Kooperatif Genel Kurul Gündemine Madde Nasıl Eklenir? 1/10 ve 20 Gün Kuralı | 1163 m.46
Kısa ve net cevap: 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.46 uyarınca kooperatif genel kurulunda kural olarak yalnız çağrıda ilan edilen gündemdeki konular görüşülür. En az dört ortak olmak şartıyla ortakların onda biri, genel kurul toplantısından en az yirmi gün önce yönetim kuruluna yazılı başvurarak belirli konuların gündeme konulmasını isteyebilir. Anasözleşme bu oranı daha düşük belirleyebilir. Toplantı başladıktan sonra gündem dışı konu görüşülmesi kural olarak yasaktır; ancak Kanun’un saydığı istisnai konular, toplantıya katılan ortakların onda birinin yazılı teklifi ve çoğunluğun kabulüyle gündeme alınabilir. Bu istisnalar arasında hesap tetkik komisyonu seçilmesi, bilanço incelemesinin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan/çıkarılan ortaklar hakkında karar alınması, genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması, Kanun-anayasözleşme-iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptali ve yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi gibi konular bulunur. Gündem hakkı, ortakların toplantıya hazırlıklı katılmasının temel güvencesidir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.46 ne düzenliyor?
m.46, genel kurulun hangi konuları görüşebileceğini ve ortakların gündeme madde ekletme hakkını düzenler. Genel kurul çağrısının ana işlevi, ortaklara yalnız toplantı gününü değil toplantıda hangi kararların alınacağını önceden bildirmektir. Bu nedenle kural, gündemde bulunmayan konuların genel kurulda görüşülememesidir.
Gündem ilk olarak m.43 kapsamında çağrı yapmaya yetkili organ tarafından hazırlanır. Ancak ortakların azınlık hakkı olarak gündeme madde ekleme imkânı vardır. Böylece yönetim kurulunun istemediği bir konuyu sürekli gündem dışında tutarak genel kurul iradesini engellemesi önlenir.
Güncel Kanun metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden, kooperatif genel kurul uygulamaları Ticaret Bakanlığı Kooperatifçilik sayfasından kontrol edilmelidir.
Gündeme madde ekletme talebi kaç gün önce yapılmalıdır?
m.46 açık süre koyar: genel kurul toplantısından en az yirmi gün önce yazılı başvuru yapılmalıdır. Bu süre, yönetim kurulunun talebi gündeme ekleyebilmesi ve güncellenmiş gündemi diğer ortaklara m.45’teki çağrı süresine uygun biçimde duyurabilmesi için öngörülmüştür.
Yirmi günlük süre toplantı tarihinden geriye doğru hesaplanır. Son güne bırakılan başvurularda teslim/tebliğ tarihi ispatlanmalıdır. Talebin posta ile gönderildiği tarih değil kooperatife ulaştığı tarih tartışma konusu olabileceği için noter, KEP veya teslim alındı belgesi gibi yöntemler tercih edilebilir.
m.45’teki en az 15 günlük çağrı/bildirim süresi ile m.46’daki 20 günlük gündem talep süresi birbirinden farklıdır. Biri ortakların gündeme madde ekletme başvurusu, diğeri toplantı çağrısının zamanlamasıdır.
Gündeme madde eklemek için kaç ortak gerekir?
Kanunun temel eşiği ortakların onda biridir ve talepte bulunanların sayısı her hâlde dört kişiden az olamaz. Örneğin 30 ortaklı kooperatifte onda bir üç kişi olsa da en az dört ortak gerekir. 250 ortaklı kooperatifte onda bir 25 ortak olduğundan 25 kişinin birlikte yazılı talepte bulunması gerekir.
Anasözleşme bu oranı ortaklar lehine düşürebilir. Böyle bir hüküm varsa güncel tescilli anasözleşme esas alınır. Oran hesabında toplantıdan önceki güncel ortak sayısı ve ortaklık sıfatı doğru belirlenmelidir.
Talep sahiplerinin her birinin ortaklık hakkına sahip olması gerekir. Vekil veya çalışan, kendi adına ortak sayısına dahil olamaz. Tüzel kişi ortak varsa onun yetkili temsilcisinin imzası ve temsil belgesi dosyada bulunmalıdır.
Gündem ekleme talebi nasıl yazılmalıdır?
Talepte genel ifadelerden kaçınılmalı, görüşülmesi istenen her madde açık ve karar verilebilir biçimde yazılmalıdır. Örneğin “yönetimin değerlendirilmesi” yerine “yönetim kurulu üyelerinin görevden alınması ve yerlerine yeni üyelerin seçilmesi”; “arsa konusu” yerine “… adresindeki taşınmazın satın alınması için azami bedelin belirlenmesi” gibi somut başlıklar kullanılmalıdır.
Gündem maddesinin açıklığı, ortakların toplantıya hazırlık hakkını korur. Mali bir karar isteniyorsa dayanak belgeler; organ değişikliği isteniyorsa seçim yapılacağı açıkça; anasözleşme değişikliği isteniyorsa değiştirilecek madde ve önerilen metin mümkün olduğu ölçüde talebe eklenmelidir.
Yazılı talep yönetim kuruluna yöneltilir ve talep sahiplerinin ad, soyad, ortaklık numarası/kimliği ile imzalarını içerir. Tebliğ tarihi kanıtlanabilir şekilde kaydedilir. Yönetim kurulu talebi gündeme almak zorundaysa çağrı metninde de aynı açıklıkla gösterir.
Yönetim kurulu süresinde yapılan gündem talebini reddedebilir mi?
Kanuni sayı, süre ve içerik şartlarını taşıyan talep ortakların m.46’dan doğan hakkıdır. Yönetim kurulu yalnız gündem maddesini siyasi veya kişisel olarak istemediği için talebi dışlayamaz. Talebin açıkça Kanun’a aykırı, kooperatifin yetki alanı dışında veya şartları eksik olduğu ileri sürülüyorsa ret gerekçesi yazılı ve somut olmalıdır.
Hukuka uygun talebin gündeme alınmaması, genel kurulun çağrı ve gündem usulüne aykırılık oluşturabilir. Ortaklar toplantıda itirazlarını tutanağa geçirerek m.53 kapsamında genel kurul kararının iptali için dava şartlarını değerlendirebilir. Ayrıca somut koşullarda m.44 olağanüstü genel kurul çağrı mekanizması kullanılabilir.
Gündeme alınmayan konu genel kurulun devredilemez yetkisindeyse yönetim kurulunun o konuda kendisi karar alması da mümkün değildir. m.42’nin devredilemez yetkileri ayrıca korunur.
Toplantı başladıktan sonra gündemde olmayan konu görüşülebilir mi?
Kural olarak hayır. Genel kurul gündemi önceden belirlenir ve ortaklara duyurulur. Gündem dışı önemli bir konuda karar alınması, toplantıya katılmayan veya hazırlık yapmayan ortakların iradesini etkiler. Bu nedenle m.46 yalnız sınırlı istisnalar tanır.
“Dilek ve temenniler” başlığı altında bağlayıcı mali, yönetimsel veya anasözleşmesel karar alınamaz. Bu bölüm görüş ve önerilerin dile getirilmesi içindir. Örneğin büyük bir taşınmaz satışı, ortaklardan ek para istenmesi veya yönetim kurulu seçimi sırf “dilek ve temenniler” altında karara bağlanamaz; kanuni istisna şartları ayrıca aranır.
Gündemde bulunmayan bir konu görüşülmek isteniyorsa önce m.46’nın istisna listesinde olup olmadığı, toplantıya katılanların onda birinin yazılı teklifi bulunup bulunmadığı ve çoğunluğun gündeme alınmasını kabul edip etmediği kontrol edilir.
Hangi konular toplantıda gündeme eklenebilir?
m.46, toplantıya katılanların onda birinin yazılı teklifi üzerine çoğunluk kararıyla bazı konuların gündeme alınmasına izin verir. Kanuni istisna olduğundan liste genişletilerek her konuya uygulanmamalıdır. Başlıca istisnalar şunlardır:
- Hesap tetkik komisyonu seçilmesi,
- Bilanço incelemesinin ve ibranın geriye bırakılması,
- Çıkan veya çıkarılan ortaklar hakkında karar alınması,
- Genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması,
- Kanun, anasözleşme veya iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptali,
- Yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi.
Bu konularda dahi yazılı teklif ve katılanların onda biri şartı ile gündeme alma kararının çoğunlukla kabul edilmesi gerekir. İstisna “toplantıda bir ortak sözlü söyledi, hemen oylayalım” şeklinde uygulanamaz.
Yönetim kurulu üyeleri gündem dışı şekilde görevden alınabilir mi?
m.46’nın açık istisnalarından biri yönetim kurulu üyeleri ve denetçilerin azli ile yerlerine yenilerinin seçilmesidir. Bu nedenle konu başlangıç gündeminde olmasa bile toplantıya katılanların onda birinin yazılı teklifi ve çoğunluğun gündeme alma kararıyla görüşülebilir.
Azil ve seçim birlikte gündeme alınabilir. Ortakların yalnız azil kararı verip kooperatifi organsız bırakmaması için yeni seçimin de usulüne uygun yapılması önemlidir. Adaylık, oy hakkı, gizli oy/açık tasnif gibi m.48 ve anasözleşme hükümleri uygulanır.
Bu istisna, yönetim kurulu değişikliğini her koşulda serbest kılmaz. Toplantı nisabı, yazılı teklif oranı ve karar nisabı korunmalıdır. Teklif ve oylama sonucu tutanağa ayrıntılı yazılmalıdır.
Gündem kurallarına aykırı kararın sonucu nedir?
Gündem dışı bir konuda m.46 istisnası bulunmadan karar alınması, genel kurul kararının Kanun’a aykırılığını doğurabilir. Dava hakkı bulunan ortaklar ve diğer kişiler m.53 uyarınca toplantıyı izleyen günden itibaren bir ay içinde iptal davası açabilir.
Toplantıya katılan ortağın gündem usulsüzlüğüne itirazını tutanağa yazdırması, dava hakkının korunması açısından önemlidir. Toplantıya hiç katılmayan ortağın dava hakkı ise çağrı ve gündem usulsüzlüğünün niteliğine göre m.53’teki özel şartlar çerçevesinde değerlendirilir.
Kararın iptali ile yokluk/butlan iddiaları birbirinden farklıdır. Ağır emredici hüküm ihlallerinde hukukî nitelendirme somut karara göre yapılır. Her gündem hatası otomatik olarak “yokluk” sonucuna bağlanmamalıdır.
Gündem dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?
- Yönetim kurulunun ilk gündem ve çağrı kararı,
- Ortakların en az 20 gün önce sunduğu gündem ekleme talepleri,
- Talep sahiplerinin ortaklık ve imza listesi,
- Talebin kooperatife ulaştığı tarihi gösteren tebliğ belgesi,
- Ortaklara gönderilen nihai gündemli çağrı,
- Toplantıda sunulan yazılı gündeme alma teklifleri,
- Teklif sahiplerinin toplantıya katılanların 1/10’unu sağlayıp sağlamadığını gösteren hazirun listesi,
- Gündeme alma oylaması ve esas konu oylamasını ayrı gösteren toplantı tutanağı.
Bu belgeler, genel kurul kararının iptali davasında gündem usulünün doğru uygulanıp uygulanmadığını ortaya koyar.
Gündem kontrolü için pratik sıra
- Toplantı tarihini belirleyin.
- 20 günlük son başvuru tarihini geriye doğru hesaplayın.
- Toplam ortak sayısının 1/10’unu ve en az 4 ortak şartını kontrol edin.
- Anasözleşmede daha düşük oran olup olmadığını inceleyin.
- Yazılı talepleri karar verilebilir netlikte düzenleyin.
- Yönetim kurulunun nihai gündeme eklediğini doğrulayın.
- Toplantıda gündem dışı teklif varsa m.46 istisna listesinde olup olmadığını kontrol edin.
- Katılanların 1/10 yazılı teklif şartını hesaplayın.
- Gündeme alma oylamasını, ardından esas karar oylamasını ayrı yapın.
- Tüm sonuçları ve muhalefetleri tutanağa yazın.
Sık Sorulan Sorular
Gündeme madde eklemek için kaç gün önce başvurulur?
Toplantıdan en az 20 gün önce yazılı başvuru yapılır.
Kaç ortak gündem maddesi isteyebilir?
Ortakların en az onda biri ve her hâlde en az dört ortak. Anasözleşme oranı düşürebilir.
Gündemde olmayan konu görüşülebilir mi?
Kural olarak hayır. Yalnız m.46’da sayılan konular, katılanların 1/10’unun yazılı teklifi ve çoğunlukla gündeme alınabilir.
Dilek ve temennilerde taşınmaz satışı kararı alınabilir mi?
Hayır. Bağlayıcı önemli kararlar açık gündem ve m.46 kurallarına tabidir.
Yönetim kurulu üyeleri gündemde yokken görevden alınabilir mi?
Evet; m.46’nın açık istisnasıdır. Katılanların 1/10’unun yazılı teklifi ve çoğunluğun gündeme alma kararı gerekir.
Bilanço incelemesi toplantıda ertelenebilir mi?
Evet. m.46 şartlarıyla bilanço incelemesi ve ibra geriye bırakılabilecek istisnai konulardandır.
Yönetim kurulu süresinde yapılan gündem talebini görmezden gelirse ne olur?
Gündem usulsüzlüğü m.53 kapsamında iptal davası ve m.44 olağanüstü genel kurul mekanizması bakımından değerlendirilir.
Gündem usulsüzlüğünde dava süresi nedir?
m.53 kapsamındaki iptal davası toplantıyı izleyen günden itibaren bir aylık hak düşürücü süreye tabidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
