Yetkili Temsilci Hangi Görevleri Üstlenebilir? 7223 m.8 | 2026

7223 m.8’in temel kuralı nedir?

7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.8, imalatçının ürün güvenliği ve teknik mevzuat işlemlerinin belirli bir kısmını Türkiye’deki veya ilgili mevzuatın izin verdiği yapı içindeki bir yetkili temsilci aracılığıyla yürütmesine imkan tanır. Kanun bu ilişkiyi serbest ve belirsiz bir vekalet olarak değil, yazılı görevlendirmeye bağlı özel bir ürün mevzuatı kurumu olarak düzenlemiştir.

İmalatçı bir yetkili temsilci görevlendirebilir; ancak temsilcinin görev alanı yazılı belgeyle sınırlandırılır. Kanun ayrıca bazı çekirdek imalatçı yükümlülüklerinin yetkili temsilciye devredilemeyeceğini açıkça kabul eder. Böylece imalatçı ürünün temel uygunluk sorumluluğunu yalnız bir temsil sözleşmesi yaparak üzerinden atamaz.

Yetkili temsilcilik, özellikle imalatçının Türkiye dışında bulunduğu ürün tedarik zincirlerinde önem kazanır. Yetkili kuruluşun uygunluk belgelerine ulaşabilmesi, riskli ürün hakkında bilgi alabilmesi ve düzeltici işlemlerde muhatap bulabilmesi bakımından temsilcinin görevlendirme kapsamı açık olmalıdır.

Yetkili temsilci nasıl atanır?

7223 m.8’in başlangıç kuralı yazılı görevlendirmedir. İmalatçının yetkili temsilciyi yalnız sözlü talimatla veya ticari ilişkiden doğan fiili uygulamayla görevlendirdiğini ileri sürmesi yeterli değildir. Yetkili temsilcilik ilişkisinin kapsamı ve görevleri yazılı bir görevlendirme belgesinde gösterilmelidir.

Belgede imalatçı ile temsilcinin açık kimlik bilgileri, görevlendirmenin kapsadığı ürün veya ürün grupları, başlangıç tarihi, görevler, belge saklama ve idareyle yazışma yetkileri, riskli ürün halinde iş birliği usulü ve görevlendirmenin sona erme şartları açıkça düzenlenmelidir. Birden fazla ürün grubu varsa her biri için aynı kapsamın geçerli olup olmadığı tereddütsüz biçimde anlaşılmalıdır.

Yetkili temsilcinin hangi ülkede yerleşik olması gerektiği, ürün grubuna özgü teknik düzenleme veya ikincil mevzuatla ayrıca belirlenebilir. Bu nedenle yalnız 7223 sayılı Kanun m.8’e bakılarak bütün sektörler için tek bir yerleşiklik kuralı çıkarmak doğru değildir.

Yazılı görevlendirme belgesinde neler bulunmalıdır?

Kanun yetkili temsilcinin imalatçı tarafından kendisine verilen ve görevlendirme belgesinde belirtilen görevleri yerine getireceğini kabul eder. Bu nedenle görevlerin genel ifadelerle değil, uygulanabilir ve denetlenebilir biçimde yazılması gerekir. “Mevzuat işlemlerini takip eder” şeklindeki tek cümlelik kayıt, hangi belgelerin saklanacağı veya hangi kurum taleplerine cevap verileceği konusunda belirsizlik yaratır.

Görevlendirme belgesinde en azından teknik dosya ve uygunluk belgelerinin saklanması, gerekçeli idari talep üzerine uygunluğu gösteren bilgi ve belgelerin sunulması ve temsil kapsamındaki ürünlerin doğurduğu risklerin ortadan kaldırılmasına yönelik işlemlerde yetkili kuruluşlarla iş birliği yapılması görevleri somutlaştırılmalıdır.

Özel teknik düzenleme yetkili temsilci için ilave görevler öngörebilir. Örneğin belirli ürün gruplarında kayıt, bildirim veya özel veri tabanında iletişim sorumluluğu bulunabilir. Görevlendirme belgesi hazırlanırken genel Kanun ile ürün grubuna özgü teknik mevzuat birlikte kontrol edilmelidir.

Hangi imalatçı yükümlülükleri temsilciye devredilemez?

7223 m.8, imalatçının bütün sorumluluğunu temsilciye aktarmasına izin vermez. İmalatçının m.7/1-a kapsamındaki yalnız teknik düzenlemesine veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun ürün piyasaya arz etme yükümlülüğü ile m.7/1-b kapsamındaki teknik dosyayı hazırlama, gerekli uygunluk değerlendirmesini yapma veya yaptırma, uygunluk beyanını veya diğer uygunluk belgelerini düzenleme ve gerekiyorsa uygunluk işaretini ürüne koyma yükümlülükleri imalatçının çekirdek sorumluluk alanında kalır.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: imalatçı, ürünü gerçekten mevzuata uygun hale getirmeden yalnız bir yetkili temsilci belirleyip “Türkiye’de bütün sorumluluk temsilciye aittir” diyemez. Temsilci belirli idari ve belge yönetimi görevlerini üstlenebilir; ürünün tasarım ve uygunluk sorumluluğunun kanunen imalatçıya ait bölümü devam eder.

Görevlendirme belgesine kanunun devredilemez saydığı yükümlülükleri temsilciye yükleyen bir hüküm yazılması, kamu hukuku bakımından imalatçının kendi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Taraflar arasındaki iç ilişki farklı tazminat veya rücu hükümleri içerse bile, yetkili kuruluş karşısındaki kanuni sorumluluk Kanuna göre belirlenir.

Teknik dosya ve uygunluk belgeleri ne kadar saklanır?

Yetkili temsilcinin en önemli görevlerinden biri, görevlendirme kapsamındaki ürünlere ilişkin uygunluk belgelerini saklamak ve idare talep ettiğinde sunmaktır. Saklama süresi önce ilgili teknik düzenlemeden belirlenir. Teknik düzenlemede özel bir süre yoksa, 7223 sayılı Kanunun genel sistemi içinde ürünün piyasaya arz edildiği tarihten itibaren en az on yıllık muhafaza süresi önem kazanır.

Bu görev, imalatçının m.7/1-c kapsamındaki saklama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Yetkili temsilci belgelere erişebilir ve bunları saklayabilir; ancak imalatçının teknik dosya oluşturma ve kendi kanuni arşiv sorumluluğu devam eder. İki tarafın belge sistemleri birbirini tamamlamalıdır.

Elektronik arşiv kullanılıyorsa belge bütünlüğü, okunabilirlik, revizyon geçmişi ve denetimde hızlı erişim sağlanmalıdır. Yabancı dilde belgelerin yetkili kuruluşça istenen dilde sunulabilmesi için çeviri ve doğrulama prosedürü önceden planlanmalıdır.

Yetkili kuruluş bilgi ve belge isterse ne yapılır?

Yetkili temsilcinin görevlendirme kapsamındaki temel fonksiyonlarından biri, yetkili kuruluşun gerekçeli talebi üzerine ürünün uygunluğunu gösteren gerekli bilgi ve belgeleri sunmaktır. Bu nedenle temsilcinin yalnız ticari iletişim kişisi olarak atanması yeterli değildir; uygunluk dosyasına ve gerekli belgelere gerçek erişimi bulunmalıdır.

Yetkili kuruluş teknik dosya, uygunluk beyanı, sertifika, test raporu veya ürünün izlenebilirliğine ilişkin belge isteyebilir. Temsilci bu talebi yalnız yabancı imalatçıya iletip beklemek yerine, görevlendirme kapsamındaki belge sunma görevini Kanuna ve teknik düzenlemeye uygun şekilde yerine getirebilmelidir.

Bilgi ve belge talebinin süresi, dili ve formatı yetkili kuruluşun yazısına göre takip edilmelidir. Talep cevabının ne zaman verildiği ve hangi belgelerin sunulduğu ayrı bir dosyada saklanmalıdır.

Ürün riskinin giderilmesinde temsilcinin rolü nedir?

Yetkili temsilci yalnız belge arşivleyen pasif bir kişi değildir. Görevlendirme kapsamındaki ürünlerin taşıdığı risklerin ortadan kaldırılması için alınan önlemler konusunda yetkili kuruluşlarla iş birliği yapmak, yetkili temsilcinin asgari görevleri arasında yer alır.

Riskli bir ürün tespit edildiğinde temsilci, imalatçı ile yetkili kuruluş arasında bilgi akışını hızlandırmalı; etkilenen model ve parti bilgilerini, alınan düzeltici önlemleri ve geri çağırma veya piyasadan çekme sürecini desteklemelidir. Ancak temsilcinin bu iş birliği görevi imalatçının m.7/1-h kapsamındaki ivedi düzeltici önlem ve bildirim sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Görevlendirme belgesinde kriz anındaki iletişim kanalları, 24 saat içinde ulaşılacak sorumlular, teknik belge erişimi ve geri çağırma koordinasyonu gibi konuların açıkça düzenlenmesi pratikte önemli avantaj sağlar.

Yetkili temsilci imalatçının yerini tamamen alır mı?

Hayır. Yetkili temsilci imalatçı adına belirli görevleri yerine getirir; imalatçı sıfatını bütünüyle devralmaz. Kanunun devredilemez yükümlülükleri ve imalatçının ürünün temel uygunluğu üzerindeki sorumluluğu devam eder.

Bu nedenle ürün üzerinde imalatçı bilgisi, ithalatçı bilgisi ve gerekiyorsa yetkili temsilci bilgisi kendi mevzuatına göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Temsilcinin varlığı, ürünün yabancı imalatçısını görünmez hale getirmez ve teknik dosyada gerçek imalatçının kimliğini ortadan kaldırmaz.

Öte yandan başka bir iktisadi işletmeci ürünü kendi adı veya markası altında piyasaya arz eder veya ürünü uygunluğu etkileyecek biçimde değiştirirse, 7223 m.11 uyarınca imalatçı yükümlülüklerinin kendisine uygulanması gündeme gelebilir. Bu durum yetkili temsilcilikten farklıdır.

Yetkili temsilci ile ithalatçı aynı kişi olabilir mi?

Kanun bakımından “ithalatçı” ve “yetkili temsilci” farklı hukuki rollerdir. İthalatçı, ürünü dış ticaret yoluyla piyasaya arz eden iktisadi işletmecidir; yetkili temsilci ise imalatçı tarafından belirli görevleri yerine getirmek üzere yazılı şekilde görevlendirilen kişidir. Aynı şirket somut yapıda her iki rolü de üstlenebilir, ancak her sıfata bağlı yükümlülükler ayrı ayrı değerlendirilir.

Bir ithalatçı aynı zamanda yetkili temsilci olarak atanmışsa, “temsilci sıfatımla yaptım” denilerek ithalatçıya m.9’da yüklenen kontrol, kimlik bilgisi, saklama-nakliye ve düzeltici önlem yükümlülükleri ortadan kaldırılamaz. Benzer şekilde ithalatçı olmak, yazılı yetkili temsilci görevlendirmesi bulunmadıkça kendiliğinden m.8 anlamında temsilci sıfatı doğurmaz.

Sözleşme ve ürün belgelerinde roller açıkça ayrılmalı, hangi işlemde hangi sıfatla hareket edildiği anlaşılmalıdır.

Yabancı imalatçı bakımından yetkili temsilci neden önemlidir?

Yabancı imalatçının Türkiye pazarına ürün sunduğu durumlarda yetkili kuruluşun teknik dosyaya, uygunluk belgelerine ve risk yönetimi muhatabına erişebilmesi büyük önem taşır. Yetkili temsilci bu erişimi kolaylaştıran hukuki ve operasyonel köprüdür.

Bununla birlikte her yabancı imalatçı için her ürün grubunda mutlaka m.8 anlamında yetkili temsilci atanması gerektiği şeklinde genel sonuç çıkarılmamalıdır. Ürünün tabi olduğu teknik düzenleme ve çevrim içi satış gibi özel dağıtım modeli ek yerleşik iktisadi işletmeci veya temsilci şartları getirebilir.

Bu nedenle yabancı imalatçılar Türkiye pazarına girmeden önce ürün grubu, satış kanalı ve tedarik zinciri bakımından hangi yerleşik ekonomik operatörlerin zorunlu olduğunu ayrı ayrı belirlemelidir.

Görevlendirme sona ererse belgeler ne olur?

Yetkili temsilcilik sözleşmesinin sona ermesi, ürünlerin geçmiş dönemde piyasaya arz edilmiş olması nedeniyle doğmuş belge saklama ve denetim yükümlülüklerini yönetimsiz bırakamaz. Taraflar sözleşme sona ermeden teknik dosya ve uygunluk belgelerinin kimde kalacağını, yeni temsilciye nasıl aktarılacağını ve yetkili kuruluş taleplerine kim tarafından cevap verileceğini belirlemelidir.

Eski temsilcinin elindeki belgelerin silinmesi veya yeni temsilciye eksik aktarılması, on yıllık veya özel teknik düzenlemedeki muhafaza süresi içinde ciddi uyum riski yaratabilir. Devir tutanağı düzenlenmesi, dosya bütünlüğünün doğrulanması ve erişim yetkilerinin kontrollü devri önemlidir.

İmalatçı temsilcilik ilişkisini değiştirirken ürün etiketlerinde veya kayıt sistemlerinde temsilci bilgisinin gösterilmesi gerekiyorsa yeni üretim ve piyasaya arz süreçlerini de güncellemelidir.

Şirketler için yetkili temsilci kontrol listesi

İlk adım, ürün grubunun yetkili temsilciye ilişkin özel teknik mevzuatını belirlemektir. Ardından yazılı görevlendirme belgesi hazırlanmalı; ürün kapsamı, görevler, süre ve iletişim usulleri açıkça yazılmalıdır.

İkinci adım, m.7/1-a ve b kapsamındaki devredilemez imalatçı görevlerinin temsilci sözleşmesinde sorumsuzluk aracı olarak kullanılmamasıdır. Teknik dosyayı hazırlama ve ürünün temel uygunluğunu sağlama sorumluluğu imalatçıda kalmalıdır.

Üçüncü adım, temsilcinin uygunluk belgelerine fiilen erişebilmesini sağlamak, arşiv süresini ve idareye sunma prosedürünü kurmak, riskli ürün halinde hangi birimlerin derhal harekete geçeceğini belirlemektir. Görevlendirme sona erdiğinde belge ve görev devri yazılı tutanakla tamamlanmalıdır.

Sonuç olarak 7223 m.8, yetkili temsilciliği yalnız ticari vekalet değil, ürün uygunluğu sisteminin özel bir unsuru olarak düzenler. Yazılı görevlendirme şarttır; imalatçının çekirdek uygunluk görevleri devredilemez; temsilci ise belge saklama, idareye bilgi-belge sunma ve risk giderme iş birliği görevlerini açık ve izlenebilir şekilde yürütmelidir.

İlgili içerikler

• İmalatçı Teknik Dosyayı Kaç Yıl Saklar? 7223 m.7/1-c
• İmalatçı Uygunsuz Ürünü Öğrenirse Ne Yapmalı? 7223 m.7/1-h
• Ürün Model, Parti, Seri Numarası ve İmalatçı Adresi – 7223 m.7
• Ürün güvenliği ve yetkili temsilcilik uyumu için iletişim

Resmî kaynaklar

• 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu – Resmî Gazete
• Ticaret Bakanlığı – 7223 sayılı Kanun

Sık Sorulan Sorular