Makbuz Senedi ve Varant Kaybında İkinci Nüsha İzin Dilekçesi | TTK 849 Word

Kısa ve net cevap: Makbuz senedi veya varantı kaybeden hak sahibi hamil, TTK m.849 uyarınca senede malik olduğunu ispat edip teminat vererek, umumi mağazanın bulunduğu yerdeki mahkemeden ikinci nüsha için izin ister. Kararda gösterilen yerel gazetelerde ilan yapılması ve itiraz süresinin geçmesi, ikinci nüshanın alınmasından önce tamamlanır. Kaybolan belgeye ait fotokopi, mağazadan doğrudan yeni kıymetli evrak alma yetkisi sağlamaz. Bu yazı, ikinci nüsha izni başvurusuna odaklanır; vadesi geçmiş varantta borcun ödenmesine izin talebi ayrıca açıklanır.

Makbuz senedi ve varant kaybında ikinci nüsha izin dilekçesini Word olarak indir

Bu dilekçe hangi kayıp belge için kullanılır?

Başvurunun konusu, umumi mağaza tarafından düzenlenen makbuz senedi veya varantın kaybıdır. Belgenin gerçek hukuki türü baştan belirlenmelidir. Ticari işletmenin ödeme karşılığında verdiği sıradan makbuz, depoya mal giriş fişi veya bir ürünün teslim tutanağı, yalnız adında “makbuz” geçmesi nedeniyle TTK m.849 kapsamına girmez. Hüküm, Türk Ticaret Kanunu’nun makbuz senedi ve varant bölümündeki özel kıymetli evraka ilişkindir. Dilekçenin ilk satırında belgenin düzenleyen mağazası, numarası ve temsil ettiği mal gösterilir.

TTK m.832 umumi mağazayı, saklama sözleşmesi uyarınca mal ve hububat kabul edip makbuz senedi ve varantla bunların satılması veya rehnedilmesine imkân sağlayan işletme olarak tanımlar. TTK m.833’te özel rejimin dışında kalan saklama işletmeleri ve kanuni şekli taşımayan belgeler ayrıca açıklanır. İzin almamış bir işletmenin düzenlediği belge, şekle uygun görünse bile bu madde uyarınca kıymetli evrak sayılmaz. Dolayısıyla belge kaybında önce işletme ve belge niteliği incelenir; mahkemeye yalnız ticari isimden hareketle başvurulmaz.

Bu özel başvuru, mağazada bulunan malın kaybolması veya hasar görmesi nedeniyle tazminat isteminden ayrıdır. Burada mal depoda durduğu hâlde onu temsil eden senet kaybedilmiş olabilir. Dilekçeye malın da kaybolduğu yönünde gerçek dışı olay eklenmez. Eşya kaybı ve hasarı hakkında antrepoda eşya kaybı ve hasarı rehberi farklı talebin kapsamını açıklar. Senedin zıyaı ile eşyanın zıyaı aynı işlem veya aynı ispat konusu değildir.

TTK 849: hak sahipliği, teminat, izin, ilan ve süre

TTK m.849’un başlangıç düzeni açık bir işlem zinciri kurar. Senedi kaybeden hamil, senede malik olduğunu ispat eder ve teminat verir. Umumi mağazanın bulunduğu yerdeki mahkemeden izin alınır. Durum, kararda gösterilen o yer gazetelerinde ilan edilir. İtiraz için verilen sürenin geçmesinden sonra ikinci nüsha alınır. Bu adımlardan biri atlanarak, yalnız dilekçenin verildiği gün mağazanın yeni senedi teslim etmesi istenemez. Mahkeme izni ile ilan ve süre tamamlanması birlikte takip edilmelidir.

Kanun, bu maddede ilan için sabit üç aylık veya altı aylık süre yazmaz. İtiraz süresini kararda verilen süre üzerinden izlemek gerekir. Başka senet türlerine ilişkin iptal süreleri, özel TTK m.849 başvurusuna otomatik taşınmaz. TTK m.831/2 de emre yazılı senetlerin iptaline ilişkin poliçe hükümleri yönünden makbuz senedi ve varantı ayrı tutar. Bu ayrım dilekçede önemlidir: Poliçe, çek veya bonoya hazırlanmış bir kayıp şablonuna belge adı değiştirilerek başvurulması doğru olmaz.

İkinci nüsha düzeni, kaybedilmiş senedin fotokopisini onaylatma işlemi de değildir. Mahkeme, hamilin ileri sürdüğü hak sahipliğini ve kanuni koşulları değerlendirir. Hak sahipliği tartışmasını gizleyip “fotokopim vardır, belge bana aittir” demek ispat sorununu ortadan kaldırmaz. Mağazanın düzenleme kaydı, devir kayıtları, teslim ilişkisi ve başvuranın gerçek sıfatı dosyaya getirilmelidir. Başvuru, belge düzenine ilişkin özel izni ister; malik veya rehin hakkı sahibi olmayan kişiyi kendiliğinden hak sahibi yapmaz.

Mahkeme ve başvuru yeri nasıl belirlenir?

TTK m.849 başvuru yeri olarak mağazanın bulunduğu yeri esas alır. Hamilin kendi şirket merkezinin veya kaybın fark edildiği yerin aynı olmadığı dosyada bu bağlantı özellikle gösterilir. Mağazanın ticaret unvanı ile malların kabul edildiği ilgili umumi mağazanın adresi doğrulanır. Birden fazla şube veya farklı depolama yeri varsa ilgili senedi düzenleyen ve temsil edilen malı saklayan mağaza kaydı açıklanır. Genel şirket merkezi bilgisi, somut mağazanın yerini belirleyen kayıt yerine kullanılmaz.

TTK’da düzenlenen ticari dava ve çekişmesiz yargı işleri bakımından TTK m.4–5’teki görev sistemi göz önünde tutulur. Asliye ticaret mahkemesinin bulunduğu yerde bu mahkemeye hitap kurulur. Asliye ticaret mahkemesinin bulunmadığı yargı çevresindeki görev düzeni TTK m.5 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Örnekte mahkeme adı boş bırakılmıştır; başvurucunun yalnız “en yakın sulh hukuk mahkemesi” yazarak dosya açması önerilmemektedir. Özel izin başvurusunun hukuki niteliği ve görev bağlantısı birlikte belirlenir.

TTK m.5/A’daki dava şartı arabuluculuk düzeni, konusu bir miktar para olan belirtilmiş ticari davalara ilişkindir. Bu rehberdeki ikinci nüsha izni talebi bir para alacağı davası gibi yazılmaz. Aynı dosyada borcun tahsili, ödeme izni veya tazminat da düşünülüyorsa her istem kendi hukuki koşullarıyla ayrılır. Belgelerin elde edilmesini isteyen özel izin başvurusunun başlığı altına bağımsız alacak davası eklenmesi görev, usul ve talep kapsamını karıştırır.

Senede malik olunduğu ve kayıp nasıl gösterilir?

İspatın ilk konusu kaybedilmiş belgenin kimliğidir. Makbuz senedi veya varantın düzenlenme tarihi, numarası, düzenleyen mağaza, malın cinsi ve miktarı ile mevcut kopyadaki diğer ayırt edici kayıtlar yazılır. Numara bilinmiyorsa numara uydurulmaz; mağazanın düzenleme defteri ve kabul kaydı üzerinden belgenin belirlenmesi istenir. TTK m.836’daki dip koçanlı defter düzeni, belgenin mağaza kayıtlarıyla karşılaştırılmasında önem taşır. Dilekçede hangi mağaza kaydının getirtilmesi istendiği açıkça gösterilir.

İkinci konu başvuranın hak sahipliğidir. Senet başlangıçta başvuran için düzenlenmişse bu kayıt gösterilir. Sonradan devredilmişse devir belgeleri ve ciro ilişkisi incelenir. TTK m.838–839, makbuz senedi ve varantın ayrı veya birlikte devrinin farklı sonuçlarını düzenler. Yalnız varantın devri rehin hakkı sağlarken iki senedin birlikte devri mülkiyet bakımından farklı sonuç doğurur. Başvuran elinde olmayan ikinci belgenin de malikiymiş gibi beyan kuramaz; kaybolan belgenin türü ve kazanma işlemi ayrı anlatılır.

Üçüncü konu kayıp olgusudur. Senedin en son nerede ve kimde bulunduğu, ne zaman bulunamadığının anlaşıldığı ve yapılan gerçek arama veya bildirimler kronolojik yazılır. Hırsızlık, yangın veya taşınma sırasında kayıp gibi olaylar yalnız gerçekten gerçekleşmişse anlatılır. Kayıp nedeni bilinmiyorsa bilinen olgularla yetinilir. Mevcut tutanak ve teslim kayıtları sunulur; bulunmayan kolluk tutanağı veya şirket evrakı ek listesinde var gösterilmez. Belgeyi yanlışlıkla başka kişiye teslim etmek ile belgeyi kaybetmek arasındaki fark da saklanmaz.

Makbuz senedi mevcut olup yalnız varant kaybolmuşsa mevcut senet ibraz durumu açıklanır. Varant başka kişiye ciro edilmişse onun kaybolduğu ve hâlen başvuranın hakkı olduğu varsayılmaz. Senedin bilinen bir kişinin elinde bulunduğu anlaşılmışsa bu bilgi mahkemeden gizlenmez. TTK m.849’daki zıya başvurusu, bilinen kişinin elindeki senedi çekişmesiz biçimde hükümsüz kılmak veya devir uyuşmazlığını atlamak için kullanılmaz. Gerçek hak durumu, kayıp anlatımıyla tutarlı olmalıdır.

Teminat ve mağazanın bulunduğu yerde yerleşim yeri

TTK m.849 teminat verilmesini açıkça arar. Dilekçede teminatın tamamen gereksiz olduğu genel iddiası kurulmaz. Başvuran, mahkemenin belirleyeceği teminat için gerekli açıklama ve belgeleri sunar; verilen karardaki tür, tutar ve yatırma yöntemi takip edilir. Bu maddede her dosya için uygulanacak sabit yüzde yazmadığından, örneğe doğrulanmamış yüzde veya maktu teminat tutarı konulmaz. Mahkeme kararı verilmeden başvuranın seçtiği tutarın yeterli sayılacağı da söylenmez.

Kanun, alacaklının mağazanın bulunduğu yerde bir de yerleşim yeri göstermesini öngörür. Örnekte bu nedenle ayrı adres alanı bulunur. Bu alan, başvuranın başka şehirdeki genel adresiyle aynı kabul edilerek boş bırakılmaz. Gösterilecek yer ve bunun dosyadaki işlevi gerçek bilgiler üzerinden açıklanır. Tebligat yapılacak kişiler ve adresleri de ayrıca yazılır. Mağaza unvanı veya ilk borçlunun kimliği yanlışsa izin kararının tebliğ aşaması aksar; adres kontrolü yalnız şekli bir ayrıntı olarak görülmemelidir.

İlan, tebliğ ve itiraz aşaması

İlanın nerede yapılacağı karara göre belirlenir. TTK m.849’daki o yer gazeteleri düzeni, başvuranın dilediği bir sosyal medya hesabında duyuru yapmasıyla yerine getirilmiş sayılmaz. Karardaki gazete, ilan metni ve itiraz süresi kontrol edilir. İlan örneği ve yayın tarihi dosyaya sunulur; mahkemenin belirlediği sürenin başlangıç ve bitişi işlem kaydıyla izlenir. Kararı okumadan başka kıymetli evrak için kullanılan standart ilan süresi yazılmaz.

İzin mağazaya, varantla ilgili izin ise ayrıca ilk borçluya tebliğ olunur. Mağaza sahibi ve borçlu izin kararına itiraz edebilir. Kanun, itiraz üzerine mahkemenin derhâl hüküm vermesini düzenler. Bu haklar, dilekçede “hiç kimsenin itiraz hakkı yoktur” denilerek bertaraf edilemez. Tebliğin yapıldığını gösteren kayıtla ilan kaydı farklı belgelerdir. İki işlem birbirinin yerine geçmiş gibi sunulmaz; her birinin gerçekleşmesi ayrı denetlenir.

Hüküm alacaklı lehineyse TTK m.849 uyarınca icranın geri bırakılmasına karar verilemez. Ancak aynı madde, ilgililerin istemiyle icra mahkemesinin hüküm kesinleşinceye kadar tevdi edilen eşyanın satışından elde edilecek parayı icra veznesinde saklatmasına karar verebileceğini de düzenler. Bu son imkân saklanmadan “karar verilince her para hemen ve kesin olarak alınır” biçiminde sonuç anlatımı kurulmaz. İkinci nüsha başvurusunun yürütülmesi ile satış bedelinin korunması farklı işlem başlıklarıdır.

İkinci nüsha almak ve vadesi geçmiş varantta ödeme izni

Kaybolan varantın süresi geçmişse mahkeme, hamilin istemi üzerine aynı şekilde borcun ödenmesine izin verebilir. Ödeme izni talebi, ikinci nüsha talebiyle aynı cümlede koşulsuz bir para tahsili sonucu olarak gösterilmez. Varantın vadesi, teminat altındaki borç ve borçlunun kimliği mevcut belge ve kayıtlardan belirlenir. Sırf makbuz senedi kaybında varantın vadesi geçmiş gibi ödeme istemek, maddenin aradığı koşulu karşılamaz. Bu rehberdeki örnek yalnız ikinci nüsha izni içindir.

Başvurunun amacı malları kısımlara ayırarak yeni senetler almaksa TTK m.837’deki işlem uygulanır; bu işlemde eski senet geri verilip iptal edilir. Kayıp belgenin ikinci nüshası istenirken eski senet iade edilmiş gibi yazılamaz. Sitedeki kısmi makbuz senedi ve varant talep dilekçesi bu ayrı işlemi açıklar. Senet kaybı mahkeme izniyle, mevcut senedin kısımlara ayrılması mağazaya yöneltilen taleple ele alınır.

Makbuz senedi veya varant kaybında ikinci nüsha izin dilekçesi örneği

Aşağıdaki metin ikinci nüsha izni için hazırlanmıştır. Mahkeme adı, belge kimliği, hak sahipliği, yerel adres ve ekler gerçek dosya üzerinden doldurulur. Ödeme izni isteniyorsa ilgili koşullar ayrıca açıklanarak talep yeniden kurulmalıdır. Örnekteki boş alanlar gerçekleşmemiş olaylarla tamamlanmaz.

TTK 849 ikinci nüsha izin dilekçesi Word dosyası

Karardan sonra mağaza işlemi ve belge kontrolü

Mahkeme dosyasına dilekçenin verilmesiyle iş bitmez. Teminat kararı, ödeme veya sunum kaydı, izin kararı, tebliğ belgeleri, ilan örnekleri ve süre işlemleri ayrı ayrı izlenir. İtiraz bulunup bulunmadığı dosya kaydından kontrol edilir. Mağazaya, başvurunun yapıldığını bildirmek ile kanuni aşamaları tamamlanmış izin kararını sunmak aynı şey değildir. İkinci nüsha tesliminde yeni belgenin hangi mahkeme ve eski senet kaydına dayandığı açık olmalıdır.

Teslim edilen nüshada senet türü, mal, miktar, hak sahibi ve belge kayıtları karşılaştırılır. İkinci nüsha alınması, varantla temsil edilen borcun ödendiğini veya rehin hakkının kalktığını göstermez. Eski senet daha sonra ortaya çıkarsa durum mahkemeye ve mağazaya bildirilir; senetlerin birlikte kullanılmasıyla çelişen işlem kurulmaz. Mevcut başka dava veya başvuru süreleri ayrıca takip edilir. TTK m.849 başvurusunun yapılması başka tüm ticari haklar bakımından süresiz koruma sağlamaz.

Başvuruyu zayıflatan somut hatalar

En temel hata belge türünün yanlış seçilmesidir. Sıradan depo fişine varant denilmesi, gerçek ciro zincirinin gizlenmesi, mağaza yerinin şirket merkeziyle karıştırılması ve senedin kimliğinin belirsiz bırakılması dilekçenin dayanağını zayıflatır. İkinci grup hatalar işlem sırasına ilişkindir: Teminatın atlanması, ilan yerine özel internet duyurusu yapılması veya karardaki süre geçmeden ikinci nüsha istenmesi. Bunlar genel bir “haklarım saklıdır” cümlesiyle giderilemez.

İtiraz ve satış bedeli korumasının anlatımdan çıkarılması da hukuki sonucu yanlış gösterir. Mağaza sahibi ve borçlunun itiraz hakkı kanunda vardır. Satıştan gelen paranın icra veznesinde saklanması imkânı ayrıca düzenlenmiştir. Başvuranın sonucu kesin kazanacağı, parayı aynı gün alacağı veya hiçbir teminat yatırmayacağı söylenemez. Net anlatım, kanuni şartların eksiksiz gösterilmesidir. Örneğin amacı, gerçek kayıtların hangi talebi desteklediğini açık hâle getirmektir.

Sık sorulan sorular

Makbuz senedi veya varant kaybında açık dayanak nedir?

TTK m.849’dur. Senede malik olunduğunun ispatı, teminat, mahkeme izni, ilan ve itiraz süresi aşamaları birlikte uygulanır.

Mağazaya doğrudan başvurup yeni senet alınabilir mi?

TTK m.849’daki ikinci nüsha için mahkeme izni ve maddede gösterilen aşamalar tamamlanır. Fotokopi ibrazı bu düzenin yerine geçmez.

Başvuru hangi yerde yapılır?

TTK m.849 mağazanın bulunduğu yerdeki mahkemeyi esas alır. Görev bakımından TTK m.4–5’teki ticari yargı düzeni kontrol edilir.

İlan süresi her dosyada üç ay mıdır?

TTK m.849 sabit üç ay yazmaz. İtiraz için kararda verilen süre izlenir; başka senet türlerinin süresi otomatik uygulanmaz.

Teminat zorunluluğu kanunda var mı?

Evet. TTK m.849 teminat verilmesini açıkça arar. Tutar ve tür bakımından dosyadaki mahkeme kararı takip edilir.

Yalnız varant kaybolmuşsa ne yazılmalıdır?

Kaybolan varantın kimliği ve hak sahipliği açıklanır; mevcut makbuz senedinin durumu ayrıca gösterilir. İki senedin de kaybolduğu varsayılmaz.

İzin kararına mağaza sahibi itiraz edebilir mi?

Evet. TTK m.849 mağaza sahibi ve borçlunun itirazını düzenler; itiraz üzerine mahkeme derhâl hüküm verir.

Vadesi geçmiş varantta ödeme izni istenebilir mi?

TTK m.849, kaybolan varantın süresi geçmişse hamilin istemiyle aynı şekilde borcun ödenmesine izin verilebileceğini düzenler. Bu talep koşulları ayrıca açıklanmalıdır.

Satış bedeli kesinleşmeye kadar korunabilir mi?

İlgililerin istemiyle icra mahkemesi, hüküm kesinleşinceye kadar eşya satışından elde edilecek paranın icra veznesinde saklanmasına karar verebilir.

Word örneği değiştirilmeden sunulur mu?

Hayır. Gerçek mahkeme, mağaza, senet, hak sahipliği, kayıp, adres ve ek bilgileriyle doldurulur. Kullanılmayan seçenek ve gerçek olmayan ekler çıkarılır.

Resmî kaynaklar ve yazar bilgisi

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: m.4–5, m.831–849.
• Ticaret Bakanlığı — Türk Ticaret Kanunu metni: makbuz senedi ve varantın zıyaı bölümü.

Kaynak ve içerik kontrol tarihi: 08.10.2026. Bu metin TTK m.849’daki özel izin başvurusuna yöneliktir. Senet asılları ve kopyaları, devir ilişkisi, mağaza ve kayıp kayıtları somut dosyada incelenmelidir. Başvurunun kabulü veya tahsilat sonucu garanti edilmez.

Başvuru belgelerinin incelenmesi için iletişim sayfamıza veya WhatsApp bağlantımıza ulaşabilirsiniz. Diğer form ve belge türleri Word dilekçe örnekleri kütüphanesinde yer alır.