Saklı pay hesaplama için yasal miras payı ile korunan asgari pay birbirinden ayrılır. Tenkis tutarı, yalnız saklı pay toplamı değildir; mirasçıya fiilen kalan değer de değerlendirilir. Eş ve iki çocuk üzerinden sayısal örnek.
Hesaplama yöntemi ve hukuki dayanak
Seçilen mirasçı grubuna göre yasal paylar belirlenir; altsoy için yasal payın yarısı, ana ve babadan her biri için yasal payın dörtte biri, eş için duruma göre saklı pay uygulanır.
Resmî / birincil kaynağı aç (yeni sekmede)
Saklı pay hesabı tereke tespiti ve kazandırma tarihinden ayrı düşünülemez
Bu araç hangi soruyu cevaplar?
Miras bırakanın vasiyet, bağış veya başka kazandırmaları nedeniyle saklı payının zedelendiğini düşünen mirasçının ilk matematiksel kontrolünü yapar. Araç seçilen mirasçı grubuna göre yasal payı ve saklı pay oranını belirler; mevcut tereke ile kazandırmaları karşılaştırır. Mirasçılık belgesi, borçlar ve tenkise tabi işlemler kesinleşmeden sonuç dava miktarı olarak kullanılamaz.
Hukuki değerlendirmede kritik ayrım
Tenkis hesabında net tereke, denkleştirme, ölümden önceki kazandırmalar, tasarruf nisabı ve tenkis sırası birlikte ele alınır. Altsoy, ana-baba ve sağ kalan eş için oranlar aynı değildir. Tenkis davası ile muris muvazaası, miras sebebiyle istihkak veya ortaklığın giderilmesi farklı dava türleridir; olayın hukuki niteliği yalnız hesap tablosuyla belirlenemez.
Sonuçtan sonra kontrol edilecekler
- Mirasçılık belgesiyle ölüm tarihindeki mirasçı grubunu kesinleştirin.
- Aktifler, borçlar, iadeye veya denkleştirmeye tabi değerler için tereke tablosu kurun.
- Kazandırma tarihi, öğrenme tarihi ve dava sürelerini belgeleyin.
Saklı Pay ve Tenkis Ön Hesabı ayrıntılı kullanım rehberi
Saklı pay ve tenkis aracı, borçlar düşüldükten sonraki net tereke ile yaygın mirasçı kombinasyonlarını kullanarak yasal pay, saklı pay ve tasarruf edilebilir kısmı önceden gösterir. Bağışların ve ölüme bağlı tasarrufların hangi sırayla tenkis edileceğini otomatik çözmez.
Hesaplamadan önce gerekenler
- Ölüm tarihindeki aktifler, borçlar ve terekeye eklenecek değerler
- Sağ kalan eş, altsoy, ana-baba ve diğer mirasçıların durumu
- Vasiyetname, miras sözleşmesi ve tenkise tabi olabilecek kazandırmalar
- Mirasçının öğrendiği tarih ile süreyi etkileyen dava bilgileri
Araç hangi sırayı izler?
- Seçilen zümreye göre yasal miras payları belirlenir.
- Her mirasçı grubunun kanundaki saklı pay oranı yasal paya uygulanır.
- Toplam saklı pay net terekeden çıkarılarak tasarruf edilebilir kısım gösterilir.
Sonuç nasıl yorumlanır?
Hesapta görünen olası tenkis açığı, belirli bir kazandırmanın otomatik olarak geçersiz olduğu anlamına gelmez. Terekenin denkleştirme, eklenecek değerler ve sağlararası kazandırmalarla yeniden kurulması gerekir.
Sınırlar ve dosya kontrolü
- Terekeye iade, denkleştirme ve tenkise tabi bağışlar ayrı inceleme gerektirir.
- Mirastan feragat, ret, çıkarma ve temsil yoluyla mirasçılık basit senaryoyu değiştirir.
- Tenkis davası süreleri öğrenme ve vasiyetnamenin açılması gibi olgulara bağlıdır.
Saklı Pay ve Tenkis Ön Hesabı hakkında merak edilenler
Ana ve babanın saklı pay oranı nedir?
Sağ ana ve babadan her birinin saklı payı, kendi yasal miras payının dörtte biridir.
Hesaplanan tenkis tutarı kesin midir?
Hayır. Terekeye eklenecek kazandırmalar, denkleştirme, borçlar, mirasçılık ve tercih hakkı dosya incelemesi gerektirir.
Kardeşlerin saklı payı bulunur mu?
Güncel TMK m.506 kapsamında kardeşler saklı paylı mirasçı değildir. Bununla birlikte yasal mirasçılıkları ve vasiyetname yokluğundaki payları aile ağacına göre devam edebilir.
Sağ kalan eşin saklı payı her durumda aynı mıdır?
Hayır. Eş altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı; diğer hâllerde yasal payının dörtte üçü saklıdır. Önce eşin yasal payı, ardından TMK m.506 oranı uygulanır.
Tenkis hesabında bağışlar terekeye eklenir mi?
Kanunda tenkise tabi sayılan bazı sağlararası kazandırmalar hesap terekesine eklenebilir. Tarih, amaç, karşılık ve lehtar bilgisi görülmeden otomatik ekleme yapılamaz.
Tasarruf edilebilir kısım sıfırsa vasiyet geçersiz midir?
Kendiliğinden bütünüyle geçersiz olmaz. Saklı payı ihlal eden bölüm, süresinde açılan tenkis talebi ve indirim sırasına göre değerlendirilir.
Tenkis davasında saklı pay nasıl hesaplanır?
Hesaba esas net terekenin 1.200.000 TL, mirasçıların eş ve iki çocuk olduğunu varsayalım. İlave kazandırma veya özel durum bulunmayan bu örnekte yasal paylar eş için 300.000 TL, her çocuk için 450.000 TL’dir. Eşin altsoyla birlikte korunan payı 300.000 TL; çocukların saklı payı ayrı ayrı 225.000 TL olur.
| Mirasçı | Yasal pay | Saklı pay |
|---|---|---|
| Eş | 300.000 TL | 300.000 TL |
| Birinci çocuk | 450.000 TL | 225.000 TL |
| İkinci çocuk | 450.000 TL | 225.000 TL |
| Toplam | 1.200.000 TL | 750.000 TL |
Tasarruf edilebilir bölüm bu basit örnekte 1.200.000 − 750.000 = 450.000 TL’dir. Bu rakam her mirasçının dava açabileceği tutar değildir. Örneğin bir çocuğa hesaba katılacak 200.000 TL kalmışsa, 225.000 TL saklı paya göre fark 25.000 TL’dir; dava hesabı için kazandırmaların niteliği ve sırası ayrıca incelenir.
Hangi değerler hesap dışında bırakılmamalı?
Ölüm tarihindeki malvarlığı, borçlar, tasfiye kalemleri ve tenkis hesabına eklenmesi gereken kazandırmalar birlikte değerlendirilir. Yalnız bankadaki nakdi “tereke” kabul etmek eksik sonuç üretir. Önce yasal miras paylarını kontrol edin; sonra fiilen kalan değer ve saklı pay farkını karşılaştırın.
Saklı Pay ve Tenkis Hesaplama Formülü
Saklı pay hesabında önce net tereke ve denkleştirme veya tenkise tabi olabilecek kazandırmalar belirlenir. Her mirasçının yasal miras payı bulunur; bu pay ilgili saklı pay oranıyla çarpılır. Toplam saklı paylar çıkarıldığında mirasbırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısım ortaya çıkar.
Temel formül: Saklı pay = yasal pay × saklı pay oranı. Tasarruf edilebilir kısım: hesaba esas tereke − toplam saklı pay. Tenkise tabi kazandırmalar bu sınırı aşıyorsa aşan bölüm, kanundaki sıra ve sorumluluk sınırları içinde indirime konu olabilir.
| Saklı paylı mirasçı | Saklı pay oranı |
|---|---|
| Altsoy | Yasal miras payının 1/2’si |
| Ana ve babanın her biri | Yasal miras payının 1/4’ü |
| Sağ kalan eş | Altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikteyse yasal payının tamamı; diğer hâllerde 3/4’ü |
Terekeye eklenecek kazandırmalar, borçlar, mal rejimi tasfiyesi, mirasçılıktan çıkarma ve tenkis sırası teknik değerlendirme gerektirir. Araç sonucu dava miktarının kesin tespiti değil, kontrollü bir ön hesaptır.