Mersin’de Bilişim Suçları ve Hesap Bloke Kaldırma

Banka ekranındaki uyarı yerine kararın hukuki kaynağı araştırılır

İlk kayıtta banka veya ödeme kuruluşu, hesap numarası, kısıtlamanın öğrenildiği tarih ve hangi işlemin gerçekleştirilemediği belirtilir. Sadece para çekme mi, transfer mi, kart kullanımı mı engellenmiştir; bütün bakiye mi belirli tutar mı ayrılmıştır soruları cevaplanır. Kurumdan mevcut kısıtlamanın dayanağı ve hesap üzerindeki kapsamı hakkında kanunen paylaşılabilen bilgiler yazılı istenir.

Adli karar varsa savcılık veya mahkeme adı, soruşturma ya da esas numarası, karar tarihi ve uygulanmış madde belirlenir. Bankanın cevabında icra müdürlüğü veya vergi tahsil birimi görünüyorsa ceza muhakemesi başvurusu o işlemi kendiliğinden kaldırmaz. Banka hesabına icra haczi, bu yazıdaki adli soruşturma tedbirinden farklıdır. Kararın kaynağı görülmeden bütün kısıtlamalar MASAK blokesi olarak adlandırılmaz.

CMK m.128/A genel bir yetmiş iki saat kuralı getirmemiştir

CMK m.128/A/1; TCK m.142/2-e, m.158/1-f ve l ile m.245 kapsamındaki suçları sayar. Bu suçlardan birinin işlendiği konusunda makul şüphe varsa banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı, suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alma yetkisine sahiptir. Yalnız dijital kayıt bulunması veya her türlü bilişim suçu isnadı bu özel listeyi genişletmez.

Mali kurum, askıya alma işlemini ve hesap hareketlerini bilgi ve belgeleriyle derhâl Cumhuriyet başsavcılığına bildirir; hesap sahibine de bildirim yapılır. Hesap sahibi m.128/A/2 uyarınca kaldırma için başsavcılığa başvurur. Savcı bu başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar verir. Bu özel başvuru süreci, henüz ortada bulunmayan bir el koyma kararına itiraz etmekle karıştırılmamalıdır.

Askıya alınan hesaptaki suça konu menfaat için m.128/A/4’e göre ayrıca el koyma kararı verilir. Hâkim kararı esastır; gecikmesinde sakınca bulunan hâlde savcının yazılı emri uygulanır. Hâkim kararı olmadan el koyma, yirmi dört saat içinde onaya sunulur; hâkim kararını el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklar. Bu son süre içinde karar açıklanmazsa el koyma kendiliğinden kalkar. Bu özel usulde m.128’deki rapor alma şartı aranmaz.

Geçici askıya alma süresi ile sonradan verilmiş geçerli el koyma kararının devamı aynı değildir. İlk kırk sekiz saatin geçmesi, bu arada hukuken kurulmuş bütün adli tedbirleri ortadan kaldırmaz. Tersine, yeni bir hukuki dayanak olmadan ilk geçici işlemin süresiz devam ettiği de kabul edilemez. Başvuruda önceki işlemden sonraki karara geçiş tarihleri ayrı gösterilir.

CMK m.128’in şartları, askıya alma şartından farklıdır

Genel malvarlığına el koymada, soruşturulan suçun işlendiğine ve ilgili değerin bu suçtan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe gerekir. CMK m.128/2’deki suç listesi ve birinci fıkradaki malvarlığı kapsamı birlikte okunur. Bir kişinin sanık olması, o kişinin her hesabının suç geliri olduğu sonucunu doğurmaz. Suç tarihi, transfer ve tutulan değer arasındaki bağlantı gerekçelendirilmelidir.

Bu maddeye göre el koymaya yalnız hâkim karar verir; m.128/9’un kuralı budur. İlgisine göre alınması gereken suçtan elde edilen değer raporu da birinci fıkrada düzenlenir. Başka bir özel kanun veya CMK m.128/A uygulanıyorsa o usulün istisnası ayrıca açıklanır. Genel el koymaya, özel bilişim tedbirindeki raporsuz işlem kolaylığı gerekçesiz aktarılamaz.

CMK m.131/1, muhafazaya ihtiyaç kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması hâlinde resen ya da istem üzerine iade kararı verilmesini düzenler. Ret kararına itiraz yolu vardır. M.131/2, m.128 uyarınca el konulan değerin mağdura ait olması ve artık delil ihtiyacı bulunmaması durumundaki iadeyi ele alır. Buna karşılık m.128/A/5’te mağdura ait olduğu anlaşılan suça konu menfaat için özel iade hükmü bulunur. Hesap sahibinin kendine ait meşru tutarın serbest bırakılması istemiyle mağdurun suçtan elde edilen parayı geri istemesi farklı hak iddialarıdır.

Şüpheli işlem bildirimi, mahkeme kararı değildir

5549 sayılı Kanun m.4/1, yükümlülere yasa dışı kaynak veya amaçla bağlantı konusunda bilgi ya da şüphe oluşturan işlemleri MASAK’a bildirme görevi verir. Bildirim, tek başına kişinin aklama suçundan mahkûm edildiği anlamına gelmez. Bankanın şüpheli işlem incelemesiyle savcının ceza soruşturması ve hâkimin koruma tedbiri farklı yetki ve ispat eşiklerine dayanır.

M.4/2’de bildirimin gizliliği korunur. Banka, şüpheli işlem bildirimi yapıldığını kanunda sayılan denetim ve yargılama istisnaları dışında işleme taraf olanlara dahi açıklayamaz. Bu nedenle bankanın bildirim içeriğini müşteriye vermemesi, tek başına hukuka aykırılığın kanıtı değildir. Kişi hakkındaki uygulanabilir adli kararın incelenmesi ve o karara başvuru hakkı ise ayrıca değerlendirilir; gizlilik kuralı bütün yargısal denetimi ortadan kaldırmaz.

Yedi iş günü hangi işlem içindir?

5549 m.19/A, aklama veya terörün finansmanı şüphesini teyit etmek, işlemi analiz etmek veya sonucu yetkili makamlara aktarmak amacıyla işlemlerin yedi iş günü ertelenmesini düzenler. Kanuni karar yetkisi Bakandadır; bakan yardımcısına devredilmesi mümkündür. Bu süre bütün banka blokeleri için genel açılma süresi değildir. İşlem Erteleme Yönetmeliği’ndeki bildirime bağlı ve resen karar usulleri, başlangıç tarihi yönünden ayrı incelenir.

Aklama ve terörün finansmanında el koyma ayrıca 5549 m.17’de düzenlenmiştir. Gecikmede sakınca bulunan durumda savcı kararının yirmi dört saatte hâkime sunulması ve hâkimin en geç yirmi dört saatte onayı; onaydan sonra değer raporunun üç ayda alınarak yeniden onaya sunulması gerekir. Onay verilmez veya rapor üç ayda alınmazsa savcılık kararı hükümsüz kalır. Bu özel usulün süreleri, m.128/A’daki el koymadan itibaren kırk sekiz saatlik hâkim karar süresiyle karıştırılmaz.

Meşru para ile soruşturulan transfer nasıl ayrılır?

Hesap ekstresinde toplam bakiye, kısıtlı tutar ve soruşturmayla ilişkilendirilen transferler ayrı gösterilir. Ücret, gerçek satış bedeli, borç geri ödemesi veya başka meşru kaynak ileri sürülüyorsa ilgili bordro, teslim belgesi, sözleşme ve ödeme kaydı eşleştirilir. Bu belgeleri sunmak savunma hakkıdır; şüphelinin suçsuzluğunu ispat yükü taşıdığı anlamına gelmez. CMK m.160/2 uyarınca lehe verileri araştırma görevi savcılığa aittir.

Talep, kararın kapsadığı bütün değerlerin serbest bırakılması mı yoksa suçla ilgisiz belirli tutarın ayrılması mı olduğunu açıklamalıdır. Anayasa m.13 ve 35 kapsamında mülkiyet hakkına müdahalenin ölçülülüğü, tedbirin amacı ve kişiye etkisiyle birlikte değerlendirilir. Günlük ihtiyaç veya ticari ödeme gereksinimi anlatılır; fakat bu gereksinimler her kararı kendiliğinden hükümsüz kılan bir muafiyet gibi sunulmaz.

Hesap başka kişi tarafından kullanılmışsa erişim, yetkilendirme, cihaz ve para çıkış kaydı incelenir. Havale dolandırıcılığında banka kayıtları ile teknik delilin değerlendirilmesi bu konudaki farklı soruları ele alır. Tedbirin kaldırılması dilekçesi, esas suçlamaya karşı savunmayı bütünüyle ikame etmez.

Karara itiraz etmek bankadaki kısıtlamayı hemen kaldırmaz

Adli kararın itiraz yolu CMK m.267-271 ve varsa özel hükme göre belirlenir. Genel itiraz süresi, yeni tarihli kararlar için m.268 uyarınca öğrenmeden itibaren iki haftadır. Kararı veren merci ve inceleme mercii m.268/3’e göre belirlenir; bütün sulh ceza kararları için aynı itiraz mercii kullanılamaz. Eski tarihli kararlarda CMK geçici m.6 ayrıca kontrol edilir.

CMK m.269/1’e göre itiraz, kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz. Kararı veren veya inceleyen merci, ikinci fıkra uyarınca geri bırakma kararı verebilir. Bu yüzden dilekçe gönderildiği için bankanın kararı uygulamayı bırakması beklenmez. Ret veya kaldırma istemi dışında yürütmenin geri bırakılması talep ediliyorsa bunun gerekçesi açıkça belirtilir.

Olumlu kararın yalnız özeti değil, hesap ve tutarı gösteren hüküm bölümü okunur. Kararın ilgili kuruma iletildiği ve hangi kısıtlamanın kaldırıldığı takip edilir. Başka dosyadan haciz veya el koyma varsa tek kararla hepsi sona ermez. Dosya belgeleri ve başvuru kaydı düzenli tutulmalı; bankaya sunulan başvuru numarası ile yargı makamının evrak kaydı birbirinden ayrılmalıdır.

Resmî kaynaklar

CMK m.128, 128/A, 131, 160 ve 267-271; 5549 sayılı Kanun m.4, 17 ve 19/A; İşlem Erteleme Yönetmeliği; Anayasa m.13 ve 35. Belirtilen kanuni süreler, kurumların her başvuruyu aynı sürede sonuçlandıracağı veya hesap bakiyesinin kesin iade edileceği vaadi değildir.

Yazar ve Hukuki İnceleme

Av. Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472

Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu’na 3472 sicil numarasıyla kayıtlıdır ve Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda avukatlık yapmaktadır. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.

Yayın tarihi: 4 Ağustos 2026

Yazar profilini görüntüle

Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir; bu içerik sonuç garantisi vermez.