Kamu Binalarında Enerji Yöneticisi Zorunluluğu: 10.000 m² veya 250 TEP | Yönetmelik m.9/2 (2026)
Kısa ve net cevap: Kamu kesimi binalarında toplam inşaat alanı en az 10.000 m² veya yıllık toplam enerji tüketimi 250 TEP ve üzeri ise enerji yöneticisi görevlendirilmesi zorunludur. Hukuki dayanak, 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu m.7 ile Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik m.9/2’dir. İki eşik alternatiflidir; kamu binasının hem 10.000 m²’yi hem de 250 TEP’i birlikte aşması gerekmez. Şartlardan birinin gerçekleşmesi enerji yöneticisi yükümlülüğünü doğurur.
Kamu binalarında enerji yöneticisi zorunluluğunun hukuki dayanağı
5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu’nun 7. maddesi, enerji yönetimi uygulamalarının hangi kurum ve işletmelerde zorunlu hale getirileceğini düzenleyen temel hükümdür. Kanun, binalarda enerji yöneticisi görevlendirilmesini ve enerji yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesini öngörür; somut büyüklük ve tüketim eşikleri ise Yönetmelik ile belirlenir.
Yönetmelik m.9/2’ye göre kamu kesimi binalarında toplam inşaat alanı en az 10.000 m² veya yıllık toplam enerji tüketimi en az 250 TEP ise, 8. maddede sayılan enerji yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesini sağlamak üzere enerji yöneticisi görevlendirilir. Düzenleme kamu binaları için ticari ve hizmet binalarından daha düşük eşikler getirmiştir. Ticari ve hizmet binalarında 20.000 m² veya 500 TEP eşikleri uygulanırken kamu binalarında 10.000 m² veya 250 TEP sınırı esas alınır.
Bu farklılık, kamu kesiminin enerji verimliliği bakımından örnek uygulama yükümlülüğüyle de uyumludur. Yönetmelik m.31 kamu binaları ve kamuya ait işletmeler yönünden ayrıca Kamu Binalarında Tasarruf Hedefi ve Uygulama Rehberine göre tedbir alınmasını öngören bir kamu enerji yönetimi katmanı kurar.
Hangi yapılar kamu binası olarak değerlendirilir?
Yükümlülük değerlendirilirken ilk adım, yapının gerçekten kamu kesimi binası niteliğinde olup olmadığının belirlenmesidir. Merkezi yönetim kapsamındaki idarelerin, özel bütçeli idarelerin, düzenleyici ve denetleyici kurumların, mahalli idarelerin ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının kullanımındaki binalar; somut hukuki statüleri ve kullanım biçimleri dikkate alınarak değerlendirilir. Salt binanın Hazine mülkiyetinde bulunması tek başına bütün yükümlülükleri açıklamaz; binayı kullanan yönetimin kim olduğu ve enerji yönetimi sorumluluğunun hangi kurumda bulunduğu tespit edilmelidir.
Bir kamu kurumu aynı kampüs içinde birden fazla bağımsız bina kullanıyorsa Yönetmelik m.9/2’nin bina grubu veya yerleşke kuralı önem kazanır. Aynı yönetim altında bulunan bina grupları ve yerleşkelerde bağımsız binaların ayrı ayrı inşaat alanları toplanır. Bu nedenle örneğin aynı kamu hastanesi kampüsünde idari bina 4.000 m², poliklinik binası 3.500 m² ve hizmet binası 3.000 m² ise toplam alan 10.500 m²’ye ulaşır ve alan eşiği yönünden yükümlülük doğabilir.
Kamu kurumunun farklı illerde veya birbirinden bağımsız yönetilen yerleşkelerde binaları bulunması halinde ise her bina grubunun organizasyon ve yönetim yapısı ayrıca incelenmelidir. Mevzuatın amacı, enerji tüketiminin gerçek yönetim birimleri üzerinden izlenmesini sağlamaktır; birbiriyle fiilen ilgisiz yapıların salt aynı tüzel kişilik altında bulunması otomatik olarak tek bina grubu kabul edilmesini gerektirmez.
10.000 m² ve 250 TEP eşikleri nasıl uygulanır?
Yönetmelik m.9/2’deki iki ölçüt birbirinin alternatifi olarak yazılmıştır. Buna göre:
- Toplam inşaat alanı 10.000 m² veya daha fazla olan kamu binasında, tüketim 250 TEP’in altında olsa bile enerji yöneticisi gerekir.
- Yıllık toplam enerji tüketimi 250 TEP veya daha fazla olan kamu binasında, toplam inşaat alanı 10.000 m²’nin altında olsa bile enerji yöneticisi gerekir.
- Her iki eşik de aşılmışsa yükümlülük zaten kesin biçimde doğmuştur.
Alan hesabında brüt toplam inşaat alanı ile enerji tüketim hesabında kullanılan TEP verisi birbirine karıştırılmamalıdır. TEP, ton eşdeğer petrol anlamına gelir ve elektrik, doğal gaz, fuel-oil, LPG, kömür, ısı veya diğer enerji girdilerinin ortak bir enerji birimine dönüştürülmesini sağlar. Kamu binasının yalnız elektrik faturası üzerinden 250 TEP değerlendirmesi yapılması doğru değildir. Bakanlığın enerji tüketimi hesaplama metodolojisi esas alınmalı, yıl içindeki tüm ilgili enerji girdileri tek hesapta toplanmalıdır.
Enerji tüketimi bina yönetimi tarafından doğrudan satın alınmıyorsa, örneğin merkezi ısıtma şebekesinden ısı alınıyor veya hizmet alımı kapsamında bazı enerji kalemleri yüklenici tarafından karşılanıyorsa, tüketimin hangi ölçüm ve belgeyle binaya tahsis edildiği ayrıca ortaya konulmalıdır. Denetimde yalnız ödeme yapan birim değil, gerçek enerji kullanımı ve ölçüm verileri önem taşır.
Enerji tüketiminde üç yıllık ortalama nasıl hesaplanır?
Yönetmelik m.9/6, tüketim eşiklerinin değerlendirilmesinde son üç yıla ait yıllık toplam enerji tüketimlerinin ortalamasının esas alınacağını düzenler. Kamu binası 250 TEP sınırını yalnız bir yıl için geçse bile, genel kural uyarınca üç yıllık ortalama kontrol edilir. Örneğin tüketimler 220, 260 ve 290 TEP ise ortalama yaklaşık 256,7 TEP olur ve tüketim yönünden enerji yöneticisi yükümlülüğü doğar.
Buna karşılık 180, 210 ve 300 TEP tüketimleri bulunan bir binada üç yıllık ortalama 230 TEP’tir. Bina alanı da 10.000 m²’nin altındaysa yalnız son yılın 300 TEP olması genel kural bakımından enerji yöneticisi eşiğini tek başına karşılamaz. Ancak kurum, sonraki dönem tüketimini yakından takip etmek zorundadır; Yönetmelik kapsamına girilip girilmediğinin takibi yönetimin sorumluluğundadır.
Yeni kullanılan binalar bakımından Yönetmelik m.9/6 özel bir kural içerir. İlk yıl toplam enerji tüketimi ilgili sınırın iki katını aşarsa üç yıllık ortalama oluşması beklenmez. Kamu binalarında tüketim eşiği 250 TEP olduğundan, yeni binanın ilk yıl tüketimi 500 TEP’i aşarsa yükümlülük üç yıl beklenmeden uygulanır. Alan eşiği bakımından ise zaten 10.000 m² kuralı doğrudan değerlendirilir.
Kamu binasında enerji yöneticisi nasıl görevlendirilir?
Yönetmelik m.9/2, enerji yöneticisinin öncelikle binayı kullanan yönetimin çalışanları arasından görevlendirilmesine imkân verir. Görevlendirilecek kişinin geçerli enerji yöneticisi sertifikasına sahip olması gerekir. Personelin mühendis, teknik müdür veya bakım sorumlusu olması tek başına yeterli değildir; mevzuatta aranan sertifika şartının ayrıca sağlanması gerekir.
Kamu binasının çalışanları arasında sertifikalı kişi bulunmaması veya kurum içinden görevlendirmenin mümkün olmaması halinde enerji yöneticilerinden veya enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden sözleşme ile hizmet alınabilir. Bu imkân, sanayi işletmelerindeki “kendi çalışanı arasından görevlendirme” kuralından farklıdır. Kamu binaları dışarıdan hizmet alabilse de yönetimin hukuki sorumluluğu ortadan kalkmaz. Sözleşmeli enerji yöneticisinin bildirim, raporlama veya teknik çalışma yapması; kamu kurumunun Yönetmelik kapsamındaki nihai uyum sorumluluğunu başka kişiye devretmesi anlamına gelmez.
Enerji yöneticisi seçiminde yalnız sertifika kontrolü yapılmamalıdır. Binanın enerji altyapısını takip edebilecek erişim yetkisi, sayaç ve fatura verilerine erişim, bakım birimleriyle koordinasyon, etüt raporlarının takibi ve kurum yönetimine düzenli raporlama imkanları görev yazısında açıkça düzenlenmelidir.
Yeni bina ve enerji yöneticisi değişikliğinde süreler
Yönetmelik m.9/5-a uyarınca yapı kullanma izni alınan ve toplam inşaat alanı kamu binaları için 10.000 m² sınırını aşan yeni binalarda enerji yöneticisi görevlendirmesine ilişkin bilgilerin Bakanlığa bildirilmesi için yapı kullanma iznini takip eden dönemde belirlenen süre uygulanır. Mevzuat uyarınca görevlendirilen enerji yöneticisinin kimlik, özgeçmiş ve iletişim bilgileri Bakanlığa iletilir.
Yönetmelik m.9/5-b, üç yıllık tüketim ortalaması sonucunda yeni şekilde kapsam içine giren yönetimler bakımından tespit sonrasında 60 takvim günü içinde gerekli enerji yöneticisi görevlendirmesinin yapılıp Bakanlığa bildirilmesini öngörür. Bu süre, eşik aşıldıktan sonra belirsiz bir tarihte işlem yapılabileceği anlamına gelmez; kurumun yıllık tüketim hesabı tamamlandığında kapsam kontrolü yapılmalıdır.
Görevdeki enerji yöneticisinin ayrılması halinde m.9/5-c iki ayrı süre getirir. Ayrılış bilgisi 15 iş günü içinde Bakanlığa bildirilir. Ayrılış tarihinden itibaren 60 takvim günü içinde yeni enerji yöneticisi görevlendirilir ve yeniden bildirim yapılır. İş günü ve takvim günü kavramlarının farklı olduğu özellikle dikkate alınmalıdır.
Kamu binası enerji yöneticisinin görevleri nelerdir?
Enerji yöneticisinin faaliyet alanı Yönetmelik m.8’de ayrıntılıdır. Görev, yalnız yıllık ENVER formunun doldurulmasından ibaret değildir. Enerji politikasının oluşturulmasına destek verilmesi, çalışanların bilinçlendirilmesi, enerji tüketen ekipmanların verimlilik durumlarının incelenmesi, bakım ve kalibrasyonların enerji verimliliğine etkisinin takip edilmesi, tüketim ve maliyetlerin düzenli izlenmesi, gerekli sayaç ve ölçüm altyapısının kurulmasının sağlanması, özgül enerji tüketimlerinin izlenmesi ve yönetime rapor sunulması temel faaliyetlerdendir.
Enerji yöneticisi ayrıca zorunlu etütlerin zamanında yaptırılmasını, etüt sonucu belirlenen tedbirlerin uygulanabilirlik değerlendirmesini, enerji verimliliği projelerinin mali ve teknik takibini ve varsa kamu tasarruf programlarıyla uyumu takip eder. Yönetmelik m.8/1-i’nin 2024 değişikliği sonrasında enerji yönetimi; yenilenebilir enerji, alternatif yakıt, hidrojen, karbon emisyonları, su ayak izi, döngüsel ekonomi ve yaşam döngüsü analizi gibi yeşil dönüşüm konularıyla da ilişkilendirilmiştir.
Kamu binalarında görev yapan enerji yöneticisinin kurumun satın alma, bakım, yatırım ve bütçe süreçlerine teknik veri sağlaması özellikle önemlidir. Çünkü enerjiyi etkileyen ekipman değişiklikleri çoğu zaman ihale ve yatırım kararlarıyla yapılır. Enerji yöneticisinin teknik değerlendirmesinin karar süreçlerinden kopuk tutulması, mevzuatta öngörülen enerji yönetiminin fiilen işlememesine yol açar.
Kamu binalarında enerji etüdü zorunlu mu?
Evet. Yönetmelik m.10/1-c uyarınca toplam inşaat alanı en az 10.000 m² veya yıllık toplam enerji tüketimi 250 TEP ve üzeri olan kamu binalarında enerji etüdü yapılır. Etüt, yetkili enerji verimliliği danışmanlık şirketine yaptırılabilir. Kurum bünyesinde gerekli bina etüt-proje sertifikasına sahip ve mevzuattaki şartları sağlayan personel bulunuyorsa Yönetmeliğin izin verdiği çerçevede etüt kurum içinde de yapılabilir.
Yönetmelik m.10/1-ç gereğince kapsamdaki bina etütleri her yedi yılda bir yenilenir. Endüstriyel işletmeler için geçerli dört yıllık periyot kamu binalarına uygulanmaz. Kamu binalarında doğru periyot yedi yıldır. Nihai etüt raporu, etüdün yapıldığı yılı takip eden yılın Mart ayı sonuna kadar Bakanlığa iletilmelidir.
Yeni bir kamu binasının ilk zorunlu etüdü, yapı kullanma iznini takip eden yedinci yılda yapılır. Bununla birlikte Bakanlığın denetim veya mevzuat kapsamında ayrıca etüt isteme yetkisi ile kamu enerji tasarrufu programlarından doğan çalışmalar birbirinden bağımsız değerlendirilmelidir. “Yedi yıl dolmadı” gerekçesi, başka bir hukuki dayanağa dayanan etüt veya raporlama talebinin reddedilmesi anlamına gelmez.
TS EN ISO 50001 belgesi zorunlu mu?
Yönetmelik m.8/2, enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü kamu binalarının TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemini kurmasını ve belgelendirmesini öngörür. 21 Eylül 2024 tarihli değişiklik sonrasında belgelendirme TÜRKAK tarafından akredite edilmiş kurum veya kuruluşlar ya da şirketler aracılığıyla yapılmalıdır. Enerji yönetim sisteminin güncel tutulmasından doğrudan ilgili kurum veya kuruluş sorumludur.
Bu nedenle sertifikanın bir kez alınması yeterli değildir. Enerji politikası, enerji gözden geçirmesi, önemli enerji kullanımları, performans göstergeleri, ölçüm kayıtları, iç değerlendirme ve iyileştirme faaliyetleri güncel tutulmalıdır. Belgenin geçerlilik süresi kadar, sistemin fiilen işleyip işlemediği de denetimde önem taşır.
ENVER enerji tüketim bildirimi ne zaman yapılır?
Yönetmelik m.9/A ve m.32 uyarınca enerji yöneticisi görevlendirme yükümlülüğü bulunan kamu binaları, Bakanlığın belirlediği formatta enerji tüketim bilgilerini her yıl Mart ayı sonuna kadar Bakanlığa iletir. Bakanlık 2026 yılı duyurusunda, 2025 yılı enerji tüketim bilgilerinin 1 Ocak-31 Mart 2026 tarihleri arasında ENVER sistemi üzerinden bildirilmesini istemiştir.
Bildirim sorumluluğu yalnız enerji yöneticisinin kişisel görevi olarak görülmemelidir. Kurum yönetimi doğru ve tam enerji verisinin hazırlanmasını, sayaç ve fatura bilgilerinin doğrulanmasını, gerekli yetkilerin tanımlanmasını ve bildirimin zamanında tamamlanmasını sağlamak zorundadır. Enerji yöneticisinin görevden ayrılması, yıllık bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Kamu Binalarında Tasarruf Hedefi ve Uygulama Rehberi neden ayrıca önemlidir?
Yönetmelik m.31, kamu binaları ve kamuya ait işletmeler bakımından genel enerji yönetimi yükümlülüklerine ek bir kamu tasarrufu çerçevesi kurar. Bakanlığın Bilgi Merkezinde yayımlanan Kamu Binalarında Tasarruf Hedefi ve Uygulama Rehberi (2024-2030) ile 2023/15 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kamu enerji kullanımının planlı biçimde azaltılması ve izlenmesi açısından ayrıca dikkate alınmalıdır.
Bu düzenlemelerin uygulama alanı, istisnaları ve hedef metodolojisi kuruma göre ayrıca kontrol edilmelidir. Enerji yöneticisi görevlendirme eşiğini aşmayan bir kamu binasının başka bir kamu tasarrufu tedbirinden tamamen muaf olduğu varsayılamaz. Aynı şekilde enerji yöneticisi zorunluluğuna tabi olmak, kamu tasarruf rehberindeki bütün tedbirlerin otomatik olarak aynı biçimde uygulanacağı anlamına gelmez. Her düzenlemenin kendi kapsam maddesi esas alınmalıdır.
Denetim nasıl yapılır ve aykırılık halinde ne olur?
Enerji Verimliliği Denetim Yönetmeliği ile Bakanlığın güncel denetim uygulaması; enerji yöneticisi görevlendirmesini, enerji yönetim sistemini, enerji tüketim bildirimlerini, etüt yükümlülüğünü ve enerji verimliliği faaliyetlerini ayrı ayrı kontrol eder. Denetim bilgi ve belge üzerinden yapılabileceği gibi yerinde de gerçekleştirilebilir. Yerinde denetimde kontrol listeleri, kayıt doğrulama, görüşmeler ve teknik incelemeler kullanılabilir.
Denetlenen kamu kurumu denetim personelinin çalışmasına izin vermek, uygun çalışma ortamı sağlamak ve istenen bilgi ve belgileri doğru, eksiksiz ve süresinde sunmakla yükümlüdür. Denetimin engellenmesi veya bilgi-belge yükümlülüğüne aykırılık, enerji yöneticisi eksikliğinden bağımsız bir yaptırım sebebi oluşturabilir.
5627 sayılı Kanun m.10/1-a-8, enerji yönetimi yükümlülüklerine aykırılık için önce aykırılığın giderilmesi yönünde ihtar mekanizması kurar. Aykırılık verilen sürede giderilmezse idari para cezası uygulanır. 2026 yılında uygulanacak tutarlar, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/1 sıra numaralı Tebliğ ile güncellenmiştir. Somut ceza hesabında fiilin hangi alt bent kapsamında kaldığı belirlenerek Tebliğdeki güncel tutar kullanılmalıdır.
Kamu binası için uygulama kontrol listesi
- Binanın veya bina grubunun kamu kesimi binası niteliğini ve yönetim sorumlusunu belirleyin.
- Toplam inşaat alanını bağımsız binalar dahil doğru şekilde hesaplayın.
- Son üç yılın elektrik, doğal gaz ve diğer enerji tüketimlerini TEP’e çevirin.
- 10.000 m² veya 250 TEP eşiklerinden herhangi birinin aşılıp aşılmadığını kontrol edin.
- Yeni binada ilk yıl tüketiminin 500 TEP’i aşıp aşmadığını ayrıca inceleyin.
- Sertifikalı enerji yöneticisini kurum içinden görevlendirin veya mevzuata uygun şekilde dışarıdan hizmet alın.
- Bakanlık bildirim sürelerini ve enerji yöneticisi değişikliğindeki 15 iş günü/60 takvim günü sürelerini takvime bağlayın.
- Her yıl Mart sonuna kadar ENVER bildirimini tamamlayın.
- Yedi yıllık zorunlu bina etüdü takvimini izleyin.
- TS EN ISO 50001 sistemini kurup akredite belgelendirmeyi ve güncelliği sağlayın.
- Kamu Binalarında Tasarruf Hedefi ve Uygulama Rehberi kapsamını ayrıca kontrol edin.
- Denetim dosyasında sertifika, görevlendirme, etüt, ENVER, ISO 50001 ve enerji tüketim belgelerini birlikte saklayın.
İlgili rehberler ve resmî kaynaklar
Genel kapsam için 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu rehberimizi; sanayi işletmeleri için 1.000 TEP enerji yöneticisi zorunluluğu; ticari yapılar için ticari ve hizmet binalarında enerji yöneticisi rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Resmî kaynaklar için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı mevzuat sayfası, ENVER Bilgi Merkezi ve Bakanlık enerji verimliliği denetim sayfası esas alınabilir.
Sık Sorulan Sorular
1. 9.000 m² kamu binasında enerji yöneticisi gerekir mi?
Alan yönünden 10.000 m² eşiği aşılmaz. Ancak yıllık toplam enerji tüketimi 250 TEP veya üzerindeyse enerji yöneticisi yine zorunludur.
2. 12.000 m² kamu binasının tüketimi 150 TEP ise yükümlülük var mı?
Evet. Alan eşiği tek başına yeterlidir; 250 TEP’in ayrıca aşılması gerekmez.
3. 250 TEP hesabında yalnız elektrik kullanılır mı?
Hayır. Mevzuat metodolojisine göre hesaba katılan bütün enerji kaynakları TEP’e çevrilerek toplam tüketim bulunur.
4. Son yıl 300 TEP olduysa doğrudan kapsam oluşur mu?
Genel kural son üç yıllık tüketim ortalamasıdır. Ancak yeni binalardaki iki kat kuralı ve alan eşiği ayrıca değerlendirilir.
5. Kamu kurumu dışarıdan enerji yöneticisi hizmeti alabilir mi?
Evet. Çalışanları arasından sertifikalı kişi görevlendirilememesi halinde mevzuata uygun enerji yöneticisi veya EVD şirketinden hizmet alınabilir.
6. Enerji yöneticisi ayrılırsa ne yapılır?
Ayrılış 15 iş günü içinde Bakanlığa bildirilir; ayrılıştan itibaren 60 takvim günü içinde yeni enerji yöneticisi görevlendirilip bildirilir.
7. Kamu binasında enerji etüdü kaç yılda bir yapılır?
Kapsamdaki kamu binalarında zorunlu bina etüdü yedi yılda bir yenilenir.
8. ISO 50001 belgesi zorunlu mu?
Enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü kamu binaları Yönetmelik m.8/2 kapsamında TS EN ISO 50001 sistemini kurup akredite kuruluş aracılığıyla belgelendirmelidir.
9. ENVER bildirimi hangi tarihe kadar yapılır?
Yıllık enerji tüketim bilgileri her yıl Mart ayı sonuna kadar Bakanlığa iletilir.
10. Enerji yöneticisi atanmaması doğrudan para cezası mı doğurur?
5627 m.10/1-a-8 kapsamında önce aykırılığın giderilmesi için ihtar mekanizması uygulanır; süresinde giderilmemesi halinde ilgili yılın güncel idari para cezası gündeme gelir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
