Kooperatif Müdürü ve Temsilcisi Görevden Alınabilir mi? Tazminat Hakkı | 1163 m.64 (2026)

Kısa ve net cevap: Evet. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.64 uyarınca kooperatifi temsil eden müdürler ve diğer temsilciler yönetim kurulu tarafından her zaman görevden alınabilir. Görevden alma, temsil yetkisinin sona erdirilmesini sağlar; ancak görevden alınan kişinin kooperatifle yaptığı sözleşmeden doğan tazminat hakları saklıdır. Bu nedenle “temsil yetkisini geri alma” ile “iş veya hizmet sözleşmesinden doğan mali hakların ortadan kalkması” aynı şey değildir. Yönetim kurulu temsil yetkisini derhal sonlandırabilir; buna karşılık müdürün iş sözleşmesi, belirli süreli hizmet sözleşmesi veya başka bir hukuki ilişkisinden doğan ücret, ihbar, kıdem, sözleşme tazminatı ya da diğer haklar ilgili özel mevzuata göre ayrıca değerlendirilir. Görevden alma kararı sonrasında ticaret sicili, imza yetkileri, banka ve dijital erişimler gecikmeden güncellenmelidir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.64 ne düzenliyor?

m.64 kooperatifin profesyonel veya atanmış temsilcileri üzerindeki yönetim kurulu denetimini güvence altına alır. Yönetim ve temsil yetkisi m.58 uyarınca müdür veya başka kişilere devredilebilse de bu yetki geri dönülmez değildir. Kanun, yönetim kurulunun temsilcileri her zaman görevden alabileceğini açık biçimde düzenler.

Bu yetkinin amacı, kooperatifin güvenini kaybettiği, yetersiz bulduğu, çıkar çatışması tespit ettiği veya yönetim politikasını değiştirmek istediği bir temsilciyle dış temsil ilişkisini sürdürmek zorunda bırakılmamasıdır. Bununla birlikte m.64, görevden alma yetkisinin sözleşmesel sonuçları ortadan kaldırmadığını da aynı maddede güvenceye bağlar.

Güncel 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden; kooperatif yönetim ve temsil uygulamaları ise Ticaret Bakanlığı Kooperatifçilik kaynaklarından kontrol edilebilir.

“Müdür her zaman görevden alınabilir” ne anlama gelir?

Kanunun “her zaman” ifadesi, yönetim kurulunun dış temsil ve yönetim güvenini sürdürmek istemediği müdürü belirli görev süresinin sona ermesini beklemeden görevden alabilmesini ifade eder. Temsil ilişkisi kooperatif adına işlem yapma gücü verdiği için yönetim kurulu bu gücü gerektiğinde geri çekebilmelidir.

Bu hüküm, görevden alma için hiçbir usul bulunmadığı anlamına gelmez. Yönetim kurulu usulüne uygun toplantı yapmalı, karar nisabını sağlamalı, görevden alınan kişinin adı ve temsil yetkisinin hangi tarihte sona erdiğini karar defterine açıkça yazmalıdır. Anasözleşmede temsilcinin atanması veya azli için özel düzenleme bulunuyorsa Kanuna aykırı olmamak şartıyla bu hükümler de uygulanır.

Görevden alma kararının gerekçesinin somutlaştırılması özellikle sonradan sözleşme tazminatı, işçilik alacağı veya sorumluluk uyuşmazlığı çıkması hâlinde önemlidir. Performans, güven kaybı, yetki aşımı, çıkar çatışması, mali risk veya organizasyon değişikliği gibi sebepler varsa dayanak belgeleri kararla birlikte saklanmalıdır.

Temsilci hakkında açık bir usulsüzlük bulunmasa bile yönetim kurulu temsil görevini sona erdirebilir. Ancak sözleşmede haklı sebep olmadan feshe bağlanan tazminat veya iş hukuku korumaları varsa bunlar ayrıca sonuç doğurabilir. m.64’ün ikinci cümlesi tam olarak bu ayrımı korur.

Müdür veya temsilciyi kim görevden alabilir?

m.64 yönetim kuruluna açık azil yetkisi verir. Kooperatifin genel kurulu, anasözleşme veya m.58 uyarınca bazı temsil yetkilerinin oluşturulmasında rol oynayabilse de m.64 bakımından müdürler ve diğer temsilcilerin her zaman görevden alınması yönetim kurulunun kanuni yetkisidir.

Yönetim kurulu kararı kolektif organ kararı olarak alınmalıdır. Başkanın tek başına “müdürü görevden aldım” şeklindeki talimatı, anasözleşmede ve temsil düzeninde özel yetki yoksa yönetim kurulu kararı yerine geçmez. Karar tarihi ve karar nisabı açık biçimde deftere işlenmelidir.

Temsilci aynı zamanda yönetim kurulu üyesiyse iki sıfat birbirinden ayrılmalıdır. Kişinin müdürlük veya özel temsil yetkisinin geri alınması, yönetim kurulu üyeliğini kendiliğinden sona erdirmeyebilir. Yönetim kurulu üyeliğinin sona ermesi genel kurulun seçim/azil yetkisi ve m.56’daki özel şartlara göre ayrıca değerlendirilir.

Benzer biçimde murahhas üyenin temsil yetkisinin değiştirilmesi veya kaldırılması, murahhaslık sıfatı ve yönetim kurulu üyeliği bakımından ayrı kayıt gerektirir. m.56 uyarınca murahhas üyelerin seçimi ve değiştirilmesi ticaret siciline tescil edilir.

Görevden alma kararı temsil yetkisini nasıl etkiler?

Yönetim kurulu temsilciyi görevden aldığında kooperatif iç ilişkisinde temsil yetkisi sona erer. Ancak üçüncü kişiler bakımından ticaret sicili kayıtlarının güncellenmesi kritik önem taşır. Temsil yetkisi sicilde devam ediyor görünürken kooperatifin yalnız iç karar defterine dayanması dış işlem güvenliği açısından yeterli olmayabilir.

m.61 uyarınca temsile yetkili kişilerin isim ve imzaları ticaret siciline bildirilir. Aynı sistemin sonucu olarak yetkinin sona ermesi de sicile işlenmelidir. Eski temsilcinin imza sirküleri, bankacılık yetkisi ve kurumsal sistem erişimi aktif bırakılmamalıdır.

Görevden alma kararı mümkünse temsilcinin kendisine de yazılı olarak bildirilmelidir. Bildirim tarihi, kooperatif iç ilişkisinde yetkinin bittiği anın ispatı ve teslim yükümlülüğünün başlatılması bakımından önem taşır.

Temsilci görevden alındıktan sonra kooperatif adına yeni işlem yapmamalıdır. Buna rağmen işlem yaparsa yetkisiz temsil, ticaret sicili görünümü ve üçüncü kişinin iyi niyeti çerçevesinde hukuki sonuç değerlendirilir. Bu riski azaltmanın yolu sicil ve fiili erişimleri aynı anda kapatmaktır.

Müdürlük görevi ile iş/hizmet sözleşmesi aynı şey midir?

Hayır. Müdürün kooperatifi temsil etme yetkisi kurumsal temsil ilişkisine; ücret ve çalışma koşulları ise taraflar arasındaki sözleşmeye dayanabilir. Bir kişi yönetim kurulu kararıyla temsilci atanmış ve ayrıca iş sözleşmesiyle tam zamanlı müdür olarak çalışıyor olabilir. Yönetim kurulu m.64’e dayanarak temsil yetkisini geri aldığında iş sözleşmesinin nasıl sona ereceği ayrıca değerlendirilmelidir.

İş Kanununa tabi işçi niteliğindeki müdür bakımından fesih bildirimi, ihbar süresi, kıdem tazminatı, kullanılmamış yıllık izin ve varsa işe iade hükümleri somut koşullara göre gündeme gelebilir. Üst düzey yönetici olması tek başına işçilik haklarını ortadan kaldırmaz; bağımlılık, görev yapısı ve sözleşme niteliği incelenir.

İş sözleşmesi değil, vekâlet veya danışmanlık/hizmet sözleşmesi bulunan temsilci bakımından Borçlar Kanunu ve sözleşmedeki fesih/tazminat hükümleri uygulanabilir. Belirli süreli sözleşmenin süresinden önce sona erdirilmesi ile belirsiz süreli sözleşmenin feshi aynı sonuçları doğurmaz.

Bu nedenle yönetim kurulu kararında “görevden alma” ile “sözleşmenin feshi” işlemleri birbirinden ayrılmalı, her biri için doğru hukuki dayanak ve tarih gösterilmelidir. Temsil yetkisinin hemen kaldırılması gerekse bile sözleşmesel mali sonuç ayrıca hesaplanmalıdır.

Görevden alınan müdür tazminat isteyebilir mi?

Evet. m.64, görevden alınan kişinin sözleşmeden doğan tazminat haklarının saklı olduğunu açıkça düzenler. Bu, her görevden alınan müdürün otomatik olarak belirli tutarda tazminat alacağı anlamına gelmez; tazminat hakkının varlığı ve miktarı taraflar arasındaki sözleşme ile uygulanacak özel kanuna göre belirlenir.

Örneğin iş sözleşmesinin haklı neden olmaksızın feshi hâlinde iş hukukundan doğan ihbar veya kıdem hakları şartları varsa talep edilebilir. Belirli süreli hizmet sözleşmesinde erken fesih için özel tazminat maddesi varsa bu hüküm değerlendirilebilir. Vekâlet ilişkisinde uygun olmayan zamanda fesih nedeniyle zarar doğmuşsa Borçlar Kanunu hükümleri gündeme gelebilir.

Buna karşılık müdürün kooperatife ağır zarar veren, güveni kötüye kullanan veya sözleşmede haklı fesih sayılan bir fiili bulunuyorsa tazminat sonucu farklı olabilir. Yönetim kurulu olayın belgelerini toplamadan “tazminat zaten yok” veya “her hâlde var” şeklinde kesin kabul yapmamalıdır.

m.64’ün sistematiği nettir: kooperatif temsil yetkisini sürdürmeye zorlanamaz; fakat temsil ilişkisini sona erdirmesi sözleşmeden doğan mali borçları sihirli biçimde yok etmez. Kurumsal yönetim ile sözleşme hukuku birlikte yürütülmelidir.

Görevden alma ile disiplin işlemi arasındaki fark nedir?

m.64 temsil yetkisinin geri alınmasına yönelik kooperatifler hukuku hükmüdür. Personel disiplin süreci ise işyeri yönetmeliği, iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya iş hukuku kurallarına dayanabilir. Temsilcinin çalışan sıfatı varsa iki süreç aynı olaydan doğsa bile hukuken farklı işlemlerdir.

Örneğin müdürün kooperatif adına imza yetkisinin risk yaratması nedeniyle yönetim kurulu temsil yetkisini derhal kaldırabilir. Aynı gün personel yönünden savunma, disiplin veya iş sözleşmesi fesih prosedürü ayrıca yürütülebilir. Bu ayrım özellikle iş güvencesi hükümlerinin uygulanmasında önemlidir.

Temsil yetkisinin kaldırılması kararında kişilik haklarını zedeleyen, ispatlanmamış suçlamalar kullanılmamalıdır. Ceza soruşturması varsa masumiyet karinesi gözetilmeli; kurul kararı için gerekli ve belgeli olgularla yetinilmelidir.

Görevden alınan temsilci ticaret sicilinden nasıl çıkarılır?

Yönetim kurulu azil kararı aldıktan sonra ticaret sicili müdürlüğüne gerekli değişiklik başvurusu yapılmalıdır. Başvuruda yönetim kurulu kararı, yeni temsil düzeni, gerekiyorsa yeni yetkililerin imza ve kimlik bilgileri ile sicil müdürlüğünün istediği güncel belgeler sunulur.

Yeni temsilci aynı kararla atanıyorsa eski yetkinin sona ermesi ve yeni yetkinin başlangıcı birbiriyle uyumlu yazılmalıdır. Kooperatifin bir an bile temsilcisiz kalmaması için yeni yetki sistemi önceden planlanabilir.

Ticaret sicili ilanı yapıldıktan sonra kooperatif dosyasında ilan örneği saklanmalıdır. Banka ve sürekli sözleşme tarafları güncel imza sirküleri veya sicil belgesini isteyebilir.

Eski temsilcinin adının kooperatif web sitesinde, teklif şablonlarında veya otomatik e-posta imzalarında yetkili olarak görünmesi de düzeltilmelidir. Kurumsal iletişim kayıtları sicille çelişmemelidir.

Görevden alınan müdür hangi belge ve erişimleri teslim etmelidir?

Görevden alınan temsilci, kendisine kooperatif görevi nedeniyle teslim edilmiş para, kıymetli evrak, sözleşme dosyaları, bilgisayar, telefon, araç, anahtar, kaşe, mühür, erişim kartı ve diğer varlıkları kooperatife iade etmelidir. Görev gereği kullandığı kurumsal dijital hesaplar da yeni yetkiliye devredilmeli veya bilgi işlem tarafından kapatılmalıdır.

KEP, internet bankacılığı, e-fatura, muhasebe yazılımı, SGK/vergi portalı, e-ihale ve kurumsal e-posta erişimleri özellikle önemlidir. Şifreyi kişisel mesajla paylaşmak yerine sistem üzerinde yeni kullanıcı tanımlanması ve eski kullanıcı yetkisinin kaldırılması tercih edilmelidir.

Teslim işlemi ayrıntılı tutanakla yapılmalıdır. İade edilmeyen mal veya belge varsa açıkça yazılmalı ve yasal yollara başvurulmalıdır. Kooperatif belgelerinin kişisel bilgisayar veya bulut hesabında tutulmasına devam edilmesine izin verilmemelidir.

Kişisel veri içeren dosyaların da kooperatif kontrolüne geçirilmesi gerekir. Görev sona erdikten sonra eski temsilcinin ortak, çalışan veya müşteri verilerini kişisel cihazında saklaması KVKK bakımından ayrıca risk yaratabilir.

Yönetim kurulu görevden alma kararında neleri yazmalıdır?

Kararda temsilcinin tam adı, görevi, daha önceki yetki kararının tarih ve numarası, hangi tarihten itibaren görev ve temsil yetkisinin sona erdiği, varsa sözleşme feshi işleminin ayrı yürütüleceği, teslim edilecek varlıklar ve yeni temsil düzeni açıkça yazılmalıdır.

Gerekçe bulunuyorsa hukuken gerekli ölçüde somutlaştırılmalıdır. “Görülen lüzum üzerine” ifadesi temsil yetkisinin geri alınması bakımından mümkün olsa da sonradan tazminat veya iş uyuşmazlığı çıkacaksa gerçek karar sebeplerinin dosyada belgelenmesi daha güvenlidir.

Karar sonrasında kimin ticaret sicili başvurusunu yapacağı, bankalara bildirim ve dijital erişimlerin kaldırılması için hangi personelin sorumlu olduğu da operasyonel olarak belirlenmelidir.

m.64 görevden alma kontrol listesi

1. Temsilcinin mevcut yetki kararını ve sözleşmesini birlikte inceleyin.
2. Yönetim kurulunu usulüne uygun toplantıya çağırın.
3. Görev ve temsil yetkisinin sona erdiği tarihi kararda açıkça yazın.
4. Sözleşme feshi ile temsil yetkisi azlini birbirinden ayırın.
5. Tazminat veya işçilik hakkı doğup doğmadığını ilgili mevzuata göre hesaplayın.
6. Ticaret sicili değişiklik başvurusunu gecikmeden yapın.
7. Banka ve imza sirkülerini güncelleyin.
8. KEP, e-posta, e-fatura ve diğer dijital erişimleri kapatın.
9. Para, mal, kaşe, dosya ve diğer varlıkları teslim tutanağıyla alın.
10. Yeni temsil düzenini çalışanlara ve işlem yapılan kurumlara gerektiği ölçüde bildirin.

Sık Sorulan Sorular

Kooperatif müdürü görev süresi bitmeden alınabilir mi?

Evet. m.64 yönetim kuruluna müdür ve diğer temsilcileri her zaman görevden alma yetkisi verir.

Görevden alma için genel kurul kararı şart mı?

m.64 yönetim kuruluna açık azil yetkisi tanır. Yönetim kurulu üyeliğinin sona ermesi gibi farklı sıfatlar ayrıca değerlendirilir.

Müdür görevden alınınca tazminat alamaz mı?

Hayır. Kanun sözleşmeden doğan tazminat haklarını açıkça saklı tutar.

Her görevden alınan müdür tazminat alır mı?

Otomatik olarak değil. Tazminat hakkı sözleşmenin türüne, fesih nedenine ve uygulanacak özel mevzuata göre belirlenir.

Temsil yetkisi kaldırılınca iş sözleşmesi de otomatik biter mi?

Her zaman değil. Temsil görevi ile iş/hizmet sözleşmesi ayrı hukuki ilişkiler olabilir; sözleşme ayrıca feshedilmelidir.

Görevden alınan müdür sicilde yetkili görünmeye devam edebilir mi?

Etmemelidir. Ticaret sicili kaydı gecikmeden yeni duruma uygun hâle getirilmelidir.

Eski müdürün banka erişimi aynı gün kapatılmalı mı?

Evet. Fiili erişimlerin açık bırakılması kooperatif varlıkları açısından ciddi risk yaratır.

Murahhas üyenin temsil yetkisi kaldırılabilir mi?

Evet; ancak murahhaslık ve yönetim kurulu üyeliği sıfatları ayrı ayrı değerlendirilip gerekli sicil işlemleri yapılmalıdır.

Görevden alınan müdür kooperatif belgelerini saklayabilir mi?

Hayır. Görev nedeniyle elinde bulunan kooperatif varlık ve belgeleri teslim etmelidir; kişisel veri içeren kayıtların tutulması ayrıca KVKK riski yaratır.

Yönetim kurulu gerekçesiz görevden alma yapabilir mi?

m.64 temsilcinin her zaman görevden alınabilmesine izin verir; ancak sözleşmesel tazminat ve uyuşmazlık riski bakımından karar sebeplerinin belgelenmesi önemlidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →