Memura 10 Gün Mazeret İzni Nasıl Verilir? 657 m.104/C (2026)
Kısa ve net cevap: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104/C uyarınca, analık, babalık, evlenme ve ölüm gibi m.104/A-B’de ayrıca düzenlenen hâller dışında memura, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde 10 gün mazeret izni verilebilir. Merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam, yurt dışında diplomatik misyon şefi yetkilidir ve birim amirinin muvafakati gerekir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç aynı usulle 10 gün daha mazeret izni verilebilir; ikinci kez verilen bu 10 gün yıllık izinden düşülür.
- 10 günlük mazeret izninin kanuni dayanağı
- Bu izin zorunlu hak mıdır?
- Hangi hâllerde istenebilir?
- İzni kim verir?
- Birim amirinin muvafakati ne anlama gelir?
- 10 gün tek seferde mi kullanılır?
- İkinci 10 gün hangi şartla verilir?
- İkinci 10 gün yıllık izinden düşer mi?
- Öğretmene ikinci 10 gün verilebilir mi?
- Belge ve başvuru usulü
- Mali haklar
- Ret işlemi
- Sık hatalar
- Sık sorulan sorular
10 Günlük Mazeret İzninin Kanuni Dayanağı Nedir?
Devlet memurunun genel nitelikteki mazeret izni 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/C maddesinde düzenlenmiştir. Bu hüküm, m.104/A ve B’de açıkça sayılan analık, babalık, evlenme ve ölüm izinlerinden farklıdır.
m.104/C, hayatın önceden tek tek sayılamayan mazeretleri için idareye belirli sınırlar içinde izin verme yetkisi tanır. Hükümde “verilebilir” denildiği için bu izin, m.104/B’deki “verilir” şeklindeki yedi ve on günlük özel mazeret izinleri gibi olay gerçekleştiğinde otomatik olarak doğan zorunlu bir hak değildir.
Bu ayrım önemlidir. Memurun kendisinin evlenmesi veya eşinin doğum yapması hâlinde idare m.104/C’ye göre takdir kullanmaz; m.104/B doğrudan uygulanır. Buna karşılık m.104/A-B dışında kalan kişisel veya ailevi bir mazerette m.104/C’deki yetki mekanizması devreye girer.
Memura 10 Gün Mazeret İzni Verilmesi Zorunlu mudur?
Hayır, m.104/C bakımından izin takdire bağlıdır. Kanun “mazeretleri sebebiyle memurlara on gün izin verilebilir” ifadesini kullanır. Bu nedenle memurun talebi tek başına iznin mutlaka verilmesini zorunlu kılmaz.
Ancak takdir yetkisi sınırsız değildir. İdare mazeretin niteliğini, kamu hizmetinin gereğini, birimdeki personel durumunu ve eşitlik ilkesini birlikte değerlendirmelidir. Aynı nitelikteki başvurular arasında objektif neden olmadan farklı işlem yapılması idari işlemin hukuka uygunluk denetiminde sorun yaratabilir.
Ret kararı verildiğinde, özellikle belgeyle doğrulanmış ciddi bir mazeret varsa, ret gerekçesinin somut ve hizmet gerekleriyle bağlantılı olması gerekir. “Uygun görülmedi” şeklindeki soyut gerekçe yargısal denetimde yeterlilik bakımından tartışma yaratabilir.
657 m.104/C Mazeret İzni Hangi Hâllerde İstenebilir?
m.104/C, m.104/A ve B’de sayılan hâller dışındaki mazeretleri kapsayacak biçimde düzenlenmiştir. Kanun bu mazeretleri tek tek listelemez. Bu nedenle hükmün uygulanması, memurun ortaya koyduğu somut mazeretin idarece değerlendirilmesine bağlıdır.
Örneğin m.104/B’de sayılmayan bir yakının ağır ailevi olayı, zorunlu kişisel işlem veya belgelendirilebilir olağan dışı durum m.104/C kapsamında talebe konu edilebilir. Ancak bu örnekler otomatik izin hakkı doğurmaz; yetkili makamın değerlendirmesi gerekir.
Kanunda başka bir izin türü özel olarak düzenlenmişse önce o özel hüküm uygulanır. Hastalık raporu m.105’e, refakat gerektiren ağır hastalık yine m.105’e, doğum ve evlenme m.104/A-B’ye, aylıksız izin sebepleri m.108’e tabidir. m.104/C diğer özel izinleri ikame eden genel bir izin maddesi değildir.
10 Günlük Mazeret İznini Kim Verir?
657 m.104/C yetkili makamları açıkça belirler:
- Merkezde: atamaya yetkili amir,
- ilde: vali,
- ilçede: kaymakam,
- yurt dışında: diplomatik misyon şefi.
Kanun ayrıca birim amirinin muvafakatini arar. Bu nedenle izin yalnız doğrudan amirin sözlü onayıyla tamamlanan bir işlem olarak görülmemelidir. Kurumun yetki devri ve imza düzeni varsa bu düzenlemeler çerçevesinde işlemin hangi makam tarafından tesis edileceği belirlenir.
Başvurunun doğrudan yetkili makama ulaşmasını sağlayan kurum içi evrak sistemi kullanılmalıdır. Memur önce birim amirine başvurabilir; evrak yetkili makama kurumun hiyerarşik düzeni içinde gönderilir.
Birim Amirinin Muvafakati Nedir?
m.104/C izin yetkisini belirlerken “birim amirinin muvafakati ile” ifadesini kullanır. Bu, memurun görev yaptığı birimin hizmet planının izin değerlendirmesine dâhil edilmesi anlamına gelir.
Birim amiri mazeretin ve izin süresinin hizmete etkisini değerlendirir. Muvafakat olumlu olsa bile nihai izin, kanunda gösterilen yetkili makamın işlemiyle doğar. Buna karşılık birim amirinin olumsuz görüşü de başvurunun hukuki incelemeden tamamen çıkarılması anlamına gelmez; başvurunun kurum usulüne göre yetkili makama sunulması gerekir.
İşlemin yazılı olması önemlidir. Kim tarafından, hangi tarihler için ve kaç gün izin verildiği açıkça gösterilmelidir. Sözlü izin, personel kaydında devamsızlık tartışması yaratabilir.
10 Günlük Mazeret İzni Tek Seferde mi Kullanılır?
Hayır. 657 m.104/C izin süresinin bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde kullanılabileceğini açıkça düzenler. Örneğin ilk başvuruda üç gün, daha sonraki başka bir mazerette kalan yedi gün izin verilebilir.
Burada toplam sınır ilk aşamada bir yıl içinde 10 gündür. Her mazerette yeniden 10 gün doğmaz. Personel birimi yıl içindeki m.104/C kullanımını takip etmeli, kalan bakiyeyi izin kaydında göstermelidir.
Parçalı kullanım, her parçanın otomatik hak olduğu anlamına gelmez. Her yeni mazeret talebi yine yetkili makamın değerlendirmesine tabidir. İlk kez üç gün izin verilmiş olması, daha sonra kalan yedi günün mutlaka verileceği anlamına gelmez.
İkinci 10 Gün Mazeret İzni Hangi Şartla Verilir?
657 m.104/C, zaruret hâlinde öğretmenler hariç olmak üzere aynı usulle 10 gün daha mazeret izni verilebileceğini düzenler. Ek izin, ilk 10 günlük yıllık toplamın üzerindeki süredir. İlk 10 günün farklı tarihlerde bölünerek kullanılması, ikinci başvurunun kendiliğinden yıllık izinden düşüleceği anlamına gelmez. Örneğin önce 3 gün, ardından 4 gün kullanılması ilk izin diliminde toplam 7 gündür; ikinci 10 günlük ek izin değildir.
İkinci süre de otomatik değildir. Kanun yine “verilebilir” ifadesini kullanır ve ek olarak “zaruret hâli” şartını arar. Dolayısıyla ikinci on gün için ilk on güne göre daha güçlü bir gereklilik değerlendirmesi yapılır.
Bu ek sürenin en önemli sonucu yıllık izinle ilgilidir: ikinci kez verilen 10 günlük mazeret izni yıllık izinden düşülür. Kanun bunu açıkça hükme bağlamıştır.
İkinci 10 Gün Yıllık İzinden Nasıl Düşülür?
m.104/C, ikinci kez verilen on günlük mazeret izninin yıllık izinden düşüleceğini belirtir. Bu nedenle ilk on günlük m.104/C izni ile ikinci on günlük izin arasında mali ve izin bakiyesi yönünden önemli fark vardır.
İlk on günlük genel mazeret izni yıllık izin bakiyesinden mahsup edilmez. İkinci on günlük süre ise yıllık izinden düşer. Personel sistemi bu iki kullanım türünü farklı kodlamalıdır.
Yıllık izni bulunan memur da mazeret iznine başvurur. 657 m.104/C, ilk 10 günlük mazeret iznine başvurmadan önce yıllık izin bakiyesinin tüketilmesi şartını koymaz. Yıllık izin bulunması, mazeret izni talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz; yetkili makam somut mazereti ve hizmet gereklerini değerlendirir. Bu ayrım, iznin her başvuruda zorunlu olarak verileceği anlamına gelmez.
Kamu Denetçiliği Kurumunun 2020 Yıllık Raporunda açıklanan, 2019/22451 başvurusu hakkındaki 15.06.2020 tarihli tavsiye kararı da ilk 10 günlük mazeret izninin yıllık izin bakiyesine bağlanmaması gerektiğini belirtir. Bu kaynak bir KDK tavsiye kararıdır; mahkeme kararı değildir.
Memurun yıllık izin bakiyesi yönünden hangi yılın izninden mahsup yapılacağı kurumun izin kayıt düzenine göre işlem görür. Ancak m.104/C’nin emredici sonucu, ikinci kez verilen sürenin yıllık izin hesabına yansıtılmasıdır.
Öğretmene İkinci 10 Gün Mazeret İzni Verilebilir mi?
Hayır. Kanun ikinci on günlük ek izin bakımından “öğretmenler hariç olmak üzere” ifadesini açıkça kullanır. Öğretmenler m.104/C’nin ilk on günlük genel mazeret izninden yararlanabilir; ancak zaruret hâlindeki ikinci on günlük ek izin öğretmenlere verilmez.
Öğretmenlerin m.104/A-B’deki analık, babalık, evlilik ve ölüm izinleri ile m.105’teki hastalık ve refakat izinleri bu istisnadan farklıdır. Öğretmen istisnası yalnız m.104/C’deki ikinci on günlük genel mazeret iznine ilişkindir.
Bu ayrım personel işlemlerinde açıkça gösterilmelidir. “Öğretmene mazeret izni hiç verilmez” şeklindeki ifade yanlıştır.
Mazeret İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?
Başvuru kurumun izin formu, elektronik personel sistemi veya yazılı dilekçeyle yapılmalıdır. Dilekçede mazeretin ne olduğu, kaç gün izin istendiği, başlangıç ve bitiş tarihleri ile varsa belge listesi açıkça yazılmalıdır.
Mazeretin niteliğine göre sağlık belgesi, resmî yazı, mahkeme veya idare çağrısı, ulaşım belgesi ya da olayı doğrulayan başka resmî kayıt sunulabilir. m.104/C her mazeret için aynı belgeyi zorunlu tutmaz; belgenin türü olayın niteliğine göre değişir.
Başvurunun kayıt numarası, birim amirinin görüşü ve nihai onay saklanmalıdır. İzin kullanılmaya başlamadan önce onayın tamamlanması esastır. Acil olaylarda kurumun acil bildirim usulü izlenmeli ve yazılı işlem ilk fırsatta tamamlanmalıdır.
Mazeret İzni Sırasında Maaş Kesilir mi?
657 m.104/G uyarınca yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiilî çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç mali haklar ile sosyal yardımlara dokunulmaz. Bu nedenle m.104/C kapsamında izinli olunan süre temel aylığın kesilmesi sonucunu doğurmaz.
Nöbet, fazla çalışma veya fiilen yerine getirilen göreve bağlı ödeme kalemleri özel mevzuatlarına tabidir. İzinli olunan dönemde yapılmayan fiilî çalışma için bağlı ödemenin doğmaması, temel aylığın kesilmesiyle aynı değildir.
10 Günlük Mazeret İzni Reddedilirse Ne Yapılır?
m.104/C takdire bağlı bir izin olduğundan ret ihtimali vardır. Ancak ret işlemi de idari işlem niteliğindedir ve hukuka uygunluk şartlarına tabidir. Memur başvurusunu yazılı yapmalı ve ret kararının gerekçeli olarak tebliğini istemelidir.
Ret gerekçesinde mazeretin değerlendirilmediği, benzer durumlarda farklı uygulama yapıldığı veya yetkisiz makamın karar verdiği düşünülüyorsa kurum içi idari başvuru yolları kullanılabilir. Nihai işlem idari yargı denetimine açıktır.
Dava yoluna gidilecekse 2577 sayılı Kanundaki süreler tebliğ tarihinden itibaren ayrıca hesaplanır. Mazeret izninin kısa süreli niteliği nedeniyle uyuşmazlığın hızlı biçimde yazılı hâle getirilmesi önemlidir.
657 m.104/C Uygulamasında Sık Yapılan Hatalar
- İlk 10 günü zorunlu hak saymak: Hüküm “verilebilir” der ve yetkili makamın takdirini içerir.
- Her mazerette yeniden 10 gün başlatmak: İlk sınır bir yıl içinde toplam 10 gündür.
- İkinci 10 günü yıllık izinden düşmemek: Kanun mahsup sonucunu açıkça düzenler.
- Öğretmene ikinci 10 günü vermek: m.104/C öğretmenleri ikinci ek süreden hariç tutar.
- Öğretmene ilk 10 gün de verilemez sanmak: İstisna yalnız ikinci 10 güne ilişkindir.
- Yetkisiz amirin sözlü izniyle işlem yapmak: Kanunda yetkili makamlar ayrıca sayılmıştır.
- m.104/B’deki zorunlu izinleri m.104/C takdirine bağlamak: Babalık, evlenme ve ölüm izinleri kendi özel hükümlerine tabidir.
10 Günlük Mazeret İzni Hakkında Sık Sorulan Sorular
1. Memurun genel mazeret izni kaç gün?
657 m.104/C kapsamında bir yıl içinde toplam veya bölümler hâlinde 10 güne kadar izin verilebilir.
2. Bu 10 gün mutlaka verilmek zorunda mı?
Hayır. Kanun “verilebilir” ifadesini kullanır; yetkili makamın değerlendirmesi gerekir.
3. 10 gün parça parça kullanılabilir mi?
Evet. Kanun toptan veya bölümler hâlinde kullanıma izin verir.
4. İkinci 10 gün mümkün mü?
Zaruret hâlinde öğretmenler hariç aynı usulle 10 gün daha verilebilir.
5. İkinci 10 gün yıllık izinden düşer mi?
Evet. m.104/C bunu açıkça düzenler.
6. Öğretmen ilk 10 günü kullanabilir mi?
Evet. Öğretmen istisnası ikinci 10 günlük ek izin bakımındandır.
7. Öğretmen ikinci 10 günü kullanabilir mi?
Hayır. Kanun öğretmenleri ikinci ek süreden hariç tutar.
8. İlçede izni kim verir?
m.104/C’ye göre ilçede kaymakam yetkilidir; birim amirinin muvafakati gerekir.
9. İlde izni kim verir?
İlde vali yetkilidir; kurumun yetki devri ve imza düzeni ayrıca uygulanır.
10. Merkez teşkilatında izni kim verir?
Atamaya yetkili amir verir.
11. Mazeret izninde maaş kesilir mi?
m.104/G gereği fiilî çalışmaya bağlı ödemeler hariç mali haklar ve sosyal yardımlar korunur.
12. Evlilik veya ölüm izni bu 10 günlük bakiyeden düşer mi?
Hayır. m.104/B’deki evlilik ve ölüm izinleri ayrı özel izinlerdir.
Kanuni Dayanak ve Resmî Kaynaklar
Genel mazeret izninin dayanağı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104/C, izin sırasındaki mali hakların dayanağı m.104/G hükmüdür. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yayımladığı 657 sayılı Kanun m.104 metni üzerinden bu bentler incelenir. Kurumun izin yönergesi ve imza yetkisi düzenlemeleri de başvuru dosyasıyla birlikte değerlendirilir.
Diğer İzin Türleri ve Başvuru Rehberleri
Yakının vefatı nedeniyle başvuruda memurun 7 günlük ölüm izni; çocuğun hastalanması nedeniyle başvuruda engelli veya süreğen hastalığı olan çocuk için özel mazeret izni ayrı kurallara tabidir. Ret işlemine karşı yargı yolunda idari dava dilekçesinin zorunlu unsurları da kontrol edilmelidir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Yazar: Av. Halil Bakırcı — Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin
Son mevzuat kontrolü: 11 Eylül 2026
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. m.104/C kapsamındaki izin takdire bağlı idari işlem olup başvuru ve kararın yazılı olarak kayda alınması gerekir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
