İstanbul ÖTİS Becayiş Reddi: Kapı Kodu ve Bölge Değişikliği

İstanbul ÖTİS becayişinde işletmecilerin karşılıklı anlaşması, kapı kodu ve bölge değişikliğini tek başına yürürlüğe sokmaz. ÖTİS Yönergesi m.7/6 ve m.26/3-f talebi Özel Ulaşım Kurulunun kararına bağlar. M.26/5 uyarınca kurul kararı İETT onayından sonra uygulanır. Başvurunun verilmesi, değişiklik kararının alınması ve yeni kaydın uygulanması ayrı aşamalardır.

Bu yazı, 25 Ekim 2026 tarihinde TUHİM’in güncel mevzuat dizininden kontrol edilen düzenlemelere göre becayiş talebini ve ret uyuşmazlığını inceler. Odak, karşılıklı kod veya bölge değişikliğinin hangi dosyayla karara bağlandığıdır. Araç satın alma, işletmeci devri ve yıllık çalışma izni yenilemesi kendi işlem hükümleriyle ayrıca değerlendirilir.

ÖTİS becayişi hangi değişikliği kapsar?

ÖTİS m.7/6, işletmecilerin karşılıklı taahhütle kod numarası ve bölgelerini değiştirmek istemelerini düzenler. M.26/3-f aynı kurulun kapı kodları arasında araç değişikliklerini görüşüp karara bağlayacağını belirtir ve bu işlem için becayiş adını kullanır. Başvurunun hangi iki mevcut kaydı değiştirdiği, işleme başlamadan açıklaştırılmalıdır.

Plaka, kapı kodu, hat ve işletme bölgesi aynı bilgi değildir. Plaka aracın tescil kaydına; kapı kodu işletme düzenindeki tanımlamaya ilişkindir. Yönerge m.4, hat ile güzergâhı ayrıca tanımlar. Dilekçede yalnız bir hat adı yazılması, hangi araçların hangi kodlarla karşılıklı yer değiştirmek istediğini açıklamaya yetmez.

Değişiklikten önceki ve istenen sonraki durum ayrı gösterilir. Her iki aracın plakası, mevcut kapı kodu, bağlı bölgesi ve kayıtlı işletmecisi aynı belgede karşılaştırılır. Bu çalışma yeni bir izin koşulu yaratmaz; idarenin değerlendireceği talebi belirler. Yanlış kapı koduna ilişkin değerlendirmeyi, doğru araç için verilmiş karar gibi kullanmak mümkün değildir.

Başvuru tarihinden önce plaka veya işletmeci kaydı değişmişse eski belge ile güncel kayıt arasındaki bağlantı açıklanır. Aynı kapı koduna ilişkin farklı tarihli nüshaların bulunması, iki ayrı geçerli değişiklik kararı olduğu anlamına gelmez. Karşılaştırma, belgenin düzenlenme tarihi ve hangi işlemle güncellendiği gösterilerek yapılır.

Becayiş ile araç satışı ve rotasyon ayrımı

Becayiş başvurusu, karşılıklı çalışma kaydı değişikliğine yönelir. Aynı süreçte araç mülkiyeti veya işletmeci de değişiyorsa o işlem ayrıca belirtilir. İstanbul özel halk otobüsü devrinde satış, tahsis ve izin ayrımı bu farklı dosyayı açıklar. Devir için düzenlenen belgeyi becayiş kararı saymak, değişikliğin idari dayanağını eksik bırakır.

ÖTİS m.8’deki rotasyon, işletme bölgesi ve dar bölgelerde İETT’nin hazırladığı günlük dönüşümlü çalışma düzenidir. Araç sayısına göre belirlenen bu program, iki işletmecinin karşılıklı becayiş talebiyle aynı işlem değildir. Programdaki günlük hat değişimi, kapı kodlarının karşılıklı değiştirilmesine onay verildiğinin kanıtı olarak sunulmaz.

Araç yenilemesi de ayrı incelenir. Eski otobüs yerine başka bir otobüsün teknik kabulü, karşı tarafın kod veya bölgesine geçiş kararı oluşturmaz. ÖTİS çalışma izni ve araç uygunluğu rehberi yenileme koşullarını ayrıntılandırır. Becayiş dosyası, teknik kabulün hangi araca ait olduğunu gösterir; genel izin şartlarını ortadan kaldırmaz.

İETT neden tarafların anlaşmasını ayrıca değerlendirir?

5216 sayılı Kanun m.7/f ve m.9, toplu ulaşım planlaması, koordinasyon ve güzergâh düzenini kamu yetkisi olarak kurar. ÖTİS m.7/1-c ise hat planlaması, optimizasyon, filo ve saha yönetimini İETT’ye verir. İki işletmecinin ekonomik tercihinin aynı yönde olması, bu kamusal planlama aşamasını tamamlamaz.

Değerlendirmede talep edilen değişiklikle mevcut çalışma düzeninin nasıl ilişkilendirildiği görülmelidir. İdarenin dayandığı plan, mevcut araç kaydı veya teknik tespit dosyada açıklanır. Yönergede bulunmayan tek tip mesafe, gelir veya aynı model şartı varmış gibi başvuru hazırlamak doğru değildir; somut ret hangi kurala dayanıyorsa o kural incelenir.

Başvuru sahibinin kişisel kolaylık ve gelir beklentisi dilekçede açıklanabilir; bunlar değişikliğin otomatik kabulünü sağlamaz. Hukuki değerlendirme, yönergedeki görev dağılımı ve kamu hizmetinin düzenlenmesi üzerinden yapılır. Karşılıklı rıza ile ulaşım planlamasına uygunluk birbirinin yerine geçmez. İdarenin takdir yetkisi de hukuka uygunluk denetiminin dışında değildir.

Karar mercii, gündem ve onay

ÖTİS m.26/1, Özel Ulaşım Kurulunu dokuz üyeli düzenler. Başkan İETT Genel Müdür Yardımcısıdır; maddede ilgili birim yöneticileriyle tüzel kişi veya kooperatif temsilcisi yer alır. Becayiş talebini karara bağlama görevi m.26/3-f’dedir. İşletmecinin bağlı olduğu şirketin kendi yönetim kararı, bu kurul kararının yerine geçmez.

M.26/6 uyarınca gündem hazırlığı ve kurulun diğer işlemleri İETT Özel Ulaşım Müdürlüğü tarafından yürütülür. Başvurunun kayıt numarasıyla hangi birime iletildiği ve hangi talep olarak gündeme alındığı izlenir. Yalnız sözlü olarak görüşüldüğünün söylenmesi, talebin kurul tarafından değerlendirilip sonuçlandırıldığını belgelemez.

M.26/5, kararın oy çokluğuyla alınmasını; eşitlikte başkanın oyunun iki sayılmasını düzenler. Karar İETT onayını müteakip uygulanır. Dosyada kurul tarihi ve numarasıyla onay kaydı ayrı görülmelidir. Hazırlık görüşü, gündem kaydı ve onaylanmış sonuç birbirinden farklıdır; uygulamaya esas belgenin hangisi olduğu açık tutulur.

ÖHO yönergesindeki becayiş hükmü nasıl okunur?

Özel Halk Otobüsleri Çalışma Yönergesi m.6.3, karşılıklı kod ve bölge değişikliğini komisyon kararı ile Genel Müdürlük onayına bağlar. M.29.3.7, bölgeler arası hat veya otobüs değişikliklerini becayiş olarak sayar. ÖTİS kapsamındaki dosyada ise m.7/6 ve m.26 uygulanır. Önce güncel izin belgesinin hangi düzenlemeye ait olduğu belirlenir.

İki yönergedeki kurul metinleri bütün ayrıntılarıyla aynı değildir. ÖHO m.29.1 on üyeyi, ÖTİS m.26/1 dokuz üyeyi sayar. Bu nedenle bir metindeki üye sayısı diğerine aktarılıp kendiliğinden usulsüzlük sonucu çıkarılmaz. Somut kararda uygulanan yönerge ve o yönergenin öngördüğü karar mercii birlikte kontrol edilir.

2026 tarihli değişikliklerin bulunması, Özel Ulaşım Kurulunun becayiş görevini kaldırmış değildir. Güncel ÖTİS metninde m.26/3-f ve onay hükmü yürürlüktedir. Toplu Ulaşım Denetim Komisyonuna ilişkin değişiklikten, bütün otobüs kurullarının sona erdiği sonucu çıkarılmaz. İşlemin güncel metindeki kendi yetki hükmü esas alınır.

Karşılıklı taahhüt ve başvuru dosyasının kapsamı

M.7/6’daki karşılıklı taahhüt, iki tarafın aynı değişikliği istediğini açıklamalıdır. Bir işletmecinin yalnız kendi aracına ilişkin talebi, diğerinin hangi kod veya bölgeyi kabul ettiğini göstermez. Taraf beyanları, araçlar ve istenen değişiklik yönü tutarlı olmalıdır. Birbiriyle çelişen ekler, kararın hangi talebe ilişkin olduğunun belirlenmesini zorlaştırır.

Talep edilen değişiklik sonradan revize edildiğinde ilk başvuru, ek beyan ve karşı tarafın güncel kabulü ayrı tarihlerle kaydedilir. Bir tarafın eski taahhüdü başka araç veya bölgeye ilişkin yeni talebin kabulü gibi sunulmaz. Kurula iletilen son dosyanın hangi değişikliği içerdiği, başvuru numarası ve ek listesiyle doğrulanır.

3071 sayılı Kanun m.4 ve 6 kapsamında dilekçenin belirli konusu, başvuru sahibinin adı soyadı, imzası ve iş veya ikamet adresi bulunur. Şirket adına verilen dosyada beyanı kimin hangi yetkiyle sunduğu ayrıca gösterilir. Talebi yalnız araç şoförünün iletmesi, kayıtlı işletmecinin karşılıklı taahhüdünü kendiliğinden kanıtlamaz.

Bu karşılaştırma listesi resmî becayiş formu veya değişmez evrak listesi değildir. İşlem için ayrıca belge istenmişse yazının tarihi, belge adı ve dayanağı kaydedilir. Yıllık çalışma izni ya da araç devri için öngörülen bütün belgeler, açıklama yapılmadan becayişin bağımsız zorunlu evrakı diye sunulmaz.

Özel anlaşmanın bedel ve karşılıklı edim hükümleriyle idarenin karar dosyası ayrı saklanır. İki taraf arasındaki bir ödeme, kurul veya İETT onayının alındığını göstermez. Becayişin kabulü de araç mülkiyeti devrinin yapıldığını kanıtlamaz. Uyuşmazlıkta idareden istenen işlemle karşı işletmeciden istenen sözleşmesel edim birbirine karıştırılmaz.

Kurulun toplantı düzeni başvuruya cevap süresi değildir

ÖTİS m.26/2, kurulun en az iki ayda bir toplanmasını ve ihtiyaç hâlinde başkanın çağrısıyla toplantı yapılmasını düzenler. Bu hüküm, her becayiş talebinin iki ayda kabul edileceğini söylemez. Başvurunun hangi toplantıda ele alınacağıyla idarenin başvuruya cevap yükümlülüğü farklı konulardır; kurul takvimi dava süresinin yerine kullanılmaz.

3071 m.7 uyarınca yetkili makam, başvurunun sonucu veya işlemin safahatı hakkında en geç otuz gün içinde gerekçeli cevap verir. Safahat bildirilmişse sonuç ayrıca açıklanır. Otuz günün dolması, becayişin zımnen kabulü değildir. “Kurula sevk edildi” cevabının kesin karar içermemesi ile hiçbir cevap verilmemesi ayrı değerlendirilir.

Başvurunun yanlış idari makama verilmesi durumunda 3071 m.5, dilekçenin yetkili makama gönderilmesini ve başvurucuya bilgi verilmesini öngörür. İlk alındı ile sevk kaydı birlikte saklanır. Buna karşılık özel işletmeci şirketle yapılan görüşme, yetkili idareye kayıtlı başvuru yapılmış gibi değerlendirilmez; zaman çizelgesi resmî işlem kayıtları üzerinden kurulur.

Cevapsız ilk başvuruda İYUK 10

2577 sayılı İYUK m.10, idari davaya konu işlem yapılması için ilk başvuruyu düzenler. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Bu sürenin bitiminden itibaren dava açma süresi izlenir. Cevapsızlık, taraflara istenen kapı kodlarını kendiliklerinden kullanma veya yeni bölge programına geçme yetkisi vermez.

Otuz gün içinde verilen cevap kesin değilse başvurucu bunu ret sayarak dava açabilir veya kesin cevabı bekleyebilir. İkinci yolda bekleme, başvuru tarihinden itibaren dört ayı aşamaz. Kanundaki bu sınır, idarenin her ara yazısıyla yeniden başlayan dört aylık süre değildir. Ara cevabın içeriği ve tarihi dosyada korunur.

M.10 ayrıca, dava açılmamış veya dava süreden reddedilmişken otuz günlük dönemden sonra yetkili idarenin cevap vermesini düzenler. Bu durumda cevabın bildiriminden itibaren altmış günlük dava imkânı vardır. Bu özel hüküm, daha önce verilmiş kesin ret üzerine yapılan bütün tekrar başvurularına sınırsız yeni süre tanındığı şeklinde okunmaz.

Başvuruya verilen yazının başlığı tek başına hukuki sonucunu belirlemez. İYUK m.14/3-d, dava konusu işlemin kesin ve yürütülmesi gereken nitelikte bulunmasını arar. Dosyaya belge eklenmesini isteyen hazırlık yazısıyla talebi kesin olarak sonuçlandıran ret ayrılır. Yazının bütün içeriği, işlem silsilesi ve başvurucu üzerinde doğurduğu sonuç incelenir.

Becayiş reddinde incelenecek gerekçe ve belgeler

Ret dosyasında ilk kontrol, idarenin doğru iki aracı ve doğru değişiklik talebini değerlendirmiş olmasıdır. Başvurudaki kapı kodlarıyla karardaki kodlar; istenen bölgeyle incelenen bölge karşılaştırılır. Yanlış eşleşmeye dayanan değerlendirmenin düzeltilmesi, somut kayıtlarla istenir. Yalnız kararın ekonomik bakımdan elverişsiz bulunması, kayıt hatasını kanıtlamaz.

İkinci kontrol, karar merciinin yetkisi ve kararın oluşumudur. ÖTİS m.26 kapsamındaki kurul kararıyla İETT onayı dosyada ayrılır. Üçüncü kontrol, ret sebebini oluşturan kural veya tespittir. İYUK m.2/1-a, işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluk denetimine temel oluşturur.

Kararda teknik uygunluk veya ulaşım planlamasına dayanılmışsa hangi kayıt, dönem ve araç özelliğinin esas alındığı belirlenir. Başvurucunun karşı belgesi aynı konuyu cevaplamalıdır. Başka işletmeciye verilmiş eski bir kararın yalnız sonucunu göstermek yeterli karşılaştırma değildir; o dosyanın kapsamı ve uygulanan düzenleme de açıklanmalıdır.

Karar ve dayanak kayıtlarına erişim

4982 sayılı Kanun m.6 ve 7 uyarınca kurumda bulunan ilgili karar, onay, gündem ve inceleme kayıtları açıkça belirtilerek istenir. Başvuru numarası ve iki aracın bilgileri belgeyi bulmayı sağlar. İdareden mevcut belgenin örneğini istemekle yeni ulaşım analizi hazırlatmak aynı kapsamda değildir; talebin konusu buna göre yazılır.

M.9, açıklanabilir bilgilerle korunması gereken bilgilerin ayrılmasını düzenler. Başka işletmecilere ait bütün ticari dosyayı istemek yerine ret gerekçesini oluşturan bölüm belirlenir. Bilgi edinme başvurusu, tek başına becayiş reddini kaldırma başvurusu değildir. Karar örneği beklenirken idari dava süresinin durduğu kabul edilmez.

Kesin ret üzerine itiraz ve dava takvimi

Kesin ret sonrasında İYUK m.11, dava süresi içinde üst makama; üst makam yoksa işlemi yapan makama başvuruyu düzenler. Ret işleminin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni işlem yapılması istenir. Bu koşullardaki başvuru işlemekte olan süreyi durdurur. İlk becayiş talebiyle ret kararına yöneltilen başvuru aynı tarihten hesaplanmaz.

M.11 kapsamında otuz gün cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Açık ret veya bu sürenin bitmesi üzerine dava takvimi, başvuru öncesinde geçen günler dahil edilerek devam eder. Her itirazdan sonra sıfırdan altmış gün başladığı kabul edilmez. Yazışmanın başlığı kadar, hangi idari işlemin değiştirilmesinin istendiği de önem taşır.

Özel süre bulunmayan iptal davasında İYUK m.7 ve 8’in genel altmış günlük süresi yazılı bildirimi izleyen günden hesaplanır. ÖTİS m.24’te değerlendirmelere ilişkin komisyon itirazının bulunması, her becayiş reddi için aynı komisyona zorunlu başvuru gerektiğini göstermez. Somut işlemin niteliği, uygulanacak hüküm ve bildirim birbirine uygun seçilir.

ÖTİS m.28, yönerge ve ona bağlı talimatların uygulanmasındaki ihtilaflar için Özel Ulaşım Kurulunu başvuru ve karar mercii olarak gösterir. Kurul kararının kesin olduğu ifadesi, idari işlemin yargısal denetimini ortadan kaldırmaz. Başvuruda hangi kararın hangi hüküm yönünden tartışıldığı belirtilir; kurul gündemiyle idari dava takvimi birlikte izlenir.

İYUK m.3 uyarınca dava dilekçesi, konusu ve sebepleriyle dayanak delilleri ve yazılı bildirim tarihini gösterir; karar ile ilgili belge örnekleri eklenir. Becayiş dosyasında başvuru, iki tarafın taahhütleri, incelenen araç kayıtları ve ret kararı aynı talebi açıklamalıdır. Başka başvuruya ait tebligatla süre hesabı kurulmaz.

Yargısal denetim ve kararın uygulanması

İYUK m.2/2, idari yargıyı hukuka uygunluk denetimiyle sınırlar; mahkeme idarenin yerine ulaşım programı hazırlamaz. Başvurunun amacı hukuka aykırı işlemin denetlenmesidir. M.27 gereğince dava açılması da işlemi kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması koşulları ayrıca değerlendirilir; dava kayıt belgesi becayiş onayı yerine kullanılamaz.

M.27/2’deki yürütmenin durdurulması değerlendirmesinde açık hukuka aykırılıkla telafisi güç veya imkânsız zarar koşulları birlikte aranır. Talep edilen değişikliğin ticari bakımdan tercih edilmesi tek başına bu iki koşulun karşılandığını göstermez. Başvuruda hukuka aykırılık gerekçesi ve korunması istenen menfaat, somut karar ve belgeler üzerinden açıklanır.

Kabul ve onay alındığında uygulanacak tarih, araç ve kod eşleşmesi ile güncel çalışma programı birlikte kontrol edilir. ÖTİS m.10/7, izin bilgileriyle çevrimiçi kayıtların denetimde doğrulanmasını arar. Onaylanmış değişiklikle sistemde görülen araç farklıysa hata ilgili karara bağlanarak düzeltilir; eski belge görüntüsüyle yeni faaliyetin uyumu varsayılmaz.

Becayiş onayı, m.10/2’deki bir yıllık çalışma iznini kendiliğinden uzatmaz. Kararla değişen kod veya bölge bilgisiyle belgenin geçerlilik dönemi ayrı alanlardır. Uygulama sırasında yalnız yeni bölgeye bakılmamalı; ilgili araç için geçerli izin ve doğru işletmeci kaydının bulunduğu da kontrol edilmelidir.

M.7/3 ve m.11 gereğince çalışma programı, hizmet talimatı ve belirlenmiş güzergâh izlenir. İşletmeciler karşılıklı anlaşmış olsa da onay ve kayıt uygulaması tamamlanmadan kendi seçtikleri yeni programa başlayamaz. Dosya, başvuru alındısından son uygulama kaydına kadar bütün karar zincirini göstermelidir. Böylece hangi değişikliğin hangi tarihte geçerli hâle geldiği kanıtlanır.

Sık sorulan sorular

1. İstanbul ÖTİS becayişine kim karar verir?

ÖTİS m.7/6 ve m.26/3-f uyarınca Özel Ulaşım Kurulu karar verir. M.26/5 gereğince karar İETT onayından sonra uygulanır. Taraf şirketlerin kendi anlaşması veya yönetim kararı bu aşamaları tamamlamaz.

2. İki işletmeci anlaşınca kapı kodu değişir mi?

Hayır. Karşılıklı taahhüt başvurunun dayanağıdır; idari kararın yerine geçmez. Hangi araç, kod ve bölgenin değişeceği gösterilmeli, kurul kararı ve İETT onayı alınmalı, uygulama kayıtları doğrulanmalıdır.

3. Becayiş araç satışı veya işletmeci devri midir?

Becayişin konusu karşılıklı kod, bölge veya ilgili araç kaydı değişikliğidir. Mülkiyet ya da işletmeci de değişiyorsa bu işlem ayrıca yürütülür. Birinin tamamlanması diğerinin de sonuçlandığını göstermez.

4. Rotasyondaki hat değişikliği becayiş sayılır mı?

ÖTİS m.8, bölge içindeki dönüşümlü çalışma programını düzenler. İETT’nin belirlediği günlük rotasyon, iki işletmecinin karşılıklı becayiş talebiyle aynı değildir. Günlük program kaydı becayiş onayını kanıtlamaz.

5. Kurul iki ayda toplanıyorsa cevap süresi de iki ay mı?

Hayır. M.26/2 kurulun toplantı düzenine ilişkindir. 3071 m.7 kapsamında sonuç veya safahat hakkında otuz günde gerekçeli cevap verilir. Bu süre kabul garantisi değildir; dava takvimi ayrıca izlenir.

6. İlk becayiş başvurusu cevapsız kalırsa ne olur?

İYUK m.10 koşullarında otuz günlük cevapsızlık zımni ret oluşturur. Bu tarihten sonra dava süresi işler. İdarenin susması, talep edilen kod veya bölge değişikliğinin kabul edildiği anlamına gelmez.

7. Kurula sevk edildi cevabı gelince süresiz beklenir mi?

Otuz gün içinde verilen kesin olmayan cevapta İYUK m.10 uygulanır. Başvurucu ret sayıp dava açabilir veya kesin cevabı bekleyebilir. Bekleme başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

8. Ret kararına itiraz etmek yeni altmış gün sağlar mı?

İYUK m.11 koşullarındaki başvuru mevcut süreyi durdurur. Ret veya otuz günlük cevapsızlık ardından önce geçen günler hesaba katılarak kalan süre işler. Süre her başvuruda sıfırlanmaz.

9. ÖHO ve ÖTİS kurul üye sayıları aynı mı?

Güncel ÖHO m.29.1 on üyeyi, ÖTİS m.26/1 dokuz üyeyi sayar. İşlemin tabi olduğu yönerge belirlenmeden birinin üye sayısı diğer dosyaya aktarılmaz. Yetki ve onay kendi hükmüyle kontrol edilir.

10. Dava açılınca istenen bölgede çalışmaya başlanır mı?

Hayır. İYUK m.27 kapsamında dava kendiliğinden yürütmeyi durdurmaz ve becayiş izni oluşturmaz. Geçerli karar, onay, izin bilgisi ve çalışma programı birlikte uygulanır; taraf anlaşması bunların yerine geçmez.

Kaynak kontrolü: 25 Ekim 2026. Kanun maddeleri ve resmî kaynaklar ilgili açıklamaların yanında verilmiştir.

İstanbul’da ÖTİS becayiş talebi ve ret uyuşmazlığı

Karşılıklı taahhütler, araç ve kapı kodu kayıtları, kurul kararı, İETT onayı ve bildirim tarihleri birlikte incelenir. Görüşme için Maslak Polaris Plaza İstanbul ofisinin iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

Sorunuzu iletin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →