İstanbul’da Miras Kalan İş Makinesinin İTO Tescili

İstanbul Ticaret Odasında tescilli iş makinesinin sahibi öldüğünde, mirasçılar makine sicilinin mirasçılık belgelerindeki hak durumuna uygun güncellenmesini istemelidir. Türk Medenî Kanunu m.599 mirasın ölümle kazanılmasını, Karayolları Trafik Kanunu m.20/1-f ise ölüm tarihinden itibaren doksan gün içinde ilgili tescil kuruluşuna başvurulmasını ve mirasçılar adına tescil belgesi alınmasını düzenler. İTO’nun veraset başvurusunda mirasçılık belgesi ile vergiye ilişkin evrak ayrıca hazırlanır. Mirasın kazanılması, bütün kayıtların kendiliğinden değiştiği anlamına gelmez.

Kısa ve net cevap

Önce makinenin ölen kişinin kişisel malı mı, ayrı bir şirkete ait mal mı olduğu belirlenir. Ardından kayıtlı oda, mirasçılar, temsil yetkisi ve vergi evrakı kontrol edilir. Bütün mirasçılar adına intikal, paylaşma sonucunda tek mirasçıya bırakma ve üçüncü kişiye satış farklı işlemlerdir. Başvuruyu bir kişinin takip etmesi, makinenin yalnız o kişiye ait olduğu sonucunu doğurmaz.

Önce mirasbırakanın makine üzerindeki hakkı belirlenir

Mirasçılık belgesi, ölen kişinin mirasçılarının kim olduğunu gösterir; şantiyedeki bütün araçların onun kişisel mülkü olduğunu kanıtlamaz. Eski tescil belgesi, oda kaydı ve edinim belgeleri üzerinden makinenin maliki belirlenir. Gerçek kişi işletmesine ait mal ile ayrı tüzel kişiliği bulunan şirketin malı farklıdır. Ölen kişinin şirket ortağı olması, şirket adına kayıtlı ekskavatör veya forkliftin doğrudan mirasçılar adına tesciline tek başına dayanak değildir.

Türk Ticaret Kanunu m.125, ticaret şirketlerinin tüzel kişiliğini düzenler. Şirketin malvarlığı ile ortağın payı aynı hak konusu değildir. Ölen kişiye ait şirket payının mirasla geçmesi, şirketin sahip olduğu her makinenin ayrı ayrı mirasçının kişisel mülküne dönüşmesi sonucunu doğurmaz. Dosyada şirket unvanı, vergi numarası, ticaret sicil numarası ve mirasbırakanın kimliği karşılaştırılarak kimin malının intikal ettirildiği saptanır.

Kiralık veya finansal kiralama konusu makinede kullanım ve mülkiyet belgeleri birlikte okunur. Mirasbırakanın kira bedelini ödemiş olması, sicilde başka kişi adına görünen makinenin mülkiyetini her durumda kazanmış olduğunu göstermez. Mirasçılar onun sahip olduğu hakları devralır; sahip olmadığı ayni hakkı yalnız veraset ilamıyla kazanmaz. Oda başvurusuna başlamadan bu ayrımın yapılması, yanlış kişi adına tescil istenmesini önler. Kullanılan makine ile mülkiyeti kazanılmış makine birbirine eşit kabul edilmez.

İstanbul’da İTO dosyası nasıl belirlenir?

Karayolları Trafik Kanunu m.22/c, kamu kuruluşuna ait iş makinesini ilgili kuruluşun; özel kişiye ait tarım kesimi makinesini ziraat odasının; tarım dışındaki makineyi ilgili ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odasının tesciline bırakır. Mirasçının İstanbul’da oturması veya makinenin İstanbul’daki depoda bulunması tek başına İTO yetkisini göstermez. Mevcut tescil kuruluşu ve sicil dosyası ilk incelenecek kayıttır.

TOBB İş Makinelerinin Tescili ile İlgili Esaslar m.10, oda üyesi olmayan gerçek kişilerin kapsam dahilindeki makinelerinde ikametgâhın bulunduğu yerdeki ilgili odayı gösterir. Ancak başka odada mevcut kaydı bulunan makine hiç tescil edilmemiş gibi sunulamaz. Genel otomobil intikalini anlatan miras kalan aracın tescili rehberi ile buradaki oda başvurusu, aracın niteliği ve tescil kuruluşu üzerinden ayrılmalıdır.

Terekedeki her demirbaş iş makinesi siciline girmez. Sabit üretim tezgâhı, otomobil ve iş makinesi aynı belge yoluna tabi değildir. Muhasebe listesinde yalnız makine sözcüğünün bulunması, özel tescil rejiminin uygulandığını göstermeye yetmez. Başvuru dosyasına aracın teknik niteliği ve önceki tescil belgesi birlikte alınır. Birden fazla araç varsa hangi kaydın hangi makineye ait olduğu ayrı gösterilir; diğer miras mallarının belgeleri bu kimlik kontrolünün yerine kullanılmaz.

İTO veraset yoluyla tescilde hangi belgeleri yayımlıyor?

İTO’nun tescil başvuru sayfasındaki veraset listesi; dilekçe, veraset ilamının aslı, veraset ve intikal vergisinin ödendiğine ilişkin makbuz, gerçek kişi için ikametgâh ve kimlik fotokopisi ile işlemi başkası takip ediyorsa ilgili temsil belgelerini içerir. İşlem bedeli ayrıca yer alır. Eski internet rakamı güncel ücret gibi aktarılmamalıdır; müracaat tarihindeki tarife kontrol edilir. Liste, yapılacak işlem ve başvuranın sıfatıyla birlikte okunmalıdır.

Belgelerin tek dosyada toplanması, farklı hukuki konuların tek belgeyle ispatlanacağı anlamına gelmez. Vergi makbuzu mirasçılık sıfatı vermez; mirasçılık belgesi de makinenin şasi numarasını doğrulayan teknik belgeye dönüşmez. Her ekin hangi mirasçıya, hangi intikale ve hangi makineye ait olduğu okunabilir olmalıdır. Aynı modelden birkaç makine varsa eski tescil numarası ve şasi bilgisi üzerinden ayrım yapılır. Dosyaların yalnız marka adına göre hazırlanması araçların karışmasına yol açar.

Asıl belge istenen yerde sıradan fotoğrafın aynı sonucu sağladığı kabul edilmez. İbraz edilen belge türü ve kurumun kabul ettiği usul kontrol edilmelidir. Elektronik doğrulama imkânı bulunan bir evrakın niteliği, herhangi bir ekran görüntüsünden farklıdır. Ek listesinde sunulan asıl veya suret açıkça belirtilir ve teslim kaydı saklanır. Böylece daha sonra bildirilen eksikliğin gerçekten sunulmayan evrak mı, yoksa okunamayan veya yanlış dosyaya bağlanan belge mi olduğu anlaşılabilir.

Mirasçılık belgesinde hata varsa oda neyi düzeltebilir?

Türk Medenî Kanunu m.598, yasal mirasçılığı belirlenen kişilere sulh mahkemesi veya noter tarafından mirasçılık belgesi verilmesini düzenler. Belgenin düzenleyeni, tarih ve sayısı, mirasçı kimlikleri ve pay bilgileri dosyada kontrol edilir. Başvuru formunda yazılan kişiyle dayanak belgedeki kişinin aynı olması gerekir. Başka mirasbırakana ilişkin belge, aile bağlantısı bulunduğu gerekçesiyle bu intikalin belgesi gibi sunulamaz.

Aynı madde, mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceğini belirtir. Mirasçı listesinin eksik olduğu veya payın yanlış yazıldığı iddiası, tescil görevlisinin dilekçe üstünde oran değiştirmesiyle çözülmez. Kaynak belgeye yönelik doğru hukuki başvuru yapılmalıdır. Makine sicilindeki yazım hatasıyla veraset belgesindeki hak sahipliği uyuşmazlığı birbirinden ayrılır. Belgenin içeriği düzeltilmişse yeni belgenin eski başvuruya etkisi açıkça gösterilir; farklı tarihli çelişkili nüshalar açıklamasız kullanılmaz.

Doksan günlük tescil süresi nasıl uygulanır?

Güncel KTK m.20/1-f, mirasçıların gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak ölüm tarihinden itibaren doksan gün içinde ilgili tescil kuruluşuna müracaat etmesini ve adlarına tescil belgesi almasını zorunlu tutar. Aynı hükme göre tescil ölüm tarihi itibarıyla yapılır. Gelir İdaresinin güncel açıklaması da bu düzenlemenin 27 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe girdiğini belirtmektedir.

Mirasçılık belgesinin daha sonra düzenlenmesi, sürenin belge tarihinden başladığı anlamına gelmez. Ölüm tarihi, veraset belgesinin düzenleme tarihi ve oda müracaat tarihi ayrı kaydedilir. Bu tarihlerden birini diğeri yerine kullanmak başvuru takvimini yanlış kurar. Odanın ek belge istemesi de kanundaki süreyi kendiliğinden yeni bir süreye dönüştürmez. Eksiklik yazısı, gönderilen cevap ve teslim bilgisi saklanmalı; gerekli belgeler başvurunun son gününe bırakılmamalıdır.

Hüküm, süre sonunda mirasçılar adına tescil edilmeden karayoluna çıkarılan aracın tespitinde sürücüye idari para cezası ve tescile kadar trafikten men sonucunu düzenler. Bu özel yaptırımın koşulu yalnız doksanıncı günün geçmesi değildir; karayoluna çıkarma ve tespit unsuru da vardır. Buna karşılık makinenin özel alanda beklemesi, tescil yükümlülüğünün bulunmadığı sonucunu doğurmaz. Yükümlülük ile yaptırımın somut koşulları ayrı okunmalıdır. Düzenlemeden önceki ölüm ve işlemlerde zaman bakımından uygulama ayrıca incelenir.

Vergi beyannamesi süresi ile tescil süresi aynı değildir

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.9, Türkiye’de gerçekleşen ölümde mükellefin de Türkiye’de bulunması hâlinde dört aylık beyan süresi öngörür. Yurt dışı bağlantısı olan hâllerde aynı maddede farklı süreler düzenlenmiştir. Bu vergi süresi, KTK m.20/1-f’deki doksan günlük tescil süresinin yerine geçmez. Dört aylık beyan süresine bakarak oda işlemini aynı tarihe ertelemek iki ayrı yükümlülüğü karıştırır.

İTO listesindeki ödeme makbuzu nedeniyle vergi evrakı dosyanın başında ele alınmalıdır. Beyanname, tahakkuk ve ödeme belgesi aynı evrak değildir. Tahakkuk bulunmayan veya istisna uygulanan durumda gerçekleşmemiş ödeme için makbuz üretilemez. Vergi dairesinin somut intikale ilişkin resmî evrakıyla durum açıklanır ve İTO’nun istediği belgenin bu dosyada hangi belgeyle karşılanacağı belirlenir. Genel bir vergiden muafiyet beyanı, bütün mirasçıların ve terekenin vergisel durumunu kanıtlamaz.

Oda dilekçesindeki tahmini değer, vergi incelemesinin tamamlandığını göstermez. Ticari kayıt, makinenin fiilî durumu ve vergi dosyasındaki bilgi arasında fark varsa açıklanmalıdır. Bir mirasçı adına yapılan ödeme ile bütün intikalin vergisel işleminin sonuçlanması aynı kabul edilmemelidir. Belgede hangi mükellef, hangi mirasbırakan ve hangi işlem için kayıt bulunduğu kontrol edilir. Bu yazıda sabit vergi tutarı verilmemektedir; somut vergi değerlendirmesi ilgili intikalin özellikleri üzerinden yapılır.

Birden fazla mirasçı varken tek kişi neyi yapabilir?

TMK m.640 uyarınca paylaşmaya kadar miras ortaklığı vardır ve mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur. Bir mirasçının makinenin anahtarını elinde tutması, diğer mirasçıların haklarını ortadan kaldırmaz. Makineyi yalnız kendi adına geçirmek isteyen kişi, bakım giderini ödediğini veya aracı çalıştırdığını söyleyerek ortaklığı sona erdiremez. İntikal talebi, dayanak mirasçılık belgesindeki bütün hak sahiplerini gözetmelidir.

Aynı madde sözleşme veya kanundan doğan temsil ve yönetim yetkisini saklı tutar; mirasçılardan birinin isteğiyle sulh mahkemesinin paylaşmaya kadar temsilci atayabileceğini düzenler. Bütün mirasçıların aynı anda aynı bankoda evrak teslim etmesi ile bütün hak sahiplerinin usulüne uygun temsil edilmesi aynı şey değildir. Başvuran kişinin hangi mirasçılar adına hangi işlemi yaptığı yetki belgesinden anlaşılmalıdır. Belgeleri teslim alma yetkisi, makinenin tamamını satma yetkisi gibi kullanılmamalıdır.

TMK m.640 her mirasçının terekedeki hakların korunmasını isteyebilmesini de düzenler. Makinenin kaybolmasını önleme veya mevcut hakları koruma talebi, aracın tamamının satışıyla aynı tasarruf değildir. Koruyucu başvuru yapabilmekten hareketle tek mirasçının diğerlerinin haklarını devredebileceği sonucu çıkarılmaz. Oda dosyasında yalnız intikal mi, yoksa paylaşma ve mülkiyet devri de mi istendiği açıkça yazılmalıdır. Talebin başlığı kadar gerçek içeriği de önemlidir.

Makine bir mirasçıya bırakılacaksa ne değişir?

TMK m.676, mirasçıların paylaşma sözleşmesinin geçerliliğini yazılı şekle bağlar. Bütün mirasçılar adına intikal ile belirli makinenin paylaşma sonucunda yalnız bir kişiye bırakılması farklı taleplerdir. Tek kişi adına sonuç isteniyorsa, bu sonucun geçerli hukuki dayanağı ayrıca hazırlanmalıdır. Dilekçeyi bir mirasçının imzalaması, diğer kişilerin paylarından vazgeçtiği anlamına gelmez.

Paylaşma sözleşmesinin yazılı olması, tescilli araçta uygulanacak özel işlem ve şekil kurallarının tamamının gereksiz olduğu sonucunu doğurmaz. Miras paylaşması, miras payının devri ve belirli makinenin üçüncü kişiye satışı ayrı hukuki işlemlerdir. Başvuru hangi sonuca yönelikse o işlemin dayanağı ve tescil evrakı birlikte belirlenir. Oda başvurusu, eksik veya geçersiz bir devir sözleşmesini kendiliğinden geçerli hâle getiren işlem olarak sunulmamalıdır.

İTO başvuru dilekçesi nasıl hazırlanır?

İTO’nun veraset başlığı altında bağlantısını verdiği başvuru örneği, makinenin marka, model, motor ve şasi bilgileri ile ölçü ve değer alanlarını içerir. Talep metni gerçek edinim nedenini açıklamalıdır. Mirasla intikal eden makine, sırf genel form kullanıldığı için satın alınmış gibi anlatılmaz. Mirasbırakan, ölüm ve mirasçılık belgesi üzerinden mirasçılar adına tescil istendiği yazılır.

Dilekçede mirasbırakanla başvuranın kimlikleri ayrı gösterilir. Mevcut tescil plaka ve şasi numarası, veraset belgesinin tarih ve sayısı, temsil edilen kişiler ve talebin kapsamı eşleştirilir. Gerçek kişi için bulunmayan ticaret sicili numarası uydurulmaz. Ek listesinde hangi belge aslının veya suretinin sunulduğu belirtilir. Teslimde alınan kayıt, sonradan hangi evrakın hangi müracaata bağlandığını göstermelidir. Düzeltme yapılırsa önceki belgeyle yeni belge arasındaki fark açıklanır.

Eski tescil veya sahiplik belgesi bulunamıyorsa

TOBB Esasları m.9/b, veraset ilamını sahiplik belgeleri arasında sayar; m.14/a kaybedilen sahiplik belgesinin kaynağından temin edilen onaylı örneğini düzenler. Bu hükümler, mirasbırakanın hiç sahip olmadığı makineyi terekeye eklemez. Oda kaydı, eski senet veya fatura bulunamıyorsa önce mevcut kaydın varlığı araştırılır. Yalnız tescil kartının kaybolmasıyla makinenin edinim zincirinin hiç belgelendirilememesi aynı sorun değildir.

Faturası olmayan iş makinesinin tescili ve sahiplik tespiti rehberi gerçek mülkiyet belirsizliğinde farklı dosyayı açıklar. Mirasçılık belgesi alınması, mirasbırakanın üçüncü kişiyle mülkiyet uyuşmazlığını kendiliğinden çözmez. Kayıp tescil belgesinin yenilenmesi ise mevcut kaydın örneğine erişimle ilgilidir. Hangi belgenin kayıp olduğu ve hangi hakkın çekişmeli bulunduğu ayrılarak gereksiz veya yanlış başvurudan kaçınılır.

Tereke borçları ve ret hakkı neden ayrıca incelenir?

Makinenin piyasa değeri ile terekenin borçları ayrı araştırılmalıdır. TMK m.599, kanuni ayrık durumlar dışında mirasbırakanın borçlarından kişisel sorumluluğu da düzenler. Tescil dosyasında yalnız değerli bir malın görünmesi borçları ortadan kaldırmaz. Eski kredi veya finansman evrakı, rehin kaydı ve ilgili icra belgeleri bu nedenle mülkiyet zinciriyle birlikte okunur. Oda kaydı, terekenin bütün borçlarını gösteren nihai hesap dökümü değildir.

TMK m.610, ret süresi içinde terekenin olağan yönetimi veya işlerin yürütülmesi için gerekli olanın dışındaki müdahaleler ile tereke malını gizleme ya da kendine mal etmenin ret hakkına etkisini düzenler. Koruyucu başvuru, satış ve kişisel mal edinme talebi bu nedenle içerikleri üzerinden ayrılır. Her dilekçeyi otomatik ret hakkı kaybı sayan bir sonuç kurulamaz. Ret düşünülüyorsa yapılan işlemin gerçek kapsamı ve bütün tereke birlikte değerlendirilmelidir.

Yeni belge tesliminde hangi bilgiler karşılaştırılır?

Sonuç kaydı mirasçılık belgesi, temsil edilen kişiler ve başvurunun gerçek kapsamıyla karşılaştırılır. Bir kişi yalnız dosyayı takip ediyorsa hak sahibi olarak diğer mirasçıların dışlanmadığı kontrol edilir. Paylaşma yapılmışsa tek kişi adına sonuçla paylaşma belgesi arasındaki bağlantı görülmelidir. Makinenin plaka, şasi ve motor bilgileri de eski kayıtla karşılaştırılır. Teknik kimlik ile mirasçı kimliğinin kontrolü iki ayrı aşamadır.

TOBB Esasları m.8/1-c, ilk tescilde tahsis edilmiş plakanın satış, devir ve diğer işlemlerde korunmasını düzenler. Yeni kart alınması makine üzerinde yeni bir araç kimliği oluşturmaz. Rehin, haciz veya diğer hukuki kayıtların ölümle kendiliğinden silindiği de kabul edilmez. Başvuru evrakı, vergi belgeleri, düzenlenen tescil belgesi ve varsa paylaşma dayanağı aynı makine kimliği altında arşivlenir. Dosya yalnız ödeme dekontu veya başvuru alındı yazısıyla tamamlanmış sayılmaz.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynaklar ve kontrol tarihi

İTO veraset tescili evrakı, Karayolları Trafik Kanunu m.20 ve m.22, Türk Medenî Kanunu, 7338 sayılı Kanun m.9 ve TOBB tescil esasları birlikte değerlendirilmiştir. Kaynak kontrol tarihi: 29 Ekim 2026. İşlem, somut mirasçılık ve makine kayıtları üzerinden belirlenir.

İstanbul iletişim ve dosya incelemesi

Eski tescil belgesi, mirasçılık belgesi, vergi evrakı, varsa paylaşma ve temsil belgeleri birlikte hazırlanmalıdır. İstanbul iletişim ve randevu bilgilerine ulaşabilirsiniz. Bu içerik belirli bir tescil dosyasının sonucu veya tamamlanma tarihi için garanti içermez.

Sorunuzu iletin

bakircipartners@gmail.com · +90 552 224 43 66 · WhatsApp

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →