Memur Aylıksız İzin Şartları 2026: 657 m.108 Rehberi

Memurun aylıksız izin hakkı, tek bir “ücretsiz izin” kuralına indirgenemez. 657 m.108 A’dan G’ye kadar farklı bentlerde sağlık, doğum, evlat edinme, eş durumu, beş yıllık hizmet, göreve dönüş ve askerlik için ayrı şartlar koyar. Hangi bende dayanıldığı doğru belirlenmeden süre hesabı yapılamaz.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Özellikle 2024 sonunda m.108/D’ye eklenen uluslararası kuruluşlar ve kamu sermayeli kuruluşların yurt dışı birimlerinde çalışan eşlere ilişkin on yıla kadar aylıksız izin imkânı güncel metinde ayrıca yer almaktadır. Bu nedenle eski personel rehberlerindeki m.108 açıklamaları 2026 için tek başına yeterli değildir.

657 m.108/A: Refakat izninden sonra 18 aya kadar aylıksız izin

657 m.105’in son fıkrası, ağır kaza veya uzun süreli hastalık nedeniyle ana, baba, eş, çocuk veya kardeş için üç aya kadar, gerektiğinde altı aya kadar ücretli refakat izni verir. Bu refakat izni bittikten sonra bakım ihtiyacı devam ediyorsa m.108/A devreye girebilir.

M.108/A’ya göre memura, m.105’in son fıkrası uyarınca verilen iznin bitiminden itibaren sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla ve isteği üzerine on sekiz aya kadar aylıksız izin verilebilir. Bu süre ücretli refakat izninin uzantısı değildir; ayrı statüde aylıksız izindir.

Başvuruda önceki refakat izni kayıtları, yeni veya devam eden sağlık kurulu raporu ve talep edilen aylıksız izin dönemi gösterilmelidir. Memurun 3+3 aylık refakat izni tamamlanmadan bu bent üzerinden doğrudan 18 aylık aylıksız izin kurulmaz.

657 m.108/B: Doğum yapan memura 24 aya kadar aylıksız izin

Doğum yapan memura, 657 m.104 uyarınca doğum sonrası analık izninin veya m.104/F kapsamında yarım çalışma kullanılmışsa bu sürenin bitiminden itibaren isteği üzerine yirmi dört aya kadar aylıksız izin verilir. Eşi doğum yapan memur bakımından ise başlangıç noktası doğum tarihidir.

Kanun “yirmi dört aya kadar” ifadesini kullanır. Memur daha kısa süre isteyebilir; yirmi dört ayı tamamlamak zorunda değildir. Doğum yapan kadın memurun başlangıç tarihi analık/yarım çalışma süresine göre hesaplanırken, eşi doğum yapan memurun süresi doğum tarihinden itibaren değerlendirilir.

Sitedeki doğum sonrası aylıksız izin dilekçesi başvuru metnine odaklanır. Doğum sonrası yarım çalışma için ise 657 m.104/F rehberi ayrı olarak kullanılabilir.

657 m.108/C: Evlat edinmede 24 aylık aylıksız izin

Üç yaşını doldurmamış çocuğu eşiyle birlikte veya tek başına evlat edinen memurlar ile memur olmayan eşin tek başına evlat edinmesi hâlinde memur olan eşe, m.104/A’daki sekiz haftalık izin veya m.104/F yarım çalışma kullanılmışsa bu sürenin bitiminden itibaren istek üzerine yirmi dört aya kadar aylıksız izin verilir.

Her iki eş de memur ise yirmi dört aylık süre eşlerin talebi üzerine toplam süreyi aşmamak kaydıyla birbirini izleyen iki bölüm hâlinde eşlere kullandırılabilir. Bu hüküm, her eşin ayrı ayrı yirmi dört ay kullanacağı anlamına gelmez; toplam üst sınır yirmi dört aydır.

Çocuğun üç yaşını doldurmamış olması kanuni şarttır. Evlat edinme belgesi ve çocuğun teslim/izin dönemini gösteren resmi kayıt başvuruya eklenmelidir.

657 m.108/D: Eşin görev veya öğrenimi nedeniyle aylıksız izin

M.108/D, burslu veya bütçe imkânlarıyla yetiştirilmek üzere yurt dışına gönderilen, sürekli görevle yurt içine veya yurt dışına atanan ya da en az altı ay süreyle yurt dışında geçici görevlendirilen memur veya diğer personel kanunlarına tabi kişilerin memur eşlerine, görev veya öğrenim süresi içinde aylıksız izin verilebilmesini düzenler. Ayrıca 657 m.77’ye göre izin verilenlerin memur eşleri de kapsamda yer alır.

25 Aralık 2024 tarihli 7537 sayılı Kanunla m.108/D’ye eklenen güncel hüküm, Türkiye’nin üyesi olduğu uluslararası kuruluşlarda çalışanlar ile kamu sermayeli kurum veya kuruluşların yurt dışı birimlerinde çalışanların ya da bu kurumlarda çalışanlardan altı aydan fazla yurt dışında görevlendirilenlerin memur eşlerine ayrıca imkân tanır. Bu durumda çalışma/görevlendirme her yıl kuruma belgelendirilmek şartıyla aylıksız izin 10 yılı aşmamak üzere görev süresince verilebilir.

Bu bentte eşin statüsü, görevin niteliği ve süresi önemlidir. Her özel sektör çalışanının yurt dışına taşınması m.108/D kapsamında aylıksız izin doğurmaz. Kanunda sayılan görev ve kuruluş bağlantısı somut belgeyle gösterilmelidir.

657 m.108/E: Beş yılını dolduran memur bir yıl aylıksız izin alabilir mi?

Evet. Yıllık izinde esas alınan süreler itibarıyla beş hizmet yılını tamamlayan memur, isteği hâlinde memuriyeti boyunca en fazla iki defada kullanılmak üzere toplam bir yıla kadar aylıksız izin alabilir. Bu bent belirli bir doğum veya sağlık mazeretine bağlı değildir.

İki önemli sınır vardır. Birincisi beş hizmet yılının tamamlanmış olmasıdır. İkincisi memuriyet boyunca toplam sürenin bir yılı ve kullanım sayısının iki defayı aşmamasıdır. Örneğin altı ay + altı ay iki ayrı kullanım yapılabilir; üçüncü bir kullanım için süre kalmış olsa bile “en fazla iki defa” sınırı dikkate alınır.

M.108/E ayrıca olağanüstü hâl veya genel hayata etkili afet ilan edilen bölgelere m.72 gereğince belirli süre zorunlu sürekli görevle atananlar için görev süresi içinde bu hakkın kullanılmayacağını düzenler.

Aylıksız izin bitince kaç gün içinde göreve dönmek gerekir?

M.108/F’nin sonucu ağırdır. Aylıksız izin süresi bitmeden mazereti gerektiren sebep ortadan kalkarsa memur on gün içinde göreve dönmek zorundadır. Aynı şekilde izin süresi bittiğinde göreve dönülmelidir.

İzin süresi sonunda veya mazeret sebebinin kalkmasını izleyen on gün içinde görevine dönmeyen memur, kanun gereği memuriyetten çekilmiş sayılır. Bu nedenle dönüş tarihi yalnız personel planlaması açısından değil, memuriyet statüsünün devamı açısından kritik süredir.

Mazeretin ne zaman ortadan kalktığı belgelendirilebilen bir olay ise o tarih açıkça kayıt altına alınmalıdır. Memur dönüş talebini EBYS veya yazılı dilekçeyle yapmalı ve göreve başlama kaydını saklamalıdır.

Askerlikte memurun görev yeri saklı kalır mı?

Evet. 657 m.108/G, muvazzaf askerliğe ayrılan memurların askerlik süresince görev yerleri saklı kalmak suretiyle aylıksız izinli sayılacağını düzenler. Bu hüküm askerlik nedeniyle memuriyetin sona ermediğini, hizmet ilişkisinin aylıksız izin statüsünde korunduğunu gösterir.

Sevk ve terhis belgeleri kuruma sunulmalı; askerlik başlangıç ve bitiş tarihleri özlük dosyasına işlenmelidir. Terhis sonrası göreve dönüş işlemi geciktirilmemelidir.

Aylıksız izinde maaş ve diğer mali haklar devam eder mi?

Aylıksız izin adından da anlaşılacağı üzere aylık ödenmeyen izin statüsüdür. M.105’teki ücretli refakat veya m.104’teki mazeret izinlerinden bu yönüyle ayrılır. Memur görevden ayrılmaz; ancak izin süresince aylık ödemesi yapılmaz.

Sigorta primi, emeklilik hizmeti, derece-kademe ve diğer özlük sonuçları her aylıksız izin türü için bağlantılı 5510 sayılı Kanun ve 657’nin hizmet hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir. “Aylıksız izin her durumda hizmetten sayılır” veya “hiçbir durumda sayılmaz” şeklinde tek cümlelik genelleme doğru değildir.

Personel birimi izin olurunda m.108’in hangi bendinin uygulandığını açıkça göstermelidir; sosyal güvenlik ve hizmet hesabı bu bilgi üzerinden yapılır.

Aylıksız izin bölünebilir mi?

Bölünebilme, ilgili bende göre değişir. M.108/E açıkça memuriyet boyunca en fazla iki defada toplam bir yıla kadar izin düzenler. Doğum ve evlat edinme bentlerinde ise üst süre 24 aydır ve memur daha kısa süre isteyebilir.

Evlat edinmede her iki eşin memur olması hâlinde 24 aylık süre, eşler arasında birbirini izleyen iki bölüm hâlinde kullanılabilir. M.108/D eş durumu izni görev veya öğrenim süresiyle bağlantılıdır.

Bu nedenle “aylıksız izin kaç kez alınır?” sorusuna yalnız m.108/E’nin iki defa sınırını bütün bentlere uygulayarak cevap vermek yanlıştır.

Aylıksız izin bitmeden göreve dönülebilir mi?

İzni doğuran mazeret ortadan kalkarsa m.108/F gereği zaten on gün içinde göreve dönmek zorunludur. Sebep devam ederken memurun kendi isteğiyle erken dönüş talebi ise ilgili izin bendinin niteliği ve kurumun personel işlemi üzerinden yürütülür.

Erken dönüş sözlü bırakılmamalıdır. İzin onayının sona erdirildiği tarih ve fiilî göreve başlama tarihi kurumca yazılı kayda bağlanmalıdır. Aksi hâlde bordro ve hizmet süresi kayıtlarında boşluk çıkabilir.

Aylıksız izin talebi reddedilirse ne yapılır?

Önce hangi bentten talep edildiği belirlenmelidir. M.108/B ve C gibi şartları oluştuğunda “verilir” biçiminde düzenlenen haklarla, m.108/E gibi kanuni şartlara bağlı taleplerin değerlendirilmesi aynı değildir. Ret işleminde dayanak gösterilmelidir.

Memur hizmet cetveli, doğum/evlat edinme belgesi, sağlık kurulu raporu, eşin görev belgesi veya ilgili bentte aranan diğer belgeleri başvuruya eklemelidir. Ret hâlinde yazılı karar alınmalı, idari başvuru ve idari dava süreleri buna göre hesaplanmalıdır.

Üst makama başvurunun süreye etkisi için İYUK m.11 rehberi dikkate alınmalıdır.

657 m.108 aylıksız izin tablosu

Aylıksız izin ile istifa aynı şey değildir

Aylıksız izinde memuriyet statüsü devam eder; izin süresince fiilen görev yapılmaz ve aylık ödenmez. İstifa/çekilme ise memuriyet ilişkisinin sona ermesine yönelik işlemdir. M.108/F’deki on günlük dönüş süresine uyulmaması ise memurun “çekilmiş sayılması” sonucunu doğurabilir.

Bu nedenle aylıksız izin dönüş tarihinin kaçırılması yalnız devamsızlık sorunu değildir. Çekilmiş sayılma kararı memuriyetin sona ermesine ve yeniden atanma sürelerine etki eder.

Doğum sonrası aylıksız izin ile süt izni birlikte nasıl değerlendirilir?

Kadın memurun doğum sonrası analık izni tamamlandıktan sonra m.104/D süt izni veya m.104/F yarım çalışma seçenekleri gündeme gelebilir. M.108/B aylıksız iznin başlangıcı, kullanılan doğum sonrası haklara göre belirlenir. Yarım çalışma kullanılmışsa kanun aylıksız izni bu sürenin bitiminden başlatır.

Süt izninin ilk altı ayda üç saat, ikinci altı ayda bir buçuk saat olduğu memur süt izni rehberinde ayrıntılı açıklanmıştır.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

657 m.108 Türkiye genelinde 657’ye tabi memurlar için aynı uygulanır. Mersin’de görev yapan memurun beş yıllık hizmet sonrası bir yıllık izin, doğum sonrası 24 ay veya m.108/F’deki on günlük dönüş süresi bakımından farklı yerel kural yoktur.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu kamu personeli uyuşmazlıklarında aylıksız izin bendini, hizmet cetvelini, kurum kararını ve idari dava süresini birlikte inceler. Türkiye geneli dosyalar Mersin’den takip edilir.

Güncel mevzuat notu: 657 m.108/D’nin 25 Aralık 2024 tarihli 7537 sayılı Kanunla eklenen cümlesi dahil güncel metin 11 Eylül 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.

Resmî kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu – T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →