TCK 136 Kişisel Verileri Ele Geçirme veya Yayma Rehberi

Kişisel Veri ve TCK 136’daki Üç Seçimlik Hareket

Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Ad-soyad, telefon, adres, kimlik numarası, fotoğraf, ses, konum, banka, sağlık ve iş bilgileri bağlama göre kişisel veri olabilir. TCK m.136 üç ayrı hareketi yaptırıma bağlar:

• Ele geçirme: Verinin yetkisiz biçimde failin hâkimiyet alanına alınması,
• Verme: Verinin hukuka aykırı olarak belirli başka kişi veya kişilere aktarılması,
• Yayma: Verinin belirsiz veya geniş bir kişi grubuna erişilebilir kılınması.

Verinin daha önce bir yerde görünür olması, her yeni kullanım veya paylaşımı otomatik olarak hukuka uygun yapmaz. Verinin kaynağı, erişim koşulu, kullanım amacı, bağlamı ve ilgili kişinin makul beklentisi birlikte incelenir.

Hukuka Aykırılık Nasıl Değerlendirilir?

TCK m.136’da cezalandırılan fiil hukuka aykırı verme, yayma veya ele geçirmedir. Açık rıza tek hukuka uygunluk nedeni değildir; kanunun hükmü, hakkın kullanılması, hukuki yükümlülük ve somut olayın diğer koşulları değerlendirilir. Buna karşılık “internette buldum”, “grupta zaten vardı” veya “merak ettim” açıklamaları tek başına hukuka uygunluk sağlamaz.

KVKK bakımından hukuka aykırı bir işleme ile TCK m.136’daki suç değerlendirmesi aynı değildir. İdari veri koruma yükümlülüğü ihlali her durumda ceza suçu oluşturmadığı gibi, ceza soruşturmasının bulunması KVKK başvuru haklarını ortadan kaldırmaz.

TCK 135, TCK 136 ve Özel Hayata İlişkin Suçlar

TCK m.135 hukuka aykırı kişisel veri kaydetmeyi; m.136 veriyi verme, yayma veya ele geçirmeyi; m.138 ise kanuni süre geçmesine rağmen veriyi sistem içinde yok etmeme yükümlülüğünü düzenler. Haberleşmenin gizliliği, kişiler arasındaki konuşmalar ve özel hayatın gizliliği bakımından TCK m.132-134’te daha özel suç tipleri bulunabilir.

Aynı görüntü veya ses hem kişisel veri hem özel hayat alanına ilişkin olabilir. Hangi özel normun uygulanacağı, fiilin kaydetme mi ifşa mı olduğu, verinin içeriği ve elde edilme yöntemi üzerinden belirlenir. Aynı davranışa birden çok maddeyi otomatik olarak yığmak yerine görünüşte içtima ve özel norm ilişkisi incelenmelidir.

Telefon numarasını yayma ve ekran görüntüsü paylaşma örnekleri

• Numarayı gruba göndermek: Kişinin numarasını ilgisiz bir grupta hukuka aykırı paylaşmak, alıcı sayısı az olsa da verme veya yayma yönünden incelenebilir. Taciz, tehdit veya ısrarlı takip varsa bunların koşulları ayrıca değerlendirilir.
• Özel mesajı ifşa etmek: Ekran görüntüsünde kişisel veri bulunması tek başına yalnız TCK m.136 uygulanacağını göstermez; haberleşmenin gizliliği bakımından TCK m.132 ve paylaşanın konuşmanın tarafı olup olmadığı da önemlidir.
• Görev hesabıyla sağlık kaydı almak: Hesaba teknik erişimin bulunması her kayda bakma ve onu aktarma yetkisi vermez. Erişimin görevi gerektirip gerektirmediği, loglar ve sonraki aktarım araştırılır.

Bu örnekler otomatik mahkûmiyet sonucu değil, soruşturmada açıklığa kavuşturulması gereken ayrımları gösterir.

Dijital Delil Güvenli Biçimde Nasıl Korunur?

1. Tam ekran kaydı alın. Kullanıcı adı, bağlantı, tarih-saat ve içeriğin bağlamı görünmelidir.
2. URL ve hesap bilgisini kaydedin. Yalnız kırpılmış görsel, kaynağı göstermeyebilir.
3. Orijinali koruyun. E-posta başlıkları, dosya bilgileri, cihaz ve konuşma dışa aktarma kayıtları değiştirilmemelidir.
4. Yeniden yaymayın. Delil toplama amacıyla veriyi başka kişilere veya gruplara göndermek yeni ihlale yol açabilir.
5. Platform bildirimini belgeleyin. Kaldırma talebi, başvuru numarası ve cevap ekranı saklanmalıdır.

Hesaba izinsiz girerek delil elde etmeye çalışılmamalıdır. Gerekli görülürse noter tespiti, uzman incelemesi veya soruşturma makamından platform ve erişim kayıtlarının istenmesi değerlendirilir. Ekran görüntüsü yararlıdır ancak hesap aidiyeti, zaman ve bütünlük her zaman ayrıca araştırılır.

Savcılık, Platform, KVKK ve Özel Hukuk Yolları

Ceza şikâyeti Cumhuriyet başsavcılığına, polis veya jandarmaya yapılabilir. Başvuruda verinin türü, ilk fark edilme zamanı, erişim adresi, şüpheli hesap veya kişi, kime yayıldığı ve eldeki dijital kayıtlar kronolojik anlatılmalıdır.

İçeriğin hızlı yayılma riski varsa platformun şikâyet ve kaldırma kanalı eş zamanlı kullanılabilir. İnternet içeriğine erişimin engellenmesi veya yayından çıkarılması, içeriğin niteliğine göre özel mevzuattaki koşullara tabidir.

Veri sorumlusunun işleme faaliyeti bakımından Kurula şikâyetten önce KVKK m.13 kapsamında veri sorumlusuna başvuru gerekir. Bu ön başvuru, savcılığa suç duyurusunun ön koşulu değildir. Veri sorumlusu talebi en kısa sürede ve en geç 30 gün içinde sonuçlandırmalıdır. KVKK Kurulunun 24.01.2019 tarihli 2019/9 sayılı kararı, sonraki şikâyet süresini aşağıdaki gibi ayırır.

Örneğin başvuruya 10. gün cevap verilmişse, “nasıl olsa 60 günüm var” diye beklenmemelidir: cevabın öğrenilmesinden başlayan 30 günlük süre esas alınır. Ceza soruşturması ve kişilik hakkına dayalı tazminat talepleri bu idari şikâyet yolundan ayrı değerlendirilir.

TCK 136 Cezası, Şikâyet ve Nitelikli Hâller

TCK m.136/1 için iki yıldan dört yıla kadar hapis öngörülür; doğrudan adlî para cezası seçenek olarak yazılmamıştır. CMK m.236/5-6 kapsamındaki beyan ve görüntüler suçun konusuysa m.136/2 gereği ceza bir kat artırılır.

TCK m.137’ye göre suçun kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya belirli meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir.

Failin kimliği, verinin gerçekten kişisel veri olup olmadığı, hukuka uygunluk nedeni, kast, ele geçirme veya aktarım fiili ve dijital delilin aidiyeti şüpheden uzak biçimde ispatlanmalıdır.

Her çalışan veya kamu görevlisi hakkında artırım otomatik uygulanmaz; fiille görev yetkisi ya da mesleki kolaylık arasındaki bağ gösterilmelidir. Tablodaki kanuni aralık ile indirim ve artırımlar sonrası sonuç ceza, cezanın ertelenmesi ve fiilen infaz edilecek süre aynı şey değildir.

Altı aylık şikâyet süresi: Şikâyete bağlı suçlara özgü bu süre TCK m.136 için uygulanmaz. Bununla birlikte dava zamanaşımı ve dijital kayıtların kaybolması riski nedeniyle başvuru geciktirilmemelidir.

TCK 136’da etkin pişmanlık var mı?

Takdiri indirim farklıdır: TCK m.62 kapsamında fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığı gösteren davranışlar, diğer ölçütlerle birlikte değerlendirilebilir. Bu indirim otomatik değildir; uygulanacaksa gerekçesi kararda gösterilir. TCK m.136 bakımından bu değerlendirme, suça özgü etkin pişmanlık varmış gibi sunulmamalıdır.

Şikâyetten vazgeçme de farklıdır: TCK m.139 nedeniyle m.136 resen soruşturulur. Mağdurun sonradan vazgeçmesi, sırf bu nedenle soruşturmayı veya davayı düşürmez. İçeriğin yayılmasını durdurmak önemlidir; fakat mevcut dijital deliller değiştirilmeksizin korunmalı ve yetkili mercilerin delil muhafazasına ilişkin taleplerine uyulmalıdır.

Kişisel veri ve takip suçları için ilgili rehberler

• TCK 135: kişisel verileri hukuka aykırı kaydetme — kaydetme ile aktarma ayrımı.
• TCK 123/A: ısrarlı takip — veri paylaşımına tekrarlanan temas veya takip eşlik ediyorsa.