İngiltere Companies House PSC Kaydı Türkiye’de Şirket Payını İspatlar mı? MÖHUK 15 ve TMK 219

Kısa ve net cevap

Companies House PSC kaydı, İngiltere’deki şirket üzerinde önemli kontrol bulunduğunu gösterebilir; ancak her durumda belli bir hisse oranı, şirket değeri veya eşin kişisel malvarlığına ilişkin kesin delil değildir. Companies Act 2006 Schedule 1A’da yüzde 25’ten fazla pay ve oy hakkı yanında başka kontrol koşulları da vardır. Türkiye’de mal rejimi için önce 5718 sayılı MÖHUK m.15, Türk hukuku uygulanıyorsa TMK 219, 220, 225 ve 236 ele alınır.

Kısa özet

1. Companies House PSC kaydı tam olarak neyi gösterir?

İngiltere’de bir limited company hakkında Companies House kayıtlarından ‘People with Significant Control’ (PSC) bilgileri elde edilebilir. Bu bilgi, şirket üzerinde belirli düzeyde pay, oy veya yönetimsel kontrol sahibi kişileri açıklamak için tutulur. Companies Act 2006 Schedule 1A, doğrudan veya dolaylı olarak hisselerin yüzde 25’inden fazlasına sahip olmayı; oy haklarının yüzde 25’inden fazlasını tutmayı; yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunu atama veya görevden alma hakkını ve diğer önemli etki veya kontrol koşullarını ayrı ölçütler olarak düzenler. Bu nedenle PSC kaydı üzerinde bir kişinin görünmesi, her durumda o kişinin hisselerin belirli yüzdesine malik olduğunun kesin kanıtı değildir.

Türk mal rejimi davasında eşin İngiltere’de kurulu bir şirket üzerinde ekonomik hakları bulunduğu ileri sürülüyorsa PSC kaydı araştırmanın ilk aşamasında önemli olabilir. Bununla birlikte kayıtlı kontrol hakkı ile doğrudan pay sahipliği ve payın ekonomik değeri birbirinden farklıdır. Örneğin şirketin yönetimini belirleme hakkı bulunması, aynı şirketten belirli tutarda kâr payı alındığını kanıtlamaz. Şirketin kendi adına banka hesabı veya taşınmazı olması da bu malvarlığının doğrudan eşin şahsi mülkiyetine geçtiğini göstermez. Dosyada PSC kaydının hangi kontrol şartına dayandığı açıkça belirlenmelidir.

2. Companies Act 2006 Schedule 1A’daki beş kontrol koşulu

Companies Act 2006 Schedule 1A Part 1, PSC sayılması için karşılanabilecek temel koşulları ayrı ayrı sayar. Birinci koşul yüzde 25’i aşan doğrudan veya dolaylı hisse sahipliğidir. İkinci koşul aynı eşikteki oy hakkıdır. Üçüncü koşul yönetim kurulunun çoğunluğunu atama veya görevden alma hakkıdır. Dördüncü koşul, şirket üzerinde başka biçimde önemli etki veya kontrol kullanma hakkı veya fiilen bu kontrolün kullanılmasıdır. Beşinci koşul, tüzel kişiliği bulunmayan belirli trust veya firm yapıları üzerinden sağlanan önemli kontrolle ilgilidir. Şirket sicilinde hangi koşulun işaretlendiği, hukuki nitelendirmenin merkezindedir.

Örneğin bir kişi şirkette yalnız yüzde 20 hisseye sahip olabilir fakat başka bir anlaşmadan dolayı önemli kontrol sağlayabilir. Böyle bir kişinin PSC olarak kaydedilmesi, yüzde 26 oranında payı varmış gibi değerleme yapılmasını haklı çıkarmaz. Benzer biçimde yüzde 25’i tam karşılayan hisse veya oy oranıyla yüzde 25’i aşan oran arasında kanunun kullandığı eşik bakımından fark vardır. PSC bilgi satırını okuyup ‘en az şirketin dörtte biri bu kişinindir’ şeklinde otomatik çıkarım yapılmamalıdır. Resmî madde Companies Act 2006 Schedule 1A üzerinden incelenebilir.

3. İngiltere Companies House sicili ücretsizdir ama tek başına bütün malvarlığı kaydı değildir

Companies House, ‘Find and update company information’ hizmetiyle resmî şirket bilgilerinin önemli bölümünü ücretsiz kamuya sunar. Şirket numarası, kayıtlı adres, mevcut ve eski unvanlar, directors ve officers bilgileri, filing history, bazı hesap belgeleri, charges ve şirket durumu görülebilir. GOV.UK 9 Haziran 2026 güncellemesinde bu hizmetin kayıt gerekmeksizin herkese açık şirket bilgilerini sunabildiğini açıklamıştır. Ancak sicilde görülen bilgilerin tamamı, boşanma tarihindeki şirket hissesi değerini veya eşin kişisel banka hesabına giren gerçek parayı doğrudan göstermez.

Şirketin yıllık accounts belgeleri, confirmation statement, statement of capital ve diğer dosyalamalar farklı dönemlere aittir. Companies House kaydındaki en son hesapların tarihi ile Türk mahkemesinin araştırdığı evlilik ve mal rejimi dönemi aynı olmayabilir. Hesap raporunun küçük işletmelere özgü kısa biçimde hazırlanması da fiilî işletme değerinin doğrudan çıkarılmasını zorlaştırabilir. Bu nedenle resmî sicil, delil haritası olarak kullanılır ve gerektiğinde ilgili hukukî yöntemlerle daha ayrıntılı şirket kayıtları araştırılır. Şirket sicilinin genel kullanımı hakkında sitemizdeki İngiltere Companies House belgesinin Türkiye’de kullanılması yazısı ayrı bir rehberdir.

4. Director kaydı ve PSC kaydı aynı anlama gelir mi?

İngiltere şirketinde director, yöneticilik görevi üstlenen kişi olarak kaydedilebilir. PSC ise doğrudan hisse, oy, yönetim çoğunluğunu atama ya da önemli kontrol ölçütlerini karşılayan kişi veya ilgili kayıt birimini ifade eder. Bir kişinin director olması, her zaman hissedar veya PSC olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık direktör olmayan bir kişinin hisselerin veya oy haklarının önemli kısmını elinde tutarak PSC olması mümkündür. Eşin şirketle bağlantısını ispatlamak isteyen kişi önce hangi hukuki sıfatı ileri sürdüğünü açıkça yazmalıdır.

Türk dosyasında ‘eşim İngiltere’de şirket sahibi’ iddiası yalnız director listing ekran görüntüsüyle desteklenmişse mal rejimi değerlendirmesi eksik kalabilir. Register of members, hisselerin sınıfları, başlangıçta verilen hisseler, devir işlemleri ve gerektiğinde şirket ana sözleşmesi incelenmelidir. Directors’ remuneration, payroll veya dividend kayıtları da farklı gelir unsurlarını gösterir. Bir yöneticiye yüksek ücret ödenmesi şirketin yüzde yüz payına sahip olduğu anlamına gelmediği gibi, bir hissedarın hiç maaş almaması payın ekonomik değerinin bulunmadığı anlamına gelmez. Bu ayrım mal rejimi hesabı ve gelir araştırması için ayrı ayrı önemlidir.

5. 5718 sayılı MÖHUK m.15: İngiliz şirket payı Türk mal rejimine otomatik girer mi?

Milletlerarası unsurlu bir evlilikte uygulanacak mal rejimi hukuku, 5718 sayılı Kanun m.15 uyarınca belirlenir. Eşlerin evlenme anındaki mutad mesken veya millî hukuklarından biri hakkında geçerli açık hukuk seçimi, seçim bulunmazsa kanundaki müşterek millî hukuk ve mutad mesken sıralaması incelenir. Bir eşin İngiltere’de Ltd şirketi kurmuş olması veya boşanmanın Türkiye’de gerçekleşmesi, her durumda Türk edinilmiş mallara katılma hükümlerinin uygulanacağı anlamına gelmez. Önce eşlerin evlenme tarihi, o tarihteki vatandaşlığı, mutad meskeni ve hukuk seçimi belgesi tespit edilmelidir.

İngiltere’deki şirket payı, Türkiye’deki taşınmazdan hukuken farklı bir varlık türüdür. MÖHUK m.15/2 taşınmazların tasfiyesine ilişkin özel kural içerir; şirket payını otomatik taşınmaz olarak nitelendirmek doğru değildir. Payın İngiliz şirketler hukuku bakımından doğuşu, devri ve sahipliği ayrı; eşlerin arasındaki mal rejiminin tasfiyesine etkisi ayrı hukukî inceleme gerektirebilir. Türk hukuku uygulanacağı belirlendikten sonra TMK hükümlerine geçilir. Yabancı hukuk uygulanıyorsa MÖHUK m.2 kapsamında içeriğinin tespiti gerekir. Bu nedenle tek PSC kaydından doğrudan ‘TMK 236 gereğince yarısı eşe aittir’ sonucu çıkarılmaz.

6. Türk hukukunda TMK m.219, 220, 222, 225 ve 236’nın uygulaması

Türk edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanacağı dosyada TMK m.219 çalışma karşılığı edinimleri ve kanunda belirtilen diğer edinilmiş malları düzenler. TMK m.220, rejimin başlangıcında mevcut olan veya miras gibi karşılıksız kazanımla edinilen değerler ve kişisel malların yerine geçen değerler bakımından önem taşır. Eşin İngiltere şirketindeki hissesi evlenmeden önce mi alınmış, evlilik sırasında mı edinilmiş, hangi parayla ödenmiş ve sonradan devredilmiş mi soruları ayrı ayrı yanıtlanmalıdır. PSC kaydındaki başlangıç tarihi, hissenin kazanılma tarihiyle aynı olmak zorunda değildir.

TMK m.222, belirli malların kime ait olduğuna ve edinilmiş mal karinesine ilişkin ispat kurallarını düzenler; m.225 boşanma halinde mal rejiminin sona erme zamanını, m.236 artık değer üzerindeki katılma alacağını ele alır. Bu hükümler, İngiliz şirket sicilinin verdiği kontrol hakkı bilgisini bir miktar olarak doğrudan mahkeme hükmüne çevirmeye izin vermez. Şirket payı bulunup bulunmadığı, varsa oranı, edinme kaynağı, tasfiye dönemi ve payın ekonomik değeri ayrı belirlenmelidir. Birikimlerin veya kâr paylarının hangi döneme ilişkin olduğu da ayrıca incelenir. Genel mal rejimi tarihi ayrımı için TMK 225 tarihi rehberi kullanılabilir.

7. PSC yüzde aralıkları şirketin ekonomik değerini göstermez

Companies House PSC kayıtlarında share ve voting rights düzeyleri belirli aralıklar şeklinde açıklanabilir: yüzde 25’ten fazla ve yüzde 50’ye kadar; yüzde 50’den fazla ve yüzde 75’ten az; yüzde 75 veya daha fazla gibi. Bu aralıklar şirketin değerini değil hukuken sahip olunan veya kullanılan kontrol düzeyine ilişkin bilgiyi verir. Şirketin nominal share capital miktarı da ticari işletmenin gerçek piyasa değerinin otomatik ölçüsü değildir. Bir kişinin PSC olarak kaydedildiği tarih ve kontrol türü, hisse değerleme tarihi ile her zaman aynı değildir.

Şirket ekonomik açıdan değerlendirilirken finansal durum, alacak ve borçlar, gelir akışı, payların devredilebilirliği, pay sınıfları ve ilgili kurallar araştırılabilir. Companies House public accounts verileri başlangıç noktasıdır; her zaman yeterli ayrıntıyı içermez. Limited şirketin borçlarının tamamını doğrudan eşin kişisel borcu, şirket hesabındaki bütün parayı da kişisel malvarlığı saymak ayrı tüzel kişilik ilkesini göz ardı eder. Türk mahkemesinde dava konusunun hissenin değeri mi, dağıtılmış kâr payı mı yoksa farklı bir malvarlığı talebi mi olduğu belirtilmelidir. Gerekli teknik değerleme uzmanlık incelemesiyle yapılabilir.

8. Filing history, confirmation statement ve PSC değişiklikleriyle tarihsel araştırma

Companies House’un resmî sicilinde şirketin filing history belgeleri ve belirli beyan dönemleri izlenebilir. Evlilik sürecinde şirket paylarının elde edilmesi veya elden çıkarılması iddia ediliyorsa güncel PSC ekranının yanında önceki filing tarihleri ve gerekirse register of members kayıtları incelenir. Bir kişinin artık PSC olarak görünmemesi, evlilik sırasında hiçbir zaman pay veya kontrol hakkı bulunmadığını kanıtlamaz. Tam tersine güncel PSC kaydının bulunması da payın mal rejimi başlangıcından önce edinilip edinilmediğini açıklamaz. Tarihsel değişiklikler dosyada ayrı bir tabloya işlenmelidir.

Şirket adının değişmesi, sicil numarasının değişmesiyle her zaman aynı olay değildir. Eski unvanla yapılmış transfer veya sözleşmeler mevcut sicil numarası üzerinden ilişkilendirilebilir. Birden fazla şirket ve bağlı ortaklık bulunan yapıdaysa her tüzel kişi ayrı kayda sahiptir. PSC kaydının doğrudan veya dolaylı kontrolü göstermesi, nihai pay zincirinin son ekonomik değere kadar açıklığa kavuştuğu anlamına gelmez. Eşin holding yapısı içinde hak sahibi olduğu iddia ediliyorsa ilgili şirket ve pay ilişkileri belgelerle kurulmalıdır. İspat çalışması farklı kişilerin benzer adlarına dayanan rastgele şirket eşleştirmesi içermemelidir.

9. Trust, nominee ve dolaylı kontrolün pay sahipliğinden ayrılması

Companies Act Schedule 1A, belirli trust ve tüzel kişiliği bulunmayan firma yapıları üzerindeki önemli etki veya kontrolü PSC koşulları içinde ayrıca düzenler. Bu sebeple İngiltere’de trust aracılığıyla kontrol edilen bir şirketin sicilinde görünen kişinin mutlaka şirketin bütün kayıtlı paylarına şahsen sahip olduğu söylenemez. İngiliz hukukunda hukuki malik ile ekonomik yararlanıcı ayrımı somut düzenlemeye bağlıdır. Eşin kişisel ekonomik hakkı ileri sürülüyorsa trust deed, şirket sözleşmeleri ve ilgili hakları gösteren belgeler gerekebilir. Tek bir PSC kontrol açıklaması ayrıntılı hak sahipliğini kanıtlamaz.

Nominee hissedarlık ve üçüncü kişi adına kayıt bulunması iddiaları da ayrı delil ve yabancı hukuk incelemesi gerektirir. Türk mal rejimi taleplerini desteklemek için İngiltere’de yayınlanan her şirket bilgilerinin herkes için bütün gerçek ekonomik yararlanıcıların kimliklerini kesin biçimde açığa çıkardığını söylemek yanlıştır. Companies House kamu kaydı belirli bilgiler sağlar; bazı korunan bilgiler veya daha karmaşık yapıların açıklaması kamu ekranının dışında olabilir. Delil talebi bu nedenle kişinin belirli şirkette hangi hakkı bulunduğunu ve bu hakkın evlilik dönemiyle nasıl ilişkili olduğunu ispatlamaya odaklanmalıdır.

10. HMK 199 ve 219–223: İngiliz şirket sicili Türk mahkemesinde nasıl sunulur?

HMK m.199, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı ve elektronik belgeleri kapsamına alır. Companies House üzerinde görüntülenen company overview, PSC register veya filing history PDF’leri somut iddiayla ilgili oldukları ölçüde belge olarak değerlendirilebilir. Ancak kamu ekranının içeriği her zaman şirketin gerçek hissedarlık defterinin, bankacılık geçmişinin ve payın ekonomik değerinin tam karşılığı değildir. Hangi belgenin neyi gösterdiği dava dilekçesinde açıklanmalıdır. Sicil kaydının tarihi, şirket numarası, varsa önceki unvan ve PSC’nin kontrol türü belirgin olmalıdır.

HMK m.219–221 tarafların ve üçüncü kişilerin belge ibrazına ilişkin usul kurallarını düzenler. İngiltere’deki üçüncü kişi şirkete veya kamu kurumuna, Türk mahkemesinin hiçbir sınır olmaksızın doğrudan yaptırım uygulayabileceği varsayılmamalıdır. Kamuya açık Companies House kayıtları önce resmî kaynaktan alınabilir; kamuya açık olmayan şirket belgeleri için ilgili yabancı hukuk ve milletlerarası delil temini usulleri değerlendirilir. HMK m.223 bakımından İngilizce sicil belgelerinin Türkçe tercümesi ayrıca planlanır. Belge üzerindeki ‘significant influence or control’ ifadesini ‘yüzde yüz pay sahibi’ diye çevirmek maddi uyuşmazlığın niteliğini bozabilir.

11. Şirket malvarlığı, temettü, director pay ve İngiltere evi farklı kalemlerdir

Birleşik Krallık şirket sicilinde director olarak görünen kişinin maaş aldığı varsayılmamalı; varsa işveren tarafından düzenlenen ücret kayıtlarıyla tespit edilmelidir. PSC kaydı üzerindeki paylaşım hakkı veya kontrol gücü de düzenli temettü ödendiğini göstermez. Dividends dağıtılmışsa şirket kararları, kişisel vergi kayıtları ve banka ödeme hareketleri araştırılabilir. Türk nafaka davasında veya mal rejimi davasında şirketin cirosu ile eşin şahsi gelirini aynı rakam gibi sunmak yanlış sonuç oluşturur. Gelir ve pay değeri iki farklı ispat konusudur.

Şirketin adına kayıtlı Londra’daki taşınmaz da şahsen şirket ortağının tapulu eviyle aynı değildir. HM Land Registry şirketi malik gösterebilir; bu kayıt üzerindeki hak kişisel hisse payından ayrı incelenir. Şirketin sahip olduğu mülk, şirket değerini etkileyebilir ancak Türk mahkemesinde eşin doğrudan o taşınmazın maliki olduğu sonucuna gitmeye yetmez. Bu fark için HM Land Registry kayıtları; İngiltere’deki mali beyanlar için Form E belgesi yazıları ayrı detaylar içerir.

12. İngiltere Ltd şirketi için 12 aşamalı Türk mal rejimi delil kontrolü

Birinci adım ilgili İngiliz şirketin doğru company number ve unvanının tespitidir. İkinci adım mevcut PSC bilgisi ve nature of control satırlarının okunmasıdır. Üçüncü adım director, company secretary ve hissedarlık sıfatlarının ayrılmasıdır. Dördüncü adım current ve historical filing history üzerinden evlilik dönemi değişikliklerinin araştırılmasıdır. Beşinci adım, varsa register of members ve share transfer belgeleriyle doğrudan hisse payının doğrulanmasıdır. Altıncı adım, şirketin ayrı tüzel kişiliği ve varsa başka bağlı şirketlerin belirlenmesidir.

Yedinci adım MÖHUK m.15 ve gerektiğinde yabancı şirket hukukunun tespiti üzerinden uygulanacak mal rejimi hukukunun yazılmasıdır. Sekizinci adım, Türk hukuku uygulanıyorsa TMK 219, 220, 222, 225 ve 236 hükümleriyle dönem ve mülkiyet sınıflandırması yapılmasıdır. Dokuzuncu adım, payların ekonomik değeri ile şirket cirosu ve director ücretinin ayrılmasıdır. Onuncu adım Companies House PDF’leri, yıllık hesaplar ve ilgili mali kayıtların Türkçe tercümesinin hazırlanmasıdır. On birinci adım HMK 199 ve 219–223 kapsamında somut delil planı kurulmasıdır. On ikinci adım yetki, temsil, yabancı hukuk ve dava taleplerinin incelenmesidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun tek Mersin ofisinden Türkiye geneli dosyalar koordine edilir.

Sık sorulan sorular

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

• Companies Act 2006 — Schedule 1A PSC koşulları
• GOV.UK — People with significant control
• Companies House — Search register ve filing history
• GOV.UK — PSC resmî özet rehber
• GOV.UK — Limited şirket hisseleri ve oy hakkı
• 5718 sayılı MÖHUK m.2 ve 15
• 4721 sayılı TMK 219–236
• HMK m.199 ve 219–223

İnceleme tarihi: 30 Ekim 2026. Companies House kamu sicili ve ilgili mevzuatın güncel durumu işlem tarihinde yeniden kontrol edilmelidir.

Yazar ve hukukî bilgilendirme

Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden Türkiye genelindeki dosyalar yönetilir ve koordine edilir. İletişim: +90 552 224 43 66.

Bu yazı genel hukukî bilgilendirmedir. Payın hukuki ve ekonomik niteliği ile uygulanacak hukuk somut belgeler incelenerek belirlenir; kesin sonuç taahhüdü değildir.