aynı sonucu kurmaz. Somut ihlalin kapsamı, genetik inceleme kararı, yapılan analiz ve delilin yargılamada kullanımı birlikte değerlendirilir. Dilekçe önce teslim sürecinin düzeltilmesini ister.

Bu başvuru için özel bir süre var mı?

CMK m.79/2 uygulama talebi için özel gün sayısı yoktur. Başvuru, kimlik içeren belge öğrenilir öğrenilmez ve mümkünse laboratuvara teslimden önce yapılmalıdır.

Hâkim kararına itiraz süresi nedir?

Kararın kendisi açık kimliğin bilirkişiye bildirilmesini emrediyorsa, CMK m.268/1 uyarınca genel itiraz süresi öğrenmeden itibaren iki haftadır. Uygulama belgesindeki hata için ayrıca düzeltme talebi yapılır.

Kod sistemi muhafaza zincirini bozar mı?

Doğru kurulursa bozmaz. Aynı kod tüp, paket, sevk ve teslim kayıtlarında kullanılır; mühür, görevli imzaları ve tarih-saat korunur. Eşleştirme anahtarı laboratuvar dosyasından ayrı tutulur.

Dilekçeyi yalnız laboratuvara vermek yeterli midir?

Hayır. Kod sistemini ve düzeltilmiş sevki hâkimlik, mahkeme veya Cumhuriyet başsavcılığı yürütür. Laboratuvara bilgi verilebilir; asıl başvuru dosya makamına evrak numarası alınarak sunulmalıdır.

Resmî kaynaklar

Bu içerik, Adalet Bakanlığı güncel CMK PDF’sindeki m.78 ve m.79, Adalet Bakanlığı CİGM’de yayımlanan Yönetmeliğin özellikle 13. ve 21. maddeleri ve Kişisel Verileri Koruma Kurumunun 6698 sayılı Kanun sayfası kontrol edilerek hazırlanmıştır. Mevzuat kontrol tarihi 3 Ekim 2026’dır. CMK m.79/2’deki kimliksiz teslim özel ceza muhakemesi kuralıdır; KVKK bağlantısı genetik verinin kişisel veri niteliğine ilişkin tamamlayıcı resmî kaynaktır.