Hükmün Tashihi Nedir? HMK 304 Yazı ve Hesap Hatalarının Düzeltilmesi 2026

Kısa cevap: HMK m.304 uyarınca hükümdeki yazı ve hesap hataları ile bunlara benzer açık hatalar mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir. Hüküm tebliğ edilmişse hâkim, HMK m.304/2 gereğince tarafları dinlemeden hatayı düzeltemez. Taraflar davet üzerine gelmezse dosya üzerinden inceleme yapılarak karar verilebilir. Tashih, mahkemenin kararını esastan değiştirme yolu değildir.

1. Tashih nedir?
2. Hangi hatalar?
3. Tashihin sınırı
4. Başvuru usulü
5. Kesinleşme sonrası
6. Tavzih farkı
7. Tamamlama farkı
8. SSS

İlgili rehberler: hükmün tamamlanması, kesin hüküm, kesin süre. Resmî kaynak: HMK m.304-305/A.

Hükmün Tashihi Nedir?

Tashih, mahkeme kararındaki açık yazı, hesap veya benzeri maddi hatanın düzeltilmesidir. Mahkeme hükmün esasına ilişkin yeni değerlendirme yapmaz; karar oluşturulurken veya yazılırken ortaya çıkan açık yanlışlığı giderir.

Örneğin toplama işleminin yanlış yapılması, taraf adının bir harfinin yanlış yazılması veya hüküm fıkrasında dosya kapsamından açıkça anlaşılan maddi rakam hatası tashih konusu olabilir.

Yazı Hatası

Kararda isim, tarih, plaka, ada-parsel, dosya numarası veya benzeri bilginin açıkça yanlış yazılması yazı hatası niteliğinde olabilir. Hatanın gerçekten maddi hata olduğu dosya içeriğinden tereddütsüz anlaşılmalıdır.

Tarafın kimliğini değiştirecek veya davanın esasını etkileyecek tartışmalı bir konu basit yazı hatası adı altında düzeltilemez.

Hesap Hatası

Toplama, çıkarma, çarpma veya oran uygulamasındaki açık matematik yanlışlığı tashih edilebilir. Örneğin gerekçede doğru kalemler gösterildiği hâlde toplamın yanlış yazılması maddi hesap hatasıdır.

Buna karşılık mahkemenin yanlış faiz oranını hukuki değerlendirme sonucu uygulaması veya tazminat yöntemini yanlış seçmesi her zaman basit hesap hatası değildir. Esasa ilişkin hukuki hata kanun yolu konusudur.

Benzeri Açık Hatalar

HMK 304 yalnız yazı ve hesap hatalarını değil bunlara benzer açık hataları da kapsar. Ölçüt, hatanın kararın yeniden hukuki değerlendirilmesini gerektirmeden açıkça saptanabilmesidir.

Tashihle Hüküm Değiştirilebilir mi?

Hayır. Tashih, hüküm sonucunu yeni bir hukuki değerlendirmeyle değiştirme aracı değildir. Mahkeme kabul ettiği davayı tashihle reddedemez; hükmedilmeyen yeni alacağa karar veremez veya tarafın sorumluluğunu esastan değiştiremez.

Bu tür hatalar varsa istinaf, temyiz veya şartları oluşmuş başka kanuni yol değerlendirilir.

Gerekçe ile Hüküm Fıkrası Çelişkisi

Gerekçe ile hüküm fıkrası arasındaki her çelişki tashih değildir. Çelişkinin niteliğine göre tavzih, kanun yolu veya başka usul kurumu gündeme gelir. Tashih yalnız açık maddi yanlışlık sınırında kullanılabilir.

Tashih Nasıl İstenir?

Taraf hükmü veren mahkemeye hangi bölümde hangi açık maddi hatanın bulunduğunu ve doğru olması gereken bilgiyi gösteren dilekçeyle başvurabilir. Mahkeme açık hatayı resen de düzeltebilir.

Dilekçede karar tarihi, esas-karar numarası, yanlış bölüm ve doğru bilgi açıkça belirtilmelidir. İlgili belge eklenmelidir.

Karar Tebliğ Edilmişse

HMK m.304/2 uyarınca hüküm taraflara tebliğ edilmişse hâkim tarafları dinlemeden hatayı düzeltemez. Taraflar davet üzerine gelmezse dosya üzerinden inceleme yapılarak karar verilebilir. Böylece tebliğ edilmiş hüküm üzerinde yapılacak düzeltmede hukuki dinlenilme hakkı korunur.

Tashih Kararı Nasıl Gösterilir?

Düzeltme işlemi karar üzerinde usulüne uygun biçimde gösterilir. Kararın aslı ile suretleri arasındaki uyum sağlanır. UYAP kayıtlarının da düzeltme kararıyla uyumlu olması gerekir.

Hüküm Kesinleştikten Sonra Tashih Olur mu?

Açık maddi hata niteliğindeki yanlışlıkların düzeltilmesi, hükmün esasını değiştirmediği için kesinleşme kavramından farklı değerlendirilir. Ancak kesinleşmiş hüküm tashih adı altında esastan değiştirilemez.

Talebin gerçekten maddi hata mı yoksa kesin hükmün içeriğini değiştirme girişimi mi olduğu dikkatle ayrılmalıdır.

Tashih Kanun Yolu Süresini Uzatır mı?

Tashih talebine güvenerek istinaf veya temyiz süresinin kaçırılmaması gerekir. Kanun yolu sürelerinin tashih başvurusundan nasıl etkilendiği somut karar ve usul hükmü üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir. Güvenli yaklaşım kanun yolu süresini bağımsız takip etmektir.

Tashih ile Tavzih Farkı

Tashih açık yazı ve hesap hatasını düzeltir. Tavzih ise hüküm yeterince açık değilse, icrasında tereddüt doğuruyorsa veya birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa hükmün açıklanmasını amaçlar. Tavzihle de hükmün sonucu değiştirilemez.

Örneğin “100.000 yerine yanlışlıkla 10.000 yazılmış” ve doğru rakam dosyadan açıkça anlaşılıyorsa tashih; hükümde teslim edilecek şeyin hangi bölüm olduğu belirsizse tavzih tartışması gündeme gelebilir.

Tashih ile Hükmün Tamamlanması Farkı

HMK m.305/A hükmün tamamlanmasını düzenler. Mahkeme tarafın talep ettiği veya resen karar vermesi gereken bir husus hakkında hiç karar vermemişse, kanundaki bir aylık süre içinde tamamlanma istenebilir.

Tashihte karar vardır fakat açık maddi hata bulunur. Tamamlamada ise karar verilmesi gereken bir husus hükümde eksiktir. Bu ayrım başvuru türünü ve süreyi belirler.

Tashih ile İstinaf Farkı

İstinaf ilk derece mahkemesinin maddi ve hukuki yönden denetlenmesini sağlayan kanun yoludur. Tashih ise aynı mahkemenin açık maddi hatayı düzeltmesidir. Yanlış hukuki değerlendirme tashih yoluyla giderilmez.

Taraf Adı Yanlış Yazılmışsa

Dosyada doğru taraf açıkça belli olduğu hâlde kararda yazım hatası yapılmışsa tashih gündeme gelir. Ancak yanlış kişiye karşı hüküm kurulmuşsa bu basit isim düzeltmesinin ötesinde taraf ve hüküm sorunudur.

TC Kimlik Numarası veya Vergi Numarası Hatası

Tarafın kimliği dosyadan tereddütsüz anlaşılıyor ve yalnız numara yanlış yazılmışsa açık maddi hata düzeltilebilir. Hata farklı kişiyi işaret ediyor ve kimlik konusunda uyuşmazlık yaratıyorsa kapsamlı inceleme gerekir.

Taşınmaz Bilgisi Hatası

Tapu iptal ve tescil gibi davalarda ada, parsel veya bağımsız bölüm bilgisindeki hata kararın infazını engelleyebilir. Dosyadaki doğru taşınmaz tereddütsüz belirlenebiliyorsa tashih değerlendirilebilir; farklı taşınmaza ilişkin hüküm kurulmuşsa sorun esasa ilişkin olabilir.

Faiz Başlangıç Tarihi Yanlışsa

Mahkeme gerekçede açıkça belirli tarihi kabul etmiş fakat hüküm fıkrasına sehven başka tarih yazmışsa maddi hata tartışılabilir. Mahkeme hukuki değerlendirmeyle yanlış başlangıç tarihi seçmişse tashih değil kanun yolu gündeme gelir.

Uygulama Örnekleri

Örnek 1: Gerekçe ve hesap tablosunda alacak 125.000 TL olduğu hâlde hüküm fıkrasında yazım hatasıyla 12.500 TL yazılmışsa açık maddi hata olup olmadığı dosya üzerinden değerlendirilir.

Örnek 2: Davacının soyadı tüm dosyada “Yılmaz” iken hükümde “Yıldız” yazılmışsa taraf kimliği tereddütsüzse tashih gündeme gelir.

Örnek 3: Mahkeme yanlış hukuk kuralını uygulayıp davayı reddetmişse bu tashih konusu değildir; kanun yolu gerekir.

Kontrol Listesi

1. Hatanın maddi mi hukuki mi olduğunu ayırın.
2. Yanlış cümle veya rakamı karar üzerinde belirleyin.
3. Doğru bilgiyi dosya belgesiyle gösterin.
4. Hükmün esasını değiştiren talebi tashih adıyla ileri sürmeyin.
5. Kanun yolu süresini ayrıca takip edin.
6. Tavzih ve HMK 305/A tamamlama ihtimalini kontrol edin.

Sık Yapılan Hatalar

• Hukuki hatayı maddi hata sanmak,
• tashihle yeni talep hakkında karar istemek,
• kanun yolu süresini tashih talebi nedeniyle takip etmemek,
• tavzih ve tashihi karıştırmak,
• hükmün tamamlanması için bir aylık süreyi kaçırmak,
• taraf değişikliğini isim düzeltmesi gibi sunmak.

HMK 304’te Tashih Denetimi Nasıl Yapılır?

Tashih talebinde ilk soru, yanlışlığın gerçekten açık maddi hata olup olmadığıdır. Dosyanın yeniden delil değerlendirmesi veya hukuki yorum gerektirmeden doğru sonuca ulaşılıyorsa tashih alanı vardır. Buna karşılık mahkemenin delilleri yanlış tarttığı, yanlış kanun maddesi uyguladığı veya hukuki sonucu yanlış kurduğu ileri sürülüyorsa sorun tashih değil kanun yolu sorunudur.

Örneğin gerekçede ve hesap tablosunda toplam 125.000 TL olduğu açıkken hüküm fıkrasında 12.500 TL yazılması, dosya bütünü başka bir ihtimale izin vermiyorsa hesap/yazı hatası niteliğindedir. Buna karşılık mahkemenin faiz başlangıcını 1 Ocak yerine hukuki değerlendirmeyle 1 Mart kabul etmesi, sırf taraf başka tarihi doğru buluyor diye tashih edilemez.

Tebliğden Sonra Tashih Usulü

HMK m.304/2’nin özel güvencesi, hüküm taraflara tebliğ edilmişse tashihin taraflar dinlenmeden yapılamamasıdır. Mahkeme tarafları davet eder. Davet üzerine taraflar gelmezse dosya üzerinden inceleme yaparak karar verebilir. Bu hüküm, tebliğ edilmiş karar üzerinde sürpriz biçimde değişiklik yapılmasını önler.

Tashih kararı verildiğinde düzeltme yalnız mahkeme dosyasında bırakılmamalı; kararın suretleri ve elektronik kayıtlar da tashih kararıyla uyumlu hâle gelmelidir. Özellikle ilamlı icraya konu kararlarda hangi metnin infaz edileceği tereddütsüz olmalıdır.

Tashih, Tavzih ve Tamamlama İçin Üçlü Ayrım

Tashih (HMK 304) açık yazı, hesap ve benzeri maddi hatayı düzeltir. Tavzih (HMK 305) hüküm yeterince açık değilse, icrasında tereddüt varsa veya fıkralar çelişiyorsa mevcut hükmün anlamını açıklar. Tamamlama (HMK 305/A) tarafın talep ettiği veya mahkemenin resen karar vermesi gereken bir husus hakkında hiç karar verilmemişse eksik hükmün tamamlanmasını sağlar. Bu üç kurumdan hiçbiri süresi geçmiş istinaf veya temyizin yerine geçmez.

İcra Dosyası Açılmışsa

Hüküm icraya konulduktan sonra açık maddi hata fark edilirse, tashih kararı infaz bakımından önem taşır. İcra dairesi mahkeme kararını kendi yorumuyla düzeltemez. Hüküm fıkrasındaki hata mahkemece HMK 304 uyarınca tashih edilir; tashih kararı icra dosyasına sunularak infazın güncel hükme göre yürütülmesi sağlanır.

Tashih Talebinde Somutlaştırma Nasıl Yapılır?

Tashih dilekçesi kısa olabilir; fakat hata tereddütsüz gösterilmelidir. Kararın hangi sayfa ve hüküm bendinde yanlışlık bulunduğu, mevcut ifade, doğru olması gereken ifade ve doğruluğu gösteren dosya belgesi belirtilmelidir. Örneğin ‘hüküm fıkrasının 3. bendinde 125.000 TL yerine sehven 12.500 TL yazılmıştır; gerekçenin 8. sayfasındaki hesap tablosu ve bilirkişi raporu toplamı 125.000 TL’dir’ biçimindeki açıklama tashihin maddi hata sınırında kaldığını gösterir.

Buna karşılık ‘mahkeme bilirkişiyi yanlış değerlendirdiği için tutar 125.000 TL olmalıydı’ deniliyorsa artık açık yazı/hesap hatası değil esasa ilişkin değerlendirme tartışması vardır. Bu ayrım, tashih ile istinafın birbirine karıştırılmasını önler.

Tashih Kararı Sonrası Tebligat ve Kanun Yolu

Tashih kararı taraflara usulüne uygun bildirilmelidir. Tashihin kapsamı, asıl hükmün kanun yolu süresine ve infazına etkisi somut dosyaya göre değerlendirilir. Taraflar yalnız tashih talebine güvenerek esas hükme ilişkin istinaf veya temyiz süresini kaçırmamalıdır. Esasa yönelik itiraz varsa kanun yolu süresi bağımsız izlenmelidir.

İlamlı İcrada Rakam veya Kimlik Hatası

İlamlı icra başladıktan sonra hükümdeki açık maddi hata fark edilirse icra dairesi mahkeme yerine geçerek hükmü değiştiremez. Taraf hükmü veren mahkemeden tashih ister. Tashih kararı çıktıktan sonra icra dosyasına sunularak infazın düzeltilmiş hükme göre yürütülmesi sağlanır. Özellikle taraf adı, ada-parsel, plaka, miktar ve tarih hatalarında bu yol önem taşır.

Tashih Talebinin Reddedilmesi

Mahkeme talebin aslında hukuki değerlendirmeyi değiştirmeye yönelik olduğunu veya açık maddi hata bulunmadığını tespit ederse tashih talebini reddeder. Bu durumda taraf, esas karara karşı süresinde kanun yolu kullanma imkânını ayrıca değerlendirmelidir. Tashih, kaçırılmış kanun yolu süresini yeniden başlatan genel bir telafi mekanizması değildir.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

HMK 304 Türkiye genelindeki hukuk mahkemelerinde uygulanır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; Türkiye geneli dosya takibi Mersin’den yönetilir.

Sık Sorulan Sorular

Hükmün tashihi nedir?

Karardaki yazı, hesap ve benzeri açık maddi hataların düzeltilmesidir.

Mahkeme kendiliğinden düzeltebilir mi?

HMK 304 mahkemenin resen tashihine imkân verir.

Karar tebliğ edilmişse ne olur?

HMK 304/2’de tarafların dinlenmesine ilişkin özel kural uygulanır.

Tashihle dava sonucu değişir mi?

Hayır; tashih hükmün esasını değiştirme yolu değildir.

Hesap hatası düzeltilir mi?

Açık matematik hatası HMK 304 kapsamında düzeltilebilir.

Yanlış faiz oranı tashih midir?

Hukuki değerlendirme sonucu yanlış oran uygulanmışsa kural olarak kanun yolu konusudur.

Tashih ile tavzih aynı mı?

Hayır. Tavzih hükmün açıklanmasına, tashih açık maddi hatanın düzeltilmesine yöneliktir.

Tashih ile tamamlama aynı mı?

Hayır. Tamamlama karar verilmeyen talep veya husus içindir.

Kesinleşmiş karar tashih edilir mi?

Açık maddi hata düzeltilebilir; kesin hükmün esası tashih adı altında değiştirilemez.

Tashih talebi istinaf süresini durdurur mu?

Kanun yolu süresi somut hükümlere göre ayrıca takip edilmelidir; tashih başvurusuna güvenerek süre kaçırılmamalıdır.

Hukukçu İncelemesi

Av. Halil Bakırcı – Av. Emirhan Keskin.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →