İdare Kamu İhale Sözleşmesini Hangi Hallerde Fesheder? 10 Günlük İhtar | 4735 m.20
Kısa ve net cevap: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.20’ye göre idare iki temel halde sözleşmeyi fesheder. Birincisi, yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşmeye uygun yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi ve idarenin en az 10 gün süreli, nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aykırılığın devam etmesidir. İkincisi, sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 m.25’teki yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespitidir. Bu hallerde ayrıca protesto çekilmez; kesin ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir, sözleşme feshedilir ve hesap genel hükümlere göre tasfiye edilir.
- 4735 m.20 hukuki dayanak
- 10 günlük ihtar
- İşin süresinde bitmemesi
- Yasak fiil nedeniyle fesih
- Teminatın gelir kaydı
- Fesih tarihi ve süreler
- İdare zararı ve yasaklama
- Yüklenicinin savunma ve delilleri
- Sık sorulan sorular
4735 Sayılı Kanun m.20 Ne Düzenliyor?
Madde 20, idarenin yüklenicinin kusurlu sözleşme ihlali veya sözleşmenin uygulanması sırasında yasak fiil tespiti nedeniyle sözleşmeyi tek taraflı feshetmesini düzenler. Bu hüküm, sözleşmenin yalnız “idarenin uygun görmesiyle” sona erdirilmesine izin veren genel bir yetki değildir. Fesih için Kanunda belirtilen maddi ve usuli şartların oluşması gerekir.
Birinci fesih sebebi sözleşmeye aykırı ifa veya süresinde tamamlamamadır. Burada idare önce gecikme cezası mekanizmasını işletir ve en az 10 günlük gerekçeli ihtar verir. İkinci fesih sebebi ise m.25’te sayılan yasak fiil ve davranışların sözleşme sırasında tespitidir. Bu ikinci halde yasak fiilin niteliği nedeniyle Kanun ayrıca 10 günlük düzeltme süresi öngörmez.
Her iki halde de m.20’nin sonucu aynıdır: kesin ve ek kesin teminat gelir kaydedilir, sözleşme feshedilir ve hesap tasfiye edilir. Ardından m.22 ve m.26 sonuçları gündeme gelir.
10 Günlük İhtar Ne Zaman Zorunludur?
Yüklenici taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun yerine getirmiyorsa veya işi süresinde bitirmemişse m.20/a uygulanır. İdare bu durumda yükleniciye en az on gün süre veren ve aykırılığın nedenlerini açıkça gösteren ihtar göndermelidir.
İhtarın amacı yükleniciye hangi sözleşme yükümlülüğünü ihlal ettiğini, neyi düzeltmesi gerektiğini ve verilen süre sonunda hangi hukuki sonucun doğacağını bilme imkânı tanımaktır. “Sözleşmeye uygun davranın, aksi halde feshedilecektir” gibi belirsiz bir yazı, somut aykırılıkları ve giderilmesi gereken işleri göstermiyorsa uyuşmazlık yaratır.
Kanun “en az” on gün dediği için idare işin niteliğine göre daha uzun süre verebilir. Ancak on günden kısa süre vererek m.20/a feshi tesis edilmesi Kanunun açık metnine aykırıdır. Sürenin başlangıcında tebliğ tarihi esas alınır; tebligatın usulüne uygun olması gerekir.
İhtarda Hangi Unsurlar Bulunmalıdır?
İhtar yazısında sözleşme ve ihale kayıt numarası, ihlal edilen sözleşme maddesi, gecikme veya aykırılığın teknik açıklaması, eksik iş listesi, uygulanacak gecikme cezası, verilen sürenin başlangıç ve bitişi ve aykırılık giderilmezse m.20 uyarınca fesih işlemi yapılacağı açıkça belirtilmelidir.
Yapım işlerinde fotoğraf, tutanak, metraj, iş programı karşılaştırması ve yapı denetim kayıtları; hizmet alımlarında puantaj, performans/tutanak, eksik personel veya hizmet kayıtları; mal alımlarında teknik şartnameye aykırılığı gösteren muayene kayıtları ihtarın maddi temelini oluşturabilir.
İdare ihtar süresini verirken yüklenicinin fiilen yerine getirmesi imkânsız bir süre kurmamalıdır. Ancak yüklenici de süreyi yalnız itiraz dilekçesi vermek için kullanamaz; sözleşmeye aykırılığı gidermesi gerekiyorsa somut düzeltmeyi sürede yapmalıdır.
İş Süresinde Bitmezse Sözleşme Hemen Feshedilir mi?
Hayır. M.20/a, işin süresinde bitmemesi halinde ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere en az 10 günlük ihtar verilmesini öngörür. Bu süre içinde yüklenici işi sözleşmeye uygun hale getirir veya tamamlar ve feshi gerektiren durum ortadan kalkarsa m.20/a feshi için gerekli “aynı durumun devam etmesi” şartı oluşmaz.
Ancak ihtar süresinin verilmesi sözleşme süresini kendiliğinden uzatmaz. Gecikme cezası ve süre uzatımı farklı konulardır. Yüklenicinin idareden veya mücbir sebepten kaynaklanan bir süre uzatımı hakkı varsa bunu ayrıca, ilgili sözleşme ve mevzuat hükümlerine göre belgelendirmesi gerekir.
Gecikmenin idareden kaynaklandığı bir dosyada yükleniciyi kusurlu sayarak m.20 feshi uygulamak hatalı olabilir. Yer teslimi, proje değişikliği, ödeme gecikmesi, onay beklemeleri ve idarenin talimatları iş programıyla birlikte incelenmelidir.
4735 m.25’teki Yasak Fiil Nedeniyle Fesih
Sözleşmenin uygulanması sırasında hile, rüşvet, nüfuz kullanma, sahte belge, hileli malzeme, fen ve sanat kurallarına aykırı imalat, idareye zarar verme, gizli bilgiyi kötüye kullanma, mücbir sebep olmadan sözleşmeye aykırı taahhüt veya izinsiz sözleşme devri gibi m.25 fiilleri tespit edilirse m.20/b uygulanır.
Bu durumda Kanun m.20/a’daki 10 günlük düzeltme ihtarına atıf yapmaz. Yasak fiilin “düzeltilebilir bir eksik iş” gibi değerlendirilmesi söz konusu değildir. İdare fiilin oluştuğunu somut delille tespit eder ve sözleşmeyi fesheder.
Yasak fiil aynı zamanda Türk Ceza Kanununa göre suç oluşturuyorsa m.27 uyarınca Cumhuriyet savcılığına suç duyurusu da gündeme gelir. İdari sözleşme sonucu ile ceza soruşturması birbirinden bağımsız hukuki süreçlerdir.
10 Günlük İhtar Olmadan Fesih Yapılabilecek Haller
M.20/b’deki yasak fiil tespiti, m.20/a’daki ihtar sisteminden farklıdır. Ayrıca yüklenicinin mali acz nedeniyle kendi fesih bildirimi m.19, sözleşme öncesindeki yasak fiilin sonradan tespiti m.21, mücbir sebep nedeniyle fesih m.23 ve ölüm/iflas gibi özel haller m.17-18 kendi usullerine tabidir.
Bu nedenle her kamu ihale sözleşmesi feshi için “önce 10 gün ihtar zorunludur” demek doğru değildir. On günlük ihtar yalnız m.20/a’nın maddi koşullarına bağlı özel usuldür. Fesih sebebi doğru madde üzerinden nitelendirilmelidir.
Fesihte Kesin Teminat Ne Olur?
Madde 20 kapsamındaki fesihte kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir. Protesto çekmeye gerek yoktur. Madde 22 ayrıca bu teminatların alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Kanunda öngörülen endeksle güncellenmesini ve farkın yükleniciden tahsilini düzenler.
Hakedişlerden kesinti suretiyle teminat alınmışsa alıkonulan tutar da gelir kaydedilir. Fesih tarihinden sonra yapılmayan iş miktarına isabet eden teminat tutarı m.22 çerçevesinde güncellenerek yükleniciden tahsil edilir.
Gelir kaydedilen teminat yüklenicinin başka borcuna mahsup edilemez. İdarenin fesih nedeniyle uğradığı zarar ayrıca tazmin edilir. Böylece teminat yaptırımı ile tazminat sorumluluğu birbirinden ayrılır.
Fesih Tarihi, 7 Gün ve 5 Gün Kuralı
4735 m.22’ye göre m.20/a’da verilen ihtar süresinin bittiği tarih itibarıyla sözleşme feshedilmiş sayılır. M.20/b’de ise yasak fiilin tespit tarihi fesih tarihidir. Bu tarihleri izleyen yedi gün içinde idare fesih kararını alır; karar tarihini izleyen beş gün içinde yükleniciye bildirir.
Yedi ve beş günlük süreler yalnız bürokratik takvim değildir. Fesih tarihinin doğru belirlenmesi sigorta, işyeri güvenliği, hakediş, işçi ve tedarikçi ilişkileri, idarenin yeni ihale hazırlığı ve teminat güncellemesi bakımından sonuç doğurur.
İdare fesih kararında hangi bent ve hangi delil üzerinden işlem yaptığını açıkça göstermelidir. M.20/a ile m.20/b birbirine karıştırılmamalıdır.
Fesih Sonrası Yasaklama ve Zarar Tazmini
Madde 22, m.20 kapsamında fesih halinde yüklenici hakkında m.26’ya göre ihalelere katılmaktan yasaklama işlemi yapılacağını düzenler. M.26’da yasaklama süresi fiil veya davranışın özelliğine göre bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadardır.
Ayrıca fesih nedeniyle idarenin uğradığı zarar ve ziyan yükleniciye tazmin ettirilir. İdare zararı somutlaştırmalı; zarar ile fesih arasındaki illiyet bağını ve tutarı göstermelidir. Yeni yüklenicinin daha yüksek bedelle işi tamamlaması, koruma ve tasfiye maliyeti, gecikmeden doğan doğrudan zararlar dosyaya göre gündeme gelebilir.
Yüklenici açısından bu nedenle m.20 ihtarına süresinde cevap verilmesi ve aykırılığın fiilen giderilmesi kritik önemdedir. İhtar süresinin kaçırılması yalnız sözleşmenin sonu değil, gelecekteki kamu ihalelerine erişim ve ek tazminat riski yaratır.
Yüklenici İhtara Nasıl Cevap Vermelidir?
Yüklenici ihtarı aldıktan sonra önce belirtilen aykırılıkların gerçekten mevcut olup olmadığını kontrol etmelidir. Varsa giderilecek işleri iş programıyla tamamlamalı; yoksa teknik ve hukuki itirazını delilleriyle sunmalıdır. Cevap dilekçesinde her iddia ayrı başlık altında yanıtlanmalıdır.
İdareden kaynaklanan gecikme savunuluyorsa yazılı talimatlar, yer teslim tutanağı, proje/onay tarihleri, hakediş ödeme kayıtları ve iş programı sunulmalıdır. Mücbir sebep ileri sürülüyorsa m.10’daki 20 günlük bildirim ve yetkili merci belgelendirme koşulları ayrıca kontrol edilmelidir.
Sadece “kusurumuz yoktur” şeklindeki genel cevap yeterli değildir. Fesih işlemi teknik bir uyuşmazlığa dayanıyorsa karşı metraj, fotoğraf, uzman görüşü ve tarihli saha kayıtları kullanılmalıdır.
İdare İçin Fesih Kontrol Listesi
- Fesih sebebini m.20/a mı m.20/b mi olarak doğru nitelendirin.
- M.20/a ise aykırılığı somut tutanak ve sözleşme maddesiyle belirleyin.
- Gecikme cezasını dokümana göre hesaplayın.
- En az 10 günlük gerekçeli ihtarı usulüne uygun tebliğ edin.
- Süre sonunda aykırılığın devam edip etmediğini yeniden tutanakla tespit edin.
- M.20/b ise yasak fiil delillerini ve m.25 bendini belirleyin.
- Fesih tarihinden sonraki yedi gün içinde kararı alın.
- Kararı beş gün içinde yükleniciye bildirin.
- Teminat güncellemesi, yasaklama ve tasfiye işlemlerini başlatın.
Yüklenici İçin Savunma Kontrol Listesi
- İhtarın tebliğ tarihini ve verilen süreyi kontrol edin.
- İhlal edilen sözleşme maddesinin gerçekten dosyaya uygulanıp uygulanmadığını inceleyin.
- İdareden kaynaklanan gecikmeleri tarih sırasına koyun.
- Süre uzatımı ve mücbir sebep başvurularını doğrulayın.
- Eksiklik giderilebiliyorsa verilen sürede fiilen tamamlayın.
- Teknik itirazı belge, fotoğraf ve tutanakla yazılı verin.
- Teminat, yasaklama ve tasfiye riskini birlikte hesaplayın.
Sık Sorulan Sorular
İdare sözleşmeyi hemen feshedebilir mi?
M.20/a’da hayır; en az 10 günlük gerekçeli ihtar gerekir. M.20/b’de yasak fiil tespitinde aynı ihtar şartı yoktur.
10 gün takvim günü mü?
Kanun “en az on gün” der. Tebliğ ve süre hesabı genel süre/tebligat kuralları ile sözleşme hükümlerine göre yapılır; idare on günden kısa süre veremez.
İş gecikirse önce ceza uygulanır mı?
M.20/a, ihale dokümanında belirlenen gecikme cezası uygulanmak üzere ihtar verilmesini düzenler.
İhtar süresinde iş tamamlanırsa yine fesih olur mu?
M.20/a feshi için ihtara rağmen aynı durumun devam etmesi gerekir. Aykırılık tamamen giderilmişse bu şart oluşmaz.
Yasak fiilde 10 gün savunma süresi var mı?
M.20/b, m.25 fiilinin tespiti halinde feshi düzenler ve m.20/a’daki 10 günlük düzeltme ihtarını aramaz.
Fesihte teminat iade edilir mi?
Hayır. M.20 feshi halinde kesin ve ek kesin teminat gelir kaydedilir.
Fesih hangi tarihte gerçekleşmiş sayılır?
M.20/a’da ihtar süresinin bitimi; m.20/b’de yasak fiilin tespit tarihi esas alınır.
Yüklenici yasaklanır mı?
Madde 22, m.20 feshi halinde m.26 hükümlerine göre işlem yapılacağını düzenler.
Teminat gelir kaydı idarenin zararını karşılar mı?
Teminat başka borca mahsup edilmez; idarenin fesih zararı ayrıca tazmin ettirilir.
4735 m.20 Kapsamında 10 Günlük İhtar Dosyada Nasıl Gösterilir?
Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşmeye uygun yerine getirmemesi nedeniyle fesih gündeme geldiğinde, m.20/a’daki ihtarın hangi aykırılığa ilişkin olduğu açıkça yazılmalıdır. İhtarın tebliğ tarihi, verilen sürenin son günü, gecikme cezası hesabı ve süre sonunda aykırılığın devam ettiğine ilişkin yeni tespit aynı dosyada bulunmalıdır. Genel bir “işi tamamlayın” yazısı yerine, hangi iş kaleminin veya yükümlülüğün eksik olduğu somutlaştırılmalıdır.
M.20/b’deki yasak fiil hâli ise m.20/a’daki düzeltme ihtarından farklıdır. Sözleşmenin uygulanması sırasında 4735 m.25 kapsamındaki yasak fiil tespit edilmişse, fiilin hangi bentte yer aldığı ve hangi belgeyle tespit edildiği gösterilir. Bu ayrım yapılmadan her fesih sebebine on günlük ihtar uygulamak veya hiçbirinde ihtar aramamak kanun sistemine aykırıdır.
Fesih Sonrası İşlemler Birbirinden Ayrı İzlenmelidir
Fesih kararı, teminatın gelir kaydı, hesabın genel hükümlere göre tasfiyesi, yasaklama ve idarenin zararının tazmini birbirinden farklı sonuçlardır. Her biri için dayanak belge ve işlem tarihi tutulmalıdır. Fesih sonrası m.22 kapsamındaki işlemler için 7 gün ve 5 gün süreleri rehberi; yasak fiil bakımından 4735 m.25 rehberi; teminatın normal iadesiyle karşılaştırma için kesin teminat iadesi içeriği incelenebilir.
Yargısal Denetimde Kontrol Edilecek Tarihler
İlk aykırılık tespit tarihi, ihtarın düzenlenme ve tebliğ tarihi, verilen sürenin bitişi, süre sonu kontrolü, fesih kararı ve fesih bildirimi ayrı ayrı belirlenmelidir. Bu kronoloji, m.20 şartlarının tamamlanıp tamamlanmadığını gösterir. Yüklenici de yaptığı iş veya giderdiği eksikliği tarihli hakediş, tutanak, teslim belgesi ve yazışmalarla ortaya koymalıdır.
İdarenin fesih kararı gerekçeli ve denetlenebilir olmalıdır. Hangi sözleşme hükmünün ihlal edildiği, ihlalin verilen sürede giderilmediği ve hangi kanun bendine dayanıldığı karar dosyasından anlaşılmalıdır. Böylece teminat ve yasaklama gibi ağır sonuçların dayandığı maddi olay ile hukuki sebep açıkça ortaya konur.
İhtar Süresinde Yüklenicinin Cevabı Nasıl Değerlendirilir?
Yüklenici ihtar süresi içinde eksikliği giderdiğini bildirirse idare yalnız cevabın varlığıyla yetinmemeli, fiilî durumu teknik olarak yeniden kontrol etmelidir. Eksiklik kısmen giderilmişse kalan işin sözleşmeye etkisi ve sürenin sonunda aykırılığın devam edip etmediği tutanakla belirlenmelidir. Yüklenicinin sunduğu teslim, imalat, personel veya malzeme belgeleri kontrol teşkilatı kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır.
İhtarın konusu dışında yeni bir aykırılık ortaya çıkmışsa bunun hangi hukuki prosedüre tabi olduğu ayrıca değerlendirilir. İlk ihtarın kapsamına girmeyen yeni bir sebep, gerekçe belirtilmeden mevcut fesih kararına eklenmemelidir. Dosya kronolojisinin açık tutulması bu nedenle önemlidir.
Dosya notu: Fesih öncesi ve sonrası tüm tebligatlar, hakedişler ve teknik tutanaklar tarih sırasıyla saklanmalı; sözleşmenin hangi hükmünün hangi olayla ihlal edildiği açık biçimde eşleştirilmelidir.
Bu kronoloji fesih şartlarının yargısal denetimini doğrudan kolaylaştırır.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
Güncel metin ve ikincil mevzuat için Kamu İhale Kurumu mevzuat sayfası kullanılmalıdır. Yüklenicinin kendi mali acz feshi için 4735 m.19 rehberimizi, mücbir sebep için m.10 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde 4735 sayılı Kanun m.20, m.22, m.25 ve m.26 esas alınarak hukukçu incelemesinden geçirilmiştir. Fesih sebebinin doğru bent üzerinden kurulması, 10 günlük ihtar şartının yalnız m.20/a’da uygulanması ve tebligat tarihlerinin dosyada ispatlanması gerekir.
Sonuç: İdare 4735 m.20 kapsamında sözleşmeyi keyfî değil, Kanundaki şartlarla fesheder. Sözleşmeye aykırılık veya gecikmede en az 10 günlük gerekçeli ihtar şarttır; yasak fiil tespitinde ise doğrudan fesih mekanizması uygulanır. Her iki halde teminat, tasfiye, yasaklama ve zarar sonuçları birlikte doğar.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut dosyada ihtar, tebligat, iş programı, teknik tutanaklar, teminatlar ve sözleşme hükümleri birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
