Kuyumcuda Hangi Ek Faaliyetler Yapılabilir? Saat, Kıymetli Taş ve Darphane Ürünleri | Yönetmelik m.10 (2026)
Kısa ve net cevap: Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.10, kuyum işletmesinin kuyum ticareti yanında yapabileceği ek faaliyetleri sınırlı olarak sayar. Kuyum eşyasının bakım ve onarımı; yarı kıymetli taşların ve bunlardan yapılan ürünlerin perakende ticareti; saat perakende ticareti ile bakım ve onarımı; standart işlenmemiş kıymetli madenlerin perakende ticareti; Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce üretilen ürünlerin satışı; kuyum üretiminde hammadde olarak kullanılan standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ilgili kapsamda alım-satımı ve mevzuattaki şartlar sağlanıyorsa yetkili müessese faaliyetleri m.10 çerçevesinde değerlendirilebilir. Bunun dışındaki ticari faaliyetler için m.11’de ayrıca işyeri içi faaliyet yasağı vardır. Bu nedenle kuyum işletmesinin “mağazada boş alan var, başka ürün de satabilirim” şeklinde sınırsız faaliyet hakkı yoktur.
Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.10’un amacı nedir?
Kuyum işletmesi esas itibarıyla kuyum ticareti için yetkilendirilmiş işyeridir. Yönetmelik, bu işyerinin amaç dışı çok sayıda ürün ve hizmetin satıldığı genel perakende mağazasına dönüşmesini önlemek için faaliyet alanını sınırlar. Buna karşılık kuyumculukla doğal ve ekonomik bağlantısı bulunan bazı faaliyetlerin aynı işyerinde yürütülmesine izin verir. m.10 bu izin verilen ek faaliyetleri düzenler.
Bu sistem iki maddelik bütünlük içinde okunmalıdır. m.10 hangi ek faaliyetlerin yapılabileceğini belirler; m.11 ise kuyum ticareti yapılan işyerinde başka ticari faaliyet yapılmaması ve izin verilmeyen ürünlerin bulundurulmaması/satılmaması kuralını getirir. Dolayısıyla m.10’daki liste, m.11’deki genel yasağın istisna alanını oluşturur.
Yetki belgesi sisteminin temel çerçevesi için kuyumcu yetki belgesi zorunluluğu rehberimize bakabilirsiniz. Güncel düzenleme ise Ticaret Bakanlığı Yalova Ticaret İl Müdürlüğünün yayımladığı Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik metninde m.10 altında yer almaktadır.
Kuyum eşyasının bakım ve onarımı yapılabilir mi?
Evet. Kuyum işletmesi sattığı veya müşterinin getirdiği kuyum eşyasına ilişkin bakım ve onarım hizmeti verebilir. Zincir kısaltma, yüzük ölçüsü değiştirme, taş sıkıştırma, lehim, parlatma ve benzeri kuyumculuk işlemleri m.10’un faaliyet alanıyla uyumludur.
Bakım ve onarım hizmeti, tüketiciden eşya teslim alınmasını gerektirir. Bu teslimin “saklama/emanet” faaliyetiyle karıştırılmaması gerekir. m.10/3’teki emanet kabul yasağının amacı, kuyum işletmesinin bağımsız bir saklama hizmeti sunmasını engellemektir. Onarım amacıyla eşyanın işleme süresince teslim alınması ise hizmetin doğal unsurudur. Teslimin amacı, süresi, ürünün gramajı/özelliği ve müşteriye verilecek teslim belgesi açıkça düzenlenmelidir.
Onarım sırasında ürünün ayarı, gramajı veya taşında değişiklik yapılacaksa tüketicinin açık onayı alınmalıdır. Hizmet sonucunda ayıp veya zarar doğarsa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun ayıplı hizmet hükümleri ayrıca uygulanır.
Yarı kıymetli taş ve bu taşlardan yapılan ürünler satılabilir mi?
Yönetmelik m.10, yarı kıymetli taşların ve bunlardan yapılan ürünlerin perakende ticaretine izin verir. Bu hüküm, kuyumculuk sektörünün değerli ve yarı değerli taşlarla doğal bağlantısını dikkate alır.
Ancak bir ürünün yalnız “aksesuar” olarak pazarlanması onun otomatik biçimde m.10 kapsamına girdiği anlamına gelmez. Satılan ürünün yarı kıymetli taş veya bu taştan yapılmış ürün niteliğinde olması gerekir. Plastik, tekstil, elektronik veya genel hediyelik eşya niteliğindeki ürünler sırf kuyum mağazasında satılmak isteniyor diye m.10 kapsamına girmez.
Taşın niteliği hakkında tüketiciye verilen bilgiler doğru olmalıdır. Doğal taş, sentetik taş, işlem görmüş taş veya imitasyon ürünlerin birbirinden ayrılması gerekir. Yanıltıcı tanıtım m.11’in yanı sıra tüketici hukuku ve ticari reklam mevzuatı bakımından da sonuç doğurur.
Kuyumcuda saat satışı ve saat tamiri yapılabilir mi?
Evet. m.10, saatlerin perakende ticareti ile bakım ve onarımını kuyum işletmesinde yapılabilecek faaliyetler arasında sayar. Bu nedenle yetkili kuyum işletmesinde kol saati ve ilgili saat ürünlerinin satışı yapılabilir; saat bakım-onarım hizmeti de verilebilir.
Saat faaliyeti izin verilen istisna olduğu için m.11’deki “başka ticari faaliyet” yasağına takılmaz. Ancak bu izin, elektronik ürünlerin tamamının satılabileceği anlamına gelmez. Akıllı saat niteliğindeki ürünlerde ürünün teknik niteliği ve satışın hangi mevzuat kapsamında değerlendirildiği ayrıca incelenmelidir. Yönetmelikteki “saat” istisnası, genel elektronik mağazacılığına dönüşecek biçimde genişletilemez.
Saat satışında garanti, satış sonrası hizmet, ayıplı mal ve fiyat etiketi yükümlülükleri 6502 sayılı Kanun ve ilgili ikincil mevzuat kapsamında ayrıca devam eder.
Standart işlenmemiş kıymetli madenlerin perakende ticareti yapılabilir mi?
m.10 kapsamında standart işlenmemiş kıymetli madenlerin perakende ticareti yapılabilir. Altın, gümüş, platin ve paladyum gibi kıymetli madenler bakımından “standart işlenmemiş kıymetli maden” kavramı kıymetli madenler ve kambiyo mevzuatındaki teknik tanımlarla birlikte değerlendirilir.
Kuyum işletmesinin bu ürünleri satabilmesi, kıymetli maden mevzuatındaki diğer yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. Ürünün standart niteliği, üretici/rafineri bilgisi, ayar ve ağırlığı gerçeğe uygun olmalıdır. İşlemin tarafları ve tutarı MASAK yükümlülüklerini de gündeme getirebilir.
Özellikle yatırım amaçlı altın ürünleri ile ziynet eşyası aynı hukuki ve ticari kategori değildir. İşletme ürünün niteliğini tüketiciye açıkça bildirmeli, fiyat ve ayar bilgisini yanıltıcı biçimde sunmamalıdır.
Darphane ürünleri kuyumcuda satılabilir mi?
Evet. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce üretilen ürünlerin perakende ticareti m.10 kapsamında izin verilen faaliyetlerdendir. Cumhuriyet altını ve Darphane tarafından üretilen diğer ilgili ürünler bu kapsamda değerlendirilir.
Darphane ürünü olduğu ileri sürülen ürünlerde sahtecilik ve yanıltıcı tanıtım riski yüksek olduğundan kaynağın ve ürün niteliğinin doğrulanması önemlidir. Ürün Darphane ürünü değilse bu izlenimi verecek ibare, ambalaj veya reklam kullanılmamalıdır.
Darphane ürünlerinin satışı da işletmenin fatura, vergi, tüketici ve MASAK yükümlülüklerinden bağımsız değildir. Ürünün mevzuatta izin verilen bir ürün olması, satış sürecindeki diğer yasal yükümlülükleri kaldırmaz.
Standart dışı işlenmemiş kıymetli maden hammadde olarak alınabilir mi?
Yönetmelik m.10, kuyum üretiminde hammadde olarak kullanılmak üzere standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerle ilgili belirli faaliyetlere izin verir. Bu hüküm, kuyumculuğun üretim ve işleme boyutunun ticari gerçekliğini dikkate alır.
Buradaki temel ölçüt maddenin kuyum üretiminde hammadde niteliği taşımasıdır. İşlem, genel nitelikte kıymetli maden aracılığı veya başkası hesabına alım-satım faaliyetine dönüştürülemez. m.10/2 başkası hesabına alım-satım konusunda ayrıca sınırlama getirir.
Hammadde alımında ürünün kaynağı, niteliği, ağırlığı ve bedeli kayıt altına alınmalıdır. Kayıt dışı kıymetli maden hareketleri vergi, kaçakçılık, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi ve kıymetli maden mevzuatı bakımından ciddi sonuç doğurabilir.
Kuyumcu aynı zamanda yetkili müessese faaliyeti yapabilir mi?
m.10’da, ilgili mevzuata göre yetkili müessese sıfatı ve gerekli şartlar bulunuyorsa 32 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Karar ve bağlı düzenlemeler kapsamındaki bazı faaliyetlerin yapılabilmesine ilişkin hüküm bulunur. Bu, kuyum yetki belgesinin tek başına döviz bürosu yetkisi verdiği anlamına gelmez.
Yetkili müessese faaliyeti ayrı bir mevzuata, izin ve kuruluş şartlarına tabidir. Kuyumcu yalnız kuyum yetki belgesine dayanarak döviz alım-satımına başlayamaz. İşletmenin Hazine ve Maliye Bakanlığı düzenlemeleri uyarınca yetkili müessese olarak gerekli izinleri ayrıca taşıması gerekir.
Bu nedenle işletme iki farklı yetki rejimini birbirine karıştırmamalıdır. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik, ayrı mevzuat uyarınca zaten kazanılmış yetkiyi aynı işyerinde belirli şartlarla kullanmaya izin veren çerçeve oluşturur; yeni bir kambiyo yetkisi yaratmaz.
İzin verilen faaliyetlerin sınırı nasıl belirlenir?
m.10’daki liste, kuyum işletmesinin faaliyet sınırını yorumlarken esas alınır. İzin verilen faaliyetlerin ortak özelliği kuyumculuk, kıymetli maden/taş, saat veya mevzuatta ayrıca yetkilendirilmiş bağlantılı faaliyetlerle doğrudan ilişkili olmasıdır.
İşletme yeni bir ürün veya hizmet eklemek istediğinde şu üç soru sorulmalıdır:
- Faaliyet m.10’da açıkça sayılmış mı?
- Faaliyet başka bir özel izin veya yetki gerektiriyor mu?
- Faaliyet m.11’deki başka ticari faaliyet ve başka ürün yasağıyla çatışıyor mu?
Bu üç sorudan ilki olumsuzsa ve faaliyet açık bir başka mevzuat istisnasına dayanmıyorsa, ürünün mağazaya eklenmesi risklidir. “Kuyumculuğa yakışıyor” veya “müşteri talep ediyor” gibi ticari gerekçeler m.10’daki hukuki listeyi genişletmez.
Kuyumcuda parfüm, çanta, elektronik ürün veya hediyelik eşya satılabilir mi?
m.10’da sayılan izinli faaliyetler dışında kalan ürünler bakımından m.11’deki yasak dikkate alınmalıdır. Parfüm, çanta, genel elektronik ürün, tekstil veya kuyumculukla ilgisiz hediyelik eşyanın satışı Yönetmelikte izin verilen kuyum faaliyeti kapsamında değildir.
Bu ürünlerin mağaza içinde küçük bir köşede bulunması veya ana cironun çok düşük bölümünü oluşturması sonucu değiştirmez. m.11, kuyum ticareti yapılan işyerinde başka ticari faaliyet yapılmaması ve izin verilmeyen ürünlerin bulundurulmaması/satılmaması yönünde açık sınırlama getirir.
İşletme farklı ürün grubunda ticaret yapmak istiyorsa bunu ayrı işyeri ve o faaliyetin kendi hukuki şartları çerçevesinde planlamalıdır.
İzin verilen faaliyetler yetki belgesine ayrıca yazılır mı?
Yetki belgesi esas olarak kuyum işletmesinin Yönetmelik kapsamındaki yetkisini gösterir. m.10’daki faaliyetlerin uygulanması için bazı hâllerde başka mevzuattan doğan kayıt veya yetkilerin bulunması gerekir. Örneğin yetkili müessese faaliyeti için kuyum belgesine ek olarak ilgili kambiyo mevzuatındaki yetki zorunludur.
İşletmenin faaliyet alanı ticaret sicili, vergi ve oda kayıtlarında da gerçeğe uygun olmalıdır. m.10 bir faaliyetin kuyum işyerinde yapılmasına izin verse bile, vergi veya sicil kayıtlarının yanlış bırakılması hukuki uyum sağlamaz.
Bu nedenle faaliyete başlamadan önce hem Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik hem de ürün/hizmetin özel mevzuatı birlikte incelenmelidir.
m.10’a aykırı faaliyeti kim denetler?
Ticaret Bakanlığı Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasını denetleme yetkisine sahiptir. Bu yetki Ticaret İl Müdürlükleri aracılığıyla kullanılabilir. İşyerinde hangi ürünlerin satıldığı, reklamların nasıl yapıldığı ve faaliyetin yetki belgesi kapsamına uygun olup olmadığı denetimde incelenebilir.
m.10 ve m.11’e aykırılık, Yönetmelik m.13 ve 6585 sayılı Kanun m.18 kapsamında idari yaptırım doğurabilir. Aykırılığın verilen sürede giderilmemesi veya tekrarı m.9 çerçevesinde yetki belgesinin iptalini de gündeme getirebilir.
Bu nedenle işletmenin stok yönetim sistemi, m.10’da izin verilen ürünlerle sınırlı kategori tanımları içermelidir. Satın alma biriminin mağazaya yeni ürün sokmadan önce hukuki uygunluk kontrolü yapması, sonradan ürün toplatma ve yaptırım riskini azaltır.
m.10 ile vergi faaliyet kodları arasında nasıl ilişki var?
Yönetmelik bir faaliyetin kuyum işyerinde yapılmasına izin verse de, işletmenin vergi ve sicil kayıtlarının fiili faaliyetle uyumlu olması gerekir. Saat satışı, tamir hizmeti veya diğer ek faaliyetler fiilen ve sürekli yürütülüyorsa kayıtların bu faaliyetleri doğru biçimde yansıtması önemlidir.
NACE kodu veya faaliyet açıklaması tek başına m.10’da yasak olan bir faaliyeti serbest hâle getirmez. Tersine, m.10’da izin verilen faaliyetin vergi kaydında eksik olması da başka bir uyum sorunu yaratabilir. Her iki mevzuat alanı birlikte uygulanır.
Kayıt değişikliği yetki belgesindeki bilgileri de etkiliyorsa m.8 kapsamında on günlük yenileme yükümlülüğü ayrıca kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Kuyumcuda saat satılabilir mi?
Evet. Saat perakende ticareti m.10 kapsamında izin verilen faaliyetlerdendir.
Kuyumcuda saat tamiri yapılabilir mi?
Evet. Saat bakım ve onarımı da m.10 kapsamında yapılabilir.
Kuyumcuda yarı kıymetli taş satılabilir mi?
Evet. Yarı kıymetli taşlar ve bunlardan yapılan ürünlerin perakende ticaretine izin verilir.
Kuyumcuda takı tamiri yapılabilir mi?
Evet. Kuyum eşyasının bakım ve onarımı kuyum işletmesinde yapılabilecek faaliyetlerdendir.
Kuyumcuda Cumhuriyet altını satılabilir mi?
Darphane tarafından üretilen ilgili ürünlerin perakende ticareti m.10 kapsamında yapılabilir.
Kuyumcu külçe veya standart işlenmemiş kıymetli maden satabilir mi?
Yönetmelikteki standart işlenmemiş kıymetli maden perakende ticareti hükmü kapsamında ve diğer kıymetli maden mevzuatına uyularak işlem yapılabilir.
Kuyumcuda parfüm satılabilir mi?
Parfüm m.10’da sayılan izinli faaliyetlerden değildir; m.11’deki başka ürün ve ticari faaliyet yasağı dikkate alınmalıdır.
Kuyumcu döviz alıp satabilir mi?
Kuyum yetki belgesi tek başına döviz alım-satım yetkisi vermez. Yetkili müessese mevzuatındaki ayrı şart ve izinler bulunmalıdır.
Kuyumcu başkası adına altın alıp satabilir mi?
m.10/2 bu konuda özel yasak getirir; izin verilen özel hâl dışında başkası hesabına alım-satım yapılamaz.
Kuyumcu müşteri altınını saklamak üzere emanet alabilir mi?
m.10/3 uyarınca bağımsız saklama/emanet faaliyeti yasaktır. Onarım amacıyla geçici teslim ise hizmetin niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
Resmî Kaynaklar
- T.C. Ticaret Bakanlığı – Sektörel Ticaret Mevzuatı
- T.C. Ticaret Bakanlığı Yalova Ticaret İl Müdürlüğü – Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
