Jeotermal Ruhsat Mirasçılara Nasıl Geçer? 5686 m.4/3 ve 6 Aylık Süre | 2026

Jeotermal Ruhsatın Miras Yoluyla Geçişinin Hukuki Dayanağı Nedir?

5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununun 4. maddesinin üçüncü fıkrası, jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sulara ilişkin hakların miras yoluyla intikal edeceğini açıkça düzenler. Aynı hüküm, mirasçıların bu hakkı bütün mirasçıların vekâletini içeren vekâletnameyle, m.4/2’de belirtilen nitelikleri taşıyan mirasçılardan birine veya üçüncü kişiye devredebileceğini öngörür.

Uygulama Yönetmeliği m.15 ise intikal işlemini ayrıntılandırır. Yönetmeliğe göre hak ve yükümlülükler miras yoluyla bir bütün olarak intikal eder ve mirasçılar istese dahi ruhsat hakkı bölünemez. İlk altı ay içinde idareye başvurularak hakkın bir bütün halinde kullanılmasını sağlayacak intikal/devir sürecinin başlatılması gerekir. Mirasçılar anlaşamazsa, içlerinden birinin mahkemeye başvurması ve yargıya intikal belgesini veraset ilamıyla birlikte idareye sunması halinde mahkeme kararı beklenir.

Güncel mevzuat için MAPEG mevzuat sayfası ve Resmî Gazete Uygulama Yönetmeliği esas alınmalıdır. Ruhsatı kimlerin alabileceğine ilişkin temel şartları Jeotermal Ruhsatını Kimler Alabilir? rehberimizde ele aldık.

Jeotermal Ruhsat Mirasçılar Arasında Paylara Bölünebilir mi?

Hayır. Uygulama Yönetmeliği m.15, jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sulara ilişkin hak ve yükümlülüklerin miras yoluyla “bir bütün olarak” intikal edeceğini ve mirasçıların rızası bulunsa dahi bu hakların bölünemeyeceğini düzenler. Bunun nedeni 5686 m.4’teki ruhsatın tek gerçek veya tüzel kişi adına verilmesi kuralıyla uyumludur.

Örneğin ruhsat sahibinin üç mirasçısı bulunuyorsa her mirasçıya ruhsat alanının üçte biri veya üretim hakkının üçte biri şeklinde ayrı ruhsat hakkı doğmaz. Miras hukukundaki tereke payları ekonomik değer üzerinde sonuç doğurabilir; fakat kamu hukuku niteliğindeki ruhsatın işletilmesi tek hak sahibi modeli üzerinden sürdürülmelidir. Ruhsatın alanı, koordinatları ve idari yükümlülükleri miras paylarına göre parçalanmaz.

Bu ayrım taşınmaz mirasından farklıdır. Bir taşınmaz elbirliği veya paylı mülkiyet kurallarına göre mirasçılara geçebilir. Jeotermal ruhsat ise özel kanun gereği bir bütün olarak intikal eder ve süresi içinde kanunun öngördüğü tek hak sahibi yapısına kavuşturulmalıdır.

Jeotermal Ruhsat Mirasında Altı Aylık Süre Ne Anlama Gelir?

Yönetmelik m.15/1, mirasçıların ilk altı ay içinde intikal eden hakları bir bütün olarak kullanmak ve hakkı Yönetmeliğin 5. maddesinde tanımlanan şartları taşıyan gerçek veya tüzel kişiye devretmek üzere idareye müracaat etmesini zorunlu kılar. Kanun m.4/3 de dava söz konusu değilse altı ay içinde intikal işlemleri tamamlanmayan ruhsatların feshedileceğini düzenler.

Bu süre bir “bekleme süresi” değildir. Ruhsatın ölüm nedeniyle kendiliğinden süresiz askıda kalmasına izin verilmez. Mirasçıların veraset belgesini temin etmesi, kimin hak sahibi olacağını belirlemesi, gerekiyorsa vekâletnameyi hazırlaması ve idari başvuruyu tamamlaması gerekir. Ruhsatın aktif işletme ruhsatı olması halinde üretim, teknik sorumluluk, çevresel koruma, idare payı ve raporlama gibi yükümlülüklerin sürekliliği ayrıca önem taşır.

Mirasçılar arasında uyuşmazlık bulunuyorsa sürenin sessizce geçirilmesi doğru değildir. Yönetmelik, mahkemeye başvurulduğunun ve veraset ilamının idareye sunulması halinde yargı sonucunun beklenmesini öngörür. Bu nedenle uyuşmazlık varsa hem yargısal hem idari dosya eş zamanlı ve belgeli yürütülmelidir.

Mirasçılar Jeotermal Ruhsatı Kime Devredebilir?

Kanun m.4/3 uyarınca hak, m.4/2’de belirtilen niteliklere sahip mirasçılardan birine veya üçüncü bir kişiye devredilebilir. Gerçek kişi devralacaksa medeni hakları kullanmaya ehil Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmalıdır. Şirket devralacaksa Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliğe sahip olmalı ve statüsünde jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sularla ilgili faaliyet yapabileceği yazılı olmalıdır.

Bütün mirasçıların vekâletini içeren vekâletnameyle işlem yapılması Kanunda açıkça düzenlenmiştir. Bu nedenle tek mirasçının diğerlerinin yetkisini almadan idari devir işlemini tamamlaması mümkün değildir. Mirasçıların kim olduğu veraset ilamıyla, temsil yetkisi ise usulüne uygun vekâletnameyle ortaya konulmalıdır.

Devir seçeneği yalnız aile içinden bir kişiye özgü değildir. Kanunun hak sahipliği koşullarını taşıyan üçüncü kişi veya şirket de devralabilir. Ancak satış/devir sözleşmesi ile ruhsatın idari sicilde devri birbirinden ayrıdır. Ruhsat üzerinde sonuç doğuran hakların sicile işlenmesi önem taşır.

Mirasçılar Jeotermal Ruhsatın Kime Geçeceği Konusunda Anlaşamazsa Ne Olur?

Kanun m.4/3 uyuşmazlığı açıkça düzenler. Mirasçılar ittifak edemezse mirasçılardan birinin başvurusu üzerine mahkeme, hakkın mirasçılardan en ehil olana tahsisine veya bunun mümkün olmaması halinde ruhsatın satılmasına karar verebilir. Uygulama Yönetmeliği m.15, yargıya başvurulduğunu gösteren belge ve veraset ilamının idareye sunulması durumunda mahkeme sonucunun bekleneceğini düzenler.

Buradaki “en ehil” değerlendirmesi, ruhsatı hukuken alabilme şartlarından ayrı düşünülmemelidir. Ruhsat kendisine tahsis edilecek kişinin 5686 m.4/2’deki hak sahipliği koşullarını taşıması gerekir. Bir mirasçının yalnız ekonomik olarak daha yüksek paya sahip olması, ruhsatın idari sorumluluklarını üstlenme koşullarından bağımsız otomatik tahsis sonucu yaratmaz.

Mahkeme süreci devam ederken ruhsatın idari dosyasının sahipsiz bırakılmaması gerekir. Teknik sorumlu, çevresel güvenlik, kuyu ve tesislerin korunması, mevcut yükümlülükler ve varsa işletme faaliyetinin hukuki durumu idareyle birlikte yönetilmelidir. Miras uyuşmazlığı ruhsat alanında mevzuata aykırı faaliyete izin vermez.

Mahkeme Ruhsatı En Ehil Mirasçıya Tahsis Edebilir mi?

Evet. Kanun m.4/3 mahkemeye önce ruhsat hakkını en ehil mirasçıya tahsis etme imkânı verir. Bu seçeneğin gerçekleşememesi halinde ruhsatın satılmasına karar verilebilir. Kanun, uyuşmazlığın basit yargılama usulüyle çözümleneceğini belirtir. Mahkeme kararının idari sicile yansıtılması ayrıca gerekir.

Tahsis kararı verilmesi, ruhsatın tüm geçmiş yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Ruhsatın süresi, faaliyet projesi, teminatı, koruma alanı, teknik raporları, idare payı ve diğer yasal yükümlülükleri devam eder. Yeni hak sahibi ruhsatı kalan süresi ve mevcut hukuki durumu ile devralır.

Mahkeme Ruhsatın Satışına Karar Verirse Satışı Kim Yapar?

Uygulama Yönetmeliği m.15/3’e göre mahkeme sonucunda ruhsatın satışına karar verilirse ruhsat idare tarafından ihale edilir. İhale sonucunda elde edilen gelirden yapılan masraflar düşüldükten sonra kalan tutar mirasçılara verilir. Dolayısıyla ruhsat, sıradan bir taşınır mal gibi mirasçılar tarafından serbestçe icra satışı mantığıyla bölünerek satılmaz; özel mevzuattaki idari ihale sistemi uygulanır.

İhaleyi kazanacak kişinin de 5686’daki hak sahipliği şartlarını taşıması gerekir. İhale bedelinin ödenmesi yanında ruhsatın sicile geçirilmesi, gerekli teminat ve diğer idari yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekir. Ruhsatın ekonomik değeri değerlendirilirken kalan süre, kaynak kapasitesi, saha izinleri, çevresel yükümlülükler, mevcut tesisler ve arazi kullanım hakları birlikte incelenmelidir.

Ruhsatla Birlikte Yükümlülükler de Mirasçılara Geçer mi?

Yönetmelik açık biçimde “hak ve yükümlülükler”in bir bütün olarak intikal edeceğini düzenler. Bu nedenle miras dosyasında yalnız ruhsatın ekonomik değeri değil, ruhsata bağlı idari ve mali sorumluluklar da incelenmelidir. İşletme ruhsatında ödenmemiş idare payı, süresi yaklaşan raporlama yükümlülüğü, tamamlanması gereken teminat, çevresel yükümlülük veya devam eden yaptırım süreci varsa bunlar dosyanın hukuki değerini doğrudan etkiler.

Ruhsat sahibi ölmeden önce onaylı proje dışında faaliyet yürütmüş veya raporlama yükümlülüğünü ihlal etmişse ölüm bu idari durumu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İdarenin dosyası, ruhsat sicili ve faaliyet raporları incelenmeli; intikal süreci mevcut eksiklikleri gizleyen bir devir aracı olarak görülmemelidir.

Ruhsat sahibinin tapu mülkiyetiyle ruhsat hakkı da ayrı değerlendirilmelidir. Kaynağın arazi sahibine ait olmadığını açıklayan 5686 m.4 rehberimiz, tereke içinde tapu ve ruhsatın neden ayrı kalemler olarak incelenmesi gerektiğini gösterir.

Jeotermal Ruhsat Miras Dosyasında Hangi Belgeler Kontrol Edilmelidir?

İlk olarak ölüm belgesi ve veraset ilamı alınmalıdır. İkinci olarak ruhsatın aslı, ruhsat türü, süresi, saha koordinatları ve sicil kayıtları incelenmelidir. Üçüncü olarak bütün mirasçıların kimlik ve iletişim bilgileri belirlenmelidir. Dördüncü olarak ruhsatı devralması planlanan mirasçı veya üçüncü kişinin 5686 m.4/2’deki hak sahipliği koşullarını taşıdığı teyit edilmelidir.

Beşinci olarak mirasçılar anlaşıyorsa bütün mirasçıların yetkisini içeren vekâletname hazırlanmalıdır. Altıncı olarak idareye yapılacak intikal/devir başvurusu altı aylık süre geçirilmeden tamamlanmalıdır. Yedinci olarak uyuşmazlık varsa mahkeme başvurusu ve veraset ilamı idareye sunulmalı, yargı sürecinin ruhsat dosyasına işlendiği doğrulanmalıdır.

Sekizinci olarak teknik sorumluluk ve faaliyet raporlarının güncelliği kontrol edilmelidir. Dokuzuncu olarak teminat, idare payı ve varsa diğer mali yükümlülükler çıkarılmalıdır. Onuncu olarak özel mülkiyetteki kuyu, boru hattı ve tesisler için kira, irtifak veya kamulaştırma belgelerinin ruhsatın yeni hak sahibi bakımından devam edip etmediği sözleşme hükümlerine göre incelenmelidir.

On birinci olarak şirket devralacaksa şirketin faaliyet konusu ve temsil yetkisi güncel ticaret sicili belgeleriyle doğrulanmalıdır. On ikinci olarak ruhsatın devri için gereken idari harç, teminat veya diğer işlem kalemleri güncel idare uygulamasından kontrol edilmelidir. Böylece miras işlemi yalnız veraset belgesi alınarak değil, ruhsatın işletilebilirliğini koruyacak şekilde tamamlanır.

Sık Sorulan Sorular

1. Jeotermal ruhsat sahibinin ölümüyle ruhsat sona erer mi?

Hayır. 5686 m.4/3 ruhsatla ilgili hakların miras yoluyla intikalini kabul eder; ancak intikal işlemleri süresinde tamamlanmalıdır.

2. Ruhsat miras paylarına göre bölünebilir mi?

Hayır. Yönetmelik m.15’e göre hak ve yükümlülükler bir bütün olarak intikal eder ve bölünemez.

3. Mirasçıların kaç ay içinde işlem yapması gerekir?

İlk altı ay içinde idareye başvurulması ve Kanundaki intikal/devir sisteminin işletilmesi gerekir.

4. Ruhsat bütün mirasçılar adına birlikte kalabilir mi?

5686 sistemi hakların tek bir gerçek veya tüzel kişi adına yürütülmesini öngördüğü için kalıcı çözüm tek hak sahibi yapısıdır.

5. Ruhsat üçüncü kişiye devredilebilir mi?

Evet. Kanunun m.4/2’de aradığı nitelikleri taşıyan üçüncü kişiye devredilebilir.

6. Mirasçılar anlaşmazsa ne yapılır?

Mirasçılardan biri mahkemeye başvurabilir. Yargıya başvurulduğunu gösteren belge ve veraset ilamı idareye sunulduğunda mahkeme sonucu beklenir.

7. Mahkeme ruhsatı bir mirasçıya verebilir mi?

Evet. Kanun, hakkın en ehil mirasçıya tahsisine; bu mümkün değilse satışına karar verilebilmesini düzenler.

8. Ruhsat satılacaksa mirasçılar kendileri mi ihale yapar?

Mahkemenin satış kararı halinde Yönetmelik m.15/3 gereği ihale idare tarafından yapılır.

9. Ruhsatın borç ve yükümlülükleri de geçer mi?

Evet. Yönetmelik hak ve yükümlülüklerin bir bütün olarak intikal edeceğini düzenler.

10. Tapu da aynı anda ruhsatla mı intikal eder?

Hayır. Taşınmaz mülkiyeti miras hukukuna, jeotermal ruhsat ise 5686’nın özel intikal rejimine tabidir; iki işlem ayrı incelenmelidir.