Kambiyo Takibinde Borca İtiraz Nasıl Yapılır? 2026 İİK 168-169/a ve 5 Günlük Süre

Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yoluyla Takip Nedir?

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu, alacaklının elinde bono, poliçe veya çek niteliğinde bir kambiyo senedi bulunduğunda başvurabildiği özel icra yoludur. Genel haciz yolundan farklı olarak süreler daha kısadır ve borçlunun itirazı icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır. İİK m.167 ve devamı bu takip yolunu düzenler.

Alacaklı takip talebiyle kambiyo senedinin aslını veya kanunun kabul ettiği örneğini icra dairesine verir. İcra müdürü senedin kambiyo vasfını ve alacaklının takip hakkını kanunun öngördüğü ölçüde inceleyerek borçluya kambiyo senetlerine özgü ödeme emri gönderir. Ödeme emrinde borcun ve takip giderlerinin on gün içinde ödenmesi, borca veya imzaya itiraz varsa beş gün içinde icra mahkemesine başvurulması gerektiği bildirilir.

Kambiyo takibi hızlı bir takip yolu olduğu için ödeme emrinin tebliğinden sonra aynı gün dosyanın incelenmesi gerekir. “Genel icra takibinde yedi gün itiraz vardı” bilgisi kambiyo takibine taşınamaz. Burada borca itiraz için kanuni süre beş gündür. Genel ilamsız takipteki 7 gün ile kambiyodaki 5 gün ayrımını birlikte görmek için icra takibine itiraz süresi ana rehberini inceleyebilirsiniz.

Senet üzerindeki vade, alacak miktarı, lehtar, ciro zinciri, imza, senedin zorunlu unsurları ve ödeme kayıtları birlikte kontrol edilmelidir. İtirazın yalnız bir kısmı borca yönelikken bir kısmı imzaya veya takibin şekline ilişkin olabilir; her hukuki sebep doğru başlık altında ileri sürülmelidir.

Kambiyo Takibinde Borca İtiraz Süresi Kaç Gündür?

İİK m.168/5 uyarınca borçlu borca itirazlarını ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle bildirmelidir. Süre tebliğ tarihine göre hesaplanır. Tebligat elektronik yolla yapılmışsa 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun elektronik tebligatın tebliğ tarihiyle ilgili özel kuralı ayrıca uygulanır.

Beş günlük süre hak kaybı bakımından kritik olduğu için ödeme emri alındığında önce tebliğ tarihi belirlenmelidir. Tebligat zarfı, elektronik tebligat kaydı veya tebliğ mazbatası dosyaya alınmalıdır. Son günün resmi tatile denk gelmesi gibi durumlarda genel süre hükümleri uygulanır; ancak süre hesabı varsayımla değil tebligat kaydından yapılmalıdır.

Usulsüz tebligat varsa Tebligat Kanunu m.32 gereğince muhatabın tebliği öğrendiğini beyan ettiği tarih, usulsüz tebliğin geçerli hale geldiği tarih bakımından önem taşır. Bu durumda yalnız borca itiraz değil, usulsüz tebligata ilişkin şikâyet de doğru usulle ileri sürülmelidir.

Süre geçirildikten sonra “borç aslında yoktu” savunmasının kambiyo takibindeki beş günlük itiraz yoluyla incelenmesi kural olarak mümkün olmaz. Borçlunun menfi tespit veya istirdat gibi başka hukuki yolları somut olaya göre saklı olabilir; fakat bu yollar beş günlük icra mahkemesi itirazının yerine geçmez ve takip kendiliğinden durmaz.

Borca İtiraz İcra Dairesine mi İcra Mahkemesine mi Yapılır?

Kambiyo takibinde borca itirazın mercii icra mahkemesidir. Bu, genel haciz yolundan temel farklardan biridir. Borçlu, beş günlük süre içinde borca itiraz dilekçesini icra mahkemesine sunmalıdır. Yalnız icra dairesine “borca itiraz ediyorum” dilekçesi vermek kanunun öngördüğü başvurunun yerine geçmez.

Yetki bakımından kambiyo takibini yürüten icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesi esas alınır. Takibin yetkisine itiraz da kambiyo yolunun özel süresi ve usulü içinde ileri sürülmelidir. Yetki itirazının borca itirazla birlikte bulunması hâlinde talepler dilekçede açıkça ayrıştırılmalıdır.

Dilekçede takip dosya numarası, ödeme emrinin tebliğ tarihi, itiraz edilen borç miktarı, itiraz sebepleri, dayanılan belgeler ve sonuç talebi açıkça yazılmalıdır. Borcun yalnız bir kısmına itiraz ediliyorsa hangi miktarın kabul edildiği ve hangi miktara itiraz edildiği tereddütsüz gösterilmelidir.

İcra mahkemesi dar ve belgeye dayalı inceleme yapan özel mahkemedir. Bu nedenle “tanıklarım var, borç yok” şeklinde genel beyan yerine İİK m.169/a’nın kabul ettiği nitelikte belgelerle itiraz hazırlanması gerekir.

Kambiyo Borca İtirazında Hangi Sebepler İleri Sürülebilir?

İİK m.169 borçluya borcun bulunmadığını, sona erdiğini, ertelendiğini veya zamanaşımına uğradığını ileri sürme imkânı verir. Uygulamada başlıca borca itiraz sebepleri şunlardır: senet bedelinin tamamen veya kısmen ödenmiş olması, alacaklının borcu ibra etmesi, ödeme süresinin uzatılması, takas/mahsup nedeniyle borcun sona erdiği savunması ve kambiyo alacağının zamanaşımına uğramış olması.

“Senedi mal teslim edilmediği için verdim” veya “temel sözleşmeden doğan karşı edim yerine getirilmedi” gibi kişisel defiler, tarafların konumu ve senedin devredilip devredilmediğine göre ayrıca değerlendirilir. Kambiyo senedinin mücerretliği ve iyiniyetli hamile karşı ileri sürülebilecek defilerin sınırı Türk Ticaret Kanunu hükümleriyle birlikte incelenir.

Borcun ödendiği iddiasında ödeme tarihi ve ödeme yapılan kişi önemlidir. Banka dekontunun açıklamasında senet bilgisi veya borç ilişkisi bulunması ispatı güçlendirir. Elden ödeme iddiasında İİK m.169/a’nın belge rejimi nedeniyle imzalı makbuz ve belgenin niteliği kritik hale gelir.

Borç ertelenmişse alacaklının veya yetkili temsilcisinin imzasını taşıyan erteleme belgesi sunulmalıdır. Tek taraflı mesaj taslağı veya borçlunun kendi kayıtları, alacaklının ertelemeyi kabul ettiğini tek başına ispatlamaz.

İİK m.169/a’ya Göre Borç Nasıl İspatlanır?

İİK m.169/a borca itirazın incelenmesinde belgeye dayalı özel bir ispat düzeni kurar. Borçlu; borcun bulunmadığını, itfa edildiğini veya imhal edildiğini resmi bir belgeyle veya imzası alacaklı tarafından ikrar edilmiş bir belgeyle ispatlamalıdır. Alacaklı imzayı inkâr ederse mahkeme imza incelemesi yapabilir.

Banka ödeme dekontları, alacaklının imzasını taşıyan makbuz, noter belgesi, sulh veya ibra belgesi somut olayda güçlü delil oluşturabilir. Ancak her banka transferi senet borcunun ödendiğini ispatlamaz; dekontun tarafları, tutarı, tarihi ve açıklaması senetle ilişkilendirilmelidir.

İcra mahkemesinin incelemesi genel mahkemelerdeki geniş delil sisteminden farklıdır. Tanık anlatımı kambiyo borca itirazında İİK m.169/a’nın aradığı belge koşulunun yerine geçmez. Bu nedenle ödeme veya erteleme yapıldığında borçlu mutlaka yazılı belge almalıdır.

Alacaklı duruşmada borcun sona erdiğini veya ertelendiğini kabul ederse bu beyan da mahkemenin kararında dikkate alınır. Borçlunun sunduğu belge alacaklının imzasını taşıyor ve imza ikrar ediliyorsa itirazın kabulü yönünde güçlü hukuki dayanak oluşur.

Borca İtiraz Kambiyo Takibini Durdurur mu?

Kural olarak hayır. İİK m.169 açıkça borca itirazın satıştan başka icra takip işlemlerini durdurmayacağını düzenler. Bu nedenle “itiraz ettim, artık haciz yapılamaz” düşüncesi doğru değildir. Takip, satış aşaması dışında devam edebilir.

Ancak İİK m.169/a, icra mahkemesine belirli koşullarda takibi geçici olarak durdurma yetkisi verir. Mahkeme borca itirazın ciddi olduğuna ilişkin kanaat edinirse alacaklı dinleninceye kadar takibi geçici olarak durdurabilir. Borçlu dilekçesinde takip işlemlerinin neden durdurulması gerektiğini somut belge ve hukuki gerekçeyle açıklamalıdır.

Geçici durdurma kararı ile itirazın kesin kabulü aynı şey değildir. Mahkeme önce geçici koruma sağlayıp daha sonra duruşmada belgeleri değerlendirerek itirazın kabulü veya reddine karar verebilir. Kararın kapsamı icra dosyasına derhal sunulmalıdır.

Borca itirazın satış işlemini durdurması da senedin ve takip dosyasının tüm etkilerini ortadan kaldırmaz. Borçlu malvarlığı üzerindeki hacizlerin durumu ve diğer takip işlemleri için mahkeme kararının içeriği ayrı incelenmelidir.

Borca İtiraz ile İmzaya İtiraz Arasındaki Fark Nedir?

Borca itirazda borçlu senetteki imzanın kendisine ait olduğunu kabul etmekle birlikte borcun hiç doğmadığını, ödendiğini, ertelendiğini veya zamanaşımına uğradığını ileri sürer. İmzaya itirazda ise senetteki imzanın borçluya ait olmadığı savunulur. İİK m.168, imzaya itirazın da beş gün içinde icra mahkemesine yapılmasını öngörür.

İmzaya itirazın açıkça belirtilmesi gerekir. “Borca itiraz ediyorum” demek her durumda “imza bana ait değildir” anlamına gelmez. Senetteki imza gerçekten borçluya ait değilse dilekçede imzaya itiraz ayrı başlıkta ve tereddütsüz biçimde yazılmalıdır.

İmzaya itirazın inceleme usulü İİK m.170’te düzenlenmiştir ve imza incelemesi, duruşma ile tazminat/para cezası sonuçları borca itirazdan farklıdır. Bu nedenle borca ve imzaya aynı dosyada itiraz edilecekse her iki hukuki yolun koşulları ayrı kurulmalıdır.

Şirket adına düzenlenen senetlerde imzanın kime ait olduğu kadar imza sahibinin şirketi kambiyo taahhüdü altına sokma yetkisi de önemlidir. Temsil yetkisi, imza şekli ve ticaret sicili kayıtları ayrıca incelenmelidir.

Senet Kambiyo Senedi Niteliğinde Değilse Ne Yapılır?

Borca itiraz ile senedin kambiyo vasfına ilişkin şikâyet farklıdır. Bono, poliçe veya çekin Türk Ticaret Kanunu’nda aranan zorunlu unsurları taşımaması hâlinde alacaklı kambiyo senetlerine özgü takip yolunu kullanamaz. Borçlu bu durumda İİK m.168 ve m.170/a kapsamında takip hakkına ilişkin şikâyet sebeplerini değerlendirmelidir.

Örneğin bono olarak sunulan belgenin zorunlu unsurlarının eksik olması, alacaklının yetkili hamil olmaması veya senedin vadesinin henüz gelmemiş olması borcun ödendiği iddiasından farklıdır. Dilekçede “borca itiraz” ile “kambiyo vasfı/takip hakkı şikâyeti” birbirine karıştırılmamalıdır.

İcra müdürü de kambiyo takibinin başlangıcında senedin kambiyo vasfını ve alacaklının takip hakkını incelemekle yükümlüdür. Ancak ödeme emrinin gönderilmiş olması bu incelemenin artık tartışılamayacağı anlamına gelmez; borçlu kanuni sürede icra mahkemesine başvurabilir.

Senet metninin tamamı ve varsa ek sözleşme, protesto, ciro zinciri ve ödeme kayıtları birlikte incelenmeden yalnız başlığa bakılarak hukuki yol seçilmemelidir.

Borca İtirazın Kabulü veya Reddi Halinde Tazminat Var mı?

İİK m.169/a, borca itirazın sonucuna tazminat yaptırımları bağlar. Borçlunun itirazı esasa ilişkin nedenlerle kabul edilirse ve alacaklı takipte kötü niyetli veya ağır kusurlu ise, borçlunun talebi üzerine alacaklı takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir.

Takip geçici olarak durdurulmuş ve itiraz reddedilmişse, alacaklının talebi üzerine borçlu takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir. Kanundaki tazminat koşulları kararın hangi nedenle verildiğine ve geçici durdurma bulunup bulunmadığına göre dikkatle uygulanır.

Bu tazminatlar otomatik ve her kararda aynı şekilde verilmez. Kanunun aradığı talep, kötü niyet/ağır kusur veya geçici durdurma gibi özel şartlar kontrol edilmelidir. Dilekçede tazminat isteniyorsa hukuki sebep açıkça yazılmalıdır.

İtirazın usulden reddi ile esas incelemesi sonucu reddi de aynı sonuçları doğurmayabilir. Beş günlük süre kaçırılmışsa mahkeme borcun esasına girmeden süre yönünden başvuruyu reddedebilir.

Kambiyo Ödeme Emri Alan Borçlu İçin 10 Adımlık Kontrol

1. Ödeme emrinin tebliğ tarihini belgeleyin.
2. 5 günlük itiraz süresini aynı gün hesaplayın.
3. Takip dayanağı senedin tamamını UYAP/icra dosyasından alın.
4. İmzanın size ait olup olmadığını ayrı değerlendirin.
5. Borcun ödenmesi, ertelenmesi veya sona ermesi belgelerini toplayın.
6. Senette kambiyo vasfı ve ciro zincirini kontrol edin.
7. Borca itirazı icra dairesine değil icra mahkemesine sunun.
8. Kısmi itiraz varsa miktarı açıkça gösterin.
9. İİK m.169/a koşulları varsa geçici durdurma talebini belgeleyin.
10. Mahkeme kararını gecikmeden icra dosyasına sunup uygulandığını kontrol edin.

Genel icra süreçleri için İcra Takibi, Haciz ve Satış Süreci; üçüncü kişiye gelen haciz ihbarnamesi için 89/1 Haciz İhbarnamesi Rehberi sitemizde yer almaktadır.

Resmî Hukuki Dayanaklar

• İİK m.167: kambiyo senetlerine özgü haciz yoluna başvurma şartı.
• İİK m.168: ödeme emrinin içeriği; 10 günlük ödeme ve 5 günlük borca/imzaya itiraz süresi.
• İİK m.169: borca itiraz; itirazın satış dışında takip işlemlerini durdurmaması.
• İİK m.169/a: borca itirazın incelenmesi, belge sistemi, geçici durdurma ve tazminat.
• İİK m.170 ve 170/a: imzaya itiraz ve kambiyo vasfı/takip hakkına ilişkin özel inceleme.

Güncel resmî metin için 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu kullanılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Kambiyo takibinde borca itiraz süresi kaç gün?

Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gündür.

İtirazı icra dairesine verebilir miyim?

Hayır. Kambiyo borca itirazı İİK m.168 ve 169 gereğince icra mahkemesine yapılır.

Kambiyo ödeme emrinde ödeme süresi kaç gün?

İİK m.168’e göre borç ve takip masraflarının ödenmesi için 10 günlük süre bildirilir; itiraz süresi ise 5 gündür.

Borca itiraz edince haciz durur mu?

Kural olarak hayır. İtiraz satıştan başka takip işlemlerini durdurmaz; icra mahkemesi İİK m.169/a şartlarında geçici durdurma kararı verebilir.

Senet bedelini ödedim, hangi belge gerekir?

İİK m.169/a’nın kabul ettiği resmi veya alacaklı imzası ikrar edilmiş belgeyle ödeme ispatlanmalıdır. Banka dekontunun senet borcuyla bağlantısı açık olmalıdır.

İmza bana ait değilse “borca itiraz” yeterli mi?

Hayır. İmzaya itiraz açıkça ve ayrıca beş günlük süre içinde ileri sürülmelidir.

Senedin bono niteliği yoksa ne yapmalıyım?

Kambiyo vasfı ve alacaklının takip hakkı yönünden İİK m.168 ve 170/a kapsamında şikâyet sebepleri değerlendirilmelidir.

Zamanaşımı borca itiraz sebebi midir?

Evet. İİK m.169, zamanaşımı itirazının kambiyo borca itirazı içinde ileri sürülebilmesine imkân verir.

İtiraz kabul edilirse hacizler ne olur?

İcra mahkemesi kararının kapsamına göre takip durur veya iptal edilir; karar icra dosyasına uygulanır. Hacizlerin kaldırılması için kararın dosyada infazı kontrol edilmelidir.

İtiraz reddedilirse yüzde 20 tazminat çıkar mı?

İİK m.169/a’daki özel koşullar, özellikle takibin geçici durdurulmuş olması ve alacaklının talebi değerlendirilir. Şartlar oluşursa yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilebilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →