Tarım ve Orman Bakanlığının TARSİM Görevleri Neler? 5363 m.10 | 2026

Kısa ve net cevap: 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’nun 10. maddesine göre Tarım ve Orman Bakanlığının TARSİM sistemi içindeki dört temel görevi vardır: tarım sigortalarının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için gerekli tedbirleri almak; ürün, risk ve bölgeler itibarıyla sağlanacak prim desteğine ilişkin teklifleri Cumhurbaşkanının onayına sunmak; tazminat ödemelerinin doğru ve düzenli biçimde yapılmasını izlemek ve Kanunla verilen diğer görevleri yürütmek. Bakanlık, poliçeyi düzenleyen sigorta şirketi veya hasarı tespit eden eksper değildir; sistemin kamu politikası, prim desteği ve gözetim tarafında kanuni görev sahibidir.

Tarım ve Orman Bakanlığının TARSİM görevleri hangi maddede?

Tarım Sigortaları Kanunu’nun 10. maddesi, Bakanlığın Kanun kapsamındaki görev ve yetkilerini dört bent hâlinde düzenler. Hüküm kısa görünse de TARSİM sistemindeki kamu gözetiminin temel dayanaklarından biridir. Bakanlık tarım sigortalarının yaygınlaştırılmasından prim desteği tekliflerine, tazminat ödemelerinin izlenmesinden Kanunun verdiği diğer görevlerin yürütülmesine kadar merkezi rol üstlenir.

5363 sayılı Kanunun tarihsel metninde “Tarım ve Köyişleri Bakanlığı” ifadesi yer alır; güncel idari yapı bakımından görev Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülür. Aynı şekilde Kanunda eski teşkilat isimlerinin bulunması, maddenin esas görev dağılımını ortadan kaldırmaz.

Havuzun tüzel kişiliği ve sistemi için TARSİM Tarım Sigortaları Havuzu rehberimize, Kurulun görevleri için 5363 m.6 Yönetim Kurulu görevleri yazımıza, işletici şirket için 5363 m.9 işletici şirket görevleri rehberimize bakılabilir.

Resmî kanun metni mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir. 2026 yılı prim desteklerinin hukuki dayanağı bakımından TARSİM Cumhurbaşkanı Kararları ayrıca incelenmelidir.

Bakanlık tarım sigortalarını geliştirmek ve yaygınlaştırmak zorunda mı?

Evet. 5363 m.10/a, tarım sigortalarının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için gerekli tedbirleri almak görevini Bakanlığa verir. Bu görev, yalnızca tanıtım yapmakla sınırlı değildir. Tarımsal üretimin niteliği, yeni riskler, iklim olayları, ürün çeşitleri, bölgesel ihtiyaçlar ve kayıt sistemlerinin gelişimi doğrultusunda sigorta sisteminin kapsamının ve erişiminin artırılmasına yönelik kamu politikası bu hükümle bağlantılıdır.

TARSİM sistemi ilk kurulduğunda belirli ürün ve risklerle sınırlı iken yıllar içinde sera, hayvan hayat, su ürünleri, arıcılık, gelir koruma ve temel paket gibi farklı sigorta branşları geliştirilmiştir. Hangi risklerin fiilen kapsama alınacağı 5363 m.12 uyarınca Cumhurbaşkanınca belirlenir; ancak sistemin geliştirilmesine yönelik Bakanlık çalışmaları m.10/a kapsamında değerlendirilir.

Geliştirme görevi, bir üreticinin talep ettiği her riskin otomatik biçimde sigortalanacağı anlamına gelmez. Tarım sigortasında aktüeryal veri, risk ölçülebilirliği, prim maliyeti, reasürans imkânı ve kamu desteği birlikte değerlendirilir. Yeni teminatın hukuken uygulanabilmesi için yıllık kapsam kararında ve ilgili tarife/talimatlarda yer alması gerekir.

Yaygınlaştırma görevi bakımından üretici bilgilendirmesi işletici şirketin de görevidir. 5363 m.9/e, işletici şirketi üreticileri tarım sigortaları hakkında bilgilendirmek ve tanıtım kampanyaları yürütmekle yükümlü kılar. Böylece Bakanlık politika düzeyinde, şirket ise operasyonel iletişim düzeyinde görev üstlenir.

Prim desteğine ilişkin teklifleri kim Cumhurbaşkanına sunar?

5363 m.10/b, ürünler, riskler ve bölgeler itibarıyla sağlanacak prim desteğine ilişkin teklifleri Cumhurbaşkanının onayına sunma görevini Bakanlığa verir. Bu hüküm 2 Temmuz 2018 tarihli 700 sayılı KHK ile güncel Cumhurbaşkanlığı sistemine uyarlanmıştır; eski metindeki Bakanlar Kurulu ifadesi Cumhurbaşkanı olarak değiştirilmiştir.

Prim desteği sürecinde Kurulun da görevi vardır. 5363 m.6/b, Devlet prim desteği toplam tutarını aşmamak kaydıyla ürün, risk ve bölge bazında prim desteği oranını belirlemeye yönelik çalışmalar yapmayı ve bunları Bakanlığa sunmayı Kurulun görevleri arasında sayar. Bakanlık ise bu teknik çalışmaları kamu politikası ve bütçe çerçevesinde değerlendirerek teklif sürecini yürütür.

Nihai yıllık prim desteği miktarları 5363 m.13 uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. Dolayısıyla üç aşama birbirinden ayrılmalıdır: Kurul teknik çalışma yapar, Bakanlık teklifi Cumhurbaşkanının onayına sunar, Cumhurbaşkanı yıllık destek miktarlarını belirler.

Bu yapı nedeniyle acente, sigorta şirketi veya işletici şirket prim desteği oranını kendi takdiriyle değiştiremez. Poliçe hesabında ilgili yılın Cumhurbaşkanı kararı ve TARSİM tarife/talimatı uygulanmalıdır.

Bakanlık TARSİM tazminat ödemelerini izler mi?

Evet. 5363 m.10/c, tazminat ödemelerinin doğru ve düzenli bir şekilde yapılmasını izleme görevini Bakanlığa verir. Bu hüküm, Bakanlığın her hasar dosyasındaki ödeme kararını bizzat verdiği anlamına gelmez. Hasar tespit organizasyonu ve ödeme işlemleri işletici şirketin m.9’daki görevleri arasındadır; Bakanlık ise sistemin doğru ve düzenli işlemesini gözetir.

“Doğru” ödeme, poliçe ve ilgili mevzuata uygun zarar hesabını; “düzenli” ödeme ise sistematik, sürdürülebilir ve usule uygun ödeme sürecini ifade eder. Eksik tazminat, gecikme, yanlış hesap veya uygulama sorunu yaygın bir nitelik taşıyorsa Bakanlığın gözetim görevi önem kazanır.

Bununla birlikte üreticinin bireysel tazminat uyuşmazlığında Bakanlığa şikâyet etmiş olması, sigorta hukukundaki zamanaşımı veya dava/tahkim gibi başvuru sürelerini kendiliğinden durdurmaz. Somut dosyada hak kaybı yaşanmaması için poliçe genel şartları ve ilgili usul hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Tazminat ödemesinin kaynağı Havuzdur. 5363 m.8/a, tarım sigortası tazminatlarını Havuz gideri sayar. İşletici şirket ise m.9/d uyarınca tazminat ödemelerinin yapılmasını yürütür. Bakanlığın m.10/c görevi bu operasyonu izlemektir.

Bakanlığın 5363 sayılı Kanundaki diğer görevleri nelerdir?

5363 m.10/d, “Bu Kanunla verilen diğer görevleri yürütmek” şeklinde genel bir görev hükmü içerir. Bakanlığın görevleri yalnızca m.10’daki üç özel bentle sınırlı değildir. Kanunun diğer maddelerinde de Bakanlığa verilen yetki ve sorumluluklar vardır.

Örneğin m.13, prim desteğine ilişkin ödeneğin her yıl bütçe kanunuyla Bakanlık bütçesinde yer alacağını; Bakanlığın sigorta şirketleri tarafından Havuza aktarılacak prim miktarlarını çiftçi kayıtlarıyla karşılaştırarak prim desteğini hesaplayacağını ve gecikmeksizin Havuza aktaracağını düzenler. Bu, Bakanlığın hem kayıt doğrulama hem mali aktarım görevine sahip olduğunu gösterir.

Kanunun 11. maddesi ise Havuz ve Şirketin denetimini sigortacılık uygulamaları ile diğer işlemler bakımından farklı kamu otoritelerine dağıtır. “Diğer tüm işlemler” bakımından denetim Bakanlığa verilmiştir. Bu denetim görevi m.10/d’nin genel çerçevesiyle de bağlantılıdır.

Kanunun 18. maddesi, Havuzun çalışma usul ve esaslarının çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesini öngörür. Böylece Bakanlık ikincil mevzuatın hazırlanması ve uygulanmasında da merkezi rol üstlenir.

Bakanlık kayıt sistemleri TARSİM prim desteği için neden önemlidir?

TARSİM poliçelerinin önemli bir bölümü Tarım ve Orman Bakanlığınca tutulan üretici, parsel, hayvan, sera veya işletme kayıtlarına dayanır. 5363 m.13, prim desteği hesabında sigorta şirketleri tarafından Havuza aktarılacak prim miktarlarının çiftçi kayıtlarıyla karşılaştırılmasını öngörür.

Bu nedenle üreticinin Bakanlık kayıt sistemindeki bilgilerinin güncel ve doğru olması yalnızca idari bir formalite değildir. Yanlış ürün, yanlış parsel, eksik hayvan kaydı veya güncel olmayan işletme bilgisi poliçeleştirme ve prim desteği hesabını etkileyebilir.

TARSİM’in güncel ürün sayfalarında da poliçeleştirme öncesinde ilgili Bakanlık kayıtlarının güncellenmesi gerektiği açıkça belirtilir. Üretici, acenteye başvurmadan önce kayıt sisteminde sigortalatacağı ürün veya varlığın doğru göründüğünü kontrol etmelidir.

Kayıt hatası nedeniyle poliçenin eksik veya yanlış kurulması hâlinde hata kaynağı tespit edilmelidir. Üreticinin güncelleme yükümlülüğünü yerine getirmemesi, kamu kayıt sistemindeki teknik hata veya acentenin sistemdeki doğru veriyi poliçeye yanlış aktarması farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.

Bakanlık ile TARSİM Yönetim Kurulunun görevleri aynı mı?

Hayır. Kurulun görevleri 5363 m.6’da, Bakanlığın görevleri m.10’da düzenlenmiştir. Kurul Havuzun işleyiş esaslarını, hasar tespit usullerini, sigorta şirketleriyle ve işletici şirketle sözleşme ilişkisini belirleyen karar organıdır. Bakanlık ise tarım sigortalarının geliştirilmesi, prim desteği teklifinin Cumhurbaşkanına sunulması ve tazminat ödemelerinin sistem düzeyinde izlenmesi gibi kamu görevlerini yürütür.

Prim desteği alanında iki kurumun görevleri birbirini tamamlar: Kurul teknik çalışma yapar ve Bakanlığa sunar; Bakanlık teklif sürecini Cumhurbaşkanına taşır; Cumhurbaşkanı yıllık desteği belirler.

Hasar alanında da ayrım vardır: Kurul tespit usullerini belirler, işletici şirket organizasyonu yürütür, eksper teknik tespiti yapar, Bakanlık ise tazminat ödemelerinin doğru ve düzenli yapılmasını izler.

Bakanlık ile işletici şirketin görevleri nasıl ayrılır?

İşletici şirket 5363 m.9 uyarınca operasyonel görevleri yürütür. Hasar organizasyonu, reasürans planının uygulanması, prim tahsili, tazminat ödemesi, bilgilendirme, istatistik ve kaynakların yatırım yönetimi şirket görevleridir. Bakanlık ise m.10 çerçevesinde kamu gözetimi ve politika görevine sahiptir.

Şirket, Havuz işlerinin Havuz yararına ve en iyi şekilde yürütülmesinden Bakanlık, sigortacılık alanındaki kamu otoritesi ve Kurula karşı sorumludur. Bu hüküm, Bakanlık-şirket ilişkisinin yalnızca bilgilendirme düzeyinde olmadığını; kanuni sorumluluk ve gözetim bağlantısı bulunduğunu gösterir.

Bir bireysel dosyada tazminatın banka hesabına aktarılmasını Bakanlık yapmaz; şirket/Havuz sistemi yürütür. Ancak sistemsel ödeme düzeni, gecikmeler veya doğru ödeme standardı Bakanlığın izleme alanına girer.

TARSİM uyuşmazlığında Bakanlığa başvuru ne sağlar?

Bakanlığın görev alanına giren sistemsel bir sorun, kayıt problemi veya uygulama şikâyeti Bakanlığa bildirilebilir. Ancak somut sigorta alacağının tahsili bakımından başvuru yolunun niteliği ayrıca belirlenmelidir. Bakanlığa yapılan idari şikâyet, her durumda sigorta şirketine/Havuza yapılması gereken başvurunun veya yargı/tahkim sürecinin yerine geçmez.

Örneğin tazminatın düşük hesaplandığı iddiasında öncelikle poliçe, genel şart, hasar eksper raporu ve hesap cetveli incelenmelidir. Kayıt sistemi hatasında Bakanlık kayıtlarının düzeltilmesi gerekebilir. Prim desteği yanlış uygulandıysa ilgili yıl Cumhurbaşkanı kararı ve tarife ile poliçe hesabı karşılaştırılmalıdır.

Başvurunun hangi kuruma yapılacağı, uyuşmazlığın kaynağına göre değişir. Acentenin yanlış veri girişi, eksperin teknik tespiti, işletici şirketin ödeme süreci, Bakanlık kayıt sistemindeki hata veya yıllık düzenlemenin uygulanması birbirinden farklı hukuki meselelerdir.

Bakanlık hangi risklerin sigorta kapsamına alınacağına tek başına karar verir mi?

Hayır. 5363 m.12’ye göre kapsama alınacak bitkiler, bitkisel ürünler, seralar, tarımsal yapılar, tarım alet ve makineleri ile çiftlik hayvanları için risklere ilişkin teminatlar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Bakanlığın m.10’daki geliştirme ve teklif görevleri bu nihai belirleme yetkisinin yerine geçmez.

Bu nedenle “Bakanlık açıklamasında riskten söz edildi” demek tek başına poliçe teminatı oluşturmaz. Teminatın ilgili yıl Cumhurbaşkanı kararı, genel şart, tarife/talimat ve poliçe üzerinde bulunması gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Tarım ve Orman Bakanlığının TARSİM görevleri hangi maddede?

5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’nun 10. maddesinde dört bent hâlinde düzenlenmiştir.

Bakanlık tarım sigortalarını yaygınlaştırmakla görevli mi?

Evet. 5363 m.10/a bunu açıkça Bakanlık görevi sayar.

Prim desteği teklifini kim Cumhurbaşkanına sunar?

5363 m.10/b uyarınca Bakanlık sunar. Kurul ise m.6/b kapsamında teknik çalışmalar yapıp Bakanlığa iletir.

Prim desteğini nihai olarak kim belirler?

5363 m.13’e göre yıllık prim desteği miktarlarını Cumhurbaşkanı belirler.

Bakanlık hasar eksperini görevlendirir mi?

Hasar tespit organizasyonu m.9 uyarınca işletici şirket tarafından yürütülür. Bakanlık tazminat ödemelerinin doğru ve düzenli yapılmasını izler.

Bakanlık tazminatı doğrudan öder mi?

Hayır. Tazminat Havuz kaynağından ödenir ve ödeme işlemi işletici şirketin görevleri arasındadır.

ÇKS ve diğer Bakanlık kayıtları neden önemli?

Poliçeleştirme ve Devlet prim desteği hesabında üretici/ürün kayıtlarının doğru olması gerekir; m.13 primlerin çiftçi kayıtlarıyla karşılaştırılmasını düzenler.

Bakanlığa şikâyet dava süresini durdurur mu?

Genel bir idari şikâyetin sigorta hukukundaki zamanaşımı veya başvuru sürelerini kendiliğinden durdurduğu kabul edilmemelidir. Somut süreler ayrıca kontrol edilmelidir.

Bakanlık ile TARSİM Yönetim Kurulu aynı kurum mu?

Hayır. Kanunda farklı görevleri olan ayrı yapılardır.

Hangi risklerin TARSİM kapsamına alınacağına kim karar verir?

5363 m.12 uyarınca yıllık kapsam Cumhurbaşkanınca belirlenir.