Kooperatifte Her Ortağın Kaç Oy Hakkı Vardır? 1163 m.48 | 2026
Kısa ve net cevap: 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.48’in temel kuralı “her ortağın bir oy hakkı vardır” ilkesidir. Ortağın sahip olduğu sermaye payı, ödediği aidat miktarı veya kooperatifle yaptığı işlem hacmi oy sayısını artırmaz. Bir ortağın beş veya elli payı bulunması, genel kurulda beş veya elli oy kullanacağı anlamına gelmez; kural olarak yalnız bir oy kullanır. Beş yüzden fazla ortağı bulunan kooperatiflerde, esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri hariç olmak üzere, organ seçimlerinde gizli oy ve açık tasnif yöntemi uygulanır. Ayrıca organ seçimlerinde bir ortak, başka bir ortağı temsilen en fazla bir oy daha kullanabilir; bu hükme aykırı anasözleşme düzenlemeleri uygulanmaz. Oy hakkının kullanılması, m.49’daki temsil ve m.50’deki oy kullanma yasaklarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.48 ne düzenliyor?
m.48, kooperatifin demokratik yönetim yapısının en temel kuralını koyar: her ortak bir oy hakkına sahiptir. Bu sistem, sermaye şirketlerindeki “sermaye arttıkça oy gücü artar” yaklaşımından ayrılır. Kooperatifte ortaklık kişisel katılım ve karşılıklı yardım temeline dayanır; bu nedenle sermaye payı sayısı ortaklar arasında oy gücü üstünlüğü yaratmaz.
Bu kural m.23’teki ortaklar arasında eşitlik ilkesi ile doğrudan bağlantılıdır. Anasözleşmede veya genel kurul kararında belirli ortaklara ek oy verilmesi, Kanun’un izin vermediği bir ayrıcalık yaratır. Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi kullanılmalıdır.
m.48 yalnız oy sayısını değil, belirli büyüklükteki kooperatiflerde organ seçim yöntemini ve organ seçimlerinde temsil sınırını da düzenler. Bu nedenle genel kurul hazirun listesi hazırlanırken her ortağın oy hakkı, varsa vekâleti ve seçimde uygulanacak yöntem toplantı öncesinde belirlenmelidir.
Bir ortak bir oy ilkesi nasıl uygulanır?
Her ortak genel kurulda gündem maddeleri bakımından bir oy kullanır. Yönetim kurulu seçimi, bilanço onayı, ibra, anasözleşme değişikliği veya başka bir genel kurul kararı bakımından temel oy hakkı aynıdır. Kararın kabul edilip edilmediği m.51 veya özel hükümler uyarınca kullanılan oylar üzerinden hesaplanır.
Ortağın kooperatifte uzun süredir bulunması, daha fazla sermaye koyması, kooperatife daha fazla işlem hacmi sağlaması veya yönetimde görev alması ek oy hakkı vermez. Kooperatifte ekonomik katkının farklı olması, m.38’deki risturn dağıtımında işlem oranını etkileyebilir; fakat oy hakkı m.48’e göre eşittir.
Ortaklık sıfatının gerçekten mevcut olması gerekir. Çıkışı kesinleşmiş kişi, ortaklığa kabul edilmemiş başvuru sahibi veya ortaklık hakkı sona ermiş kişi oy kullanamaz. Toplantı öncesi KOOPBİS ve ortaklar listesi bu nedenle güncel tutulmalıdır.
Birden fazla payı olan ortağın kaç oyu vardır?
Birden fazla sermaye payına sahip ortağın da kural olarak bir oyu vardır. Kooperatif sermayesinde pay sayısı, ortaklık yükümlülüğünün ve bazı mali hesapların ölçütü olabilir; ancak m.48 açıkça her ortağa bir oy tanıdığı için pay sayısı oy sayısını çoğaltmaz.
Örneğin A ortağının bir payı, B ortağının yirmi payı varsa her ikisi de genel kurulda kendi adına birer oy kullanır. B’nin daha fazla sermaye koymuş olması ona yirmi oy vermez. Anasözleşmede “her pay bir oy verir” şeklinde hüküm bulunsa dahi Kooperatifler Kanunu’nun emredici bir ortak bir oy sistemi esas alınır.
Bu ayrım seçim sonuçlarında özellikle önemlidir. Hazirun listesine “pay sayısı” bilgisi yazılabilir; ancak oy pusulası veya karar hesabı pay adedi üzerinden çoğaltılamaz. Oy sayımı kişi/temsil temelinde yapılır.
500’den fazla ortaklı kooperatifte organ seçimi nasıl yapılır?
m.48, beş yüzden fazla ortağı bulunan kooperatiflerde organ seçimleri için gizli oy ve açık tasnif sistemini öngörür. Kanunda belirtilen istisna kapsamında esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri bu özel hükmün dışında değerlendirilir. Diğer 500’den fazla ortaklı kooperatiflerde yönetim ve denetim organı seçimlerinde gizlilik sağlanmalıdır.
Gizli oy, ortağın hangi adaya oy verdiğinin başkaları tarafından görülmemesini; açık tasnif ise oyların sayım işleminin denetlenebilir ve şeffaf şekilde yapılmasını ifade eder. Seçim sandığı, oy pusulaları, mühür/işaret yöntemi, sayım kurulu ve sonuç tutanağı toplantıdan önce planlanmalıdır.
Oy pusulalarının kimliği belli edecek şekilde işaretlenmesi, açıkta oy kullandırılması veya sayımın kapalı ortamda yapılması m.48’in amacına aykırı olabilir. İtirazlar tutanağa kaydedilmeli, kullanılan ve geçersiz oy sayıları açıklanmalıdır.
500 ortağın tam olarak bulunduğu kooperatifte gizli oy zorunlu mu?
Kanun “500’den fazla” ortak ifadesini kullandığı için özel gizli oy/açık tasnif zorunluluğu 501 ve üzeri ortak sayısında devreye girer. Tam 500 ortaklı kooperatifte bu özel m.48 hükmü yalnız sayı nedeniyle uygulanmaz; ancak anasözleşme gizli oy öngörebilir.
Ortak sayısı toplantı tarihindeki güncel kayıt üzerinden belirlenmelidir. Toplantıdan önce ortaklıktan çıkışı veya çıkarılması kesinleşmiş kişiler ve yeni kabul edilenler hesaba doğru yansıtılmalıdır. Yapay biçimde ortak sayısını 500 altında göstermek için kayıtların güncellenmemesi hukuka uygun değildir.
Anasözleşmede daha küçük kooperatifler için de gizli oy şartı varsa bu hüküm uygulanır. Kanunun asgari koruması anasözleşmeyle genişletilebilir.
Organ seçimlerinde bir ortak kaç kişiyi temsil edebilir?
m.48, organ seçimlerinde bir ortağın başka bir ortağı temsilen en fazla bir oy kullanabileceğini düzenler. Kişi kendi oyu yanında geçerli vekâletle en fazla bir başka ortağın oyunu kullanabilir. Böylece yönetim ve denetim organı seçimlerinin az sayıda kişinin topladığı çok sayıda vekâletle belirlenmesi önlenir.
Bu hüküm, m.49’daki genel temsil kurallarıyla birlikte değerlendirilir. m.49 bazı büyük kooperatiflerde anasözleşmeyle bir ortağın en fazla dokuz ortağı temsil edebilmesine imkân tanıyabilse de m.48 organ seçimleri için özel sınır getirir. Organ seçiminde “en fazla bir başka ortak” kuralı korunur.
Anasözleşme organ seçiminde daha fazla vekâlet kullanma hakkı tanıyamaz. m.48, bu hükme aykırı anasözleşme hükümlerinin uygulanmayacağını açıkça belirtir.
Tüzel kişi ortak oyunu nasıl kullanır?
Kooperatif ortağı bir şirket, dernek, belediye veya başka tüzel kişi olabilir. Tüzel kişi, yetkili organınca belirlenen gerçek kişi temsilcisi aracılığıyla genel kurula katılır ve tek oyunu kullanır. Tüzel kişinin sermaye büyüklüğü veya birden fazla temsilci görevlendirmesi oy sayısını artırmaz.
Temsilcinin yetki belgesi toplantı öncesinde kontrol edilmelidir. Tüzel kişi adına kimin oy kullanacağı belirsizse veya birden fazla kişi aynı tüzel kişi adına farklı oy kullanmaya çalışıyorsa yetkili temsil kararı esas alınır.
Tüzel kişi ortağın kendi bir oyuna ek olarak başka bir ortağı vekâleten temsil edip edemeyeceği m.48–49 ve anasözleşme hükümleri çerçevesinde incelenir. Organ seçiminde özel temsil sınırı korunur.
Oy kullanma hakkı dondurulabilir mi?
Ortaklık hakkı devam eden kişinin oy hakkının yalnız yönetim kurulu kararıyla keyfî şekilde kaldırılması mümkün değildir. Oy kullanma yasağı ancak Kanun’da öngörülen hâllerde, özellikle m.50’deki çıkar çatışması durumlarında söz konusu olur. Aidat borcu, kooperatifle uyuşmazlık veya yönetime muhalefet tek başına otomatik oy yasağı yaratmaz; anasözleşme ve özel kanuni hükümler ayrıca incelenmelidir.
Ortaklıktan çıkarma kararı kesinleşmemiş kişinin statüsü m.16’daki itiraz süreciyle birlikte değerlendirilir. Genel kurul günü kişinin ortaklık sıfatı sürüyorsa haklarının kullanımı Kanun’a göre belirlenir.
Toplantı başkanlığı oy hakkını engelliyorsa gerekçe tutanağa yazılmalı, itiraz eden ortak da muhalefetini kayda geçirmelidir. Haksız oy engeli karar sonucunu etkiliyorsa m.53 iptal davası gündeme gelebilir.
Oylar nasıl sayılır ve tutanağa yazılır?
Her gündem maddesinde kullanılan olumlu, olumsuz ve varsa çekimser oylar ayrı gösterilmelidir. Karar nisabı m.51 veya özel hükümlere göre hesaplanır. Temsil yoluyla kullanılan oylar hazirun listesi ve vekâletnamelerle eşleştirilmelidir.
Organ seçimlerinde 500’den fazla ortak şartı varsa gizli oy/açık tasnif uygulanır ve aday bazında oy sayıları seçim tutanağına yazılır. Geçersiz pusulaların sayısı ve geçersizlik gerekçesi mümkün olduğu ölçüde kayda alınmalıdır.
Oy sayımında “kabul edildi” şeklindeki soyut ifade, özellikle nisabın sınırda olduğu kararlar için yeterli değildir. Toplam kullanılan oy, kabul ve ret sayıları açıkça yazılmalıdır. Anasözleşme değişikliği veya m.52 kararı gibi özel nisaplarda toplam ortak sayısı da ayrıca belirtilmelidir.
Oy hakkı kontrol listesi
- Toplantı tarihindeki güncel ortak listesini alın.
- Her ortağa yalnız bir temel oy tanımlayın.
- Pay sayısını oy sayısıyla karıştırmayın.
- Vekâletnameleri m.49’a göre doğrulayın.
- Organ seçiminde bir ortağın en fazla bir başka ortağı temsil ettiğini kontrol edin.
- Ortak sayısı 500’den fazlaysa organ seçiminde gizli oy/açık tasnif uygulayın.
- m.50’de oy yasağı bulunan kişileri ilgili gündem maddesinde oylamaya dahil etmeyin.
- Her karar için olumlu/olumsuz oy sayısını tutanağa yazın.
- Özel karar nisabı varsa m.51–52’yi ayrıca hesaplayın.
Sık Sorulan Sorular
Kooperatifte bir ortağın kaç oyu vardır?
Kural olarak bir oyu vardır.
10 payı olan ortak 10 oy kullanabilir mi?
Hayır. Pay sayısı oy sayısını artırmaz.
500’den fazla ortaklı kooperatifte seçim nasıl yapılır?
Kanundaki istisna dışında organ seçimlerinde gizli oy ve açık tasnif uygulanır.
Tam 500 ortak varsa gizli oy zorunlu mu?
m.48’in özel zorunluluğu “500’den fazla” ortak için geçerlidir; anasözleşme daha geniş gizli oy kuralı koyabilir.
Bir ortak organ seçiminde kaç vekâlet kullanabilir?
Kendi oyu yanında en fazla bir başka ortağı temsilen oy kullanabilir.
Anasözleşme her paya bir oy verebilir mi?
Hayır. Bir ortak bir oy ilkesi Kanun’un temel kuralıdır.
Tüzel kişi ortağın kaç oyu vardır?
Yetkili temsilcisi aracılığıyla bir oy kullanır.
Haksız yere oy kullandırılmayan ortak ne yapabilir?
İtirazını tutanağa geçirip m.53 kapsamındaki iptal davası şartlarını değerlendirebilir; karar sonucuna etkisi ve dava ehliyeti ayrıca incelenir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
