Mersin Tenkis Davası Avukatı: Saklı Pay Rehberi

Tenkis Davasının Koşulları

Tenkis, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü aşan ölüme bağlı veya kanunda sayılan sağlararası kazandırmaların, saklı payı tamamlayacak ölçüde azaltılmasıdır. İşlem kendiliğinden bütünüyle geçersiz olmaz; saklı paylı mirasçının talebi ve matematiksel hesap gerekir.

• Davacı, mirasın açıldığı tarihte saklı paylı mirasçı olmalıdır.
• Mirasbırakanın tasarruf edilebilir kısmı aşılmış olmalıdır.
• Davacının saklı pay karşılığını alamadığı hesapla gösterilmelidir.
• Dava, tenkisten yararlanan kişi veya kişilere doğru kapsamda yöneltilmelidir.
• TMK m.571’deki hak düşürücü süreler geçirilmemelidir.

Mirasçının mirası reddetmesi, mirastan çıkarma, feragat, mirasçılık belgesine itiraz veya tereke borçları hesap sonucunu değiştirebilir. Bu nedenle yalnız tapu değerine bakılarak tenkis miktarı belirlenmez.

Saklı Paylı Mirasçılar ve Tereke Hesabı

TMK m.506’ya göre saklı pay; altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri; sağ kalan eş için ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre yasal payın tamamı veya dörtte üçüdür. Kardeşlerin güncel hukukta saklı payı yoktur. Mirasçılık ve oranlar, mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan kurala göre belirlenir.

1. Yasal mirasçıları belirleyin. Nüfus kayıtları ve mirasçılık belgesi üzerinden zümre ve sağ kalan eş tespit edilir.
2. Net terekeyi hesaplayın. Aktiflerden mirasbırakanın borçları, cenaze ve tereke giderleri gibi kanuni kalemler düşülür.
3. Eklenecek değerleri bulun. Denkleştirmeye veya tenkise tabi karşılıksız kazandırmalar kanundaki koşullarla hesaba katılır.
4. Saklı payı hesaplayın. Her davacının yasal payına ilgili saklı pay oranı uygulanır.
5. Fiilen alınanı karşılaştırın. Davacının mirastan elde ettiği değer düşülerek varsa tenkis açığı belirlenir.

Hangi Kazandırmalar Tenkise Tabi Olabilir?

Ölüme bağlı tasarruflar, tasarruf edilebilir kısmı aştıkları ölçüde tenkise tabi olabilir. Sağlararası kazandırmalarda ise TMK m.565’teki gruplar önem taşır: mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar, miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amacı taşıyan işlemler, belirli süre içindeki olağan dışı bağışlar ve saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacı açık kazandırmalar gibi.

Bir taşınmazın düşük bedelle devredilmiş olması tek başına bağış olduğunu kesinleştirmez. Gerçek ödeme, tarafların ekonomik durumu, banka hareketleri, satışın amacı, taşınmazın kullanımı ve devir sonrası davranışlar birlikte incelenir.

Tenkis sırası neden önemlidir?

Ölüme bağlı tasarruflar ile sağlararası kazandırmaların hangi sırada azaltılacağı TMK’daki tenkis sırasına göre belirlenir. Bölünmez malın tenkisi, malı elinde tutan kişinin seçim hakkı ve nakdî karşılık hesabı ayrıca teknik değerlendirme gerektirebilir.

Muris Muvazaası, Denkleştirme ve İptal Davası Farkı

Aynı olayda terditli talepler gündeme gelebilir; ancak her talebin ispat ölçüsü ve süresi farklıdır. Dilekçede yalnız “mal kaçırıldı” denilmesi yerine, işlemin hukuki niteliği ve istenen sonuç açıkça kurulmalıdır.

Bir ve On Yıllık Hak Düşürücü Süre

TMK m.571’deki bir yıllık süre, davacının saklı payının zedelendiğini öğrenmesiyle başlar. Öğrenme, yalnız mirasbırakanın ölümünü bilmek değildir; ihlali doğuran tasarrufun ve saklı pay zedelenmesinin anlaşılması gerekir. Davalı, daha erken öğrenme iddia ediyorsa bu iddianın ispatı dosyada önem taşır.

Üst süre vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılması yani kural olarak ölüm tarihinden başlayarak on yıldır. Bir tasarrufun iptali önceki tasarrufu yürürlüğe sokarsa özel başlangıç kuralı uygulanır. Tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir; dava hakkı ile def’i aynı değildir.

Mersin’de Görevli Mahkeme, Yetki ve Deliller

Tenkis davası kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür. Miras hukukundan doğan davalarda mirasbırakanın son yerleşim yeri, HMK’nın özel ve bazı hâllerde kesin yetki kuralları bakımından belirleyicidir. Taşınmazın Mersin’de bulunması tek başına her zaman Mersin mahkemelerini yetkili kılmaz; son yerleşim yeri ve talep türü birlikte incelenmelidir.

Mersin tenkis davası avukatı tarafından dosya hazırlığı yapılırken şu belgeler toplanır:

• Vukuatlı nüfus kayıtları ve mirasçılık belgesi,
• Ölüm belgesi ve son yerleşim yeri kayıtları,
• Vasiyetname, miras sözleşmesi ve açılma tebligatı,
• Tapu tedavül kayıtları, akit tabloları ve devir belgeleri,
• Banka hesap hareketleri, ödeme ve para transferi kayıtları,
• Tereke borçları, vergi, cenaze ve koruma giderleri,
• Taşınır, şirket payı ve diğer malvarlığı değerleri,
• Öğrenme tarihini gösteren belgeler.

İhtiyati tedbir otomatik değildir. Taşınmazın devri tehlikesi, yaklaşık ispat ve ölçülülük koşulları somutlaştırılmalıdır. Tenkis davası sırf miras uyuşmazlığı olduğu için zorunlu arabuluculuğa tabi değildir; ancak ortaklığın giderilmesi veya başka taleplerle birleşen dosyada her talebin dava şartı ayrıca incelenmelidir.

Tenkis davası İçin İlgili Hukuk Rehberleri

Tenkis davası konusunda diğer güncel açıklamalar için hukuki bilgilendirme arşivini; büronun çalışma alanları için hizmetlerimiz sayfasını inceleyebilirsiniz.