Hayvan Bakımevinde Sorumlu Veteriner Hekimin Görevleri Nelerdir? | Yönetmelik m.9 (2026)

Sorumlu Veteriner Hekimin Görevlerinin Hukuki Dayanağı Nedir?

Hayvan bakımevleri, çok sayıda sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanın aynı tesiste barındırıldığı; tedavi, kısırlaştırma, karantina, müşahede, rehabilitasyon ve sahiplendirme işlemlerinin birlikte yürütüldüğü tesislerdir. Bu nedenle veteriner hekim hizmeti, yalnız hastalanan hayvana müdahale edilen yardımcı bir hizmet değildir. 13 Aralık 2024 tarihli Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliğinin 9. maddesi sorumlu veteriner hekime tesisin işleyişine ilişkin sürekli görevler yükler.

Yönetmeliğin 7. maddesi yerel yönetimlerin hayvan bakımevlerinde veteriner hekim hizmeti sağlamasını zorunlu görevler arasında düzenler. 9. madde ise bu hizmetin içeriğini somutlaştırır. Sorumlu veteriner hekim hayvanların sağlık ve rehabilitasyon işlemleri yanında kayıt, eğitim, hastalık bildirimi, sahiplendirme, dezenfeksiyon ve atık süreçleri bakımından da aktif görev üstlenir.

Bu görevler, 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına ilişkin mevzuat ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunundan doğan mesleki yükümlülüklerle birlikte değerlendirilir. Bakımevi yönetiminin idari sorumluluğu ile veteriner hekimin mesleki sorumluluğu birbirinden farklıdır; ancak tesiste hayvan refahının sağlanması bakımından bu sorumluluk alanları birlikte çalışır.

Sorumlu Veteriner Hekim Bakımevinin Mevzuata Uygun İşletilmesini Gözetir mi?

Evet. Yönetmelik m.9, sorumlu veteriner hekimin bakımevinin ilgili mevzuat ve hayvan refahı kurallarına uygun şekilde işletilmesini sağlama görevini açıkça düzenler. Bu görev, yalnız tıbbi müdahalenin doğru yapılmasını değil, hayvanların uygun bölümlerde barındırılmasını, bakım koşullarının korunmasını ve sağlık açısından risk oluşturacak uygulamaların önlenmesini de kapsar.

Hayvanların yaşı, büyüklüğü, sağlık ve davranış durumu dikkate alınarak uygun bölmelere yerleştirilmesi gerekir. Karantina gerektiren hayvan ile sağlıklı hayvanın aynı alanda tutulması; ameliyat sonrası bakım ihtiyacı bulunan hayvanın uygun bölüme alınmaması veya saldırgan davranış gösteren hayvanların diğerleriyle kontrolsüz biçimde bir arada tutulması hayvan refahı ve sağlık yönünden sorun oluşturur. Sorumlu veteriner hekim bu tür risklerin tıbbi değerlendirmesini yapar ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlar.

Tesiste su, mama, hijyen, sıcaklık, havalandırma ve bulaşıcı hastalık önleme koşulları da hayvan sağlığıyla doğrudan ilişkilidir. İdari birim gerekli altyapıyı ve personeli sağlamakla yükümlüyken veteriner hekim, bu koşulların hayvanların sağlık ve refahına etkisini izler ve aykırılıkların giderilmesini istemelidir.

Rehabilitasyon Sürecinde Veteriner Hekim Hangi İşlemleri Yapar?

Rehabilitasyon, bakımevine getirilen hayvanın muayene edilmesi, sağlık durumunun belirlenmesi, gerekli tedavi ve koruyucu sağlık işlemlerinin yapılması, kimliklendirme ve kayıt sürecinin tamamlanması ile uygun olduğunda kısırlaştırma ve sahiplendirmeye hazırlık işlemlerini kapsayan geniş bir süreçtir. Veteriner hekim bu sürecin tıbbi sorumlusudur.

Bakımevine kabul edilen hayvanın ilk muayenesinde bulaşıcı hastalık bulguları, yaralanma, parazit, beslenme bozukluğu, gebelik, yaş ve genel durum değerlendirilir. Gerekirse hayvan karantina veya müşahede bölümüne alınır. Tedavi planı, ilaç uygulamaları, ameliyat ve ameliyat sonrası bakım işlemleri kayıt altına alınmalıdır. Sağlık yönünden uygun olmayan hayvanın sahiplendirilmesi veya başka hayvanlarla kontrolsüz teması engellenmelidir.

Kısırlaştırma işlemi yapılacak hayvanın yaş ve sağlık durumu veteriner hekim tarafından değerlendirilir. Yönetmelik, sahiplendirilen altı aylıktan küçük ve henüz kısırlaştırılmamış hayvanlar bakımından ileride yapılacak kısırlaştırmanın tarih ve takip sürecini ayrıca düzenler. Bu tür işlemlerde tıbbi karar veteriner hekim tarafından verilir; idari birim kayıt ve takip yükümlülüğünü destekler.

İhbarı Mecburi Hayvan Hastalığı Görülürse Veteriner Hekim Ne Yapmalıdır?

Yönetmelik m.9 uyarınca sorumlu veteriner hekim, ihbarı mecburi bir hastalık tespit ettiğinde veya bundan şüphelendiğinde durumu derhal ilgili makamlara bildirmek zorundadır. Bu yükümlülük, çok sayıda hayvanın bir arada bulunduğu bakımevlerinde salgın riskinin hızlı kontrolü açısından kritik önemdedir.

Bildirim yalnız kesin laboratuvar sonucu alındıktan sonra yapılacak bir işlem değildir. Mevzuatta ihbarı mecburi hastalıklar için şüphe hâli de önemli olabilir. Hayvanların izolasyonu, numune alınması, giriş-çıkış kontrolü, temizlik-dezenfeksiyon ve gerektiğinde karantina tedbirleri yetkili veteriner otoriteyle koordineli şekilde uygulanır.

Hastalık bildirim tarihinin, bildirimin yapıldığı kurumun, şüpheli hayvanların kimlik bilgilerinin ve alınan tedbirlerin kayıt altına alınması gerekir. Bildirimin gecikmesi yalnız tek bir hayvanın sağlığını değil, tesis içindeki diğer hayvanları, personeli ve zoonotik hastalık söz konusuysa insan sağlığını da etkileyebilir.

Veteriner Hekimin Çalışma Belgesi ve Çalışma Saatleri Tesiste Bulundurulmalı mı?

Evet. Yönetmelik m.9, sorumlu veteriner hekimin ilgili veteriner hekimleri odasından alınmış çalışma izin/onay belgesinin ve çalışma gün ve saatlerinin bakımevinde görülebilir bir yerde bulundurulmasını öngörür. Bu düzenleme, tesiste veteriner hizmetinin kağıt üzerinde değil fiilen ve belirlenebilir bir programla sunulduğunu göstermeyi amaçlar.

Çalışma gün ve saatlerinin görünür olması, denetim elemanlarının tesiste hangi saatlerde veteriner hizmeti bulunduğunu kontrol edebilmesini kolaylaştırır. Acil durumlarda veteriner hekime erişim sistemi ayrıca planlanmalıdır. Çok sayıda hayvan barındıran tesislerde veteriner hizmetinin yalnız haftada kısa süreli imza kontrolüne indirgenmesi, hayvanların gerçek sağlık ihtiyacını karşılamayabilir.

Çalışma belgesinin süresi, oda kaydı, görevlendirme veya hizmet sözleşmesi güncel tutulmalıdır. Veteriner hekim değişikliği olduğunda tesisin izin ve kayıt dosyalarının da buna uygun güncellenmesi gerekir.

Sorumlu Veteriner Hekim Bakımevi Personeline Eğitim Vermek Zorunda mı?

Yönetmelik m.9, bakımevinde çalışan personele hayvanların bakım, besleme, yakalama, taşıma, hijyen ve refahına ilişkin eğitim verilmesini ve bu eğitimlerin kayıt altına alınmasını sorumlu veteriner hekimin görevleri arasında sayar. Çünkü personelin günlük uygulamaları, hayvanların sağlık ve stres düzeyini doğrudan etkiler.

Eğitimler tek seferlik işe giriş konuşması şeklinde bırakılmamalıdır. Toplama yöntemleri, hayvan davranışları, bulaşıcı hastalık belirtileri, temizlik ve dezenfeksiyon, güvenli taşıma, ameliyat sonrası bakım, ısırılma ve iş güvenliği gibi konularda düzenli eğitim yapılması gerekir. Yönetmelik m.15 de toplama ekiplerinin sorumlu veteriner hekim koordinasyonunda eğitimli olmasını öngörür.

Eğitim kaydında tarih, konu, eğitimi veren veteriner hekimin adı, katılan personel ve imza listesi bulunması denetim açısından önemlidir. Personel değiştikçe yeni çalışanların eğitimi tekrarlanmalıdır. Eğitim kaydı olmayan bir tesiste görevli personelin mevzuata uygun teknikleri öğrendiğinin ispatı güçleşir.

Veteriner Hekimin Sahiplendirme İşlemlerindeki Görevi Nedir?

Bakımevinden sahiplendirme yalnız idari bir form imzalatılması değildir. Hayvanın sağlık ve rehabilitasyon yönünden sahiplendirmeye uygun olması gerekir. Sorumlu veteriner hekim, hayvanın tıbbi durumunu değerlendirir; gerekli sağlık işlemlerinin tamamlandığını ve varsa takip gerektiren hususları sahiplendirme dosyasına yansıtır.

Hayvanın kimliklendirilmesi, aşı ve sağlık kayıtlarının güncel olması, kısırlaştırma durumu ve varsa ileri tarihli kısırlaştırma takvimi yeni sahibine bildirilmelidir. Köpek sahiplenmesinde Yönetmelikte aranan yönetim planı ve yönetici izin belgesi gibi idari belgeler tesis birimince kontrol edilirken veteriner hekim sağlık belgelerinin doğruluğunu sağlar.

Sahiplendirme sonrası kayıt değişikliğinin Bakanlık veri tabanında tamamlanması gerekir. Hayvanın fiziksel teslimi yapıldığı hâlde sistemde hâlen sahipsiz veya bakımevinde görünmesi izlenebilirlik sorununa yol açar. Bu nedenle tıbbi ve idari kayıtların aynı işlem zincirinde tamamlanması önemlidir.

Sahipsiz Hayvan Faaliyetlerini Bakanlık Veri Tabanına Kim Girer?

Yönetmelik m.9 sorumlu veteriner hekime, sahipsiz hayvanlarla ilgili bakımevinde yapılan faaliyetlerin Bakanlık tarafından oluşturulan veri tabanına işlenmesini sağlama görevi verir. Bu kayıtlar kabul, kimliklendirme, kısırlaştırma, tedavi, ölüm, sahiplendirme ve diğer statü değişikliklerinin izlenmesini mümkün kılar.

Veri tabanındaki kayıtların fiili durumla eşleşmesi gerekir. Tesiste bulunmayan hayvanın sistemde aktif görünmesi, ölen hayvanın kaydının kapatılmaması veya sahiplendirilen hayvanın yeni sahibine geçirilmemesi hem denetimde hem de sonraki hukuki işlemlerde sorun yaratır. Mikroçip numarası gibi tekil kimlik bilgileri bu nedenle dikkatle kontrol edilmelidir.

Kayıt sisteminin güncel tutulması yalnız istatistik üretmek için değildir. Aynı hayvanın tekrar toplanması, kayıp hayvanın sahibine ulaşılması, sahiplendirme kısıtlamalarının kontrolü ve il düzeyindeki kapasite planlaması veri doğruluğuna bağlıdır.

Sorumlu Veteriner Hekimin Görevlerini Yerine Getirmemesi Hangi Sonuçları Doğurabilir?

Veteriner hekimin Yönetmelik m.9’daki görevlerini yerine getirmemesi, tesise ilişkin idari denetimde aykırılık tespiti doğurabilir. Aykırılığın niteliğine göre tesis işletmecisi, yerel yönetim veya ilgili personel hakkında 5199 sayılı Kanunun yaptırım hükümleri uygulanabilir. Veteriner hekimin mesleki eylemleri ayrıca veteriner hekimliği mevzuatı ve meslek örgütü disiplin kuralları yönünden değerlendirmeye konu olabilir.

Somut sorumluluk için hangi görevin kime ait olduğu belirlenmelidir. Örneğin tesisin yeterli personel istihdam etmemesi idari yönetimin sorumluluğundayken, bulaşıcı hastalık şüphesinin bildirilmemesi veteriner hekimin doğrudan mesleki göreviyle ilgilidir. Tıbbi uygulama hatası ile tesis altyapı eksikliği aynı hukuki sebebe dayanmaz.

Denetimde görev sözleşmesi, çalışma izin belgesi, muayene ve tedavi kayıtları, hastalık bildirimleri, personel eğitim tutanakları, dezenfeksiyon kayıtları ve Bakanlık veri tabanı kayıtları birlikte incelenmelidir. Bu belgeler veteriner hekimin görevini fiilen yerine getirip getirmediğini gösteren temel delillerdir.

Sık Sorulan Sorular

Her hayvan bakımevinde sorumlu veteriner hekim gerekir mi?

Evet. Yerel yönetimlerin bakımevinde veteriner hekim hizmeti sağlaması ve Yönetmelik m.9’daki görevlerin yerine getirilmesi gerekir.

Veteriner hekim sadece tedavi mi yapar?

Hayır. Tesis işleyişi, rehabilitasyon, hastalık bildirimi, personel eğitimi, sahiplendirme ve veri tabanı işlemleri de görev alanındadır.

İhbarı mecburi hastalık şüphesinde beklenir mi?

Hayır. Mevzuat kapsamında gerekli bildirim derhal yapılmalı ve yetkili birimlerin talimatları uygulanmalıdır.

Çalışma saatleri görünür yerde olmalı mı?

Evet. Veteriner hekimin çalışma belgesi ile gün ve saatlerinin tesiste görülebilir yerde bulunması gerekir.

Bakımevi personelini kim eğitir?

Yönetmelik m.9 kapsamında sorumlu veteriner hekim personelin eğitimini sağlar ve eğitim kayıtlarını tutar.

Sahiplendirme öncesi sağlık kontrolünü kim yapar?

Hayvanın tıbbi açıdan sahiplendirmeye uygunluğunu sorumlu veteriner hekim değerlendirir.

Ölen hayvanın kaydı güncellenir mi?

Evet. Ölüm ve diğer statü değişiklikleri Bakanlık veri tabanında doğru şekilde işlenmelidir.

Veteriner hekim atık yönetiminden sorumlu mudur?

Tıbbi ve hayvansal atıkların sağlık yönünden uygun yönetimini gözetmek görev alanındadır; tesisin idari ve sözleşmesel atık yükümlülükleri işletmeciye aittir.

Veteriner hekimin kayıt tutmaması denetimde sorun olur mu?

Evet. Sağlık, eğitim ve veri tabanı kayıtları görevin yerine getirildiğini gösteren temel belgelerdir.

Veteriner hekimin sorumluluğu belediyenin sorumluluğunu kaldırır mı?

Hayır. Yerel yönetimin tesis, personel, bütçe ve işletme yükümlülükleri devam eder; veteriner hekimin mesleki sorumluluğu ayrıdır.