İstanbul Şoförünün Üç Araca Kaydı: Tam Zamanlı Çalışma Sınırı

İstanbul’da TUDES kapsamında bir şoför en fazla üç aracın izin belgesine eklenir; tam zamanlı çalışma yalnız bir araçta olur. Güncel TUDES genel esasları 1/e, bu imkânı çalışma süreleri, sosyal güvenlik ve iş sağlığı mevzuatına uyma koşuluyla düzenler. Üç araç kaydı, üç ayrı tam zamanlı çalışma izni veya her araç için yeniden başlayan çalışma süresi değildir.

Uyuşmazlık, şoförün eski araç bağlantısının sürmesi, farklı taşımacı kayıtlarının çakışması veya belediye kaydıyla gerçek çalışmanın uyuşmaması üzerinden doğar. İnceleme; kişisel şoför belgesi, araç izinlerindeki isim, iş ilişkisi ve fiilî saatleri birlikte karşılaştırır. Bu yazı 25 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilen resmî düzenlemelerle çoklu kayıt ve kayıt düzeltme dosyasını açıklar.

Üç araç sınırı kime ve hangi kayda uygulanır?

TUDES 1/e, taşımacıların kendi kullanıcı adı ve şifreleriyle TUHİM elektronik ruhsat sistemine girerek şoförü araç izin belgesine eklemesini düzenler. Hükmün konusu sürücünün ilgili araçlarla ilişkilendirilmesidir. Şoförün üç ayrı kişisel kullanım belgesi edinmesi veya aynı kimlik adına birbirinden bağımsız üç çalışma hakkı oluşturması değildir.

Sınır şoför bakımından en fazla üç araçtır. Farklı taşımacı hesaplarından işlem yapılması, her hesap için yeniden üç araçlık hak yaratmaz. Aynı işletmecinin birden fazla aracı da ayrı taşıtlardır. İncelemede yalnız yeni eklenecek plaka değil, sürücünün sistemde ilişkilendirildiği diğer araçların güncel kayıtları da görülmelidir.

TUDES, 5216 sayılı Kanun m.7 ve 9 kapsamındaki İstanbul toplu ulaşım düzeninin bir parçasıdır. Üç araç hükmü, kişinin Türkiye’deki bütün özel araçlarını veya her farklı mesleki kartını sayan genel bir kural gibi uygulanmaz. İşlem, TUDES kapsamındaki sürücü ve taşıma izinleri üzerinden tanımlanır.

Kişisel şoför belgesi araç bağlantısının yerine geçmez

Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi sürücünün kişisel yeterliliğini gösterir. Araç izin belgesindeki şoför kaydı ise o kişiyle belirli taşıma aracının bağlantısını kurar. İstanbul şoför kartı başvurusunun genel koşulları tamamlanmış olsa bile, fiilen kullanılacak araç için doğru eşleşme bulunmalıdır. Yalnız kartı yanında taşımak bu ikinci kontrolü ortadan kaldırmaz.

TUDES 1/i, belgedeki bilgilerin veya karekodla görülen çevrim içi bilgilerin denetimde doğrulanmasını arar. Fiilen çalışan şoförün izin belgesindeki kişiyle eşleşmemesi halinde belge geçersiz değerlendirilir. Başka araç için doğru olan bir şoför tanımı, denetlenen araçtaki eksikliği açıklamasız şekilde kapatmaz.

Taşımacı aynı zamanda şoförse iki sıfat da doğru kayıtla gösterilir. Araç sahibi olmak kişisel sürücü belgesinin yerine geçmediği gibi, şoförün araçta kayıtlı olması da ona plaka mülkiyeti veya işletme hakkı kazandırmaz. Devir ve tahsis işlemleri, çoklu şoför kaydından ayrı hukuki konulardır.

TUDES 1/j, denetimde ilgili belgelerin çıktı veya dijital olarak sunulmasını düzenler. Yeni araç bağlantısı kurulduktan sonra eski çıktının kullanılması, güncel kaydı kendiliğinden göstermez. Denetlenen plaka, fiilî şoför ve çevrim içi kayıt aynı ana ilişkin olmalıdır. Başvurunun kabul edildiğine dair ödeme belgesi bu eşleşmenin yerine sunulmaz.

Tam zamanlı çalışmanın yalnız bir araçta olması

1/e’deki parantez içi kural açık biçimde yalnız bir araçta tam zamanlı çalışmaya izin verir. Üç araca kayıt bulunması, üçünün de tam zamanlı iş olarak bildirilebileceğini göstermez. Her araç için hangi çalışma düzeninin bulunduğu; sözleşme, görevlendirme ve fiilî kullanım üzerinden açıklanmalıdır. Sistemdeki kayıt sayısı tek başına çalışma biçimini kanıtlamaz.

Aynı saatlerde farklı araçlarda çalışılmış gibi düzenlenen kayıtlar birlikte incelenir. Çalışma çizelgesi, araç teslimi ve ulaşım sistemindeki hareket kaydı farklı olayları gösteriyorsa bu farkın sebebi belirlenir. İki ayrı belgenin bulunması, fiilen aynı anda gerçekleşmesi mümkün olmayan çalışmaların doğru olduğunu kabul ettirmez.

Bir araçta tam zamanlı çalışılırken başka araca eklenme talebinde, ek çalışmanın gerçek gün ve saatleri açıklanır. TUDES’in tanıdığı kayıt imkânı diğer mevzuat koşullarını kaldırmaz. İkinci taşımacının yalnız kendi vardiyasına bakması yerine, sürücünün önceki görevi ve dinlenme düzeniyle çakışma kontrol edilmelidir.

Araç, işveren ve iş sözleşmesi sayıları farklıdır

Bir işletmecinin farklı araçlarında çalışılmasıyla farklı işverenlerin yanında çalışılması aynı hukuki ilişki değildir. Araç kayıtlarının sayısı doğrudan iş sözleşmesi sayısına çevrilmez. İşverenin kim olduğu, işin kimin organizasyonunda yürütüldüğü ve hangi sözleşmeye dayandığı belirlenir. Bu bilgiler sosyal güvenlik bildirimleriyle de karşılaştırılır.

Yeni taşımacıya geçildiğinde eski sözleşmenin sona erme tarihiyle eski araç kaydının kapanma tarihi aynı olmayabilir. Dosyada iki ayrı işlemin ne zaman gerçekleştiği gösterilir. Belediyedeki eski bağlantıyı düzeltmek için iş ilişkisinin hangi belgeyle sona erdiği sunulur; yalnız yeni araçta işe başlanmış olması eski kaydın kendiliğinden silindiğini kanıtlamaz.

Kısmi süreli kayıt fiilî çalışmayla uyumlu olmalıdır

4857 sayılı İş Kanunu m.13, kısmi süreli sözleşmeyi emsal tam süreli işçiye göre önemli ölçüde daha az normal haftalık çalışma üzerinden tanımlar. Sözleşmeye yalnız “kısmi” veya “yedek şoför” yazmak gerçek çalışma düzenini değiştirmez. İlgili iş ilişkisi bu Kanunun kapsamındaysa nitelendirme emsal süre ve fiilî uygulamayla birlikte yapılır.

Taksiyle çalışan herkesin iş ilişkisine İş Kanunu hükümleri koşulsuz uygulanmaz. M.4/ı’daki esnaf işyeri istisnası dahil, kapsam somut iş ilişkisi bakımından incelenir. Bu ayrım TUDES’teki üç araç ve bir tam zamanlı araç sınırını çoğaltmaz; uygulanacak çalışma mevzuatının doğru seçilmesini sağlar. İşletme adı tek başına kapsam değerlendirmesi değildir.

Kısmi süreli çalışanın genel haklarına ilişkin rehber ücret, izin ve sözleşme sonuçlarını ayrıca ele alır. Çoklu araç dosyasındaki öncelik, belediyeye sunulan çalışma biçimiyle gerçekte uygulanan düzenin tutarlı olmasıdır. SGK’da az gün görünmesi veya başka araçta kayıt bulunması tek başına ilgili işin kısmi süreli olduğunu ispatlamaz.

M.4/ı değerlendirmesinde kanundaki esnaf işyeri niteliği ve çalışan kişi sayısı birlikte araştırılır. Birden çok araç kullanılması, işyerinin hukuki niteliğini tek başına belirlemez. Şoförün belediye dosyasındaki araç sayısı ile işyerindeki çalışan sayısı farklı ölçülerdir. Uygulanacak çalışma hükümleri seçilirken bu iki sayı birbirine eşitlenmez.

Çalışma süresi her araçta yeniden başlamaz

4857 kapsamındaki iş ilişkisinde m.63, normal haftalık çalışma için kırk beş saatlik temel sınırı ve çalışma süresinin günlük dağıtımında on bir saat sınırını düzenler. Bu hükümler “kayıtlı her araç için ayrı kırk beş saat” biçiminde çoğaltılamaz. Normal süre, fazla çalışma ve denkleştirme kendi koşullarıyla incelenir; kayıt sayısından sınırsız çalışma hakkı çıkarılmaz.

Yalnız direksiyon başında geçen zamanın tutulması da her iş ilişkisi için tam çalışma hesabını vermez. M.66/1-c, işçinin işinde hazır bulunup çıkacak işi beklediği süreyi çalışma süresinden sayar. Gerçek bekleme, görev ve teslim saatleri açıklanmalıdır. Boş yolcu koltuğu, sürücünün o sırada dinleniyor olduğunu tek başına göstermez.

M.68 kapsamındaki ara dinlenmesi ile iki görev arasındaki dinlenme aynı ölçü değildir. Çalışma sırasında verilen mola başka araçta çalışılan saatlerle doldurulmuşsa gerçek dinlenme açıklanmalıdır. Eksik dinlenme içeren vardiya çizelgesinin incelenmesi bu saat uyuşmazlığını ayrıntılandırır; araç kayıt düzeltmesi o incelemenin sonucunu kendiliğinden üretmez.

2026 KTK 49 hangi taşıtları kapsar?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.49 güncel metninde takograf bulundurulması ve kullanılması zorunlu taşıtları esas alır. Bu taşıtlarda sürüş, mola ve dinlenme kuralları ayrıca uygulanır. Hükmün kapsamı kontrol edilmeden, bütün İstanbul taksilerine aynı takograf ve sürüş süresi yükümlülüğünün bulunduğu söylenemez.

Kapsama giren taşıtlarda araç değişimi, sürücüye ait önceki sürüş ve dinlenme kayıtlarını yok sayma nedeni değildir. Kanun işletene, sürücü kendisi olmasa da ihlali önleyecek tedbirleri alma ve denetim yapma görevi verir. TUHİM’de birden fazla araçta kayıt bulunması bu denetimin yerine geçmez.

SGK bildirimi TUHİM kaydından ayrı yapılır

5510 sayılı Kanun m.4/1-a, hizmet akdiyle bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanları sigortalı sayar. Belediye sisteminde sürücüyü araç iznine eklemek, bu sigortalılığın işveren ve çalışma kayıtlarını otomatik tamamlayan işlem değildir. Her iş ilişkisi, gerçek başlangıcı ve ilgili sigortalılık statüsüyle değerlendirilir.

M.8’deki genel işe giriş bildirimi yükümlülüğü, kanundaki istisnalarla birlikte ayrıca uygulanır. Başvuru dosyasında SGK bildirgesiyle TUHİM işlem numarası birbirinin yerine yazılmaz. Birinci işverenin sigorta kaydı bulunması, ikinci iş ilişkisinin kayıt ve yükümlülüklerinin bütün koşullarda ortadan kalktığını göstermez.

Araç maliki olarak kendi adına çalışan kişiyle hizmet akdiyle çalışan şoförün statüsü de ayrılır. 5510 m.4/1-b’deki bağımsız çalışma koşulları ve varsa başka sigortalılık bağlantıları kendi hükümlerine göre incelenir. Aynı kişinin sürücü kartı bulunması, hangi sigorta statüsünde bildirilmesi gerektiğini tek başına belirlemez.

Ek-6 her çoklu araç kaydında uygulanır mı?

5510 Ek Madde 6, ticari taksi, dolmuş ve benzeri şehir içi toplu taşıma işyerlerinde kısmi sözleşmeyle çalışan belirli kişileri düzenler. Çalışma saatine göre hesaplanan gün sayısının ay içinde on günden az olması, maddede aranan koşullardandır. Kişinin kendi primiyle bu özel sigortalılığa girmesi, araç sayısının iki veya üç olmasıyla otomatik doğmaz.

Ek Madde 6, tam süreli çalışma ile uzun vadeli sigorta kollarına tabi olanları ve maddede sayılan diğer statüleri ayrıca ayırır. Bu nedenle bir araçta tam zamanlı çalışan kişinin diğer araçları için koşulsuz Ek-6 kullanacağı söylenemez. Fiilî çalışma ve mevcut sigortalılık birlikte kontrol edilir; TUDES kaydıyla özel sigorta koşulları karıştırılmaz.

SGK’nın ticari taksi ve dolmuş şoförleri için resmî açıklaması, bu kapsamda birden fazla araç sahibi yanında çalışmada her araç sahibiyle yapılan kısmi süreli sözleşmenin Kuruma verilmesini ister. Başvuru ve onay belgeleri SGK sürecine aittir. Meslek odası onayı veya prim ödemesi, TUHİM’de doğru araç kaydının bulunduğunu kendiliğinden kanıtlamaz.

İşverenin güvenlik yükümlülüğü devam eder

6331 sayılı Kanun m.4, işverene işle ilgili sağlık ve güvenliği sağlama, riskleri değerlendirme ve görevlendirmede çalışanın işe uygunluğunu gözetme yükümlülüğü verir. Kanunun m.2’deki kapsam ve istisnaları ayrıca korunur. Çalışan istihdam etmeden kendi adına faaliyet yürüten kişiyle işveren yanında çalışan sürücü aynı statüde kabul edilmez.

Kapsam içindeki taşımacı, belediyenin kayıt kabulünü bütün güvenlik denetimleri tamamlanmış gibi kullanamaz. Sürücünün önceki çalışmasıyla yeni görevlendirme arasındaki dinlenme ve yorgunlukla bağlantılı riskler değerlendirilir. Sürücünün ek çalışma istemesi, işverenin kendi organizasyon ve denetim yükümlülüğünü ortadan kaldıran genel bir onay değildir.

Eski araç kaydı yeni eklemeyi engelliyorsa

Önce sistemde görünen araç bağlantılarının listesi çıkarılır. Hangi kayıt güncel, hangisi geçmiş çalışma, hangisi hatalı kişi eşleşmesi olarak ileri sürülüyorsa ayrı belirtilir. Geçmişteki her satırın aynı biçimde aktif sayıma dahil olduğu varsayılmaz. Yeni başvurunun reddinde idarenin hangi üç araç kaydını esas aldığı sorulur.

Sona ermiş çalışmaya ilişkin düzeltme talebine sözleşme bitişi, ayrılış kaydı ve araçta son görev tarihini gösteren belgeler eklenir. İdari kaydın düzeltilmesiyle işçilik alacağından vazgeçme birbirine bağlanmaz. Eski bağlantının kapatılması talebi, geçmişte o araçta hiç çalışılmadığı şeklinde gerçeğe aykırı bir beyana dönüştürülmez.

Yeni araç için yapılan başvurunun numarası ve ret veya teknik hata açıklaması korunur. Başvurunun hiç gönderilememesiyle gönderilmiş dosyanın esastan reddedilmesi ayrı olaylardır. Teknik destek kaydı, hangi idari kararın kaldırılmasının istendiğini gösteren dilekçenin yerine geçmez. Yanlışlığın giderildiği bildirildiğinde araç bağlantısının güncel sonucu ayrıca kontrol edilir.

Kayıt düzeltmesinin sonucu yalnız başvurucu ekranından değil, ilgili araç izin belgesindeki güncel sürücü bilgisiyle de karşılaştırılır. Eski araçtan çıkarılma ile yeni araca eklenme ayrı sonuçlar üretir. İlk işlemin tamamlanması, ikinci işlemin de tamamlandığını göstermez. Taşımacının görevlendirme planı, fiilen kullanılabilir güncel bağlantı doğrulandıktan sonra uygulanır.

Yanlış kişi, yanlış plaka ve eşzamanlı kayıt

Benzer ad, değişen plaka veya yanlış kimlik numarası nedeniyle oluşturulduğu ileri sürülen kayıt, kendi işlem tarihiyle incelenir. Yalnız şoförün beyanına bakılarak başka kişinin kaydı silinmiş sayılmaz. Kimin hangi taşımacı hesabından hangi araç için işlem yaptığı ve dayanak belgenin kime ait olduğu resmi işlem dökümüyle belirlenir.

TUDES 1/h elektronik takip ve denetim raporlarının değerlendirmede kullanılmasını düzenler. Fiilî kullanım konusunda uyuşmazlık varsa ilgili araç ve saat aralığı gösterilir. Bir günün bütün hareketlerini tek vardiya gibi sunmak veya farklı şoförlerin görevlerini bir kişinin üzerinde toplamak incelemeyi bozar. Denetimdeki sürücü kimliği ile o anda geçerli araç tanımı eşleştirilir.

Belge erişimi ve gerekçeli düzeltme talebi

4982 sayılı Kanun m.6 ve 7 kapsamında kurumda mevcut araç bağlantı ve başvuru kayıtları açıkça belirtilerek istenir. Talepte sürücünün kimliği, ilgili plakalar, dönem ve başvuru numarası bulunur. İdarenin yeni bir çalışma süresi hesabı üretmesiyle elindeki mevcut kaydın örneğini vermesi aynı işlem değildir.

M.9’daki ayırma hükmü uyarınca korunması gereken bilgilerle açıklanabilir kayıtlar ayrılır. Başka sürücülerin bütün kişisel dosyası yerine uyuşmazlığı açıklayan bağlantı ve işlem bölümü istenir. Cevap geldiğinde yalnız kayıt sayısına bakılmaz; her satırın ne zaman ve hangi işlemle oluşturulduğu, kapatıldığı veya aktif tutulduğu karşılaştırılır.

Düzeltme dilekçesi yeni araç kaydının hangi nedenle engellendiğini gösterir. Yanlışlığın hangi belgeyle kanıtlandığı ve istenen değişikliğin kapsamı açıklanır. Üç araç sınırının kaldırılması isteniyormuş gibi belirsiz başvuru yapılmaz. Gerçekten dördüncü aktif araç talebi ile yanlış eski bağlantı nedeniyle üç araç sınırının dolu görünmesi farklıdır.

Ret veya belge işlemine karşı başvuru ve dava

2577 sayılı İYUK m.11, dava açma süresi içinde idari işlemin geri alınması, kaldırılması veya değiştirilmesi için üst makama; üst makam yoksa işlemi yapan makama başvuruyu düzenler. Koşullarına uygun başvuru süreyi durdurur. Otuz günlük cevapsızlık veya ret sonrasında önce geçmiş günler hesaba katılarak kalan dava süresi izlenir.

Özel süre bulunmayan iptal davasında İYUK m.7 ve 8 uyarınca genel süre yazılı bildirimi izleyen günden başlayan altmış gündür. Sadece eski taşımacıyla görüşmek veya yeni araç ekleme ekranını tekrar denemek bu süreyi kendiliğinden durdurmaz. Hangi ret veya belge işleminin dava konusu edildiği ve bildirim kaydı açık tutulur.

İYUK m.2/1-a kapsamında yanlış kişi, yanlış sayı veya yanlış çalışma niteliğine dayanıldığı somut belgelerle gösterilir. Dava açılması yeni araca çalışma yetkisi kazandırmaz. M.27’deki yürütmenin durdurulması koşulları ayrıca değerlendirilir. Son kararın ardından kişisel belge, ilgili araç izinleri ve fiilî çalışma planı birlikte kontrol edilerek kayıt uyumu sağlanır.

Sık sorulan sorular

1. İstanbul’da aynı şoför kaç araca kaydedilebilir?

Güncel TUDES 1/e, ilgili çalışma ve sosyal güvenlik kurallarına uyulmak koşuluyla en fazla üç aracın izin belgesine eklenmeye izin verir. Tam zamanlı çalışma yalnız bir araçta olur. Sınır farklı taşımacı hesapları kullanılarak çoğaltılamaz.

2. Üç araca kayıtlı şoför üçünde de tam zamanlı çalışabilir mi?

Hayır. 1/e’deki açık sınırlama bir araçta tam zamanlı çalışmadır. Diğer araçlara ilişkin gerçek çalışma düzeni ve süreleri ayrıca incelenir. Sistemde kayıt bulunması çalışma ve dinlenme koşullarından bağımsız izin sağlamaz.

3. Şoför kartı varsa her taksi veya serviste çalışılır mı?

Kişisel belgeyle araç izin belgesindeki şoför bağlantısı ayrıdır. TUDES 1/i, fiilî şoför ile belge veya çevrim içi kaydın doğrulanmasını arar. Başka araçtaki doğru kayıt, denetlenen araçtaki eksikliği kendiliğinden gidermez.

4. TUHİM’e şoför eklemek SGK işe girişinin yerine geçer mi?

Hayır. Belediye kaydı taşıma izniyle sürücünün bağlantısını kurar. 5510 m.4 ve 8 kapsamındaki sigortalılık ve bildirim yükümlülükleri ayrı uygulanır. Her iş ilişkisinin gerçek başlangıcı ve statüsü doğru belirlenmelidir.

5. Birden fazla takside çalışan herkes Ek-6 kapsamına girer mi?

Hayır. 5510 Ek Madde 6, kısmi sözleşme, ay içindeki on günden az çalışma hesabı ve sigortalılık koşullarını arar. Araç sayısı tek başına yeterli değildir. Tam süreli mevcut sigortalılık ayrıca değerlendirilir.

6. İş sözleşmesine kısmi yazmak tek başına yeterli mi?

4857 kapsamındaki ilişkide m.13 uyarınca emsal tam süreli çalışma ve gerçek normal süre değerlendirilir. Sözleşme etiketi, fiilen tam süreli uygulamayı değiştirmez. Belediye kaydı, sözleşme ve puantaj birbirini doğrulamalıdır.

7. Eski araç kaydı yeni kayıt talebini engellerse ne yapılır?

İdarenin esas aldığı bağlantılar ve güncel durumları istenir. Sona eren iş ilişkisi ve son araç görevi belgelenerek somut eski kaydın düzeltilmesi talep edilir. Yeni işe başlamak eski bağlantının kendiliğinden kapandığını kanıtlamaz.

8. Araç değiştirince çalışma ve dinlenme süresi sıfırlanır mı?

Hayır. TUDES çoklu kayıt imkânını ilgili mevzuata uyma koşuluyla verir. Kişinin gerçek çalışma ve dinlenme düzeni izlenir. Araç başına bağımsız yeni saat hakkı veya sınırsız vardiya oluşturulamaz.

9. KTK 49’daki takograf kuralları her taksiye aynen uygulanır mı?

Güncel m.49, takograf bulundurulması ve kullanılması zorunlu taşıtları esas alır. Taşıtın bu kapsama girip girmediği belirlenmelidir. Bütün taksilere aynı takograf yükümlülüğünü varsaymak, güncel hükmün kapsamını aşar.

10. Araç kaydı reddine başvurunca çalışma başlayabilir mi?

Başvuru veya dava açmak tek başına yeni araç için yetki oluşturmaz. İdarenin ve varsa mahkemenin kararıyla güncel kişisel belge ve araç eşleşmesi birlikte kontrol edilir. Dava süresi ile teknik kayıt düzeltmesi ayrı izlenir.

Kaynak kontrolü: 25 Ekim 2026. Kanun maddeleri ve resmî kaynaklar ilgili açıklamaların yanında verilmiştir.

İstanbul’da çoklu şoför kaydı ve araç bağlantısı uyuşmazlığı

Eski ve yeni araç izinleri, şoför belgesi, iş ilişkisi ve kayıt reddi birlikte incelenerek istenen düzeltme belirlenir. Görüşme için Maslak Polaris Plaza İstanbul ofisinin iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

Sorunuzu iletin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →