Gözaltı ve Tutukluluk Süresinin Mahsubu Dilekçesi | Word

TCK 63 hangi sürelerin cezadan indirilmesini düzenler?

TCK m.63, hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve kişisel özgürlüğü sınırlayan bütün haller nedeniyle geçirilmiş sürelerin hükmolunan hapis cezasından indirilmesini öngörür. Mahsup, yeni bir indirim nedeni yaratmaz; daha önce yaşanmış özgürlük sınırlamasının ceza hesabında dikkate alınmasını sağlar. Gözaltı ve tutukluluk kayıtlarının eksik aktarılması, kalan cezanın hesabını etkiler. Bu nedenle başvurunun merkezinde genel bir merhamet talebi değil, hangi sürenin hangi resmi belgeye rağmen hesapta bulunmadığı yer alır.

Kanunun kullandığı ölçüt hükmün kesinleşmesidir. İlk derece mahkemesinin hüküm tarihi ile kararın kesinleşme tarihi aynı olmayabilir. Dilekçede yalnız karar günü yazılıp sonraki süreç göz ardı edilmemelidir. Özgürlüğün sınırlanmasının devam ettiği bütün dönemler, kişinin hukuki statüsü ve kesinleşme kaydıyla birlikte kontrol edilir. Kesinleşmeden önceki tutukluluk ile kesinleşmiş cezanın fiilen çekildiği dönem, tabloda farklı açıklamalarla gösterilir; biri diğerinin içine belgesiz biçimde eklenmez.

Gözaltı, tutukluluk ve hükümlülük kayıtları nasıl ayrılır?

Yakalama ve gözaltına alınma zamanı, tutuklama kararı, tahliye kararı ve fiili kurum çıkışı ayrı kayıtlardan anlaşılabilir. Ceza infaz kurumuna giriş belgesi, kişinin öncesinde kollukta geçirdiği bütün süreyi tek başına göstermeyebilir. Yakalama tutanağı ile gözaltı başlangıcının farklı saatler taşıması halinde her iki kayıt da sunulur. Hangi zamanın neden hesabın başlangıcı olduğu açıklanır. Belge bulunmayan bir tarih, hatırlanan yaklaşık gün esas alınarak kesin bir kayıt gibi yazılmaz.

Tutuklama kararı ile ceza infaz kurumuna kabul, tahliye kararı ile fiili salıverilme bilgileri karşılaştırılır. Arada farklılık varsa hangi tutanak veya kurum cevabının bu farkı açıklayacağı belirtilir. Nakil nedeniyle bir kurumdan çıkıp diğerine girilmesi, tek başına özgür kalındığı anlamına gelmez. Nakil kayıtları ayrı bir tutukluluk dönemi yaratacak biçimde iki kez sayılmaz. Sürenin kesintisiz devam edip etmediği, kurum hareketlerinin adı yerine özgürlüğün fiilen ve hukuken devam eden sınırlamasına ilişkin kayıtlarla değerlendirilir.

Mahsup karşılaştırma çizelgesi nasıl hazırlanır?

Çizelgede her satır belirli bir döneme ayrılır. Başlangıç, bitiş, tedbirin türü, dayanak belge ve mevcut hesapta bu döneme ayrılan kayıt ayrı sütunlarda gösterilir. Amaç yalnız toplam gün yazmak değildir; inceleyen makamın tartışmalı dönemi belgesinden takip edebilmesidir. Çakışan tarihler açıkça işaretlenir. Aynı gün hem gözaltının son günü hem tutukluluğun ilk günü olarak kayıtlarda bulunuyorsa iki ayrı tam gün varmış gibi toplanmaz. Gün ve saat hesabının resmi kayıtlar üzerinden yapılması istenir.

Toplam satırının yanında hesapta kullanılan belgelerin ek numaraları bulunmalıdır. Örneğin “Ek 2’deki gözaltı tutanağı” ile “Ek 4’teki müddetname” arasında hangi tarih farkının bulunduğu açıklanır. Birden çok müddetname düzenlenmişse her sürümün tarihi belirtilir ve başvuru en güncel hesapla karşılaştırılır. Eski bir belgedeki eksiklik yeni belgede giderilmişse aynı talep sürdürülmez. Belge sayısı arttığında önce kısa sonuç, ardından satır bazında karşılaştırma sunmak incelemeyi kolaylaştırır.

İnfaz savcılığına başvurunun kanuni dayanağı

5275 sayılı Kanun m.5’e göre mahkeme, kesinleşen ve yerine getirilmesini onayladığı cezaya ilişkin hükmü Cumhuriyet başsavcılığına gönderir; infaz Cumhuriyet savcısı tarafından izlenir ve denetlenir. Kanunun m.20/4 hükmü, hükümlüye kurumda bulunacağı tarihleri, ceza süresini ve ilgili hükmü gösteren belgenin verilmesini düzenler. Bu sebeple kayıtların hesaba aktarılmasına ilişkin istem, infaz dosyasını yürüten başsavcılığın ilamat ve infaz bürosuna dosya numarasıyla sunulur.

Başvuruda ilamın mahkemesi, esas ve karar numarası, kesinleşme tarihi, infaz dosyası ve mevcut hesap belgesinin tarihi yazılır. Talep, resmi süre kaydının bulunması ve doğru uygulanmasıdır. Hükmolunan cezanın yeniden belirlenmesi veya mahkûmiyetin kaldırılması isteniyorsa bu örneğin konusu aşılmış olur. Dilekçenin başlığı ile sonuç bölümü aynı işlemi anlatmalıdır. Cumhuriyet başsavcılığına hitap eden metnin sonunda mahkemeden yeni bir hüküm kurulmasını istemek, merci ve talep bakımından belirsizlik yaratır.

İnfaz hâkimliği ile hükmü veren mahkeme arasındaki ayrım

5275 sayılı Kanun m.98/1-b, çektirilecek cezanın hesabında duraksama veya cezanın kısmen ya da tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği iddiasında infaz hâkimliğinden karar istenmesini öngörür. Buna karşılık m.98/1-a, mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksamayı ve sonradan yürürlüğe giren kanunun TCK m.7 kapsamında değerlendirilmesini hükmü veren mahkemeye bırakır. Her mahsup sorununun doğrudan hükmü veren mahkemeye yöneltileceği biçimindeki genel bir ifade güncel görev ayrımını yansıtmaz.

Bu sayfadaki örnek, kaydı eksik görünen aynı dosya döneminin infaz hesabına yansıtılması istemiyle sınırlıdır. Savcılığa böyle bir dilekçe sunulması, m.98 kapsamındaki yargısal istem için kanunda düzenlenmiş zorunlu bir ön başvuru şartı olarak gösterilmemelidir. Uyuşmazlık yargısal karar gerektiriyorsa talep bunun nedenini açıklamalıdır. Hesap itirazının farklı sebepleri için müddetname hesabına itiraz dilekçesi incelenebilir. Süre eksikliği ile infaz oranı veya toplama uyuşmazlığı birbirine karıştırılmamalıdır.

Başvuru infazı veya tahliye tarihini kendiliğinden değiştirir mi?

5275 sayılı Kanun m.98/2, birinci fıkra kapsamındaki başvuruların infazı ertelemediğini belirtir. Mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre erteleme ya da durdurma kararı verebilir. Dilekçe sunulması ile böyle bir kararın verilmesi ayrı işlemlerdir. Kişinin daha erken salıverilmesi gerektiği ileri sürülüyorsa tartışmalı dönem ve bunun mevcut hesaba etkisi açıkça gösterilir. Henüz düzeltilmemiş bir tabloya dayanarak tahliye gerçekleşmiş gibi davranılmaz; verilen karar ve güncellenen resmi hesap takip edilir.

Mahsup günlerinin kabul edilmesi, bütün hükümlüler için aynı koşullu salıverilme veya denetimli serbestlik sonucunu doğurmaz. Cezanın türü, ilgili infaz hükümleri ve dosyadaki diğer kararlar ayrıca değerlendirilir. Bu yazı bir infaz hesaplama motoru veya bütün suçlar için ortak tahliye takvimi sunmaz. İstenen düzeltme belirli bir dönemle sınırlı tutulur. Sonuç yazısında yalnız “talep kabul edildi” denmesiyle yetinilmeyip hangi dönemlerin hangi hesaba yansıtıldığı güncel belge üzerinden kontrol edilir.

Adli kontrol günleri tutukluluk günü gibi eklenebilir mi?

CMK m.109/6’ya göre adli kontrol altında geçen süre kural olarak kişisel özgürlük sınırlaması sayılıp cezadan mahsup edilmez. Aynı fıkra, m.109/3-e ve j bentlerini bu kuralın dışında tutar. Konutu terk etmeme yükümlülüğünde her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır. Dolayısıyla imza yükümlülüğü veya yurt dışına çıkış yasağının bütün günlerini tutukluluk çizelgesine eklemek doğru değildir. Tedbirin adı, dayanak bendi ve uygulanma kayıtları ayrıca belirlenmelidir.

CMK m.109/3-e kapsamındaki tedavi veya muayene tedbiri ile j bendindeki konutu terk etmeme, aynı tür işlem değildir. Özel tedbir mahsubu isteniyorsa karar metni ve uygulama belgeleriyle kendine özgü değerlendirme yapılır. Bu sayfadaki Word örneğine yalnız tedbirin adını değiştirerek aynı gün hesabı taşınmaz. Adli kontrolün uygulanması, değiştirilmesi ve kaldırılması ile geçmiş sürenin cezadan mahsubu farklı taleplerdir. Bu ayrım, başvurunun hangi kararın hangi sonucuna yöneldiğinin anlaşılması için gereklidir.

Başka dosyadaki süre ve adli para cezası neden ayrı incelenir?

Başka bir dosyada geçirilen özgürlük sınırlaması ileri sürülüyorsa yalnız gün toplamı yeterli değildir. İlgili dosyanın suç, karar ve kesinleşme tarihleri, tedbirin başlangıç ve bitişi, verilen kararın niteliği ve sürenin daha önce başka bir cezadan düşülüp düşülmediği birlikte incelenir. Bu sayfanın örneği aynı dosyadaki kayıt eksikliği içindir. Farklı dosyalar arasındaki mahsup sorununu, ilgisiz dosyanın numarasını tek satır ekleyerek çözülmüş göstermek doğru olmaz. Önceki kullanım hiçbir aşamada gizlenmez.

TCK m.63 ayrıca adli para cezasından indirim düzenlemesi de içerir. Ancak hapis cezasındaki gün hesabı ile para cezasından parasal indirim aynı sonuç talebi değildir. Bu örnek hapis cezasına göre yazılmıştır; adli para cezası için uygulanacak kanun sürümü, miktar ve hükmün özellikleri ayrıca ele alınmalıdır. Hapis ve para cezasının birlikte bulunduğu ilamlarda her yaptırım ayrı gösterilir. Aynı gözaltı veya tutukluluk günleri her ceza kaleminden bağımsız olarak tekrar tekrar düşülmesi istenen bir alacak gibi yazılmaz.

Hastane, nakil ve infazın devam ettiği dönemler

5275 sayılı Kanun m.100, cezanın infazına başlandıktan sonra hastalık nedeniyle hastaneye kaldırılan hükümlünün burada geçirdiği sürenin cezadan indirilmesini düzenler. İnfazı durdurmak amacıyla hastalığına kasten neden olma yönünden m.100/2’de özel hüküm vardır. Bu konu, hüküm kesinleşmeden önceki gözaltı ve tutukluluk mahsubundan farklıdır. Her hastane kaydı aynı başlık altında toplanmaz; kişinin hangi statüde, hangi kararla ve hangi dönemde hastanede bulunduğu belirlenir.

Başka kuruma nakil, hastaneye sevk veya geçici kurum hareketi belgeleri incelenirken mevcut infazın devam edip etmediği kayıtlardan kontrol edilir. Zaten infazdan sayılan günler yeniden bir mahsup kalemi olarak eklenmez. Belgeler birbirinden farklı tarih gösteriyorsa kurumdan açıklayıcı yazı istenir. Dilekçede “bütün hastane günleri” veya “bütün nakil günleri” gibi belgesiz toplamlar yerine hangi kaydın hesapta nasıl yer aldığı gösterilir. Bu yöntem hem eksik sayımı hem aynı sürenin iki kez kullanılmasını önler.

Başvuruya eklenecek belgeler ve takip

Mahkûmiyet ilamı, kesinleşme kaydı, mevcut müddetname, yakalama ve gözaltı tutanakları, tutuklama ve tahliye kararları ile kurum giriş-çıkış yazıları başlıca belgelerdir. Her belgenin hangi iddiayı desteklediği açıklanır. Elde bulunmayan tutanak için düzenleyen birim, yaklaşık dosya bilgisi ve aranan dönem belirtilerek getirtilmesi istenir. Belge yokluğunu gidermek için hayali gün hesabı veya gerçekte verilmemiş bir karar tarihi oluşturulmaz. Temsil varsa temsil bilgisi eklenir; bizzat başvuruda hazır avukat adı kullanılmaz.

Başvuru tarihini ve kayıt numarasını gösteren belge saklanır. Sonradan ek sunulacaksa ilk dilekçeyle bağlantısı kurulur. Düzeltilmiş hesap alındığında ilam, mahsup edilen dönemler ve salıverilme bilgileri önceki sürümle karşılaştırılır. 5275 sayılı Kanun m.101/1 uyarınca m.98–100 kapsamındaki yargısal kararlar duruşma yapılmaksızın verilir; öncesinde savcı ve hükümlüden yazılı görüş istenebilir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası itiraz yolunu açık tutar. Kararın bildiriminde gösterilen kanun yolu, ilgili usul hükümleriyle birlikte takip edilir.

Birden fazla ilam varsa hangi hesap esas alınır?

Aynı kişinin birden fazla kesinleşmiş cezası bulunması, bu cezaların dosya kimliğini ortadan kaldırmaz. 5275 sayılı Kanun m.99, her cezanın bağımsızlığını koruduğunu ve koşullu salıverilme hükümlerinin uygulanması yönünden toplama kararı istendiğini düzenler. Mahsup dilekçesinde yalnız toplam ceza yazılıp ilgili ilamın atlanması, hangi dönemin hangi cezada kullanıldığını belirsiz bırakır. İlam ve varsa toplama kararının numarası birlikte gösterilir. Önceki hesapta kullanılan günler, diğer cezaya yeniden indirim talebi olarak taşınmaz.

Toplama kararı bulunduğunda güncel hesap belgesi bu kararla da karşılaştırılır. Eksiklik yalnız bir ilama ilişkinse ilgili satır belirtilir; bütün cezaların hatalı olduğu gerekçesiz biçimde ileri sürülmez. Yeni bir ilamın infaza eklenmesi veya önceki kararın değişmesi sonrasında düzenlenen belge, eski belgenin yerine kontrol edilir. Böylece tarih farkının gerçek bir mahsup eksikliğinden mi, farklı ilamların hesaba katılmasından mı kaynaklandığı somut belgelerle açıklanır.

Mahsup ile haksız tutukluluk tazminatı aynı talep değildir

Mahsup, bir cezanın hesabında geçmiş süreyi dikkate alır. Koruma tedbiri nedeniyle tazminat ise kanundaki ayrı şartlara dayanır. Sürenin mahsubunu istemek, kendiliğinden maddi veya manevi tazminat istemi oluşturmaz. Tazminat bakımından tedbirin niteliği, karar sonucu ve görevli merci ayrıca incelenir. Bu konuda gözaltı ve tutuklama nedeniyle tazminat dilekçesi ayrı bir başvuru örneğidir. İki farklı hukuki sonucun aynı hazır sonuç paragrafına eklenmesi uygun değildir.

İnfaz hesabında eksik mahsup kaydı için dilekçe örneği

Sıkça sorulan sorular

Gözaltı süresi tutukluluk mahsubuna dahil edilir mi?

TCK m.63 kapsamındaki gözaltı süresi, resmi kayıtlarıyla hapis cezasından indirim hesabında değerlendirilir. Ceza infaz kurumuna girişten önceki dönem ayrıca kontrol edilir.

Hükümde mahsup yazması hesabın doğru olduğu anlamına gelir mi?

Hayır. Hükümdeki mahsup hükmü ile bunun infaz belgesine hangi dönemler için uygulandığı ayrı kontrol edilir.

İnfaz hesabında duraksama için hangi yargısal merci görevlidir?

5275 sayılı Kanun m.98/1-b uyarınca infaz hâkimliği görevlidir. Hükmün yorumunda duraksama m.98/1-a kapsamındaki ayrı meseledir.

Aynı gün iki kez düşülebilir mi?

Mükerrer indirim istenmez. Çakışan ve daha önce hesaba alınan dönemler açıkça gösterilir.

İmza yükümlülüğünün her günü cezadan düşer mi?

Hayır. CMK m.109/6’daki genel kural ve e/j bentlerine ilişkin istisnalar ayrılmalıdır. Konutu terk etmeme için özel iki güne bir gün kuralı vardır.

Mahsup dilekçesi verince infaz durur mu?

Başvuru tek başına infazı durdurmaz. 5275 sayılı Kanun m.98/2 kapsamındaki erteleme veya durdurma ayrı karar gerektirir.

Resmî kaynaklar

• 5237 sayılı TCK, m.63 – Adalet Bakanlığı
• 5275 sayılı Kanun, m.5, 20 ve 98–101 – Adalet Bakanlığı
• 5271 sayılı CMK, m.109/6 – Adalet Bakanlığı