İstanbul’da Sefer Görev Emirli İş Makinesinin Devri: İTO Kaydı

Sefer görev emri bulunan iş makinesinin satılması, görevlendirmeyi kendiliğinden sona erdirmez. Seferberlik ve Savaş Hâli Yönetmeliği m.84/2–3, iş makinelerinin el değiştirmesinde kayıt ve bildirim işlemlerini; yükümlülüğün son sahip üzerinde devamını düzenler. İstanbul’da İTO siciline kayıtlı makineyi devralan kişi, satış belgesiyle birlikte görev emrini, yeni malike tebliği ve güncellenen kayıtları da kontrol etmelidir.

Satış görüşmesinde makinenin çalışma saati, teknik durumu ve fiyatı incelenirken sefer görev kaydı da görülmelidir. Satıcının elindeki eski pusula ile güncel sicil arasında fark bulunduğunda yalnız belge tarihine bakılarak görevin bittiği sonucuna varılmaz. Devir dosyasında hangi makinenin, hangi görevlendirme ve hangi malik bilgisiyle kayıtlı olduğu açıkça belirlenir.

Sefer görevli iş makinesinin devrinde hangi mevzuat uygulanır?

2941 sayılı Seferberlik ve Savaş Hali Kanunu m.9, gerçek kişilerle kamu ve özel kurumların verilen yükümlülükleri yerine getirmesini ve yetkili makamların istediği bilgileri vermesini zorunlu tutar. Yükümlülüklerin hazırlık döneminden itibaren uygulanacağı çerçeve, Kanunun m.1–2 hükümlerinde kurulmuştur. İş makinesinin ticari işletmede kullanılması bu bilgi ve hazırlık düzeninin dışında kalmasını sağlamaz.

Ayrıntılı güncel düzenleme, 22 Mayıs 2024’te yayımlanan Seferberlik ve Savaş Hâli Yönetmeliğidir. M.72, 76 ve 82–85, makine kaynağı, tebliğ, devir ve iptal işlemlerini birlikte düzenler. M.103/2 eski tüzüğe yapılan atıfların bu Yönetmeliğe yapılmış sayılmasını öngörür. Geçici m.1 uyarınca alt düzenlemelerin uygulanmasında Yönetmeliğe aykırılık bulunmaması gerekir.

İTO kaydı neden ayrıca incelenir?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.22/c-2, tarım dışı kullanımda özel makine tescilini Oda üyeliğine göre belirler. Bu kapsamda ticaret odası, sanayi odası veya ticaret ve sanayi odası yetkilidir. Bu nedenle makinenin İstanbul’da çalışmasıyla İTO sicilinde bulunması aynı bilgi değildir. Önce mevcut tescil kuruluşu belirlenir; devir ve sefer görev bildirimi ilgili kayıt üzerinden yürütülür.

Yönetmelik m.72, gerçek ve tüzel kişilere ait iş makinesi kaynak bilgilerinin odalarda tutulmasını; değişikliklerin TOBB aracılığıyla Millî Savunma Bakanlığı ve Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğine gönderilmesini düzenler. Oda kaydı yalnız eski ruhsatın saklandığı arşiv değildir. Makine ve malik bilgilerindeki değişiklik, seferberlik planlamasının güncel kaynağına yansıtılmalıdır.

Sefer görev emri ile kamu kurumu görevlendirme belgesi aynı mı?

Yönetmelik m.76/3, Türk Silahlı Kuvvetleri için araç sefer görev emrini, kamu kurum ve kuruluşları için araç görevlendirme belgesini ayrı adlarla düzenler. İkisi de valilik tarafından elektronik ortamda oluşturulan kayıt düzenine bağlıdır. Belgenin yalnız üst başlığı değil, tahsis edildiği ihtiyaç makamı da okunur. İptal ve bilgi aktarımı bakımından yetkili makam bu ayrımdan etkilenir.

Makinenin dosyasında birden fazla tarihli yazı bulunuyorsa yeni belgenin öncekinin yerine geçip geçmediği kurum kaydından belirlenir. Aynı makine için eski görevlendirme ve son bildirim karıştırılmamalıdır. Şasi ve tescil bilgisi aynı olmadan, aynı şirket adına düzenlenmiş başka bir emir bu araca ait sayılmaz. Görev emrinin araç kimliğiyle bağlantısı en başta kurulur.

Sefer görev kaydı bulunan makine satılabilir mi?

Yönetmelik m.84, görevlendirilmiş araçların el değiştirmesini açıkça düzenler. Bu nedenle yalnız sefer görev kaydı görülerek her devir işleminin yasak olduğu söylenemez. Satışın kendi şekil ve kısıtlama koşulları ayrıca incelenir. M.84/3’teki temel sonuç, makinenin yeni sahibinin değişen mülkiyetten hareketle görevlendirmeyi yok sayamamasıdır.

KTK m.20/d kapsamındaki noter şekli, tescilli araç satışında korunur. Satışın kuruluşu ve noter dışındaki işlemin bedel iadesi yönünden sonuçları ikinci el iş makinesinin noter satışı rehberinde açıklanmıştır. Sefer görevli makinede buna ek olarak görev emrinin devralana bildirilmesi ve malik değişikliğinin görev kayıtlarına geçirilmesi takip edilir.

Alıcı satıştan önce hangi kayıtları istemelidir?

TOBB İş Makinelerinin Tescili ile İlgili Esaslar m.11/1-g, alıcıya oda sicilindeki satışa etki eden hukuki ilişikleri dilekçeyle sorma imkânı tanır. Başvuruda makinenin tescil plakası, şasi numarası ve mevcut malik belirtilir. Genel bir şirket sorgusu, belirli makinenin görev kaydını ve satış durumunu açıklayan cevap yerine kullanılmamalıdır.

Kontrol dosyasında mevcut tescil belgesi, görev emri veya görevlendirme belgesi, önceki tebliğ bilgisi ve varsa iptal bildirimi birlikte bulunmalıdır. Bunlar tek bir belgenin farklı fotokopileri değildir. Tescil belgesi makine ve malik kaydını; görev emri tahsisi; iptal bildirimi ise yetkili işlemin sonucunu gösterir. Belgelerin tarih sırası ayrıca çıkarılır.

Satıştan sonra görev emrini yeni malike kim tebliğ eder?

İTO’nun Sefer Görev Emri İşlemleri açıklaması, satış veya başka nedenle sahip değişmesinde Odanın görev emrini yeni sahibe imza karşılığı tebliğ edeceğini belirtir. TOBB Esasları m.11/1-f ve m.18 de yeni sahibin bilgilendirilmesini düzenler. Satıcının özel mesajla pusula fotoğrafı göndermesi, kurum tarafından yapılan tebliğ kaydıyla aynı işlem değildir.

Güncel Yönetmeliğin m.84/1 hükmü kara nakil araçlarında noter, il afet ve acil durum müdürlüğü ve ihtiyaç makamı arasındaki akışı açıklar; m.84/2 iş makinelerinde benzer işlemler yapılmasını ister. İş makinesinin oda sicili ve İTO tebliği bu yapı içinde takip edilir. Otomobillerdeki kayıt akışı, makinenin oda dosyası görülmeden birebir uygulanmış varsayılmaz.

Yeni malikin kimliği, noter satış tarihi, Oda kaydına işlenen değişiklik ve tebliği alan kişi karşılaştırılır. Şirket adına işlemde temsil bilgileri güncel olmalıdır. Eski malikin çalışanına bırakılan belgenin yeni şirket adına kimin tarafından teslim alındığı anlaşılmalıdır. Kuruma sunulan devir belgesiyle görev dosyasındaki şirket unvanı arasında fark varsa farkın kaynağı açıklanır.

Elektronik kayıt ve dört nüsha devir dosyasında nasıl izlenir?

Yönetmelik m.76/5 uyarınca tebliğ makamı belgeyi dört fiziksel nüsha olarak oluşturur, tebliğ sonucunu araç bilgilerinin bulunduğu sisteme kaydeder ve bir nüshayı araçta bulundurulmak üzere sahibine verir. Diğer nüshalar il afet ve acil durum müdürlüğüne gönderilir. Bu yapı nedeniyle yeni malik yalnız elindeki kağıdı değil, tebliğin kurum kaydına geçirilmiş olmasını da takip etmelidir.

Satış sırasında teslim edilen pusulanın hangi görevlendirmeye ait olduğu belge numarasıyla gösterilir. Evrak teslim tutanağında eski tescil belgesi ile görev belgesi ayrı satırlarda sayılır. Yeni malike düzenlenen bildirimle araçta bulunacak nüshanın farklı makinelere ait olması önlenir. Makineyi taşıyan kişi veya operatör belgeyi fiilen teslim alsa da kurum dosyasındaki sahip ve temsil bilgileri doğru kalmalıdır.

Yeni malik yükümlülüğü ne zaman üstlenmiş sayılır?

M.84/3, yükümlülüğün aracı elinde bulunduran son sahibi üzerinde devam ettiğini söyler. Bu hüküm karşısında görevi yalnız ilk pusulada adı yazan kişinin sorumluluğu saymak doğru değildir. Yeni malike tebliğ ve kayıt güncellemesi ayrıca tamamlanır. Tebliğ sürecindeki eksiklik ile yükümlülüğün satış nedeniyle kendiliğinden ortadan kalktığı iddiası birbirinden ayrılır.

Makineyi satın alan şirket, satıcıyla yaptığı sözleşmede bütün sorumlulukların satıcıda kalacağını yazsa bile kurumun uyguladığı malik kaydı kendi mevzuatına tabidir. Özel sözleşmedeki iş bölümü, yetkili makama doğru bilgi verilmesini gereksiz kılmaz. Alıcı ve satıcı arasında teslim edilecek belgeler ile başvuruyu takip edecek kişi açıkça belirlenmelidir.

İstanbul içindeki devir ile başka ile nakil nasıl ayrılır?

M.84/1-a, aynı il içindeki veya görevlendirmenin iptalini gerektirmeyen iller arasındaki el değiştirmede görevin devamı ve kayıtların düzeltilmesi esasını kurar. M.84/1-b, iptali gerektirmeyen ile nakilde bilgi aktarımını düzenler. Dolayısıyla İstanbul’dan başka bir ile satış yapılması, tek başına iptal belgesi olarak gösterilemez. Nakil ile iptal işleminin dayanağı ayrı belirlenir.

Görevlendirmenin iptalini gerektiren illeri, m.84/4 uyarınca sefer görev emirleri yönünden Millî Savunma Bakanlığı; kamu kurumlarına ait görevlendirme belgeleri yönünden Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği belirler. Bir ilin komşu veya uzak olması kendi başına hukuki ölçüt değildir. Dosyanın ilgili kurumdan alınmış nakil ve görevlendirme bilgisi esas alınır.

Makinenin başka şantiyede çalışması nakil işlemi midir?

Fiilen başka şantiyeye gönderilme ile sicil nakli aynı işlem değildir. İTO hizmet açıklaması ve TOBB Esasları m.17/5, makinenin başka bölgeye gönderilmesi veya kullanılamaz duruma gelmesi bilgisinin bir ay içinde kayıtlı odaya bildirilmesini belirtir. Bu bildirim, yalnız makinenin nerede ve hangi durumda bulunduğunu açıklar; kendi başına görevi iptal etmez.

Bildirimde geçici çalışma yeri, gönderilme tarihi ve makinenin belirli kimliği gösterilir. Şantiyenin adresiyle malik şirketin merkez adresi farklıysa ikisi ayrı yazılır. Kiracı veya operatörün iletişim bilgisi malikin yerine geçirilmez. Yönetmelik m.15/1, istenilen bilgilerin zamanında verilmesini zorunlu tuttuğundan, geçici kullanım ilişkileri güncel kaynak bilgisini belirsiz bırakacak biçimde kullanılmamalıdır.

Hangi değişiklikler iptal sürecini başlatır?

Yönetmelik m.83/2; iptali gerektiren ile nakil, hurdaya çıkarma, sicilden terkin, yurt dışına satış ve evsaf değişikliğini bilgi paylaşımı ve iptal süreci içinde sayar. İşletmenin bu olaylardan birini bildirmesiyle yetkili makamın iptal işlemi aynı aşama değildir. Makine üzerinde gerçekleşen değişiklik, tarihi ve dayanak belgesiyle açıklanmalıdır.

Bir arızanın bildirilmesi ile makinenin resmen hurdaya çıkarılması birbirine eşitlenmez. Onarım kaydı, teknik özellik değişikliği ve sicil terkin belgesi farklı olguları gösterir. Görevlendirmeye etkisi incelenirken gerçek durum sunulur; iptal elde etmek amacıyla gerçekleşmemiş hurda veya ihracat işlemi yazılmaz. İptal dosyası makineye ilişkin doğrulanabilir kayıtlar üzerinden kurulmalıdır.

Sefer görev emrini İTO tek başına kaldırır mı?

M.83/2’deki değişikliklerde sefer görev emrinin iptal makamı Millî Savunma Bakanlığıdır. Kamu kurum ve kuruluşlarına ilişkin araç görevlendirmesini ise il afet ve acil durum müdürlüğü iptal ederek ilgili bilgiyi aktarır. Oda, kaynak ve tebliğ işlemlerini yürütür. İTO’ya verilen dilekçe yetkili makamın iptal kararının yerine geçmez.

İhtiyacın ortadan kalkması m.83/1’de ayrıca düzenlenir; bu durumda Millî Savunma Bakanlığı veya ilgili kamu kurumu görevlendirmeyi kendiliğinden iptal eder. Ticari satışın kolaylaşmasının istenmesi, ihtiyaç makamınca verilmiş böyle bir karar değildir. İptal talebinde hangi hukuki durumun gerçekleştiği belirtilir ve ilgili işlem sonucu kurum kaydıyla doğrulanır.

İptalden sonra pusulanın fiziken teslimi zorunlu sonuç mudur?

Yönetmelik m.85/1, görevin kaldırıldığının malike bildirilmesini; m.85/2, iptal bilgisinin il afet ve acil durum müdürlüğü kayıtlarına işlenmesini düzenler. Aynı fıkraya göre görev emri veya görevlendirme belgesi, bu bilgilendirmeden bir ay sonra iade edilmiş sayılır. Başlangıç, satış tarihi veya malikin iptal dilekçesi verdiği gün değildir.

İTO hizmet sayfasında pusula asıllarının Odaya verilmesi ve belgeye kaldırma kaydı işlenmesi açıklanır. Fiziksel evrak takibi yapılırken güncel m.85/2’nin iade edilmiş sayılma hükmü korunmalıdır. Eski pusula teslim edilmediği için iptalin hiçbir zaman sonuç doğurmayacağı şeklinde genel bir çıkarım yapılamaz. İptal, bilgilendirme ve evrakın dosyaya alınması ayrı tarihlerle izlenir.

Altmış günlük tebliğ süresi hangi tarihten hesaplanır?

Yönetmelik m.82/2, belgenin oluşturulmasından sonraki altmış gün içinde tebliğ yapılamayan araçlara ilişkin bildirim sürecini düzenler. Aynı hüküm muayenenin tebliğ sonrasında yapılacağını belirtir; m.82/3 benzer uygulamayı iş makinelerine taşır. Bu süre, yeni alıcının altmış gün boyunca görevden bağımsız hareket edebileceği anlamına gelmez.

İTO hizmet açıklamasında Odaya ulaşmadan itibaren altmış günlük tebliğ ifadesi bulunur. Güncel Yönetmeliğin oluşturulma tarihine bağlı kontrolü bundan ayrı okunmalıdır. Ayrıca m.85/2’deki bir aylık iade edilmiş sayılma süresi yalnız iptal bildirimi sonrasına ilişkindir. Oluşturma, kuruma ulaşma, tebliğ ve iptal bildirimi tek tarih altında toplanmaz.

Rehin fekki veya hurda işlemi sefer görevini de kaldırır mı?

İTO iş makinesi rehninin kaldırılması, alacaklıya ait teminat kaydını konu alır. Bankanın fek yazısı, Millî Savunma Bakanlığının görev emri iptal işlemi değildir. Aynı makinedeki rehin, icra haczi ve sefer görev kaydı ayrı dayanaklarla kontrol edilir. Bir kaydın kaldırıldığına ilişkin cevap, diğer kayıtların da silindiği şeklinde okunmamalıdır.

İş makinesinin hurdaya ayrılması da kendi oda sicili sonucunu doğurur. Hurda kaydı, m.83/2 kapsamında görevlendirme bakımından ilgili makamlara iletilmesi gereken olaydır. Şirket hurda belgesini saklamakla birlikte görev kaydındaki iptal ve bildirim sonucunu da izlemelidir. Makinenin fiziksel durumunun değişmesi, kurumsal kayıt zincirinin tamamlandığını tek başına göstermez.

Görev emrinin tebliği makinenin hemen teslimini mi gerektirir?

Yönetmelik m.77/1, seferberlik ilanına ilişkin duyuruyla birlikte görev belgesinin getir emri işlevi kazanmasını düzenler. Bu aşamada araç ve gerekli donanımın belirtilen komisyona götürülmesine ilişkin ayrı yükümlülük doğar. Barış dönemindeki satış ve tebliğ işlemiyle bu uygulama aşaması birbirine karıştırılmaz. Görevlendirme kaydı hazırlık ve bildirim sorumluluklarını yine korur.

M.78, aracı bizzat teslim edemeyen sahibin yetkilendirdiği temsilciyi ve temsilci bilgisinin görev belgesine yazılmasını düzenler. İşletmede operatörün değişmesi, malik kaydının da değişmesi değildir. Satış dosyasında mülkiyet ve temsil; uygulama aşamasında aracı teslim edecek kişinin yetkisi ayrı belirlenir. Görev belgesinin araçta tutulmasına ilişkin m.76/5 hükmü de dikkate alınır.

Makinenin görevi ile operatörün kişisel görevi nasıl ayrılır?

Makine için düzenlenen görev belgesi ile sürücünün kendi askerlik görevlendirmesi aynı kayıt değildir. Yönetmelik m.79/4, başka birliğe gitmek üzere görev emri almış sürücünün önce aracı tahsis edildiği birlik veya kuruma teslim etmesini, oradan alacağı belgeyle kendi birliğine gitmesini düzenler. Bu hüküm uygulama aşamasındaki iki görevin sırasını gösterir; makine satışına bağlı bir personel devri kurmaz.

Devir belgelerinde operatörün adı bulunması, kişinin yeni malik şirket tarafından her işlemde temsilci tayin edildiğini kanıtlamaz. Satış temsilcisi, Oda tebligatını alan kişi ve aracı teslim edecek yetkili kişi farklı sıfatlarla kaydedilir. Böylece görev belgesinin hangi araç için düzenlendiği ile hangi kişinin hangi yetkiyle işlem yaptığı açık tutulur. Eski şirketin personel listesi, yeni şirket adına düzenlenmiş yetkilendirme yerine kullanılmaz.

Devir dosyasının tamamlandığı nasıl doğrulanır?

Dosya sonunda noter senedindeki alıcı, Oda kaydındaki malik ve görev dosyasındaki ilgili kişi karşılaştırılır. Yeni malike tebliğ belgesi ile varsa nakil yazısı saklanır. Görev iptal edilmişse iptal makamı, kararın makineyle bağlantısı ve kaldırmanın bildirildiği tarih görünür olmalıdır. Yalnız satış bedelinin ödenmesi bu işlemlerin tamamlandığını kanıtlamaz.

Birbiriyle çelişen kayıtlarda eski ve yeni belgeler birlikte kuruma sunulur. Hangi şasi numarası, malik unvanı veya tarih bilgisinin düzeltilmesinin istendiği açık yazılır. Yanlış kaydın üzerine şirket içinde açıklama eklemek resmî düzeltme yerine geçmez. Son kurum cevabı alındığında sonuç tekrar aynı makine üzerinden kontrol edilerek saklanır.

Sefer görevli iş makinesinin devri hakkında sık sorulan sorular

Sefer görev emirli iş makinesi satılınca görev sona erer mi?

Hayır. Yönetmelik m.84/2–3 iş makinelerinin el değiştirmesini düzenler ve yükümlülüğün son sahip üzerinde devamını öngörür. Satış, görev emrinin kendiliğinden iptali değildir; malik ve tebliğ kayıtları güncellenir.

İTO yeni malike görev emrini nasıl bildirir?

İTO hizmet açıklaması, satış veya başka nedenle sahip değişmesinde görev emrinin yeni sahibe imza karşılığı tebliğ edilmesini belirtir. Satıcının belge fotoğrafını göndermesi, bu kurumsal tebliğ kaydının yerine geçmez.

Makinenin İstanbul’da çalışması İTO kaydını gösterir mi?

Hayır. KTK m.22/c kapsamında tescile yetkili kuruluş belirlenir. Mevcut tescil belgesi ve malik kaydı incelenir. Makinenin fiili şantiye adresi ile kayıtlı olduğu oda ayrı bilgilerdir.

İstanbul’dan başka ile satış yapılınca sefer görevi kalkar mı?

Her il değişikliği iptal sebebi değildir. Yönetmelik m.84/4, iptali gerektiren illeri belirleyen makamları gösterir. İptal gerektirmeyen nakilde kayıt ve bilgi aktarımıyla görev devam eder.

Makine başka şantiyeye gönderilirse bildirim gerekir mi?

İTO açıklaması ve TOBB Esasları m.17/5, başka bölgeye gönderilme bilgisinin bir ay içinde kayıtlı odaya bildirilmesini belirtir. Bildirim, sicil nakli veya görev iptalinin kendisi değildir; gerçek yer bilgisi açıklanır.

İTO dilekçeyle sefer görev emrini tek başına iptal eder mi?

M.83/2 kapsamındaki değişikliklerde sefer görev emrini Millî Savunma Bakanlığı iptal eder. Oda kaynak ve tebliğ işlemlerini yürütür. Kamu kurumlarının görevlendirme belgesi için aynı maddede farklı makam düzenlenmiştir.

İptal edilen pusula ne zaman iade edilmiş sayılır?

Yönetmelik m.85/2 uyarınca görevlendirmenin kaldırıldığına ilişkin bilgilendirmeden bir ay sonra iade edilmiş sayılır. Süre satıştan veya iptal başvurusundan başlamaz. Bildirimin tarihi ve ilgili makine bilgisi korunur.

Altmış gün, yeni alıcıya tanınmış bekleme süresi midir?

Hayır. M.82/2, belgenin oluşturulmasından sonra altmış gün içinde tebliğ edilemeyen araçların kontrol ve bildirim düzenini anlatır. Yeni malikin yükümlülüğünün bu süre boyunca bulunmadığı sonucu çıkarılamaz.

Banka rehni kaldırınca sefer görev kaydı da silinir mi?

Hayır. Rehin fekki, alacaklıya ait teminat kaydının kaldırılmasıdır. Sefer görev emrinin iptali yetkili makam ve Yönetmelik m.83–85 çerçevesinde ayrıca yürütülür. Her kaydın sonucu ayrı doğrulanır.

Görev emrinin tebliği makinenin hemen teslimi anlamına mı gelir?

M.77/1, seferberlik ilanına ilişkin duyuruyla görev belgesinin getir emri işlevi kazanmasını düzenler. Barış dönemindeki devir ve tebliğ işlemi bu aşamadan ayrıdır; hazırlık ve güncel bilgi verme yükümlülükleri devam eder.

Kaynak kontrolü: 25 Ekim 2026. Kanun maddeleri ve resmî kaynaklar ilgili açıklamaların yanında verilmiştir.

İstanbul’da sefer görevli iş makinesinin devir dosyasının incelenmesi

Noter satış belgesi, Oda sicili, görev emri, yeni malike tebliğ ve varsa iptal bildirimleri birlikte değerlendirilir. Görüşme için Maslak Polaris Plaza İstanbul ofisinin iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

Sorunuzu iletin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →