İngiltere Letters of Administration Türkiye’de Mirasçılık Belgesi Yerine Geçer mi? MÖHUK 20 ve TMK 598

1. Letters of Administration neyi ispatlar?

İngiltere ve Galler’de ölen kişinin geçerli bir vasiyetnamesi yoksa, terekenin yönetimine yetkili olacak kişiye belirli şartlarla Letters of Administration verilir. GOV.UK, vasiyetsiz ölümde başvuru önceliğini kural olarak yakın aile üyelerine bağlar ve bu belgenin terekeyi yönetmeye ilişkin yetkiyi gösterdiğini açıklar. Belge, yöneticinin İngiltere ve Galler’de bankalar ve diğer kuruluşlarla işlem yapabilmesi bakımından önem taşır. Ancak yöneticilik sıfatının ispatı, kişinin Türk hukukuna göre belirli bir taşınmazın tek mirasçısı veya tek maliki olduğunu ispatlamakla özdeş değildir.

Türk hukukunda mirasçılık belgesi, miras bırakanın mirasçılarını ve paylarını göstermeye yarar. İngiliz yönetim belgesi ise belirli kişiye terekeyi yönetme ve ilgili İngiliz hukuk düzeninde işlem yapma yetkisi verir. Bazı dosyalarda yönetici ile mirasçı aynı kişi olabilir, bazılarında yönetici birden fazla mirasçının işlemlerini yürütür. Bu nedenle Letters of Administration içinde yalnız tek bir adın bulunması, Türk tapu sicilinde o kişiye bütün taşınmazın geçirilmesi için tek başına yeterli değildir. Belgedeki ad, görevi ve yetki sınırı okunmalı; mirasçılık ve pay oranları ayrıca belgelenmelidir.

2. Grant of Probate, Letters of Administration ve will annexed ayrımı

Vasiyetname bulunan ve vasiyetle görevlendirilen executor’ın başvurduğu İngiliz tereke belgesi genellikle Grant of Probate olarak adlandırılır. Vasiyetname bulunmadığında yöneticiye verilen belge ise Letters of Administration niteliğindedir. Bir vasiyetname bulunduğu hâlde görevli executor’ın başvurmaması veya işlem yapamaması durumunda, başka bir temsilciye verilen letters of administration with will annexed farklı bir dosya kategorisidir. Bu üç belge aynı isim altında tercüme edilirse kimin mirasçı, kimin tereke yöneticisi ve kimin yalnızca temsil yetkisine sahip olduğu belirsizleşebilir.

GOV.UK’nin PA1A başvuru sayfası vasiyetnamesiz ölümde Letters of Administration için düzenlenmiştir; PA1P formu ise vasiyetli durumlar içindir. İngiltere’de hangi formun kullanıldığı Türk hukukunda doğrudan miras payını tayin etmez, ancak belgenin dayandığı hukuki süreci açıklar. Türk makamına başvuru öncesinde ölüm olayı, vasiyetnamenin bulunup bulunmadığı, belgeyi veren makamın adı, grant tarihi, yönetici sıfatı ve varsa İngiltere’de sonraki değişiklikler ayrı bir tabloda gösterilmelidir. İskoçya’daki confirmation ve Kuzey İrlanda prosedürü bu İngiltere ve Galler rehberine otomatik olarak dâhil değildir.

3. MÖHUK m.20: Türkiye’deki taşınmaz için hangi miras hukuku?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 20/1. maddesi, mirasın ölenin millî hukukuna tabi olduğunu düzenler. Aynı fıkra, Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağını açıkça hükme bağlar. Dolayısıyla İngiltere’de düzenlenmiş bir tereke yönetim belgesi, Türkiye’deki ev bakımından Türk miras kurallarını ortadan kaldıran uluslararası bir tapu talimatı değildir. Ölenin Türk vatandaşı, İngiliz vatandaşı veya birden fazla vatandaşlık bağına sahip olması yabancılık unsurunun ve uygulanacak hukukun değerlendirilmesinde önem taşır.

MÖHUK m.20/2, mirasın açılması sebepleri, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümlerde terekenin bulunduğu ülke hukukuna bağlama yapar. Bu kurallar, İngiltere’deki banka hesabı ile Türkiye’deki gayrimenkul için farklı hukuk denetimlerinin doğabileceğini gösterir. Miras bırakanın son adresinin Londra olması, Türkiye’deki taşınmazın hangi hukukla intikal edeceğini tek başına belirlemez. Her malvarlığı unsuru için tür, bulunduğu ülke, mülkiyet kaydı ve ölenin vatandaşlık durumu belirlenmelidir. Böyle bir dosyada İngiltere belgesinin fonksiyonu ile Türk mirasın kazanılması hükümlerinin fonksiyonu karıştırılmamalıdır.

4. TMK m.598 uyarınca Türk mirasçılık belgesi

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 598. maddesi, başvuran yasal mirasçılara mirasçılık sıfatlarını gösteren belgenin sulh hukuk mahkemesince veya noterlikçe verilmesini düzenler. Ancak noterlik seçeneği her yabancılık unsurlu dosyada açık değildir. 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/B ve 2011 tarihli ilgili yönetmeliğin 5. maddesi, yabancı kişi tarafından yapılan başvuru ya da yabancılık unsuru taşıyan ve yargılamayı gerektiren dosyalar bakımından noterlik yetkisine sınırlar getirir. Bu nedenle İngiltere’deki belgeyi doğrudan notere götürmenin her durumda sonuç vereceğini söylemek doğru değildir.

İngiltere’de düzenlenmiş Letters of Administration üzerinde yönetici olarak yalnız bir çocuk görünürken, Türk nüfus kayıtlarında miras bırakanın sağ kalan eşi ve başka çocukları bulunabilir. Böyle bir dosyada İngiliz belgesindeki tek ismin Türk mirasçılık belgesi üzerinde tek hak sahibi olarak gösterilmesi hukuki hata olur. Sulh hukuk mahkemesinin hangi delillerle mirasçılık sıfatını tespit edeceği, yabancı ölüm belgesi, nüfus kaydı, evlilik belgesi, soybağı ve gerekiyorsa yabancı hukuk araştırmasıyla belirlenir. İngiliz yönetici belgesi delil olarak kullanılabilir; Türk mirasçılık belgesinin yerini koşulsuz olarak almaz.

5. TMK m.599: Mirasın ölümle kazanılması ve tapu intikali

TMK m.599, mirasçıların mirası, miras bırakanın ölümüyle kanun gereğince bir bütün olarak kazandığını düzenler. Bu, Türk taşınmazının miras intikali bakımından temel hükümdür. Tapu sicilinde yapılacak intikal işlemi ise hak sahiplerinin ve payların usulüne uygun belgelenmesini, veraset vergisi işlemlerinin değerlendirilmesini ve tapu müdürlüğünün istediği belgelerin hazırlanmasını gerektirir. İngiliz yönetim belgesinin verilme tarihi, Türk mirasının kazanıldığı tarih ile mutlaka aynı değildir. Belgenin Türkçeye çevrilmesi de mülkiyeti kendiliğinden devretmez.

Ölüm İngiltere’de gerçekleşmişse nüfus olayı Türkiye’de kayda geçirilmemiş olabilir. Bu durumda ölüm belgesi, kimlik eşleştirmesi ve nüfus kayıtları birlikte incelenmeden mirasçılık ve tapu yolunda sağlıklı ilerlenemez. Türkiye’deki taşınmazın birden fazla paydaşı varsa, yalnız İngiliz yöneticiye göre hareket edilmesi diğer mirasçıların paylarını etkileyebilir. Mirasçılık belgesinin ardından taşınmaz üzerindeki ipotek, haciz veya ortak mülkiyet gibi tapu şerhleri de araştırılmalıdır. Türk tapu sicilinde ilk yapılacak işlem ile daha sonra düşünülen satış işlemi birbirinden ayrı planlanır.

6. İngiliz belgesinin aslı, tasdiki ve Türkçe çevirisi

HMCTS tarafından verilen resmî grant belgesinin Türkiye’de sunulması sırasında belgenin aslı veya usulünce düzenlenmiş onaylı sureti, imza ve mühür tasdiki ve Türkçe tercüme gerekir. Birleşik Krallık’ta FCDO Legalisation Office tarafından verilen apostil, belgenin resmî kökeninin doğrulanması bakımından önemlidir. Ancak apostil, yabancı ülke hukukuna göre verilmiş temsil yetkisinin Türk makamlarınca sınırsız kabul edileceğini veya bir taşınmazın doğrudan devredileceğini göstermez. Belgenin hangi işlemin delili olduğu açıkça belirlenmelidir.

Özellikle tereke yöneticisinin adı, önceki soyadı, ölenin pasaport ismi ve Türk nüfus kayıtlarındaki yazım farklılıkları özenle eşleştirilmelidir. Belgede miras bırakanın yalnız İngilizce adı ile başka doğum tarihi varsa, ek delil olmadan tapuda bağlantı kurulması güçleşebilir. Belgenin çevirisinde administrator ile heir sözcüklerini aynı Türkçe karşılıkla vermek hukuki sonucu değiştirecek bir hata olabilir. Yeminli tercüme ve onay işlemleri, belgenin teslim edileceği Türk kurumunun güncel usul koşullarına göre düzenlenir; e-Apostille kullanılıyorsa elektronik asıl ve doğrulama yöntemi ayrıca kontrol edilir.

7. Türkiye veraset ve intikal vergisi İngiliz probate sürecinden ayrıdır

İngiltere’de tereke değeri ve Inheritance Tax bakımından yapılan başvurular, Türkiye’de 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu kapsamındaki yükümlülükleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Türkiye’deki beyan ve işlem, malvarlığının niteliği, murisin ve mirasçıların hukuki statüsü ve kanunun kapsamına göre ayrıca belirlenir. İngiltere’de vergi değerlendirmesinin tamamlanmış olması, Türk tapu ve vergi idaresinde ikinci bir incelemeye gerek olmadığı anlamına gelmez. Aynı şekilde Türkiye’de bir veraset belgesi bulunması, İngiltere’deki bankanın probate koşullarını kaldırmaz.

Yabancı ülke tereke vergisi ve Türkiye’deki veraset vergisi bakımından çifte vergileme veya indirim konusu açılacaksa ilgili kanun, uluslararası anlaşmalar ve belge türleri somut olarak araştırılır. Belge üzerinde yazan toplam İngiltere tereke değeri ile Türkiye’de beyan edilecek taşınmazın değerini aynı kabul etmek doğru değildir. Türk vergi işlemleri yapılmadan taşınmazı satma veya banka hesabındaki parayı doğrudan paylaştırma girişimi, işlemden işlemeye değişen yükümlülükler doğurabilir. Bu yüzden vergi değerlendirmesi, mirasçılık belgesinin alınması ve tapu intikaliyle eş güdümlü yürütülmelidir.

8. İngiltere tereke yöneticisi Türk evini tek başına satabilir mi?

İngiltere’de Letters of Administration sahibi olan kişinin orada tereke adına satış işlemi yapabilmesi, Türkiye’de bulunan evin tapuda maliki olduğu veya Türk taşınmazını tek imzayla satabileceği anlamına gelmez. Türk taşınmazının mülkiyetinin kimde olduğu, uygulanacak miras hukuku, mirasçıların payları, temsil yetkileri ve tapudaki şekil kuralları ayrı değerlendirilir. MÖHUK m.20/1’de Türkiye taşınmazı için Türk hukukuna yapılan gönderme, bu sorunun merkezindedir. Türk mirasçıların payları doğru belirlenmeden yabancı yönetici sıfatıyla tapu devri talep edilmesi hukuken güvenilir değildir.

Türkiye’de intikal sonrasında paylı veya elbirliği mülkiyeti durumu ortaya çıkabilir. Elbirliği mülkiyetinde mirasçıların tasarruf rejimi ile paylı mülkiyette paydaşın yetkileri aynı değildir; TMK m.640 vd. ve ilgili hükümler incelenir. Kişi yalnız bir mirasçı adına işlem yapacaksa vekâletname yetkisi de önem kazanır. Bir İngiliz yöneticinin yerel hukukta elde ettiği yetki ile Türk mirasçılarının vereceği avukatlık veya tapu vekâletnamesi birbirinin yerine geçen belgeler değildir. Satış aşamasından önce intikal, mirasçı mutabakatı ve varsa uyuşmazlık yolları doğru kurulmalıdır.

9. Mirasçılar arasında ihtilaf varsa İngiliz belge nasıl kullanılır?

Bir mirasçı İngiltere’de yönetici belgesi aldığında, Türkiye’deki diğer mirasçılar bu belgenin haklarını ortadan kaldırdığı endişesine kapılabilir. Belgenin konusu İngiltere’de tereke yönetim yetkisiyse öncelikle bu yetkinin gerçek kapsamı okunmalıdır. Türk mirasçılık belgesinin yanlış düzenlendiği iddiası bulunuyorsa TMK m.598 uyarınca belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Hangi davanın veya başvurunun uygun olduğu, uyuşmazlığın vasiyetname, soybağı, mirasçılık sıfatı, paylaştırma veya taşınmaz mülkiyetiyle ilgili olmasına göre değişir.

İngiltere’de administrator ile mirasçılar arasında sürmekte olan dava, Türk tapu sicilinde kendiliğinden sonuç doğurmaz. Fakat İngiliz dosyasındaki karar ve deliller, Türk hukukundaki uyuşmazlıkla ilgili olduğu ölçüde incelenebilir. Gerçekleşmiş bir ölüm, önceki evlilikten çocuk, evlat edinme veya mirasçılık sıfatına ilişkin farklı kararlar aynı dosyada ortaya çıkabilir. Bu nedenle kararlar ve belgeler arası tarih sırası kurulmalı; hangisinin yönetim, hangisinin mirasçılık ve hangisinin mahkeme hükmü olduğu belirlenmelidir. Soybağı veya mirasçılık hukukunu İngiliz belge adı üzerinden kestirmeden çözmek, müvekkilin Türkiye’deki haklarını zayıflatır.

10. İngiltere’den Türkiye’ye getirilecek belge dosyası

Belge dosyasının ilk kısmında İngiltere ölüm belgesi, ölenin tam adı ve doğum tarihi, Türk kimlik veya yabancı kimlik bilgileri, gerektiğinde nüfus kayıt örneği bulunur. İkinci kısım HMCTS tarafından düzenlenen Letters of Administration belgesi, varsa ekleri, onaylı suretleri ve sonraki düzeltme kayıtlarıdır. Üçüncü bölüm, mirasçıların kimlik ve soybağı belgeleridir; evlilik, boşanma, çocukların doğumu ve ad değişiklikleri gibi bağlantıyı kuran kayıtlar buna dâhildir. Dördüncü bölüm, Türkiye taşınmazının tapu tanımları, adresi ve üzerinde bulunan takyidat bilgilerine ilişkindir.

Beşinci bölüm, İngiltere’deki diğer malvarlığına ve tereke yönetimine ait kayıtlardır; ancak Türkiye’deki başvuruyla ilgisiz kişisel veriler gelişigüzel toplanmamalıdır. Altıncı bölüm, vekâletname ve Türkiye’de kullanılacak tercüme-onay belgeleridir. Yedinci bölümde ise daha önce alınmış veraset ilamları, Türk veya İngiliz makam kararları ve önceki vergi beyannameleri ayrı saklanır. Bu belgeler tek bir klasöre atılmak yerine, her belgenin hangi hukuki soruyu yanıtladığını gösteren listeyle eşleştirilir. Özellikle ölüm belgesi ve yönetici belgesinin tercüme terimleri, Türk mahkemesinden istenecek sonuçla uyumlu olmalıdır.

11. İngiltere’den Türkiye miras işlemi için 10 aşamalı iş planı

Birinci aşamada ölümün gerçekleştiği yer, tarih ve murisin vatandaşlığı belirlenir. İkinci aşamada vasiyetnamenin bulunup bulunmadığı, İngiltere’deki başvurunun PA1A mı yoksa başka bir probate yolu mu olduğu kontrol edilir. Üçüncü aşamada yönetici belgesinin kapsamı, varsa itiraz ve sonraki değişiklikler araştırılır. Dördüncü aşamada Türkiye’deki taşınmazın malik bilgisi ve mülkiyet niteliği tespit edilir. Beşinci aşamada MÖHUK m.20 çerçevesinde uygulanacak hukuk ve Türk mirasçılık belgesinin hangi makamdan talep edileceği belirlenir.

Altıncı aşamada İngiltere belgelerinin tasdik, apostil ve Türkçe çeviri hazırlığı tamamlanır. Yedinci aşamada Türk nüfus kayıtları ve mirasçıların kimlik belgeleri eşleştirilir. Sekizinci aşamada sulh hukuk veya usulen uygun başka yol üzerinden mirasçılık sıfatı ve paylar belgelenir. Dokuzuncu aşamada 7338 sayılı Kanun çerçevesinde vergi ve taşınmaz intikali işlemleri ele alınır. Onuncu aşamada mirasçıların satış, paylaşma, ortaklığın giderilmesi veya malvarlığının korunması seçenekleri birbirinden ayrılır. Bu düzen, sırf bir İngiliz belgesi alındı diye Türkiye’de bütün miras işlemlerinin tamamlanmış sayılmasını önler.

12. Bu tür dosyalarda sık karşılaşılan hukuki hatalar

Birinci hata, İngiltere’deki administrator’ın otomatik olarak Türk taşınmazının tek mirasçısı sayılmasıdır. İkinci hata, Grant of Probate ile Letters of Administration belgelerinin aynı anlama geldiğinin düşünülmesidir. Üçüncü hata, Türk tapu ve miras düzenini MÖHUK m.20’ye bakmadan İngiltere belgelerine tabi saymaktır. Dördüncü hata, noterlik yolunun bütün yabancı unsurlu miras dosyalarında açık olduğunu varsaymaktır. Beşinci hata, apostilin mirasçılık paylarını kanıtladığını düşünmektir. Altıncı hata, administrator’ı tüm mirasçıları temsil eden Türk hukuk avukatı veya tapu vekili gibi göstermektir.

Yedinci hata, İngiltere’deki vasiyetsizlik süreci ile Türkiye’de sonradan ortaya çıkan vasiyetname veya başka belgeyi ilişkilendirmemektir. Sekizinci hata, birden fazla vatandaşlık veya evlilik ilişkisini kimlik belgelerinde eşleştirmemektir. Dokuzuncu hata, İngiliz tereke değeri ile Türk veraset vergisi tutarını aynı kabul etmektir. Onuncu hata, veraset ilamı ve tapu intikali tamamlanmadan konut satışını planlamaktır. Bu sorunların her biri için çözüm, aynı kalıp dilekçeyi tekrarlamak değil; olgu, belge ve kanun maddesini doğru eşleştirmektir.

İngiltere Letters of Administration Türkiye’de Kullanımı: 12 Sık Sorulan Soru

İlgili Türkiye miras hukuku rehberleri

Vasiyetnamenin bulunduğu İngiliz dosyaları için Grant of Probate ve Türkiye’de miras işlemleri rehberini; yabancı ülke veraset belgeleri için yabancı mirasçılık belgesinin kullanılması yazısını; elektronik sorgu için yurt dışından e-Devlet mirasçılık belgesi yazısını; görevli ve yetkili mahkeme konusunda yurt dışında ölen kişinin Türkiye miras davası yazısını inceleyebilirsiniz. Mirasın reddi talebi ise TMK m.605–610 rehberinde ayrı açıklanır.

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

GOV.UK — There is not a will; HMCTS — PA1A, Letters of Administration; GOV.UK — Probate form rehberleri; FCDO — Legalisation / apostil; TBMM — 5718 sayılı MÖHUK m.20; Adalet Bakanlığı — 4721 sayılı TMK m.598–599; TBMM — 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/B değişikliği.

Noterlikte mirasçılık belgesinin yabancı unsurlu başvuru sınırı bakımından ayrıca 4 Ekim 2011 tarihli, 28074 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan uygulama yönetmeliğinin 5. maddesi dikkate alınmalıdır.