En Az Yüzde 70 Engelli veya Süreğen Hastalığı Olan Çocuğa Memur Mazeret İzni: 10 Gün | 657 m.104/E (2026)
Kısa ve net cevap: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104/E uyarınca, en az yüzde 70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğu hastalanan memura, hastalık raporuna dayalı olmak ve ana veya babadan yalnız biri kullanmak kaydıyla bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde 10 güne kadar mazeret izni verilir. Çocuk evliyse kanun ayrıca çocuğun eşinin de en az yüzde 70 oranında engelli olması şartını arar.
- İznin kanuni dayanağı
- İzin kaç gündür?
- Yüzde 70 engel şartı
- Süreğen hastalık ne anlama gelir?
- Çocuğun hastalanması şartı
- Çocuk evliyse ek şart
- Ana ve babadan kim kullanabilir?
- İzin bölünebilir mi?
- Hastalık raporunda ne aranır?
- Yıllık izinden düşülür mü?
- Maaş ve mali haklar
- Refakat izniyle farkı
- Genel mazeret izniyle farkı
- Başvuru ve kayıt
- Sık sorulan sorular
İznin Kanuni Dayanağı Nedir?
Engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun hastalanması nedeniyle memura verilecek özel mazeret izni 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/E maddesinde düzenlenmiştir. Bu bent 6525 sayılı Kanunla 657 sayılı Kanuna eklenmiştir.
Hüküm genel mazeret izninden farklıdır. m.104/C’de idarenin değerlendirmesine bağlı genel 10 günlük mazeret izni bulunurken m.104/E, belirli şartları taşıyan çocuğun hastalanması hâlini özel olarak düzenler. Şartlar gerçekleştiğinde izin süresi, kullanım şekli ve hangi ebeveynin kullanabileceği kanunda ayrıca belirlenmiştir.
Bu nedenle başvuruda doğru hukuki dayanak yazılmalıdır. Çocuk m.104/E şartlarını taşıyorsa talep “genel mazeret” olarak değil, 657 m.104/E kapsamındaki özel izin olarak kayda alınmalıdır.
Engelli Çocuğu Olan Memurun Mazeret İzni Kaç Gündür?
Kanuni üst sınır bir yıl içinde 10 güne kadardır. Hüküm “on güne kadar” dediği için her hastalık olayında otomatik 10 gün doğmaz. Hastalık raporunun gösterdiği ihtiyaç ve talep edilen süre esas alınır; yıllık toplam 10 günü geçemez.
İzin tek seferde kullanılabileceği gibi farklı hastalık dönemlerinde bölünerek de kullanılabilir. Kanun bunu “toptan veya bölümler hâlinde” ifadesiyle açıkça düzenler.
Örneğin yılın ilk döneminde dört gün, daha sonraki hastalıkta altı gün kullanılmışsa yıllık 10 günlük sınır tamamlanır. Yeni takvim yılında kanuni şartlar yeniden oluştuğunda yeni yıllık sınır ayrıca değerlendirilir.
Yüzde 70 Engel Şartı Nedir?
657 m.104/E, çocuğun en az yüzde 70 oranında engelli olması hâlini açıkça kapsar. Engel durumunun ilgili sağlık mevzuatına göre düzenlenmiş geçerli resmî sağlık raporuyla belirlenmesi gerekir.
Kanun metnindeki yüzde 70 ölçütü, personel biriminin kendi değerlendirmesiyle azaltılamaz veya artırılamaz. İzin dosyasında çocuğun bu koşulu taşıdığını gösteren geçerli sağlık kurulu/engellilik raporu bulunmalıdır.
Çocuklar için sağlık raporu mevzuatında kullanılan güncel rapor formatları ve özel gereksinim ifadeleri bakımından raporun 657 m.104/E’ye karşılık gelen durumu gösterip göstermediği raporu düzenleyen sağlık kuruluşu ve kurum personel birimi tarafından güncel sağlık mevzuatına göre değerlendirilir. Kanuni izin şartı bakımından esas, m.104/E’nin aradığı engellilik koşulunun resmî raporla belgelendirilmesidir.
Süreğen Hastalığı Olan Çocuk da Kapsamda mı?
Evet. m.104/E iki ayrı durumu “veya” bağlacıyla kapsar: en az yüzde 70 oranında engelli çocuk ya da süreğen hastalığı olan çocuk. Dolayısıyla izin yalnız engellilik oranı bulunan çocuklarla sınırlı değildir.
Süreğen hastalığın resmî sağlık belgesiyle ortaya konulması gerekir. Bunun yanında izin, çocuğun süreğen hastalığının bulunması nedeniyle kendiliğinden sürekli bir izin hakkı vermez; kanun ayrıca çocuğun hastalanması olayını ve buna ilişkin hastalık raporunu arar.
Personel dosyasında hem çocuğun m.104/E kapsamındaki sürekli durumunu gösteren belge hem de izin talebine konu hastalık dönemini gösteren raporun bulunması uygulamadaki tereddütleri azaltır.
Çocuğun Hastalanması Şart mı?
Evet. Kanun, “çocuğunun hastalanması hâlinde hastalık raporuna dayalı olarak” ifadesini kullanır. Dolayısıyla yalnız çocuğun engelli veya süreğen hastalığa sahip olması, yıl içinde 10 günü serbestçe kullanılabilecek genel bir izin bakiyesine dönüştürmez.
İzin, çocuğun hastalık olayıyla bağlantılıdır ve hastalık raporuna dayanır. Eğitim, sosyal faaliyet, rutin kişisel iş veya hastalıkla ilgisi olmayan başka bir nedenle m.104/E izni kullanılamaz.
Hastalık raporunun tarihi ile talep edilen izin dönemi birbiriyle uyumlu olmalıdır. Personel birimi yıllık kullanılan gün toplamını takip etmelidir.
Çocuk Evliyse Hangi Ek Şart Aranır?
657 m.104/E özel bir şart daha getirir: çocuğun evli olması durumunda eşinin de en az yüzde 70 oranında engelli olması gerekir. Kanun metni bu koşulu açıkça yazar.
Bu nedenle yetişkin ve evli çocuğun hastalığı nedeniyle izin isteniyorsa yalnız çocuğun durumu değil, eşine ilişkin kanuni koşul da personel dosyasında doğrulanmalıdır. Çocuğun eşi yüzde 70 engellilik şartını taşımıyorsa m.104/E’deki özel izin uygulanmaz.
Bu durumda başka bir izin türünün şartları varsa m.104/C genel mazeret izni veya m.105 refakat izni ayrıca değerlendirilebilir; ancak bu haklar birbirinin yerine otomatik uygulanmaz.
Ana ve Babadan Kim Bu İzni Kullanabilir?
Kanun ana veya babadan sadece biri tarafından kullanılmasını şart koşar. Aynı hastalık olayı ve aynı günler için iki ebeveynin de 657 m.104/E kapsamında birlikte izin kullanması mümkün değildir.
Hangi ebeveynin kullanacağı aile tarafından belirlenebilir; izin talep eden memur, diğer ebeveynin aynı izin hakkını aynı dönem için kullanmadığını kurumun istediği şekilde beyan etmelidir. Her iki ebeveyn de kamu görevlisiyse kurumlar arasında mükerrer kullanımın önlenmesi amacıyla belge veya beyan istenebilir.
Kanun “ana veya babadan sadece biri” dediği için izin hakkı ebeveynler arasında 10’ar gün şeklinde ayrı ayrı doğmaz. Yıllık özel izin, çocuğun hastalığı nedeniyle ebeveynlerden birinin kullanacağı 10 güne kadar süredir.
10 Günlük İzin Bölünerek Kullanılabilir mi?
Evet. m.104/E açıkça “bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde” ifadesini kullanır. Dolayısıyla tek hastalık döneminde 10 güne kadar izin kullanılabileceği gibi yıl içindeki farklı hastalık dönemlerinde toplam 10 günü aşmayacak biçimde parçalara ayrılabilir.
Her kullanımın hastalık raporuna dayanması gerekir. İlk hastalıkta kullanılan günler sonraki başvuruda yıllık sınırdan düşülür. Kurumun personel sistemi kalan gün sayısını doğru göstermelidir.
Yıl içindeki parçalı kullanımda önceki rapor ve izin onayları dosyada saklanmalıdır. Böylece ana-baba arasında veya farklı kurumlar arasında mükerrer izin riski önlenir.
Hastalık Raporunda Ne Aranır?
m.104/E, iznin hastalık raporuna dayalı olmasını şart koşar. Rapor, izin talebine konu hastalık olayını göstermeli ve resmî sağlık mevzuatına uygun biçimde düzenlenmiş olmalıdır.
Çocuğun en az yüzde 70 engelli veya süreğen hastalığı olduğunu gösteren temel sağlık belgesi ile izin talebine konu hastalık dönemini gösteren hastalık raporu farklı belgeler olabilir. Kurum her iki unsurun belgelendiğini kontrol etmelidir.
Raporun kim tarafından ve hangi sağlık kuruluşunca düzenlenebileceği, raporların geçerliliği ve elektronik rapor kayıtları sağlık mevzuatına göre belirlenir. Personel birimi raporu yalnız biçim bakımından değil, izin talebinin tarihleriyle bağlantısı bakımından da kontrol etmelidir.
Bu İzin Yıllık İzin Hakkından Düşülür mü?
Hayır. m.104/E özel bir mazeret iznidir. Kanunda bu iznin yıllık izinden mahsup edileceğine ilişkin hüküm yoktur.
m.104/C’deki ikinci 10 günlük genel mazeret izni için yıllık izinden düşme açıkça düzenlenmiştir. m.104/E’de böyle bir cümle bulunmaması, bu özel izin ile genel ek mazeret izni arasındaki önemli farklardan biridir.
Personel sisteminde m.104/E izninin yıllık izin koduyla işlenmesi hâlinde memur sağlık belgeleri ve izin onayıyla kaydın düzeltilmesini istemelidir.
İzin Sırasında Maaş ve Sosyal Haklar Devam Eder mi?
657 m.104/G uyarınca yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiilî çalışmaya bağlı her türlü ödeme hariç mali haklar ile sosyal yardımlara dokunulmaz. m.104/E izni de mazeret izni olduğundan bu hüküm uygulanır.
Memurun temel aylığı yalnız bu izin kullanıldığı için kesilmez. Nöbet, fazla çalışma veya fiilen yerine getirilen göreve bağlanan ödeme kalemleri ise kendi özel mevzuatına tabidir.
m.104/E İzni ile Refakat İzni Arasındaki Fark Nedir?
657 m.105’teki refakat izni ile m.104/E’deki özel 10 günlük izin farklıdır. Refakat izninde; memurun bakmakla yükümlü olduğu veya refakat etmezse hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş, çocuk ve kardeşten birinin ağır kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren hastalığı bulunması, bu durumun sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi aranır. Refakat izni üç aya kadar verilir ve gerektiğinde bir katına kadar uzatılır.
m.104/E ise yalnız belirli nitelikteki çocuk için, hastalık raporuna dayalı ve yılda 10 güne kadar özel mazeret iznidir. Refakat iznindeki üç aylık süre, ağır kaza/uzun süreli hastalık ve sağlık kurulu şartı m.104/E ile aynı değildir.
Olayın hangi hükme girdiği sağlık belgelerindeki durum ve kanuni şartlara göre belirlenmelidir. Yanlış izin türünün seçilmesi hem süre hem belge bakımından hatalı sonuç doğurur.
m.104/E ile Genel 10 Günlük Mazeret İzni Aynı mı?
Hayır. m.104/C genel mazeret izni takdire bağlıdır ve ilk aşamada bir yıl içinde 10 güne kadar verilebilir. m.104/E ise en az yüzde 70 engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun hastalanması için özel şartlar taşır.
m.104/C’de yetkili makam ve birim amirinin muvafakati sistemi vardır. m.104/E’de ise özel olay, rapor, ana-babadan birinin kullanması ve yıllık 10 günlük sınır kanunda doğrudan düzenlenmiştir.
Bu nedenle m.104/E şartlarını taşıyan bir başvuruyu m.104/C bakiyesinden düşmek doğru değildir. İki izin türü personel sisteminde ayrı izlenmelidir.
Başvuru Nasıl Yapılmalı ve Hangi Kayıtlar Saklanmalı?
Memur kurumun izin formu veya elektronik sistemi üzerinden m.104/E’ye açıkça dayanarak başvuru yapmalıdır. Başvuruda çocuğun bilgileri, hastalık raporu tarihleri, istenen izin günleri ve yıl içinde daha önce bu haktan kaç gün kullanıldığı belirtilmelidir.
Dosyada şu belgeler bulunmalıdır:
- çocuğun engellilik veya süreğen hastalık durumunu gösteren geçerli sağlık belgesi,
- izin talebine konu hastalık raporu,
- ana veya babadan yalnız birinin kullandığına ilişkin kurumca istenen beyan/kayıt,
- çocuk evliyse eşinin m.104/E’deki engellilik şartını gösteren belge,
- izin onayı ve kullanılan gün sayısı.
Bu kayıtlar yıllık 10 günlük sınırın ve mükerrer kullanım yasağının denetlenmesini sağlar.
Sık Yapılan Hatalar
- Engelli çocuk bulunduğu için otomatik 10 gün izin var sanmak: Çocuğun hastalanması ve hastalık raporu gerekir.
- Her ebeveyne ayrı 10 gün vermek: Kanun ana veya babadan sadece birinin kullanmasını öngörür.
- İzni yıllık izinden düşmek: m.104/E özel mazeret iznidir.
- Evli çocukta eşe ilişkin şartı kontrol etmemek: Kanun ek koşul getirir.
- Refakat izniyle karıştırmak: m.105’in şart ve süreleri ayrıdır.
- Genel m.104/C bakiyesine yazmak: m.104/E bağımsız özel izindir.
- Rapor olmadan izin vermek: m.104/E hastalık raporuna dayanma şartı getirir.
Engelli veya Süreğen Hastalığı Olan Çocuğa Mazeret İzni Hakkında Sık Sorulan Sorular
1. İzin süresi kaç gün?
Bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde 10 güne kadardır.
2. Çocuğun engel oranı kaç olmalı?
Kanun en az yüzde 70 engellilik şartını veya süreğen hastalık hâlini arar.
3. Süreğen hastalığı olan çocuk için de izin var mı?
Evet. m.104/E süreğen hastalığı olan çocuğu da kapsar.
4. Çocuk mutlaka hastalanmış olmalı mı?
Evet. İzin çocuğun hastalanması hâlinde ve hastalık raporuna dayalı olarak verilir.
5. Anne ve baba aynı anda kullanabilir mi?
Hayır. Ana veya babadan yalnız biri kullanabilir.
6. İzin parça parça kullanılabilir mi?
Evet. Yıllık toplam 10 günü geçmemek üzere bölünebilir.
7. İzin yıllık izinden düşer mi?
Hayır.
8. Çocuk evliyse şart değişir mi?
Evet. Kanun çocuğun eşinin de en az yüzde 70 oranında engelli olmasını şart koşar.
9. İzin sırasında maaş kesilir mi?
m.104/G gereği fiilî çalışmaya bağlı ödemeler hariç mali haklar ve sosyal yardımlar korunur.
10. Refakat izniyle birlikte değerlendirilebilir mi?
Olay m.105 refakat izninin ayrı şartlarını da taşıyorsa o hüküm ayrıca değerlendirilir; iki izin aynı hukuki hak değildir.
11. Genel mazeret izni bakiyesinden düşer mi?
Hayır. m.104/E özel bir mazeret iznidir ve m.104/C’den ayrı kaydedilmelidir.
12. Aday memur yararlanabilir mi?
m.104/E aday memuru kapsam dışında bırakmaz; şartları taşıyan aday memur da yararlanır.
Kanuni Dayanak ve Resmî Kaynaklar
Çocuğun hastalığı nedeniyle özel mazeret izni için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104/E; izin sırasında mali ve sosyal hakların korunması için aynı maddenin G bendi esas alınır. Bentte hastalık raporu şartı vardır; ayrıca hastalığın mutlaka akut olması gerektiği yönünde bir sınırlama yer almaz.
İlgili Mazeret İzinleri ve Başvuru Rehberleri
Bu özel izin, 657 m.104/C kapsamındaki genel 10 günlük mazeret izninden ayrıdır. Yakının vefatı hâlinde ise memurun ölüm izni şartları uygulanır. İzin talebinin reddine karşı dava hazırlığında idari dava dilekçesinin zorunlu unsurları ayrıca kontrol edilmelidir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Yazar: Av. Halil Bakırcı — Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin
Son mevzuat kontrolü: 11 Eylül 2026
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sağlık raporlarının biçim ve geçerliliği güncel sağlık mevzuatına göre personel birimince kontrol edilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
