Hatalı Montaj Ayıplı Mal Sayılır mı? TKHK 8/3 ve Haklar 2026

Montajlı ürünlerde uyuşmazlık çoğu zaman iki ayrı sözleşme varmış gibi ele alınır: ürün satışı ve montaj hizmeti. Oysa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, satış sözleşmesinin gereği olan montajın yanlış yapılmasını doğrudan ayıplı mal rejiminin içine almıştır. Böylece satıcı “üründe sorun yok, montajı servis yaptı” diyerek tüketiciyi yalnız servisle baş başa bırakamaz.

TKHK m.8/3 Hatalı Montajı Nasıl Düzenliyor?

Hüküm iki ayrı ihtimali açıkça düzenler. Birinci ihtimalde montaj satıcı, yetkili servis, satıcının gönderdiği usta veya satıcının organizasyonu içindeki başka bir kişi tarafından yapılır. Bu kişi yanlış montaj yapmışsa tüketici bakımından sözleşmeye aykırılığın muhatabı satış ilişkisidir. İkinci ihtimalde montaj tüketiciye bırakılmıştır; fakat talimat yanlış ya da eksiktir. Tüketici bu yanlış talimata göre kurulum yaptığı için hata doğmuşsa sonuç yine tüketicinin üzerine bırakılamaz.

Bu düzenleme özellikle “ürün sağlam, montaj hatalı; satıcı sorumlu değil” şeklindeki genel savunmayı geçersiz kılar. Satışın tamamlayıcı parçası olan kurulum satıcının sorumluluk alanındaysa, kurulumun gereği gibi yapılması da sözleşmeye uygun teslimin parçasıdır.

Montajı bağımsız bir usta yaptıysa aynı kural uygulanır mı?

Satıcıyla ilgisi olmayan, tüketicinin satıştan bağımsız olarak kendi seçtiği üçüncü kişi montaj yapmış ve zarar yalnız bu kişinin hatasından doğmuşsa TKHK m.8/3’ün satıcının sorumluluğundaki montaj kısmı doğrudan uygulanmaz. Bu durumda montajı yapan kişiyle tüketici arasındaki hizmet veya eser ilişkisi ayrıca incelenir. Buna karşılık satıcı “montaj için şu servisi çağırın” diyerek kendi yetkilendirdiği ağı kullanmışsa, sırf montajı ayrı tüzel kişi gerçekleştirdi diye sorumluluk zinciri kesilmez.

Hangi Montaj Hataları Ayıplı İfa Sayılır?

Mobilya montajında dolabın duvara doğru sabitlenmemesi, kapakların hizasız olması, bağlantı elemanlarının eksik takılması veya ürünün kullanım güvenliğini tehlikeye düşürecek şekilde kurulması hatalı montaj örnekleridir. Klimada drenajın yanlış bağlanması, iç ünitenin hatalı eğimle kurulması, tesisat bağlantısının kurala aykırı yapılması veya montaj nedeniyle cihazın su akıtması da ürünün sözleşmeye uygun kullanılamamasına yol açabilir.

Ankastre ocak, fırın, bulaşık makinesi, şofben veya benzeri cihazların montajında yanlış bağlantı; televizyon duvar aparatında uygunsuz dübel ve taşıma elemanı; duşakabin veya lavabo montajında yetersiz sızdırmazlık; çocuk mobilyasında sabitleme eksikliği tüketicinin güvenli kullanımını doğrudan etkiler. Ürünün kendisi fabrikadan ayıpsız çıkmış olsa bile montaj yüzünden sözleşmede amaçlanan fayda sağlanamıyorsa m.8/3 devreye girer.

Montaj sırasında ürün de zarar görürse ne olur?

Yanlış montaj sırasında ürün çizilmiş, kırılmış, bağlantı noktaları çatlamış veya elektronik aksam zarar görmüşse iki sonuç birlikte doğabilir: montaj sözleşmeye aykırıdır ve mal fiziksel olarak da ayıplı hâle gelmiştir. Tüketici bu nedenle yalnız yeniden montaj istemek zorunda değildir. TKHK m.11’deki seçimlik hakların şartları varsa bedel iadesi, indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim talep edilebilir.

Tüketicinin Kendi Montajında Yanlış veya Eksik Talimat

Mobilya, raf, aydınlatma ürünü, elektronik aksesuar veya ev ekipmanlarında montaj bazen tüketicinin kendisine bırakılır. Kanun, bu durumda satıcıyı tamamen sorumsuz bırakmaz. Talimat yanlışsa, önemli bir adım gösterilmemişse, parçaların yönü hatalı anlatılmışsa veya güvenlik uyarısı eksikse ve tüketici bu nedenle yanlış montaj yapmışsa sözleşmeye aykırı ifa kabul edilir.

Burada tüketicinin talimata gerçekten uygun hareket edip etmediği önemlidir. Talimatta “A parçasını önce takın” denildiği hâlde tüketici farklı yöntem kullanmışsa meydana gelen zararın nedeni ayrıca incelenir. Fakat görsel ile metin çelişiyorsa, vida boyları yanlış gösterilmişse, zorunlu ankraj hiç belirtilmemişse veya ürünün kurulum sırası eksik bırakılmışsa bunun riski tüketiciye yüklenemez.

Tanıtma ve kullanma kılavuzu yalnız formalite değildir. TKHK m.8/2 de ürünün kılavuzda bildirilen özellikleri taşımamasını ayıp kapsamında ele alır. Bu nedenle kurulum talimatının ürünle uyumlu, anlaşılır ve güvenli kullanım sağlayacak içerikte olması gerekir.

Hatalı Montajda Tüketicinin Seçimlik Hakları

TKHK m.11 uyarınca ayıplı mal teslim edilen tüketici dört seçimlik haktan birini kullanabilir: satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, malı elinde tutup ayıp oranında bedel indirimi isteme, aşırı masraf gerektirmediği takdirde ücretsiz onarım isteme veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim talep etme. Ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim hakları, kanundaki şartlarla üretici veya ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir.

Hatalı montajın basit bir yeniden kurulumla giderilebildiği olayda tüketici ücretsiz onarımı tercih edebilir. Fakat montaj sırasında ürün kalıcı hasar görmüşse, duvar veya tesisata zarar verilmişse ya da yanlış kurulum cihazın güvenilirliğini ortadan kaldırmışsa diğer seçimlik haklar önem kazanır. Tüketici yalnız aynı ekibin tekrar gelmesini kabul etmeye zorlanamaz.

Bedel İadesi ve Onarım/Değişim Ne Kadar Sürede Yapılır?

Tüketici sözleşmeden dönme hakkını seçtiğinde ödediği bedelin tamamı, bedelden indirim hakkını seçtiğinde ise indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilir. Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim seçildiğinde talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günlük süre uygulanır. Seçimlik hakkın kullanılması nedeniyle ortaya çıkan masraflar tüketiciye yüklenemez.

Montaj hatası eve zarar verirse tazminat istenir mi?

TKHK m.11’deki seçimlik haklar, tüketicinin zararının tamamını her durumda karşılamayabilir. Yanlış klima montajı nedeniyle duvar ve parke zarar görmüş, su sızıntısı başka eşyaya zarar vermiş veya yanlış ankraj nedeniyle mobilya devrilmişse seçimlik hak yanında genel hükümlere göre zarar talebi de gündeme gelebilir. Nedensellik bağı, zarar miktarı ve kusur teknik delillerle ortaya konulmalıdır.

İlk Altı Ayda İspat Kuralı Montaj Hatasında Uygulanır mı?

TKHK m.10’a göre teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir ve aksini satıcı ispatlar. Montajın teslimin bir parçası olduğu durumlarda hata kısa süre içinde ortaya çıkmışsa bu düzenleme tüketici açısından önemlidir. Örneğin yeni monte edilen duvar dolabının birkaç hafta içinde bağlantı noktalarından ayrılması, ürün ve montajın teknik yönden incelenmesini gerektirir.

Tüketici, montajı yapan kişinin kim olduğunu, işlemin tarihini ve satıcıyla bağlantısını ispatlayabilmelidir. Servis formu, sipariş kaydı, satıcının yönlendirme mesajı, montaj randevusu, faturadaki montaj kalemi, fotoğraf, video ve yazışmalar bu nedenle saklanmalıdır.

Hatalı Montaj Kabul Edilmezse 2026 Başvuru Yolu

Tüketici önce satıcıya yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı üzerinden başvurmalıdır. Talepte ürün, satış ve montaj tarihi, montajı yapan ekip, ortaya çıkan sorun ve seçilen seçimlik hak açıkça yazılmalıdır. Görsel deliller eklenmeli; güvenlik riski varsa ürün kullanılmamalı ve durum ayrıca belirtilmelidir.

2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Başvuru usulü ve gerekli belgeler için 2026 Tüketici Hakem Heyeti başvuru rehberi incelenebilir. 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem heyeti görevli değildir; dava şartı arabuluculuk ve ardından tüketici mahkemesi yolu uygulanır. Hakem heyeti teknik montaj uyuşmazlığında bilirkişi incelemesi yaptırabilir.

Montaj hatası bina tesisatına veya başka mala zarar verdiyse, uyuşmazlık değerinin hesabında talep edilen zarar kalemleri de önem taşır. Tüketici, ürün bedeli ile ek zararları birbirinden ayırmalı; fotoğraf, onarım teklifi, servis raporu ve fatura ile zarar kalemlerini somutlaştırmalıdır.

Hatalı Montajda Başvuru Öncesi 5 Adım

1. Montajı yapan kişi veya servisin satıcıyla bağlantısını gösteren randevu, servis ve sipariş kayıtlarını saklayın.
2. Ürünün montaj öncesi ve sonrası durumunu, bağlantı noktalarını ve ortaya çıkan hasarı fotoğraf veya video ile belgeleyin.
3. TKHK m.11 kapsamında seçtiğiniz hakkı satıcıya açık ve ispatlanabilir biçimde bildirin.
4. Servis yeniden gelirse yapılan tespitleri forma ayrıntılı yazdırın; güvenlik riski varsa ürünü kullanmayın.
5. Talep karşılanmazsa uyuşmazlık değerine göre tüketici hakem heyeti veya dava şartı arabuluculuk yoluna başvurun.

Ayıplı Hizmet ile Hatalı Montaj Ayıplı Malı Karıştırmayın

Salt bağımsız bir hizmetin kötü ifasında TKHK m.13-16’daki ayıplı hizmet hükümleri uygulanır. Sitedeki Ayıplı Hizmette Tüketicinin Hakları rehberi bu rejimi açıklar. Satılan malın sözleşmenin parçası olan montajı yanlış yapılmışsa TKHK m.8/3 özel olarak bunu sözleşmeye aykırı ifa sayar. Doğru hukuki nitelendirme, talebin yanlış kişiye yönelmesini önler.

Sık Sorulan Sorular

1. Mobilya yanlış monte edilirse iade edilir mi?

Satıcı veya onun sorumluluğundaki ekip gereği gibi monte etmemişse TKHK m.8/3 kapsamında sözleşmeye aykırı ifa vardır. Tüketici şartları oluştuğunda TKHK m.11’deki seçimlik haklardan birini kullanabilir.

2. Yetkili servis yanlış montaj yaparsa satıcı sorumlu mu?

Montaj satış organizasyonu içinde satıcı veya onun sorumluluğu altında yapılmışsa m.8/3 uygulanır. Satıcı tüketiciyi yalnız servise yönlendirerek kendi sözleşmesel sorumluluğunu ortadan kaldıramaz.

3. Montajı ben yaptım, yine de hak doğar mı?

Montajın tüketici tarafından yapılması öngörülmüş ve hata, talimattaki yanlışlık veya eksiklikten kaynaklanmışsa TKHK m.8/3 gereği sözleşmeye aykırı ifa vardır.

4. Talimata uymadım ve ürün zarar gördü; satıcı sorumlu mu?

Zarar tüketicinin talimata aykırı montajından doğmuşsa satıcının sorumluluğu doğmayabilir. Nedensellik teknik olarak incelenir.

5. Klima montajı su akıtıyorsa ayıplı mal hakkı olur mu?

Satıcı veya yetkili organizasyon içindeki montajın yanlışlığı nedeniyle cihaz sözleşmeye uygun kullanılamıyorsa TKHK m.8/3 uygulanabilir.

6. Montaj ekibi duvara zarar verdi; ne talep edebilirim?

Seçimlik hakların yanında montaj hatasıyla nedensellik bağı bulunan ek zararlar için genel hükümlere göre tazminat talebi gündeme gelebilir.

7. Montaj formuna “sorunsuz teslim” yazması hakkı bitirir mi?

Hayır. Özellikle sonradan ortaya çıkan gizli montaj hataları bakımından bu kayıt tek başına bütün hakları ortadan kaldırmaz.

8. Satıcı ücretsiz yeniden montaj önerirse kabul etmek zorunda mıyım?

Tüketicinin TKHK m.11’deki seçimlik hakkı şartları oluştuğunda satıcının tek taraflı önerisiyle ortadan kalkmaz.

9. Montaj hatasında bilirkişi gerekir mi?

Teknik neden tartışmalıysa tüketici hakem heyeti veya mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Montaj fotoğrafları ve servis kayıtları korunmalıdır.

10. İlk altı ay kuralı burada da önemli mi?

Ayıp teslimden itibaren ilk altı ay içinde ortaya çıkmışsa TKHK m.10’daki tüketici lehine ispat karinesi dikkate alınır.

11. 2026 tüketici hakem heyeti sınırı nedir?

186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem heyeti görevli değildir.

12. Montaj hatasını nasıl belgelemeliyim?

Montaj öncesi/sonrası fotoğraf, servis veya montaj formu, randevu mesajları, ürün kılavuzu, video, teknik rapor ve satıcıyla yazışmalar saklanmalıdır.

Resmî Kaynaklar

• 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — TKHK m.8
• Ticaret Bakanlığı — Ayıplı Mal ve Hizmetler Hakkında Bilgilendirme
• Ticaret Bakanlığı — 6502 Sayılı Kanun ve İkincil Mevzuat